जीएस२ — न्यायपालिका/हक्क२० जुलैच्या पोलिस क्रौर्याची चौकशी (एचपीईसी)सर्वोच्च न्यायालयाने एचपीईसी पोर्टलवर "अत्यंत कमी तक्रारी" आल्याची नोंद घेतली. न्यायमूर्ती आर. सुभाष रेड्डी यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीला एका महिन्याच्या आत पहिला तथ्यशोधन अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले. हे प्रकरण डिसेंबरमध्ये पुन्हा सुनावणीसाठी आहे.
जीएस२ — घटनात्मक संस्था/निवडणुकाभारत निवडणूक आयोगाकडून आपल्या माहिती तंत्रज्ञान शाखेवरील देखरेख पुन्हा प्रस्थापित४ ऑक्टोबरच्या आदेशानुसार महासंचालक (माहिती तंत्रज्ञान) यांच्या आयटी/आयसीटी आणि पीजीआरएस फायली वरिष्ठ उपनिवडणूक आयुक्तांमार्फत पाठवल्या जातील. आयोगाने सर्वोच्च न्यायालयाला सांगितले की २८ जुलैचा आदेश कधीच अमलात आणला गेला नाही. नवे उपनिवडणूक आयुक्त प्रकाश राजपुरोहित परिसीमनाचे प्रभारी असतील.
जीएस२ — संसद/निवडणुकाहरदीपसिंग पुरी मध्य प्रदेशातून राज्यसभेवर बिनविरोध निवडून आलेदोन अपक्ष उमेदवारांची नामनिर्देशनपत्रे फेटाळल्यानंतर, पोटनिवडणुकीत एल. मुरुगन यांनी रिक्त केलेली जागा भरली गेली.
जीएस२ — सहकार/संघराज्यवादगोकुळ दूध संघ वाद, महाराष्ट्रमंत्रिमंडळाने १९६३ मध्ये स्थापन झालेल्या कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघाच्या संचालक मंडळावर सरकारनियुक्त संचालक नेमण्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी दिली (पाच संचालक, त्यापैकी चार मतदानाधिकारासह). काँग्रेस-समर्थित पॅनेलने २५ पैकी १३ जागा जिंकल्यानंतर हे पाऊल उचलले गेले.
जीएस२ — स्थानिक शासनराजस्थान पंचायत निवडणुका, तिसरा टप्पा११६ पंचायत समित्यांमधील ३,७१६ सरपंच आणि ३४,२१८ वॉर्ड पंच जागांसाठी मतदान झाले. संघर्षाच्या घटनांमुळे मतदानाला गालबोट लागले.
जीएस२ — संघराज्यवाद/आंतरराज्य वादकोटिया सीमावाद (ओडिशा–आंध्र प्रदेश)वादग्रस्त कोटिया ग्रामपंचायतीतील रहिवाशांनी आंध्र प्रदेश राज्य निवडणूक आयोगाने घेतलेल्या मंडल आणि जिल्हा परिषद निवडणुकीत मतदान करण्यासाठी आंध्र प्रदेशात प्रवेश केला. ओडिशाने पोलिसांच्या १६ तुकड्या तैनात केल्या आणि तीन सीमा तपासणी नाके उभारले.
जीएस२ — अल्पसंख्याक हक्क/समाजपश्चिम बंगालमध्ये चर्चवर हल्लेमेपासून किमान ४८ घटनांची नोंद झाली आहे, परंतु केवळ १५ प्रकरणांत एफआयआर दाखल झाले.
जीएस२ — न्यायपालिकातिरुपती लाडू तूप भेसळ खटला आंध्र प्रदेशबाहेर हलवण्यास सर्वोच्च न्यायालयाचा नकारसीबीआय आणि सक्तवसुली संचालनालयाच्या तपासात २०१९ ते २०२४ दरम्यान तिरुमला तिरुपती देवस्थानमला पुरवलेल्या ६८ लाख किलो बनावट तुपाचा ₹२५० कोटींचा घोटाळा उघड झाला.
