जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/आंतरराष्ट्रीय संघटनाफाशीच्या शिक्षेला स्थगिती देण्याच्या संयुक्त राष्ट्रांच्या ठरावाविरोधात भारताचे मतदान१९३ सदस्यांच्या संयुक्त राष्ट्र महासभेने मेक्सिकोचा "फाशीच्या शिक्षेच्या वापराला स्थगिती" हा ठराव नोंदवलेल्या मतदानाने मंजूर केला. ठरावाच्या बाजूने १३३, विरोधात ३३ मते पडली आणि १६ देश मतदानापासून दूर राहिले; भारताने विरोधात मतदान केले.
जीएस२/जीएस३ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/अर्थव्यवस्था, व्यापारभारत–अमेरिका व्यापार करार: अधिमान्य बाजारपेठ प्रवेशपीयूष गोयल यांनी सांगितले की भारताला अमेरिकेत स्पर्धक देशांपेक्षा कमी शुल्कासह अधिमान्य प्रवेश मिळेल. पहिल्या टप्प्यातील द्विपक्षीय व्यापार कराराची चौकट फेब्रुवारीमध्ये अंतिम झाली होती, मात्र अमेरिकेच्या शुल्कविषयक परिस्थितीतील बदलांमुळे स्वाक्षरीला विलंब झाला.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/द्विपक्षीय संबंधभारत–इजिप्त संभाव्य व्यापार कराराच्या संदर्भ अटींचा मसुदा तयार करणारकैरो येथील संयुक्त व्यापार समितीने संदर्भ अटींसाठी कार्यगट स्थापन करण्यास सहमती दर्शवली. द्विपक्षीय व्यापार ६.५ अब्ज डॉलर इतका आहे. दोन्ही देशांच्या मध्यवर्ती बँका स्थानिक चलनातील व्यापारावर काम करत आहेत, आणि यूपीआयला इजिप्तच्या देयक प्रणालींशी जोडण्याचा प्रस्ताव आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/पश्चिम आशियायेमेनी दलांची बाब अल-मंदेबमधून माघार, हौथींचे नियंत्रण कायमसरकारी दलांनी धुबाब आणि तायझच्या पश्चिमेकडील बाब अल-मंदेब परिसरातून एडनच्या संरक्षणासाठी आपली तैनाती हलवली. सौदीच्या पाठिंब्याने सहा आठवडे चाललेली आक्रमक मोहीम यामुळे उघडपणे संपुष्टात आल्याचे दिसते. आंतरराष्ट्रीय रेडक्रॉस समितीनुसार हौथींनी सरकारच्या ६०० लढवय्यांची सुटका केली.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/पश्चिम आशियाइस्रायली हल्ल्यात हमासचा वरिष्ठ कमांडर समीर अबू युनिस ठार७ ऑक्टोबर २०२३ च्या हल्ल्याचा प्रमुख सूत्रधार असलेला रफाह ब्रिगेडचा कमांडर, एकमेकांवर युद्धविराम भंगाचे आरोप होत असताना ठार झाला. युद्धविराम ऑक्टोबर २०२५ पासून लागू आहे.
