जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: आंतरराष्ट्रीय न्यायालये व संस्थान्यायवेत्त्या आणि एक उद्धार (नवी पिल्लई, २०२६ चा नोबेल शांतता पुरस्कार)पिल्लई यांनी रवांडासाठीच्या आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायाधिकरणाचे अध्यक्षपद भूषवले (अकायेसू खटला: बलात्कार व लैंगिक हिंसा हा नरसंहार ठरू शकतो). त्यांनी आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयात न्यायाधीश, संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवी हक्क उच्चायुक्त (२००८-१४) आणि व्यापलेल्या पॅलेस्टिनी प्रदेशावरील संयुक्त राष्ट्रांच्या चौकशी आयोगाच्या अध्यक्षा (२०२१-२५) म्हणून काम केले. सध्या त्या म्यानमारविरुद्धच्या नरसंहार खटल्यात गांबियाच्या वतीने आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात तदर्थ न्यायाधीश म्हणून कार्यरत आहेत.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/पायाभूत सुविधा: ऊर्जाकृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित डेटा सेंटरच्या तेजीमुळे वीज जाळ्यावर ताणप्रादेशिक वीज समित्यांनी निदर्शनास आणले की डेटा सेंटरच्या भारातील चढ-उतारामुळे हळू गतीने उत्पादन वाढवणारी जनित्रे विचलन तडजोड यंत्रणेअंतर्गत (डीएसएम) दंडाच्या कचाट्यात सापडू शकतात. ईशान्य प्रदेशातील राज्य भार प्रेषण केंद्रांमधील स्काडा/ईएमएस सुधारणांसाठी पीजीसीआयएलचा अंदाज ५२१ कोटी रुपयांवरून सुमारे ६८८ कोटी रुपयांवर गेला.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशियारियाध विमानतळाच्या प्रवासी टर्मिनलवर क्षेपणास्त्र हल्लाइराण युद्धाशी संबंधित हुथी (अन्सार अल्लाह) हल्ल्यांत रियाधमधील किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या टर्मिनल ३ व ४ वर (देशांतर्गत उड्डाणे) क्षेपणास्त्र आदळले. उड्डाणे स्थगित करणाऱ्या विमान कंपन्यांमध्ये एअर इंडियाचा समावेश होता. हुथींवरील सौदीच्या हल्ल्यांत अमेरिका सामील होऊ शकते, असे ट्रम्प म्हणाले.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: व्यापार उपाययोजना/औषधनिर्माणचीनमधून येणाऱ्या पेनिसिलिन जी आणि त्याच्या क्षारांवर डंपिंगविरोधी चौकशीव्यापार उपाय महासंचालनालयाने (डीजीटीआर, वाणिज्य व उद्योग मंत्रालय) लायफियस फार्माच्या तक्रारीवरून चौकशी सुरू केली. ही अरबिंदो फार्माची उपकंपनी असून तिने पीएलआय योजनेअंतर्गत सुमारे तीन दशकांनंतर देशांतर्गत पेन-जी उत्पादन पुन्हा सुरू केले. चौकशीचा कालावधी २०२५-२६ आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध / जीएस३ — अर्थव्यवस्था: व्यापार करारभारत-अमेरिका व्यापार करारगोयल म्हणाले की फेब्रुवारीत जाहीर केलेला अंतरिम व्यापार आराखडा बदललेल्या परिस्थितीनुसार अंतिम केला जाईल. भारत इस्रायल, चिली, आखाती सहकार्य परिषद (जीसीसी) आणि रशियाच्या नेतृत्वाखालील युरेशियन आर्थिक संघ (ईएईयू) यांच्याशीही वाटाघाटी करत आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: भांडवली बाजारसेबी क्लोजिंग ऑक्शन सेशनबाबत (सीएएस) मार्गदर्शक तत्त्वे जारी करणारसीएएस यंत्रणेचा आढावा घेतल्यानंतर सेबी एका आठवड्यात मुदत संपण्याच्या दिवशी डेरिव्हेटिव्हच्या सेटलमेंट किमती ठरवण्याबाबत मार्गदर्शक तत्त्वे जारी करेल. ही यंत्रणा लिलाव प्रक्रियेद्वारे बंद भाव ठरवते (अध्यक्ष तुहिन कांत पांडे).
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/अर्थव्यवस्था: उपग्रह दळणवळण धोरणमस्क-अंबानी स्टारलिंक वाददळणवळण मंत्री सिंधिया म्हणाले की स्टारलिंक, जिओ सॅटकॉम आणि भारती-समर्थित युटेलसॅट वनवेब या तीन कंपन्यांकडे सॅटकॉम परवाने आहेत. सुरक्षा आवश्यकता व टप्पे पूर्ण केल्यानंतर त्या कामकाज सुरू करू शकतात. सरकार या अधिकृतीकरण आराखड्याला "न्याय्य व भेदभावरहित" म्हणते.
