जीएस२ — प्रशासन / जीएस३ — अर्थव्यवस्थाअन्न व पेय क्षेत्राला आकार देणारी मोठी नियामक कारवाईभारतीय अन्न सुरक्षा व मानके प्राधिकरण (एफएसएसएआय) आणि राज्यांच्या अन्न व औषध प्रशासनांनी (१ एप्रिल ते ३१ ऑगस्ट) ७.०५ लाख तपासण्या आणि १३,२०३ छापे टाकले; ६७७ अन्न परवाने आणि १०५ नोंदणी निलंबित केल्या. देशभरात ॲनालॉग पनीरवर निर्बंध घालण्यासाठी एफएसएसएआय नियमांमध्ये सुधारणा करत आहे, तसेच ग्राहकांना फूड सेफ्टी कनेक्ट ॲप वापरण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
जीएस२ — प्रशासन / जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षाजनगणनेत मिझोराम निर्वासितांची स्वतंत्र गणना करणारमिझोराम २०२७ च्या जनगणनेत (दुसरा टप्पा) निर्वासितांची नोंद नागरिकांपासून वेगळी करणार आहे; २० ऑगस्टपर्यंत ३८,२१३ निर्वासितांची नोंदणी झाली आहे (म्यानमारमधील २९,५७५, मणिपूरमधील ६,९५९, बांगलादेशातील १,६७९), आणि विशेष सखोल पुनरीक्षणात (एसआयआर) वगळलेल्या व्यक्तींचीही गणना केली जाईल.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा / जीएस१ — स्वातंत्र्योत्तर एकीकरणभारतातील १९४९ च्या विलीनीकरणाविरोधात मणिपूरमधील गटांचा बंद२१ सप्टेंबर १९४९ रोजी शिलाँग येथे राजा बोधचंद्र यांनी स्वाक्षरी केलेल्या मणिपूर विलीनीकरण करारास विरोध करण्यासाठी बंदी घातलेल्या सात सशस्त्र गटांनी १५ ऑक्टोबर रोजी (“राष्ट्रीय काळा दिवस”) १२ तासांचा बंद पुकारला.
जीएस१/जीएस२ — समाज, सामाजिक न्यायजातीचा धागा सागरपार पोहोचतोपरदेशातील (ऑक्सफर्ड, सोआस, स्टॅनफर्ड) दलित अभ्यासक जातीय भेदभावाची नोंद करत आहेत आणि ब्रिटनच्या भेदभावविरोधी कायद्यात जातीचा संरक्षित वर्ग म्हणून समावेश व्हावा यासाठी मोहीम राबवत आहेत; या लेखात १८ सप्टेंबर रोजी आयआयटी मुंबई येथे झालेल्या साहिल वाकोडे यांच्या मृत्यूचा संदर्भ जोडला आहे.
जीएस२ — सामाजिक न्याय, बाल संरक्षणदोन बहिणींची कहाणीदिल्ली विधानसभेत (मार्च २०२६) मांडलेल्या कॅगच्या अहवालाने बालसंगोपन व्यवस्थेत ७६% कर्मचारी तुटवडा आणि प्रायोजकत्व व पालनपोषण (फॉस्टर केअर) योजनांची अंमलबजावणी न झाल्याकडे लक्ष वेधले; दिल्लीने ११ मे रोजी तरुण व्यक्तींसाठी आफ्टरकेअर योजना (३.५ कोटी रुपये) जाहीर केली, मात्र ती अद्याप कार्यान्वित झालेली नाही.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापन / कृषीकेंद्रीय दुष्काळ मूल्यांकन पथकाची महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांशी भेटकेंद्रीय दुष्काळ मूल्यांकन पथकाने मुख्यमंत्र्यांची भेट घेतली; पिकांच्या वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर अपुरा पाऊस झाल्याचे कारण देत महाराष्ट्र दुष्काळी मदतीसाठी केंद्राच्या निकषांनुसार निवेदन सादर करणार आहे.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था / जीएस३ — अर्थव्यवस्थाजेव्हा आपला वाहता पैसा ठसा उमटवतोगोपनीयता हा संविधानानुसार मूलभूत अधिकार आहे; डिजिटल वैयक्तिक माहिती संरक्षण (डीपीडीपी) अधिनियम, २०२३ बँका, ॲप्स आणि प्लॅटफॉर्म यांना आर्थिक माहिती हाताळताना “माहिती विश्वस्त” म्हणून नियंत्रित करतो.
जीएस३ — अर्थव्यवस्थाया तिमाहीत भारताचा सर्वात मोठा थेट परकीय गुंतवणूक स्रोत जपानएप्रिल–जून २०२६-२७ मध्ये ५.७१ अब्ज डॉलरसह जपान हा सर्वात मोठा थेट परकीय गुंतवणूक स्रोत ठरला; ही रक्कम २०२५-२६ च्या संपूर्ण वर्षातील ३.७४ अब्ज डॉलरपेक्षा अधिक आहे.
जीएस३ — विज्ञान व तंत्रज्ञान / गोपनीयतानॉर्वे स्मार्ट चष्म्यांवर तात्पुरती बंदी का विचारात घेत आहे?टिकाऊ कायदेशीर चौकटींचा अभ्यास तज्ज्ञ समिती करत असताना संवेदनशील सार्वजनिक ठिकाणी (शाळा, आरोग्यसेवा सुविधा, लॉकर रूम इत्यादी) स्मार्ट चष्म्यांवर तात्पुरती बंदी घालण्याचा प्रस्ताव नॉर्वेने मांडला आहे; विक्री आणि खासगी वापरावर बंदी नाही. संमती आणि चेहरा ओळखण्याशी (फेशियल रिकग्निशन) संबंधित धोके ही प्रमुख चिंता आहे.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा / विज्ञान व तंत्रज्ञानस्टारलिंकबाबत मस्क भारतावर दबाव आणू शकत नाहीत, संसदीय समितीच्या अध्यक्षांचे प्रतिपादनमाहिती तंत्रज्ञानावरील संसदीय स्थायी समितीचे अध्यक्ष निशिकांत दुबे म्हणाले की भारताचे सुरक्षा धोरण बाह्य दबावाखाली ठरत नाही; स्टारलिंकच्या प्रवेशाबाबत सुरक्षा यंत्रणांच्या (संरक्षण मंत्रालय, गृह मंत्रालय, तपास यंत्रणा) चिंतांचा त्यांनी उल्लेख केला.