जीएस२/जीएस३ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/संरक्षण मुत्सद्देगिरीलष्करप्रमुख जनरल धीरज सेठ यांचा चेक प्रजासत्ताकाचा दौरा (१६–१९ नोव्हेंबर)या दौऱ्यात लष्करी सहकार्य, प्रशिक्षण तसेच संरक्षण तंत्रज्ञान आणि उद्योग क्षेत्रातील सहकार्य यांचा समावेश आहे. प्राग येथील चेक जनरल स्टाफ मुख्यालयात चर्चा होणार आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/प्रत्यार्पणललित मोदी ब्रिटिश नागरिक झाले२० सप्टेंबर रोजी त्यांनी नैसर्गिकीकरणाद्वारे नागरिकत्व मिळवले, ज्यामुळे त्यांचे भारतीय नागरिकत्व आपोआप संपुष्टात येते आणि प्रत्यार्पण गुंतागुंतीचे होते. सक्तवसुली संचालनालयाचा धनशुद्धीकरण प्रतिबंध कायदा, २००२ अंतर्गतचा खटला सुरू आहे, आणि ब्रिटनकडे फेब्रुवारी २०१७ मध्ये केलेली त्याची विनंती परस्पर कायदेशीर सहाय्य करार मार्गाने गेली होती.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/राज्यव्यवस्था, धार्मिक स्वातंत्र्यशर्जील इमामप्रकरणी भाजप खासदाराचे अमेरिकी आंतरराष्ट्रीय धार्मिक स्वातंत्र्य आयोगाला पत्रविधी व न्याय, कार्मिक आणि सार्वजनिक तक्रारी या संसदीय स्थायी समितीचे अध्यक्ष सुजीत कुमार यांनी आयोगाची मांडणी फेटाळली. आयोगाच्या २०२६ च्या अहवालात भारताला "विशेष चिंतेचा देश" म्हणून घोषित करण्यात आले आहे. कुमार यांच्या म्हणण्यानुसार इमाम २०२० च्या दिल्ली दंगलीच्या कटाच्या आरोपाखाली कोठडीत आहे, आणि सर्वोच्च न्यायालयाने जानेवारी २०२६ मध्ये त्याचा जामीन नाकारला.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा/सीमावर्ती क्षेत्रेनागालँडची परदेशी नागरिकांसाठी संरक्षित क्षेत्र परवान्यातून सूट देण्याची मागणीमुख्यमंत्री नेफ्यू रिओ यांनी १५ नोव्हेंबर ते १५ डिसेंबर या कालावधीसाठी संरक्षित क्षेत्र परवान्यातून सूट मागितली. गृह मंत्रालयाची सध्याची शिथिलता केवळ हॉर्नबिल महोत्सवासाठी १–१० डिसेंबरपुरतीच आहे.
जीएस२ — संघराज्यवाद/आंतरराज्य जलवादमेकेदातू धरण: तमिळनाडूतील पक्षांचा मुख्यमंत्री विजय यांच्यावर दबावकर्नाटकने कावेरी नदीवर प्रस्तावित केलेल्या मेकेदातू धरणाला विरोध करावा आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या कावेरी जलवाटपाच्या आदेशांची अंमलबजावणी करावी, अशी पक्षांची मागणी आहे. एडाप्पाडी के. पलानीस्वामी यांच्या म्हणण्यानुसार हे धरण त्रिभुज प्रदेशातील सिंचनाला आणि २० जिल्ह्यांच्या पिण्याच्या पाणीपुरवठ्याला धोका निर्माण करते.
जीएस२ — संघराज्यवाद/आंतरराज्य सीमावादकोटिया गावे: ओडिशाशी वादादरम्यान आंध्र प्रदेशात २९ नोव्हेंबरला पंचायत निवडणुकाकोटिया गटातील जिल्हा व मंडल परिषद प्रादेशिक मतदारसंघांच्या (झेडपीटीसी/एमपीटीसी) निवडणुकीत मतदानाचे प्रमाण केवळ ३४% होते. राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६ अन्वये ही गावे आंध्र प्रदेशला देण्यात आली होती, आणि आंध्र प्रदेश–ओडिशा दावा सर्वोच्च न्यायालयात प्रलंबित आहे.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था/निवडणुकाहिरियूर (कर्नाटक) पोटनिवडणुकीची सहा महिन्यांची मुदत हुकलीलोकप्रतिनिधित्व कायदा, १९५१ च्या कलम १५१-अ नुसार जागा रिक्त झाल्यापासून सहा महिन्यांत पोटनिवडणूक घ्यावी लागते. ही जागा १० मेपासून रिक्त आहे, आणि कर्नाटकातील मतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणामुळे भारतीय निवडणूक आयोगाने निवडणूक लांबवल्याचे वृत्त आहे.
जीएस२ — संघराज्यवाद/केंद्र–राज्य संबंधरेवंत रेड्डी यांनी पंतप्रधानांची भेट घेतली, सिंचनासाठी मदतीची मागणीतेलंगणाने भांडवली गुंतवणुकीसाठी राज्यांना विशेष सहाय्य योजनेअंतर्गत अतिरिक्त ₹५,००० कोटींची मागणी केली. तसेच प्राणहिता नदीवरील तुम्मिडीहट्टी येथे १५२ मीटरचा बॅरेज बांधण्यासाठी महाराष्ट्राची संमती आणि पालमुरू-रंगारेड्डी, सीताराम सागर व दिंडी प्रकल्पांसाठी मंजुरी मागितली.
