BrainParrot

नियतकालिक श्रमशक्ती सर्वेक्षण (पीएलएफएस) मासिक बुलेटिन ऑक्टोबर, २०२६ वरील प्रसिद्धी निवेदन

GS3फॅक्ट कार्डप्रकाशित: · अद्ययावत:

स्रोत: PIB (पत्र सूचना कार्यालय) · मूळ वाचा ↗

सारांश

ऑक्टोबर, २०२६ मध्ये एकूण श्रमशक्ती सहभाग दर (१५ वर्षे आणि त्यावरील) ५५.७% पर्यंत वाढला, म्हणजेच वार्षिक आधारावर ०.३ टक्केवारी अंकांनी वाढ झाली.

UPSC साठी महत्त्व: प्रासंगिकता: ✅ जीएस३ — अर्थव्यवस्था: रोजगार, श्रमबाजार आकडेवारी; जीएस१ — समाज: महिलांचा कार्यबलातील सहभाग

प्रिलिम्ससाठी महत्त्वाची तथ्ये

  • आवर्ती श्रमशक्ती सर्वेक्षण (पीएलएफएस) हे सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाकडून घेतले जाते. उपक्रमातील सहभाग, तसेच रोजगार व बेरोजगारी यांविषयीच्या आकडेवारीचा हा प्रमुख स्रोत आहे.
  • श्रमशक्ती निर्देशकांची मासिक व त्रैमासिक अंदाजे आकडेवारी देण्यासाठी जानेवारी २०२५ पासून कार्यपद्धतीत बदल करण्यात आला.
  • मासिक बुलेटिनमध्ये १५ वर्षे व त्यावरील व्यक्तींसाठी चालू साप्ताहिक स्थिती (सीडब्ल्यूएस) पद्धतीने श्रमशक्ती सहभाग दर (एलएफपीआर), कामगार-लोकसंख्या गुणोत्तर (डब्ल्यूपीआर) आणि बेरोजगारी दर (यूआर) यांचे अखिल भारतीय अंदाज दिले जातात.
  • एप्रिल २०२५ ते सप्टेंबर २०२६ या कालावधीची बुलेटिने यापूर्वीच प्रसिद्ध झाली आहेत; ऑक्टोबर २०२६ चे बुलेटिन या मालिकेतील एकोणिसावे आहे. हे बुलेटिन मंत्रालयाच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.
  • नमुना: अखिल भारतीय स्तरावर ३,७०,४७५ व्यक्तींचे सर्वेक्षण करण्यात आले.
  • एलएफपीआर (१५+)
  • एकूण: ५५.७% (ऑक्टोबर २०२६); सप्टेंबर २०२६ मध्ये ५५.५% आणि ऑक्टोबर २०२५ मध्ये ५५.४% (वर्षानुवर्ष +०.३ टक्केवारी अंक).
  • ग्रामीण: ५८.४% (सप्टेंबरमध्ये ५८.०%; ऑक्टोबर २०२५ मध्ये ५७.८%; महिन्यानुमहिना +०.४ टक्केवारी अंक, वर्षानुवर्ष +०.६ टक्केवारी अंक).
  • शहरी: ५०.५% (सप्टेंबरमध्ये ५०.७%; वर्षानुवर्ष अपरिवर्तित).
  • एकूण महिला: ३५.०% (सप्टेंबरमध्ये ३४.६%; ऑक्टोबर २०२५ मध्ये ३४.२%; वर्षानुवर्ष +०.८ टक्केवारी अंक); फेब्रुवारी २०२६ नंतरचा सर्वाधिक दर.
  • ग्रामीण महिला: ३९.५% (महिन्यानुमहिना +०.६ टक्केवारी अंक; वर्षभरापूर्वी ३८.४%, +१.१ टक्केवारी अंक). शहरी महिला: २५.९% (महिन्यानुमहिना स्थिर; वर्षभरापूर्वी २५.४%, +०.५ टक्केवारी अंक).
  • डब्ल्यूपीआर (१५+)
  • एकूण: ५३.०% (सप्टेंबरमध्ये ५२.७%; ऑक्टोबर २०२५ मध्ये ५२.५%; वर्षानुवर्ष +०.५ टक्केवारी अंक); फेब्रुवारी २०२६ नंतरचा सर्वाधिक दर.
  • ग्रामीण: ५६.०% (महिन्यानुमहिना +०.५ टक्केवारी अंक; वर्षभरापूर्वी ५५.२%, +०.८ टक्केवारी अंक). शहरी: ४७.१% (वर्षभरापूर्वी ४७.०%).
  • पुरुष: ७३.७% (सप्टेंबरमध्ये ७३.६%); ग्रामीण पुरुष ७५.३% (सप्टेंबरमध्ये ७४.९%).
  • महिला: ३३.३% (सप्टेंबरमध्ये ३२.८%; महिन्यानुमहिना +०.५ टक्केवारी अंक; वर्षानुवर्ष +०.९ टक्केवारी अंक); ग्रामीण महिला ३८.०% (३७.४%), शहरी महिला २३.७% (२३.५%).
  • यूआर (१५+)
  • एकूण: ४.९% (सप्टेंबरमध्ये ५.०%; ऑक्टोबर २०२५ मध्ये ५.२%; वर्षानुवर्ष -०.३ टक्केवारी अंक).
  • ग्रामीण: ४.२% (महिन्यानुमहिना स्थिर; वर्षभरापूर्वी ४.४%). शहरी: ६.७% (सप्टेंबरमध्ये ६.९%; वर्षभरापूर्वी ७.०%).
  • पुरुष: एकूण ४.९% व शहरी ६.०% (महिन्यानुमहिना अपरिवर्तित); ग्रामीण पुरुष ४.३% (सप्टेंबरमध्ये ४.४%). वर्षभरापूर्वी एकूण पुरुष ५.१%; ग्रामीण पुरुष ४.६%.
  • महिला: एकूण ५.०% (सप्टेंबरमध्ये ५.२%; वर्षभरापूर्वी ५.४%; वर्षानुवर्ष -०.४ टक्केवारी अंक). ग्रामीण महिला ३.८% (सप्टेंबरमध्ये ३.९%; वर्षभरापूर्वी ४.०%), २०२६ मधील सर्वांत कमी दर. शहरी महिला ८.७% (सप्टेंबरमध्ये ९.२%; वर्षभरापूर्वी ९.७%, वर्षानुवर्ष -१.० टक्केवारी अंक).

संबंधित विषय

  • श्रमबाजार निर्देशक (एलएफपीआर, डब्ल्यूपीआर, यूआर) आणि चालू साप्ताहिक स्थिती विरुद्ध सामान्य स्थिती पद्धती; महिलांचा श्रमशक्तीतील सहभाग.

विषय: GS3

या नोट्स कशा लिहिल्या आणि तपासल्या जातात →

16 नोव्हेंबर, 2026 च्या सर्व चालू घडामोडी → · UPSC चालू घडामोडी मराठीत