जीएस२ — न्यायपालिका/कार्यकारी मंडळआझम खान यांना सक्तवसुली संचालनालयाकडून अटकसर्वोच्च न्यायालयाने गुणवत्तेवर कोणतेही भाष्य न करता अलाहाबाद उच्च न्यायालयाला १६ नोव्हेंबर रोजी अपिलावर प्राधान्याने सुनावणी घेण्यास सांगितले.
जीएस२ — न्यायपालिका/हक्कदिल्ली दंगल कट प्रकरणात उमर खालिद आणि शरजील इमाम यांची जामीन याचिकासर्वोच्च न्यायालयातील याचिकांमध्ये अनुच्छेद २१ चा आधार घेतला आहे. सहा वर्षांहून अधिक काळ तुरुंगवास भोगूनही खटला अद्याप सुरू झालेला नाही, असे त्यात नमूद आहे. दिल्ली उच्च न्यायालयाने ३० सप्टेंबर रोजी जामीन नाकारला होता.
जीएस२ — निवडणूक सुधारणाट्रम्प यांची अयशस्वी मतदारसंघ पुनर्रचना आणि भारतासाठी परिसीमनाचा धडारिपब्लिकन पक्षाने आठ अमेरिकी राज्यांत नकाशांची पुनर्रचना केली. काँग्रेसमध्ये ३०-८ असे विभाजन होईल अशी त्यांची अपेक्षा होती, पण प्रत्यक्षात निकाल २४-१४ असा लागला.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/उद्योगपश्चिम बंगाल गुंतवणूक प्रोत्साहन धोरणसंयंत्र आणि यंत्रसामग्रीतील स्थिर भांडवली गुंतवणुकीवर १२०% पर्यंत सहाय्य आणि मंजुरीसाठी निश्चित कालमर्यादा देण्यात आली आहे. हे धोरण मागील सरकारच्या "पश्चिम बंगाल प्रोत्साहन योजना व बंधने रद्द करणे २०२५" ची जागा घेते.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/पर्यावरणप्रगत विद्युतीकृत वाहने (एईव्ही) श्रेणी प्रस्तावितप्रस्तावित छत्र श्रेणीत किमान १५ किलोवॅट-तास क्षमतेची बॅटरी आणि वाहनाबाहेरील चार्जिंग असलेली ईव्ही, आरईईव्ही आणि पीएचईव्ही वाहने येतात. २९ सप्टेंबर रोजी अधिसूचित कॅफे-३ नियमांनंतर हे पाऊल पडले आहे. त्या नियमांत ईव्ही आणि आरईईव्हीसाठी संख्या सवलत घटक ३ आणि पीएचईव्हीसाठी २.५ आहे.
जीएस३ — ऊर्जापहिल्या सहामाहीत सीबीजी मिश्रण १.७%अनिवार्य ३% लक्ष्याच्या तुलनेत पीएनजीआरबीने संयंत्र क्षमता वापर केवळ ४४% असल्याचे नोंदवले. २०२७-२८ साठी लक्ष्य ४% आणि त्यानंतरच्या वर्षासाठी ५% आहे.
जीएस३ — ऊर्जाऊर्जा साठवण योजना९२ गिगावॅट-तास ऊर्जा साठवण क्षमता विकसित करण्यासाठी १.५ अब्ज डॉलरची योजना सुरू करण्यात आली.
जीएस३ — खाणकाम/महत्त्वाची खनिजेखनिज गट लिलाव, नववा टप्पा२० महत्त्वाचे आणि सामरिक खनिज गट (ग्रॅफाइट, दुर्मिळ मृदा घटक, व्हॅनेडियम, गॅलियम आणि टंगस्टनसह), तसेच अन्वेषण परवाना लिलावाच्या तिसऱ्या टप्प्यातील ११ गट.