जीएस२ — प्रशासन/वीज क्षेत्रकेरळममधील २०० मेगावॅट वीजखरेदीत अनियमिततेचा पिनरायी यांचा आरोपमार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाने न्यायालयीन चौकशीची मागणी केली आहे. व्हीईएच ग्लोबलकडून ₹११ प्रति युनिट दराने केलेल्या खरेदीत कथितपणे निविदा प्रक्रिया झाली नाही आणि केरळ राज्य वीज नियामक आयोगाची मंजुरी घेतली गेली नाही, तर पवनऊर्जा ₹३–४ प्रति युनिट दराने उपलब्ध आहे.
जीएस२ — समाज/अल्पसंख्याकख्रिस्ती मिशनरी शाळांबाबत पश्चिम बंगाल भाजप अध्यक्षांचे वक्तव्यशमीक भट्टाचार्य यांनी कोणत्याही शाळेचे नाव न घेता मिशनरी शाळांमध्ये भारतविरोधी कृत्ये चालत असल्याचा आरोप केला. बंगीय ख्रिस्तीय परिषेबाने हे वक्तव्य "बेजबाबदार" असल्याचे म्हटले. मुख्यमंत्री सुवेंदू अधिकारी म्हणाले की शीख, बौद्ध आणि जैन हेही धार्मिक अल्पसंख्याक ठरतात.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था/न्यायव्यवस्था, मानवी हक्कमदुराईत ट्रकचालक आर. बालकृष्णन यांचा कोठडीतील मृत्यूकुटुंबाने छळाचा आरोप केला असून सीबी-सीआयडी तपास फेटाळला आणि सीबीआय चौकशीची मागणी केली आहे. तसेच कोणताही प्रथम माहिती अहवाल दाखल केला नाही आणि त्यांना दोन दिवस बेकायदेशीरपणे ताब्यात ठेवले, असे सांगत सर्वोच्च न्यायालयाच्या कोठडीतील चौकशीविषयक निर्देशांचे उल्लंघन झाल्याचाही आरोप केला आहे.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा/जम्मू-काश्मीरजम्मू-काश्मीरमधील किश्तवाडमध्ये दोन विशेष पोलीस अधिकारी ठार१२ नोव्हेंबर रोजी दोन विशेष पोलीस अधिकारी मृतावस्थेत आढळले. नॅशनल कॉन्फरन्स आणि काँग्रेसने चौकशीची मागणी केली असून, लष्कराने त्यांना अतिरेकी समजले असा काँग्रेसचा दावा आहे, तर भाजपने अतिरेक्यांना जबाबदार धरले आहे. जम्मू-काश्मीर पोलिसांनी कोणतेही निवेदन जारी केलेले नाही.
जीएस२ — समाज/बालहक्क, बाल न्यायपंचकुला शाळेतील हल्ला: आठ वर्षांच्या मुलावर सहा वर्षांच्या वर्गमित्रावर हल्ल्याचा आरोपहे प्रकरण बाल न्याय मंडळासमोर असून मंडळ सामाजिक चौकशी अहवालाची प्रतीक्षा करत आहे. हरियाणाने मुख्याध्यापकांसह तीन शिक्षकांना निलंबित केले आणि शाळा-सुरक्षेची मानक कार्यपद्धती जारी केली; गेमिंग हे संभाव्य कारण म्हणून नमूद केले आहे.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा/सीमापार गुन्हेगारीश्रीलंकेतील मानवी तस्करी प्रकरणात हद्दपार केलेल्या आरोपीला राष्ट्रीय तपास यंत्रणेकडून अटकराष्ट्रीय तपास यंत्रणेने विनंती केलेल्या इंटरपोल रेड नोटीसच्या आधारे पुदुमडम इम्रानला श्रीलंकेतून हद्दपार करण्यात आले. कॅनडाला स्थलांतराचे आमिष दाखवून श्रीलंकन नागरिकांची तस्करी करण्याचा कट त्याने रचल्याचा आरोप आहे.