जीएस३ — विज्ञान व तंत्रज्ञान, अवकाशभारत-फ्रान्स उपग्रह १२–१६ महिन्यांत प्रक्षेपणासाठी सज्जतृष्णा (थर्मल इन्फ्रा-रेड इमेजिंग सॅटेलाइट फॉर हाय-रिझोल्यूशन नॅचरल रिसोर्स असेसमेंट) ही इस्रो–सीएनईएस यांची मोहीम मेघा-ट्रॉपिक्स आणि सरल यानंतरचा तिसरा भारत-फ्रान्स उपग्रह आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंधशांततेचा संदेश२०२६ चा नोबेल शांतता पुरस्कार दक्षिण आफ्रिकेच्या विधिज्ञ नवी पिल्ले यांना मिळाला; त्यांनी रवांडासाठीच्या आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायाधिकरणात आणि आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयात काम केले आणि व्याप्त पॅलेस्टिनी प्रदेशावरील संयुक्त राष्ट्रांच्या चौकशी आयोगाचे अध्यक्षपद भूषवले; बलात्कार आणि लैंगिक हिंसा हे नरसंहाराचे कृत्य असल्याचे मान्य करणाऱ्या १९९८ च्या अकायेसू निकालाचे त्या सहलेखिका होत्या.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंधरशिया आणि युक्रेन ‘ऊर्जा शस्त्रसंधी’वर सहमत: ट्रम्पट्रम्प यांनी रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील “ऊर्जा शस्त्रसंधी” जाहीर केली, मात्र अटी उघड केलेल्या नाहीत; युक्रेनचा तिला पाठिंबा आहे, मॉस्कोने भाष्य केलेले नाही, आणि झेलेन्स्की यांनी ६० दिवसांच्या संपूर्ण शस्त्रसंधीच्या बदल्यात निवडणुकांचा प्रस्ताव दिला.
जीएस१ — भूगोल / जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंधदक्षिण कोरियाची आर्क्टिक सागरी मार्गावरील चाचणी फेरी पूर्णपॅनस्टार अॅक्रो या जहाजाच्या उत्तर सागरी मार्गावरील (बुसान–फेलिक्सस्टो–रॉटरडॅम–ग्दान्स्क) चाचणी प्रवासात सुएझ कालव्याच्या मार्गाच्या तुलनेत एकेरी प्रवासाचा वेळ १० दिवसांनी कमी झाला; आर्क्टिकमधील बर्फाचा ऱ्हास आणि निर्बंधांचा धोका या चिंता आहेत, कारण हा मार्ग रशियाच्या किनाऱ्यालगत जातो.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षाआयएसआयला गोपनीय माहिती पुरवल्याप्रकरणी महिलेला अटकपंजाब पोलिसांच्या प्रतिगुप्तचर शाखेने फरीदकोट येथील गुरनूर सिद्धू हिला हुसैनीवाला सीमा रस्त्यावर अटक केली; तिने लष्करी तळांची माहिती पाकिस्तानच्या आयएसआयला पुरवल्याचा आरोप आहे; भारत-चीन सीमेवर तैनात असलेल्या दोन लष्करी जवानांविरुद्ध गुन्हा नोंदवण्यात आला.
जीएस३ — पर्यावरणजागतिक तापमानवाढीमुळे बेडकांतील लिंगबदल नामशेष होण्याचा धोका बनत आहेहंगेरीतील चपळ बेडकांवरील (अजाइल फ्रॉग) सायन्स अॅडव्हान्सेसमधील अभ्यासानुसार लिंगबदल झालेले नर कमी संतती निर्माण करतात (वन्य लोकसंख्येत सुमारे २०% पण अंड्यांच्या पुंजक्यांत केवळ ४%), आणि उभयचरांच्या सुमारे ४०% प्रजातींना नामशेष होण्याचा धोका आहे.
जीएस३ — पर्यावरण, वन्यजीव संवर्धनकेरळममध्ये पकडलेल्या काळ्या बिबट्याच्या पिल्लाला सोडण्याची वन्यजीवप्रेमींची मागणीमुख्य वन्यजीव रक्षकाच्या आदेशानुसार पथनमथिट्टा येथील कलंजूर पंचायतीत काळ्या बिबट्याचे पिल्लू पिंजऱ्यात पकडण्यात आले; त्रिशूर प्राणिसंग्रहालयात बंदिस्त ठेवण्याऐवजी राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरणाच्या कार्यपद्धतीनुसार त्याला सोडून द्यावे, अशी संवर्धकांची मागणी आहे.
जीएस१ — भूगोल / जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापननेपाळमध्ये अचानक आलेल्या पुरात घरे वाहून गेली, पाच जण बेपत्तामध्य नेपाळमध्ये अचानक आलेल्या पुरात सुमारे ४५ घरे वाहून गेली, तीन जलविद्युत प्रकल्प आणि चार पूल क्षतिग्रस्त झाले, आणि बुढी गंडकीची पाणीपातळी वाढतच राहिली.