जीएस३ — सुरक्षा: संरक्षण स्वदेशीकरणभविष्यातील युद्धात स्वावलंबन महत्त्वाचे — राजनाथ सिंहबहुराष्ट्रीय हवाई सराव तरंग शक्ती २०२६ (दुसरी आवृत्ती, जोधपूर) मध्ये बोलताना ते म्हणाले की भविष्यातील लष्करी सामर्थ्य संवेदन, निर्णय आणि कृती यांच्या गतीवर अवलंबून असेल. प्रदीर्घ संघर्ष टिकवण्यासाठी संरक्षणातील आत्मनिर्भरतेवर त्यांनी भर दिला.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारत-पाकिस्तान/संयुक्त राष्ट्रेसंयुक्त राष्ट्रांत पाकिस्तानला भारताचा उत्तराचा अधिकारभारताने संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या चौथ्या समितीत (विशेष राजकीय व विऔपनिवेशीकरण प्रश्न) जम्मू-काश्मीरबाबतच्या पाकिस्तानच्या वक्तव्यांविरुद्ध उत्तराचा अधिकार वापरला. केंद्रशासित प्रदेश हा "भारताचा अविभाज्य व अहस्तांतरणीय भाग" असल्याचे भारताने म्हटले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध / जीएस३ — सुरक्षा: अणु सुरक्षापाकिस्तानमध्ये आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेचे भौतिक संरक्षण सल्लागार सेवा मिशनआंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेच्या (आयएईए) पहिल्या आंतरराष्ट्रीय भौतिक संरक्षण सल्लागार सेवा (आयपीपीएएस) मिशनला (२८ सप्टेंबर ते ९ ऑक्टोबर, यजमान पाकिस्तान अणु नियामक प्राधिकरण) "सक्षम अणु सुरक्षा व्यवस्था" आढळली. पथकाने कानुप विघटन प्रकल्पाला (कँडू अणुभट्टी, कार्यरत १९७१-२०२१) भेट दिली.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध / जीएस३ — सुरक्षा: सागरी सुरक्षा, पश्चिम आशियाशारजा नांगरस्थळी एमटी जेम क्र. २ वर ड्रोन हल्लानौवहन मंत्री सर्बानंद सोनोवाल म्हणाले की ९ ऑक्टोबरच्या ड्रोन हल्ल्यानंतर पनामा-ध्वजांकित कच्च्या तेलाच्या टँकरवरील सर्व २२ भारतीय खलाशी सुरक्षित आहेत.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: न्यायव्यवस्था; जीएस३ — सुरक्षा: धनशुद्धीकरणजगन मोहन रेड्डी यांच्याविरुद्धचे पीएमएलए खटले जलद चालवण्यासाठी ईडीची तेलंगणा उच्च न्यायालयात धावईडीने २३ सप्टेंबर रोजी रिट याचिका दाखल केली. धनशुद्धीकरण प्रतिबंध अधिनियम (पीएमएलए), २००२ अंतर्गतच्या नऊ अभियोग तक्रारींमध्ये दररोज सुनावणीची मागणी त्यात आहे. या तक्रारी २०१६-२१ पासून नामपल्ली येथील सीबीआय प्रकरणांच्या विशेष न्यायालयात प्रलंबित आहेत आणि आरोपमुक्तीच्या याचिका अद्याप सुनावणीच्या प्रतीक्षेत आहेत.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था/शासन: गिग व्यासपीठांचे नियमनराइड एग्रीगेटर्सबाबत मद्रास उच्च न्यायालयाचा (मदुराई खंडपीठ) निर्णयन्यायालयाने तमिळनाडू सरकारला मोटार वाहन एग्रीगेटर मार्गदर्शक तत्त्वे, २०२५ नुसार बाइक-टॅक्सींसह एग्रीगेटर्ससाठी सहा महिन्यांत नियम तयार करण्याचे निर्देश दिले. त्यापूर्वी सात सदस्यीय तज्ज्ञ समिती तमिळनाडू मोटार वाहन एग्रीगेटर नियम, २०२५ साठी भाडे, गतिशील किंमत आणि पूलिंग यांचा अभ्यास करेल.