जीएस१/जीएस३ — भूगोल/आपत्ती व्यवस्थापनबंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचे क्षेत्र अकवान चक्रीवादळात रूपांतरित होण्याची शक्यताप्रादेशिक हवामान केंद्र, चेन्नईच्या अंदाजानुसार त्याची तीव्रता वाढेल आणि ते वायव्येकडे सरकत आंध्र प्रदेशच्या किनाऱ्याकडे जाईल; १९ नोव्हेंबरपर्यंत वाऱ्याचा वेग ताशी १४५ किलोमीटरपर्यंत पोहोचू शकतो. एका महिन्यात आंध्र प्रदेशला धडकणारे हे तिसरे चक्रीवादळ ठरेल.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/ऊर्जामहानगर गॅसकडून मुंबईतील सीएनजी दरात प्रति किलो ₹१.५० ची वाढ१५ नोव्हेंबरपासून दर ₹९१.५ प्रति किलो झाला असून, १४ मेपासून सहा टप्प्यांत एकत्रित वाढ ₹९.५ प्रति किलो झाली आहे. लेखात याचा संबंध पश्चिम आशियातील अनिश्चितता आणि कतारकडून होणारा द्रवरूप नैसर्गिक वायू पुरवठा बंद होण्याशी जोडला आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/भांडवली बाजारविदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांची भारतीय समभागांत ₹८४,२९० कोटींची गुंतवणूक (२–१३ नोव्हेंबर)ऑक्टोबरमध्ये ₹३४,८४३ कोटी आणि सप्टेंबरमध्ये ₹३५,८६१ कोटींचा निव्वळ निधी बहिर्प्रवाह झाल्यानंतर ही गुंतवणूक आली आहे. लेखात जागतिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रातील विक्री, घसरते कच्च्या तेलाचे दर आणि मोठ्या कंपन्यांचे आकर्षक मूल्यांकन यांचा उल्लेख आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/बँकिंग, ग्राहक संरक्षणडिजिटल कर्जाचे सापळे: कर्जदारांसाठी रिझर्व्ह बँकेचे संरक्षणरिझर्व्ह बँकेच्या पतसुविधा निर्देश, २०२५ अंतर्गत नियंत्रित कर्जदाते कर्ज सेवा पुरवठादारांसाठी जबाबदार राहतात. कर्जदारांना मुख्य तथ्य विवरण (वार्षिक टक्केवारी दरासह) आणि किमान एक दिवसाचा पुनर्विचार कालावधी मिळणे आवश्यक आहे. तक्रार ३० दिवसांनंतरही न सुटल्यास ती रिझर्व्ह बँक एकात्मिक लोकपाल योजना, २०२१ कडे जाते.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/पायाभूत सुविधा, सार्वजनिक-खासगी भागीदारीगुजरात सागरी मंडळाचे पिपावाव बंदराला "आश्वासन पत्र"गुजरात पिपावाव पोर्ट लिमिटेडची ३० वर्षांची बांधा-मालकी घ्या-चालवा-हस्तांतरित करा सवलत (३० सप्टेंबर १९९८ रोजी स्वाक्षरी) २९ सप्टेंबर २०२८ रोजी संपते. हे पत्र मुदतवाढीला मंजुरी नाही; त्यात कामगिरीचा आढावा आणि ९० दिवसांत नवीन गुंतवणूक आराखडा मागितला आहे. मुंद्राची सवलत १६ फेब्रुवारी २०३१ रोजी संपते.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/पायाभूत सुविधा, बंदरेप्रमुख बंदरांत २०२५–२६ मध्ये विक्रमी ९१५.१७ दशलक्ष टन मालहाताळणीमालवाहतूक ७.०६% वाढली; दीनदयाळ (१६०.११ दशलक्ष टन), पारादीप (१५६.४५ दशलक्ष टन) आणि जवाहरलाल नेहरू बंदर प्राधिकरण (१०२.०१ दशलक्ष टन) आघाडीवर राहिले. जहाजांचा सरासरी परतफेरी कालावधी २०१४ मधील सुमारे ९६ तासांवरून ४८.८ तासांवर आला.