जीएस२/जीएस३ — आरोग्य/किंमत निर्धारणकर्करोग औषधांच्या व्यापार मार्जिनवर एनपीपीएची मर्यादा१३७ अनुसूचीबाह्य कर्करोगविरोधी औषधांवरील ३०% व्यापार मार्जिन मर्यादेमुळे सुमारे ९०० ब्रँडच्या किमती कमी झाल्या. एका अभ्यासानुसार सुमारे ४०% कर्करोग रुग्ण उपचारांसाठी कर्ज घेतात किंवा मालमत्ता गहाण ठेवतात.
जीएस३ — पर्यावरणदिल्लीचा हवा गुणवत्ता निर्देशांक ३६९सीपीसीबीनुसार दुपारी ४ वाजता २४ तासांचा सरासरी हवा गुणवत्ता निर्देशांक ३६९ होता. ७ नोव्हेंबर रोजी पराली जाळण्याचा वाटा लक्षणीयरीत्या घटण्याची अपेक्षा आहे.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनआंध्र प्रदेशातील मुरासू चक्रीवादळाचे नुकसान आणि तमिळनाडूच्या मच्छिमारांचे मृत्यूप्राथमिक नुकसान ₹१,९१९ कोटी असून १,४३,१२२ हेक्टरवरील पिकांचे नुकसान झाले आहे. तमिळनाडूच्या चार मच्छिमारांचे मृतदेह सापडले. तमिळनाडूच्या मुख्यमंत्र्यांनी प्रत्येकी ₹७ लाखांची सानुग्रह मदत जाहीर केली.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनअर्नब चक्रीवादळानंतर ओडिशात भूस्खलनगंजाम जिल्ह्यातील गिडिपबली येथे एकाच कुटुंबातील पाच मृतदेह सापडल्यानंतर मृतांची संख्या सात झाली. मदतकार्यात एनडीआरएफ आणि ओडीआरएएफ जवान सहभागी आहेत.
जीएस३ — पर्यावरण/मानव-वन्यजीव संघर्षबांदीपूर व्याघ्र प्रकल्पाजवळ वाघाच्या हल्ल्यात आदिवासी महिलेचा मृत्यूही घटना कर्नाटकातील म्हैसूर जिल्ह्यातील नंजदेवरबेट्टा टेकडीवर घडली.
जीएस३/जीएस२ — पर्यावरण/आंतरराष्ट्रीय संबंधगाझातील पर्यावरणीय परिणाम (युद्ध आणि सशस्त्र संघर्षात पर्यावरणाच्या शोषणास प्रतिबंध करण्याचा आंतरराष्ट्रीय दिन, ६ नोव्हेंबर)२३ सप्टेंबर २०२५ च्या यूएनईपी अहवालानुसार गाझाने आपली ९७% वृक्ष पिके गमावली. आयएलसीची २७ मसुदा पीईआरएसी तत्त्वे संयुक्त राष्ट्र महासभेने २०२२ मध्ये दखलीत घेतली होती.
जीएस३ — संरक्षणडीआरडीओकडून प्रलय अर्ध-बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राची उड्डाण चाचणीओडिशा किनाऱ्याजवळील डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम बेटावरून घेतलेल्या वापरकर्ता-मूल्यमापन चाचणीमुळे ते सैन्यात समाविष्ट करण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
जीएस२/जीएस३ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/संरक्षणमालाबार २०२६ मध्ये आयएनएस सह्याद्रीभारत, जपान, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलिया (क्वाड नौदले) यांच्या सरावासाठी स्वदेशी स्टेल्थ फ्रिगेट जपानमधील योकोसुका येथे पोहोचली.