जीएस२ — सामाजिक न्याय: कल्याणकारी योजनाबिहारमध्ये सामाजिक सुरक्षा निवृत्तिवेतनाचे हस्तांतरणसप्टेंबर २०२६ साठी १.८ कोटींहून अधिक लाभार्थ्यांना (वृद्ध, दिव्यांग व्यक्ती, विधवा) प्रत्येकी १,१०० रुपये याप्रमाणे १,२३७.४८ कोटी रुपये हस्तांतरित करण्यात आले. मासिक निवृत्तिवेतन ४०० रुपयांवरून १,१०० रुपये करण्यात आले आहे.
जीएस३ — पायाभूत सुविधा: शहरी वाहतूकचेन्नई मेट्रो रेल टप्पा २ चा पहिला पट्टाचेन्नई मेट्रो रेल टप्पा २ मधील पूनमल्ली-वडपळनी पट्टा (१५ किमी) सहा वर्षांच्या कामानंतर खुला होत आहे. रात्री स्थानकांचे बांधकाम करता यावे म्हणून गाड्या सकाळी ७ ते रात्री ९ या वेळेत धावतील (टप्पा १ मध्ये पहाटे ५ ते रात्री ११).
जीएस३ — पर्यावरण: कचरा व्यवस्थापनवायनाड ई-कचरामुक्त जिल्हा मोहीम१ नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत भारतातील पहिला ई-कचरामुक्त आदर्श जिल्हा बनण्याचे वायनाडचे उद्दिष्ट आहे. पहिल्या टप्प्यात सरकारी कार्यालयांतून ३१ टन ई-कचरा काढण्यात आला. दुसऱ्या टप्प्यात स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि हरित कर्म सेनेच्या मदतीने घरांचा समावेश आहे.
जीएस३ — पर्यावरण: मानव-वन्यजीव संघर्षआंध्र प्रदेशातील वाघ "एक्सप्लोरर"पुण्यातील रेस्क्यू चॅरिटेबल ट्रस्ट या भटक्या नर वाघाला बेशुद्ध करण्याच्या प्रयत्नांचे नेतृत्व करत आहे. हा वाघ महाराष्ट्रातून छत्तीसगड आणि तेलंगणामार्गे राजमहेंद्रवरमजवळ पोहोचला आहे.
जीएस२ — शासन: केंद्रशासित प्रदेशाचे प्रशासनजम्मू-काश्मीरमध्ये १०० वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांच्या बदल्याउपराज्यपाल मनोज सिन्हा यांनी १०० अधिकाऱ्यांच्या बदल्यांचे आदेश दिले (२८ आयपीएस, उर्वरित जम्मू-काश्मीर पोलीस सेवेतील). यात गांदरबल, कुपवाडा, बांदीपोरा, रामबन आणि पूंछ जिल्ह्यांच्या प्रमुखांचा समावेश आहे.
जीएस१ — भूगोल: हवामानशास्त्र; जीएस३ — पर्यावरण: हवामान बदल२०२४ चा असामान्य पाऊस हे नवे सामान्य चित्र ठरू शकतेएका अभ्यासाने पुष्टी केली की २०२४ मध्ये जगभर विक्रमी अतिवृष्टीच्या घटना घडल्या. एल निनोच्या परिणामापलीकडे अटलांटिक आणि हिंदी महासागर एकाच वेळी तापल्यामुळे हे घडले. प्रारूपे सुचवतात की २०५० पर्यंत असे वर्ष सामान्य ठरू शकते.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: खगोलभौतिकी२०२६ चे भौतिकशास्त्राचे नोबेल — फ्रान्सिस हॅल्झेन / आइसक्यूबअंटार्क्टिकातील आइसक्यूब न्यूट्रिनो वेधशाळा उभारण्यात मदत केल्याबद्दल हा पुरस्कार देण्यात आला. या वेधशाळेत ८६ केबलवर ५,१६० प्रकाशीय संवेदक असून ती सुमारे १ घन किमी बर्फात १.४ ते २.४ किमी खोलीवर आहे. ती चेरेंकोव्ह प्रारणाद्वारे उच्च-ऊर्जा न्यूट्रिनो शोधते.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: रसायनशास्त्र/औषधनिर्माण२०२६ चे रसायनशास्त्राचे नोबेल — हेन्री कागन आणि केन्सो सोआईरेणवीय "हस्तत्व" (कायरॅलिटी) वाढवण्याबद्दल हा पुरस्कार देण्यात आला. सोआई यांच्या स्वयंउत्प्रेरक अभिक्रियेने अकायरल घटकांपासून एकहस्ती उत्पादन तयार केले. नोबेल समिती याला जीवनाच्या होमोकायरॅलिटीच्या फ्रँकच्या १९५३ च्या प्रारूपाची "संकल्पनेची सिद्धता" म्हणते.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: जैवतंत्रज्ञान२०२६ चे शरीरक्रियाशास्त्र वा वैद्यकशास्त्राचे नोबेल — डाइसेरोथ, हेगेमान, नागेलप्रकाश-नियंत्रित आयन वाहिन्या आणि ऑप्टोजेनेटिक्ससाठी हा पुरस्कार देण्यात आला. यात चॅनेलऱ्होडॉप्सिन (शैवालातील प्रथिन) निरुपद्रवी विषाणू वाहकांद्वारे पोहोचवून प्रकाशाने न्यूरॉन चालू किंवा बंद केले जातात.