जीएस३ — पायाभूत सुविधा/शहरी वाहतूककोची जल मेट्रोने ८० लाख प्रवाशांचा टप्पा ओलांडलाकोची मेट्रो रेल लिमिटेड २३ एप्रिल २०२३ पासून चालवत असलेल्या या सेवेकडे २० बोटी आहेत आणि तिकिटांतून ₹३०.२४ कोटींचे उत्पन्न मिळाले आहे. कोची मेट्रो रेल लिमिटेड भारतातील १८ ठिकाणी आणि परदेशात जल मेट्रो प्रकल्पांसाठी सल्ला देत आहे.
जीएस३ — पर्यावरण/जैवविविधता संवर्धनकेरळमचा ऑर्किड बचाव प्रकल्पभारतातील ३०७ स्थानिक ऑर्किड प्रजातींपैकी एक तृतीयांशाहून अधिक केरळममध्ये आढळतात (भारतीय वनस्पती सर्वेक्षण, २०१९). रस्ता रुंदीकरणाच्या जागांवरून २७,३२४ ऑर्किड वाचवण्यात आले, १२–२४ महिन्यांनंतर ७१.४% जिवंत होते, आणि १२ पैकी ११ प्रादेशिक स्थानिक प्रजातींचे आंतरराष्ट्रीय निसर्ग संवर्धन संघाच्या लाल यादीत मूल्यांकन झालेले नाही.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/संरक्षण आत्मनिर्भरतास्वदेशी अविनाशी चाचणी क्षमतेवर राजनाथ सिंहअविनाशी मूल्यमापनावरील ३६ व्या वार्षिक परिषदेला संबोधित करताना त्यांनी भारताने वापरकर्त्याकडून नवोन्मेषकाकडे वाटचाल करावी असे आवाहन केले आणि तंत्रज्ञान विकास निधी व आयएनएस विक्रांतचा उल्लेख केला.
जीएस२ — सामाजिक न्याय/आरोग्यकेरळममधील केंद्र सरकार आरोग्य योजना: गर्दी आणि डॉक्टरांची कमतरताकेंद्र सरकार आरोग्य योजना १९५४ पासून अस्तित्वात आहे. केरळममधील १,००,०१८ लाभार्थ्यांना, ज्यात ८२,१९७ निवृत्तिवेतनधारक आहेत, केवळ सहा आरोग्य केंद्रांद्वारे सेवा दिली जाते.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/कृत्रिम बुद्धिमत्तासंपादकीय: "कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि चेतनेचा भ्रम"सेठ, ब्लॉक आणि टोनोनी यांच्या नेचरमधील भाष्याचा हवाला देत, सिलिकॉनआधारित कृत्रिम बुद्धिमत्ता चेतनायुक्त असण्याची शक्यता कमी असल्याचा युक्तिवाद केला आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे नियमन हे "अनियंत्रित साखळी प्रक्रिया" रोखण्यापेक्षा मानवी गैरवापरापासून संरक्षण करणे या स्वरूपात मांडले आहे.
जीएस१/जीएस२ — आधुनिक इतिहास/सुरक्षागुप्तचर प्रमुखाच्या आठवणींतून नेहरूबी.एन. मुल्लिक हे १९५० पासून रॉच्या स्थापनेपूर्वी गुप्तचर विभागाचे संचालक होते. त्यांच्या आठवणी (त्रिखंडात्मक) नेहरू चीनबाबत सावध असल्याचे दर्शवतात आणि सीमा चौक्यांच्या "अग्रेसर धोरणा"चे वर्णन करतात.
जीएस१ — कला व संस्कृती/प्राचीन इतिहासउत्खनन: पूमपुहार पाण्याखालील पुरातत्त्वकावेरीपूमपट्टिणम (मयिलाडुतुरै) परिसरातील तमिळनाडू राज्य पुरातत्त्व विभागाच्या तीन टप्प्यांत टॉर्पेडो जारचा एक तुकडा सापडला, जो पाण्याखालील सर्वेक्षणातील पहिलाच शोध आहे; तसेच रिंग विहिरी आणि २५०+ मृत्तिका वस्तू सापडल्या. या शहराचे वर्णन शिलप्पदिकारम, मणिमेकलै आणि पट्टिनप्पालै यांमध्ये आहे.