जीएस३ — अवकाशनाविकसाठी एनव्हीएस-०३३० ऑक्टोबर रोजी प्रक्षेपित झालेला हा उपग्रह "पूर्णपणे सुस्थितीत" असल्याचे इस्रोचे अध्यक्ष व्ही. नारायणन यांनी सांगितले. कुलशेखरपट्टिनम येथे चौथे प्रक्षेपण संकुल उभारले जात आहे.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञानटोकामॅक आणि अणुसंलयनआयटीईआरने (भारतासह सात सदस्य) ड्युटेरियम-ट्रिटियम संचालन २०३९ पर्यंत पुढे ढकलले आहे. गांधीनगर येथील आयपीआरमधील आदित्य-यू आणि एसएसटी-१ हे भारताचे टोकामॅक आहेत.
जीएस३ — सायबर सुरक्षासीईआरटी-इनच्या सायबर सुरक्षा कार्यवाहीसीईआरटी-इनने एजंटिक एआयचा समावेश असलेली एआय सुरक्षा लेखापरीक्षण मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली. तसेच वित्तीय संस्थांवरील एआय-चालित हल्ल्यांमागे असलेल्या "क्राफ्टी फाल्कन" गटाचे नाव घेणारा सल्लाही जारी केला.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/पर्यावरणओपनएआयच्या डेटा-सेंटर बांधिलक्याराष्ट्रीय समुदाय करारात ग्रिडचा खर्च उचलण्याची आणि पाणी वापर जाहीर करण्याची प्रतिज्ञा आहे. भारतातील डेटा-सेंटर प्रकल्पांत गुगलचे विशाखापट्टणम केंद्र आहे, ज्याला स्थानिक विरोध होत आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/शेजारपरराष्ट्र सचिव मिस्री काठमांडूतत्यांनी पंतप्रधान बालेंद्र शाह यांची भेट घेऊन शाह यांच्या आगामी भारत दौऱ्याची तयारी केली. लिपुलेख–कालापानी–लिम्पियाधुरा सीमावाद द्विपक्षीय पातळीवर सोडवला जावा, अशी भारताची इच्छा आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंधभारत एक "मध्यम शक्ती" म्हणूनकमकुवत होत चाललेली युद्धोत्तर व्यवस्था मध्यम शक्तींना अवकाश देते, असे संपादकीयात मांडले आहे. त्यासाठी २०२३ मधील भारताचे जी-२० अध्यक्षपद आणि बहु-संरेखन यांचा दाखला दिला आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंधअमेरिकी मध्यावधी निवडणुकीचे निकाल आणि त्यांचे जागतिक परिणामडेमोक्रॅट्सनी प्रतिनिधिगृह आणि सिनेट दोन्ही जिंकले. भारतासाठी सुरू असलेल्या मुक्त व्यापार करार चर्चेवर याचे परिणाम होतात, कारण अमेरिका तृणधान्ये आणि दुग्धजन्य पदार्थांच्या बाजारपेठा खुल्या करण्यासाठी दबाव आणत आहे. अमेरिकी संविधानातील "खर्चावरील अधिकार" आणि व्यापार प्रोत्साहन प्राधिकार (२०२१ मध्ये कालबाह्य) ही शुल्कांवरील काँग्रेसची साधने आहेत. अमिश शाह प्रतिनिधिगृहातील सहावे भारतीय-अमेरिकी सदस्य ठरले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/पश्चिम आशियाहोर्मुझची सामुद्रधुनी आणि तांबड्या समुद्रातील तणावइराणच्या आयआरजीसीनुसार होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत दोन तेलवाहू जहाजे आणि एक टगबोट पेटली; सागरी अधिकाऱ्यांनी याला दुजोरा दिलेला नाही. हुथींच्या हल्ल्यांदरम्यान सौदी अरेबियाने यानबूसाठी सतर्कतेचे इशारे जारी केले. ब्रेंट कच्चे तेल प्रति बॅरल सुमारे ९४.९६ डॉलरवर होते.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/शेजारशेख हसीना म्हणतात, डिसेंबरमध्ये वनवासातून परतणार२०२४ मधील आंदोलकांवरील कारवाईप्रकरणी बांगलादेशात त्यांना मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संघटनापश्चिम सहारातील संयुक्त राष्ट्र मोहीम मिनुर्सो गुंडाळली जात आहे१९९१ मध्ये मोरोक्को–पोलिसारियो युद्धविरामावर देखरेख ठेवण्यासाठी आणि सार्वमत आयोजित करण्यासाठी स्थापन झालेली ही मोहीम ३५ वर्षांनंतर "विसर्जन टप्प्यात" प्रवेश करत आहे.
