UPSC नोट्स मराठीत
प्रिलिम्स आणि मेन्ससाठी विषयानुसार UPSC नोट्स. प्रत्येक विषयाचा आढावा आणि पहिला भाग मोफत वाचा; उरलेल्या भागांसाठी साइन अप करा.
राज्यव्यवस्था
GS2पंतप्रधान, मंत्रिपरिषद आणि मंत्रिमंडळ समित्या
उच्च न्यायालये आणि अधीनस्थ न्यायालये
राजभाषा आणि शासनाचे हक्क व दायित्वे
राज्य कायदेमंडळ
राजकीय पक्ष, आघाड्या, दबावगट आणि मतदानवर्तन
इतर वैधानिक आणि कार्यकारी संस्था: NIA, NDMA, भारतीय वकील परिषद, विधि आयोग, मतदारसंघ पुनर्रचना आयोग आणि ईशान्य परिषद
स्वातंत्र्योत्तर भारतातील राजकारण, राष्ट्रीय एकात्मता आणि NCRWC
केंद्रशासित प्रदेश
भारताचे परराष्ट्र धोरण
संविधानाची उद्देशिका : दृष्टिकोन, ओळख आणि अर्थनिर्वचन
नागरिकत्व
संविधान झटपट संदर्भ: भाग, अनुसूची, महत्त्वाचे अनुच्छेद आणि संवैधानिक विहित तरतुदी
भारतीय संविधानाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
मूलभूत हक्क I: अनुच्छेद 12–22
संविधानाची निर्मिती
संघराज्य आणि त्याचा प्रदेश
मूलभूत हक्क II: अनुच्छेद 23–35, प्राधिलेख आणि मूल्यमापन
भारताचे राष्ट्रपती
संविधानाची दुरुस्ती
राज्यपाल
संसदीय शासनपद्धती
संघराज्य व्यवस्था आणि केंद्र–राज्य संबंध
मुख्यमंत्री आणि राज्य मंत्रिपरिषद
आंतरराज्य संबंध
आणीबाणीविषयक तरतुदी
भारताचे उपराष्ट्रपती
संसद: रचना, पीठासीन अधिकारी, अधिवेशने आणि कामकाजाची साधने
कायदे निर्मितीची प्रक्रिया, अर्थसंकल्प व वित्तीय नियंत्रण
संसदीय समित्या आणि मंच
भारताचे सर्वोच्च न्यायालय
संघ लोकसेवा आयोग, राज्य लोकसेवा आयोग आणि सार्वजनिक सेवा
वित्त आयोग आणि जीएसटी परिषद
नगरपालिका
अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, मागासवर्ग आणि भाषिक अल्पसंख्याक यांसाठीचे राष्ट्रीय आयोग (विवक्षित वर्गांसंबंधी विशेष तरतुदी)
सहकारी संस्था
काही राज्यांसाठी विशेष तरतुदी
पंचायती राज
नियंत्रक व महालेखापरीक्षक, महान्यायवादी आणि महाधिवक्ता
नीती आयोग आणि नियोजन
निवडणूक आयोग, निवडणुका आणि निवडणूक कायदे
निवडणूक सुधारणा आणि पक्षांतरबंदी कायदा
पारदर्शकता आणि भ्रष्टाचारविरोधी संस्था: CIC, SICs, CVC, CBI, लोकपाल आणि लोकायुक्त
संविधानाची ठळक वैशिष्ट्ये, स्रोत आणि तत्त्वज्ञान
राज्य धोरणाची निदेशक तत्त्वे
मूलभूत कर्तव्ये
मूलभूत संरचना, ऐतिहासिक निकाल आणि अर्थान्वयनाचे सिद्धांत
न्यायिक पुनर्विलोकन, न्यायिक सक्रियता आणि जनहित याचिका
न्यायाधिकरणे, लोक अदालती, ग्राम न्यायालये आणि ग्राहक आयोग
अनुसूचित आणि आदिवासी क्षेत्रे
इतिहास
GS1प्राचीन भारतीय समाज: वर्ण, जात, कुटुंब, स्त्रिया आणि शिक्षण
अशोक: धम्म, बौद्ध धर्म आणि अभिलेख
प्राचीन भारतातील विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
मौर्य साम्राज्य: राजकीय इतिहास आणि साधने
उत्तर आणि दख्खनमधील स्वदेशी राजवंश: शुंग, कण्व, खारवेल आणि सातवाहन
प्राचीन भारतीय अर्थव्यवस्था आणि व्यापार: विविध कालखंडांतून
प्राचीन भारतीय इतिहासाची साधने
मौर्य प्रशासन, अर्थव्यवस्था, समाज आणि कला
भारतातील अश्मयुग
परकीय राजवंश: इंडो-ग्रीक, शक, पार्थियन आणि कुषाण
वैदिक व उत्तरकालीन साहित्य: वेद, उपनिषदे, सूत्रे, स्मृती, महाकाव्ये आणि पुराणे
महाश्मयुगीन आणि आरंभिक लोहयुगीन संस्कृती
मौर्योत्तर अर्थव्यवस्था, समाज, धर्म आणि कला (सुमारे इ.स.पू. 200 – इ.स. 300)
गुप्तोत्तर उत्तर भारत आणि हर्ष (सुमारे इ.स. 550–650)
प्राचीन साहित्य आणि भाषा: विषयवार उजळणी
संगम काळ (सुमारे इ.स.पू. तिसरे शतक – इ.स. तिसरे शतक)
ताम्रपाषाणयुगीन आणि ताम्रसंचय संस्कृती
हडप्पा संस्कृती
दख्खन आणि दक्षिण भारत: चालुक्य, पल्लव आणि इतर (सुमारे इ.स. 300–750)
प्राचीन भारतीय इतिहास: झटपट उजळणी (अभिलेख, नाणी, प्रवासी, कालक्रम)
गुप्त साम्राज्य: राजकीय इतिहास
भारतीय तत्त्वज्ञान: आस्तिक आणि नास्तिक दर्शने
गुप्तकालीन प्रशासन, अर्थव्यवस्था आणि समाज
भारत आणि जग: सांस्कृतिक संपर्क (सुमारे इ.स. 1200 पर्यंत)
वैदिक काळ: ऋग्वेदकाळ आणि उत्तर वैदिक काळ (सुमारे इ.स.पू. 1500–600)
गुप्तकालीन संस्कृती: साहित्य, विज्ञान, धर्म आणि कला
राष्ट्रकूट, पाल, प्रतिहार आणि त्रिपक्षीय संघर्ष (सुमारे इ.स. 750–1000)
इ.स.पू. 6व्या शतकातील धार्मिक चळवळी: कारणे, आजीवक, चार्वाक आणि इतर श्रमण पंथ
महाजनपदे आणि मगधाचा उदय (सुमारे इ.स.पू. 6वे–4थे शतक)
बौद्ध धर्म आणि जैन धर्म: शिक्षक, सिद्धांत, संघ, ग्रंथ, प्रसार आणि कला
पर्शियन (इराणी) आणि मॅसेडोनियन आक्रमणे
चोल साम्राज्य (सुमारे इ.स. 850–1279)