जीएस३ — विज्ञान व तंत्रज्ञान/संरक्षण स्वदेशीकरणभारताने प्रगत तंत्रज्ञानांमध्ये विकसक, नवोन्मेषक आणि जागतिक नेता बनले पाहिजे: संरक्षणमंत्रीराजनाथ सिंह यांनी भारतीय अविनाशी चाचणी संस्था, हैदराबाद आयोजित ३६ व्या वार्षिक अविनाशी मूल्यमापन परिषदेला संबोधित करताना संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरतेसाठी स्वदेशी अविनाशी चाचणी क्षमता विकसित करण्याचे आवाहन केले. तसेच आयडेक्स आणि तंत्रज्ञान विकास निधी यांचा नवोन्मेषाचे प्रेरक घटक म्हणून उल्लेख केला.
जीएस३ — सुरक्षा/संरक्षण; ऊर्जाभारतीय हवाई दलाच्या देखभाल कमांडकडून सार्वभौम धारणक्षमतेप्रती वचनबद्धतेचा पुनरुच्चार१३ बेस रिपेअर डेपोने (स्थापना १९७६) आपली ५० वर्षे पूर्ण केली. त्यानिमित्त मानेकशॉ सेंटर, नवी दिल्ली येथे "एअर डिफेन्स २०४०" हे चर्चासत्र झाले. या चर्चासत्रात राष्ट्रीय हरित हायड्रोजन अभियान आणि एनटीपीसी यांच्या भागीदारीत भारतीय हवाई दलाच्या रडारना ऊर्जा पुरवण्यासाठी हायड्रोजन इंधन सेलचे प्रात्यक्षिकही सादर करण्यात आले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/संरक्षण सहकार्यलष्करप्रमुख जनरल धीरज सेठ यांची चेक प्रजासत्ताकला भेटद्विपक्षीय संरक्षण सहकार्य वाढवण्यासाठी १६–१९ नोव्हेंबर २०२६ या कालावधीत ही भेट होत आहे. या भेटीत ब्रनो येथील संरक्षण विद्यापीठ आणि नाटो संयुक्त सीबीआरएन संरक्षण उत्कृष्टता केंद्र यांना भेटी, तसेच आंतरसरकारी संरक्षण सहकार्य संस्थेशी (एएमओएस) संवाद यांचा समावेश आहे.
जीएस३ — विज्ञान व तंत्रज्ञान / जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंधभारत इटलीस्थित आयसीटीपीसोबतचे सहकार्य बळकट करणारराज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) डॉ. जितेंद्र सिंह यांच्या इटली भेटीदरम्यान (११–१५ नोव्हेंबर २०२६) विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग आणि ट्रिएस्ते येथील आंतरराष्ट्रीय सैद्धांतिक भौतिकशास्त्र केंद्र (आयसीटीपी) यांनी भारतीय संशोधकांच्या गतिशीलतेसाठी भारत-आयसीटीपी सहकार्य निधी सुरू करण्याच्या हेतुपत्रावर स्वाक्षऱ्या केल्या.
जीएस२ — शासन/क्षमता निर्माणपंतप्रधान मोदी यांच्या शासनप्रमुख म्हणून २५ वर्षांनिमित्त नीती आयोगाची राष्ट्रीय कार्यशाळा मालिका"नेतृत्व एक ध्येय" या विषयाने १७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी भारत मंडपम येथे पाच कार्यशाळांना सुरुवात होत आहे. मंत्रिमंडळ सचिव आयगॉट कर्मयोगी व्यासपीठावर कर्मयोगी संकल्पाचा प्रारंभ करतील, तर सुलभकांना क्षमता निर्माण आयोगाच्या अमृत ज्ञान कोश उपक्रमांतर्गत प्रशिक्षण देण्यात आले आहे.
जीएस२ — शासन/क्रीडा धोरण; पूर्वपरीक्षा — चर्चेतील ठिकाणे८ व्या खेलो इंडिया युवा स्पर्धा २०२६ चे बोधचिन्ह आणि शुभंकर अनावरितया स्पर्धा तेलंगणा येथे ११–२२ डिसेंबर २०२६ दरम्यान सहा शहरांमध्ये २९ क्रीडाप्रकारांसह होणार आहेत. सॉफ्टबॉल प्रथमच स्पर्धात्मक खेळ म्हणून समाविष्ट होत आहे, नौकानयन आणि कर्रा सामू हे प्रात्यक्षिक खेळ असतील, आणि शुभंकराचे नाव "नीलमणी" आहे.