जीएस२ — सामाजिक न्याय: तृतीयपंथी व्यक्तींचे हक्कराष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या हस्तक्षेपामुळे हैदराबाद मध्यवर्ती कारागृहात लिंग-तटस्थ कक्षराष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या विशेष निरीक्षकांनी ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दिलेल्या भेटीनंतर कारागृहाने विविध लिंग-ओळख असलेल्या व्यक्तींसाठी स्वतंत्र कक्ष उभारला आणि त्यांच्या ओळखीला अनुरूप पोशाखाची परवानगी दिली. यातून राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग आणि केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या सल्लासूचनांची अंमलबजावणी झाली.
जीएस२ — शासन: निवृत्तिवेतनधारकांचे कल्याण, ई-शासनदेशव्यापी डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र (डीएलसी) मोहीम ५निवृत्तिवेतन व निवृत्तिवेतनधारक कल्याण विभागाची ही मोहीम ६ ते ३० नोव्हेंबर २०२६ दरम्यान २,०००हून अधिक शहरे आणि नगरांमध्ये राबवली जाते. यात जीवन प्रमाण ॲपद्वारे चेहरा-प्रमाणीकरण वापरले जाते आणि ८० वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या अतिज्येष्ठ निवृत्तिवेतनधारकांवर विशेष भर आहे.
जीएस२/जीएस३ — शासन, डिजिटल ओळखभारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाकडून ३०० ऑफलाइन पडताळणी मागणारे घटक सहभागीसंमतीवर आधारित ऑफलाइन पडताळणी डिजिटल वैयक्तिक डेटा संरक्षण अधिनियमाशी सुसंगत आहे. आधार ॲपचे जवळपास ७.५ कोटी डाउनलोड झाले असून ४.६ कोटी बायोमेट्रिक लॉक/अनलॉक व्यवहार नोंदले गेले आहेत.
जीएस२ — कल्याणकारी योजनापीएम विश्वकर्मा अंतर्गत आदिवासी कारागिरांसाठी सूक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योग मंत्रालय–ट्रायफेड सामंजस्य करारआदिवासी कार्य मंत्रालयांतर्गत असलेले ट्रायफेड, पीएम विश्वकर्मा (शुभारंभ १७ सप्टेंबर २०२३) अंतर्गत नोंदणीकृत आदिवासी कारागिरांना आपल्या ट्राइब्स इंडिया बाजारपेठेशी जोडेल.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: उद्योगएप्रिल–ऑक्टोबर २०२६ मध्ये भारतातील तयार पोलादाचा वापर १०० दशलक्ष टनांच्या जवळया कालावधीत भारत प्रमाणाच्या दृष्टीने तयार पोलादाचा निव्वळ आयातदार होता. पोलाद मंत्रालयाच्या हरित पोलाद उपक्रमांतर्गत १०८ उत्पादकांकडे हरित पोलाद प्रमाणपत्रे आहेत. तसेच अर्ध-तयार स्टेनलेस पोलादाच्या (आयएस १४६५०) १६२ श्रेणींना ३१ मार्च २०२७ पर्यंत गुणवत्ता नियंत्रण आदेशातून सूट देण्यात आली आहे.