जीएस१ — कला व संस्कृती: जागतिक साहित्य२०२६ चे साहित्याचे नोबेल — अॅन कार्सनकॅनडाच्या कवयित्री व अभिजात साहित्याच्या अभ्यासक (ऑटोबायोग्राफी ऑफ रेड, १९९८ च्या लेखिका) यांना शब्दांबद्दलची भाषाशास्त्रज्ञाची ओढ आणि नव्या अर्थाची कवीची आस यांच्या संगमावरील कार्यासाठी सन्मानित करण्यात आले.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: कृत्रिम बुद्धिमत्ताअल्फाप्रूफ नेक्ससभाषा प्रारूपांना लीन पुरावा-तपासकाशी जोडणाऱ्या या कृत्रिम बुद्धिमत्ता साधनाने नऊ खुल्या एर्दोश समस्या स्वायत्तपणे सोडवल्या (त्यापैकी दोन ५६ वर्षे अनुत्तरित होत्या) आणि ४४ खुली अनुमाने सिद्ध केली.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: मापनशास्त्र/भौतिकशास्त्रजगातील पहिली कार्यरत नाभिकीय घड्याळेनेचर नियतकालिकातील दोन शोधनिबंधांत थोरियम-२२९ नाभिकीय घड्याळांचा अहवाल आहे. चिनी संघांनी कॅल्शियम फ्लोराइड स्फटिक आणि अतिनील लेसर वापरले. ऑस्ट्रियन-जर्मन संघांनी कृष्णद्रव्याचा शोध घेतला, मात्र कोणताही संकेत आढळला नाही. ही घड्याळे अद्याप सर्वोत्तम अणू घड्याळांइतकी अचूक नाहीत, परंतु त्यांची संरचना सिद्ध झाली आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशियाअब्बास यांनी पॅलेस्टिनी विधिमंडळ निवडणुका पुढे ढकलल्यापॅलेस्टिनी अध्यक्ष महमूद अब्बास यांनी २००६ मध्ये शेवटच्या झालेल्या विधिमंडळ निवडणुका ११ सप्टेंबर २०२७ पर्यंत पुढे ढकलल्या. त्या अध्यक्षीय निवडणुकीसोबत घेतल्या जातील.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: चीन-तैवान-अमेरिकाराष्ट्रीय दिनी तैवानचे लाइ यांचे भाषणअध्यक्ष लाइ चिंग-ते म्हणाले की तैवान शांततेला जपतो, पण आपले स्वातंत्र्य सोडणार नाही. त्यांनी "हुकूमशाही विस्तारवादा"विरुद्ध इशारा दिला. चीनच्या तैवान व्यवहार कार्यालयाने त्यांच्यावर "तैवान स्वातंत्र्य" मानसिकतेला चिकटून राहिल्याचा आरोप केला.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: आफ्रिका/संयुक्त राष्ट्र सनदसंयुक्त राष्ट्रांत इथिओपिया-इरिट्रिया तणावइथिओपियाने संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेला सांगितले की ते संयुक्त राष्ट्र सनदेच्या अनुच्छेद ५१ अंतर्गत स्वसंरक्षणार्थ कारवाई करत आहे आणि तांबड्या समुद्रापर्यंत पोहोचाच्या आपल्या गरजेवर भर दिला. इथिओपियाने इरिट्रियाच्या १० राजनयिकांना हाकलल्यानंतर इरिट्रियाने राजनैतिक संबंध तोडले.
जीएस१ — समाज: शहरीकरण; जीएस२ — शासन: शहरी पायाभूत सुविधाबेंगळुरूमधील राज्य महामार्ग-३५ वर शाळा-बसमुळे कोंडीबेंगळुरू वाहतूक पोलिसांच्या विश्लेषणानुसार राज्य महामार्ग-३५ अनेकदा बाह्य वर्तुळाकार मार्गाला मागे टाकून शहरातील सर्वाधिक कोंडीचा पट्टा ठरतो. सर्जापूर-बाह्य वर्तुळाकार मार्ग रस्त्याची घनता आदर्श २५-३० किमी प्रति चौ. किमीच्या तुलनेत केवळ ८-१० किमी प्रति चौ. किमी आहे.