जीएस३ — विज्ञान व तंत्रज्ञान: अवकाशभारताचा सक्रिय अवकाश कचरा हटवण्यात पुढाकार (कॉस्मोसर्व स्पेस, हैदराबाद)मंत्र्यांनी २०३० पर्यंत कचरामुक्त अवकाशाचे ध्येय जाहीर केले. भारताची अवकाश अर्थव्यवस्था जवळपास ९ अब्ज अमेरिकी डॉलरची असून दशकभरात ती ४०–४५ अब्ज अमेरिकी डॉलरपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. न्यूस्पेस इंडिया लिमिटेड आणि इन-स्पेस यांसारख्या सुधारणांनंतर सुमारे ४५० अवकाश स्टार्टअप कार्यरत आहेत.
जीएस३ — विज्ञान व तंत्रज्ञान: खगोलशास्त्रयूबीसी ६३ ची दुहेरी तारकागुच्छ प्रणाली म्हणून नव्याने व्याख्यागुवाहाटी विद्यापीठ आणि भारतीय खगोलभौतिकी संस्था (विज्ञान व तंत्रज्ञान विभागाची स्वायत्त संस्था) यांच्या भारतीय खगोलशास्त्रज्ञांनी युरोपियन अंतराळ संस्थेच्या गाइया दिलेल्या माहितीचा वापर करून यूबीसी ६३ हे दोन असंबद्ध तारकागुच्छ असल्याचे दाखवले. यूबीसी ६३ए सुमारे २१ दशलक्ष वर्षे जुना, तर यूबीसी ६३बी सुमारे ५६२ दशलक्ष वर्षे जुना आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: हिंद महासागरातील भागीदारी, सागरी सुरक्षाआयएनएस तरकशची पोर्ट लुइस (मॉरिशस) येथे बंदर भेटजहाजाने सीजीएस व्हॅलियंटसोबत पासेक्स सराव केला, मॉरिशस तटरक्षक दलासोबत अनन्य आर्थिक क्षेत्राची संयुक्त टेहळणी केली आणि १९२व्या आप्रवासी दिवस स्मरणोत्सवात सहभाग घेतला.
जीएस२/जीएस३ — आंतरराष्ट्रीय संबंध, सागरी सुरक्षाहिंद-प्रशांत प्रादेशिक संवाद (आयपीआरडी-२०२६) संपन्नराष्ट्रीय सागरी प्रतिष्ठानच्या सहकार्याने भारतीय नौदलाने आयोजित केलेल्या या वार्षिक संवादाचा विषय "हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि शैक्षणिक सहकार्य" असा होता. या संवादाने हिंद-प्रशांत महासागर उपक्रमाच्या विज्ञान व तंत्रज्ञान स्तंभाला चालना दिली आणि तो महासागर दृष्टिकोनाशी जोडला गेला; २० देशांतील ४०हून अधिक तज्ज्ञांनी यात भाग घेतला.
जीएस१ — आधुनिक इतिहास१८५७ च्या पहिल्या स्वातंत्र्यसमराच्या हुतात्मा स्मारकाचे हरियाणातील अंबाला येथे उद्घाटन२२ एकरांवर ५९४ कोटी रुपये खर्चून उभारलेले आणि २२ दालनांनी युक्त हे स्मारक १० मे १८५७ च्या उठावाचे स्मरण करते. त्यासोबत १,२६० कोटी रुपयांच्या राष्ट्रीय महामार्गाचेही उद्घाटन झाले.
जीएस१ — कला व संस्कृती: वारसा डिजिटायझेशनसंस्कृती मंत्रालय–गुगल आर्ट्स अँड कल्चर सामंजस्य करारयात भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षणाची स्मारके, राष्ट्रीय संग्रहालये आणि ज्ञान भारतम हस्तलिखित मोहीम यांचा समावेश असून, नवी दिल्लीतील नॉर्थ व साउथ ब्लॉकमधील युगे युगीन भारत संग्रहालयाचे डिजिटायझेशन हा त्याचा मुख्य भाग आहे.