जीएस२ — राज्यव्यवस्था: मतदार यादी पुनरीक्षण / भारतीय निवडणूक आयोगकेरळम येथील विशेष सघन पुनरीक्षणाची मुदतवाढ देण्यास सर्वोच्च न्यायालयाचा नकारसरन्यायाधीश सूर्यकांत यांच्या नेतृत्वाखालील खंडपीठाने विशेष सघन पुनरीक्षणाला "सातत्याने चालणारी प्रक्रिया" म्हटले, त्यामुळे औपचारिक मुदतवाढ दिली नाही. याचिकाकर्ते गणना राहून गेलेल्या व्यक्तींचा तपशील भारतीय निवडणूक आयोगाला देऊ शकतात, आणि आयोगाने न्यायालयाला अहवाल सादर करावा.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: निवडणूक आयोग / मुख्य निवडणूक आयुक्तांना पदावरून हटवणेमुख्य निवडणूक आयुक्तांविरुद्धचा इंडिया आघाडीचा 'सार्वजनिक महाभियोग' पुढे ढकललापावसामुळे आघाडीचा मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्याविरुद्धचा "सार्वजनिक महाभियोग" शनिवारी दुपारी २.३० वाजेपर्यंत पुढे ढकलण्यात आला. विशेष सघन पुनरीक्षणाद्वारे कथित "मतचोरी" केल्याच्या निषेधार्थ रविवारी (१ नोव्हेंबर) रामलीला मैदानापर्यंत 'चलो दिल्ली' मोर्चा काढण्याचे नियोजन आहे.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: न्यायव्यवस्था; समाज: महिलासंबंध बिघडल्यानंतर संमतीने झालेल्या जवळिकीला बलात्कार ठरवता येणार नाही: सर्वोच्च न्यायालयसात वर्षांच्या नात्याशी संबंधित केरळम येथील प्रकरणात न्यायमूर्ती बी. व्ही. नागरत्ना यांच्या निकालाने फसवणुकीद्वारे मिळवलेली संमती आणि दिलेल्या संमतीबद्दल नंतर वाटणारा पश्चात्ताप यांच्यातील फरक स्पष्ट केला.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: न्यायव्यवस्था / ई-प्रशासनन्यायालयीन थेट प्रक्षेपणाच्या गैरवापरावर आळा घालण्यास सर्वोच्च न्यायालयाचे इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाला निर्देशथेट प्रक्षेपित कार्यवाहीचे आपल्या पूर्वीच्या आदेशांचे उल्लंघन करून होणारे व्यावसायिक शोषण रोखण्यासाठी उपाययोजना आखण्यास सर्वोच्च न्यायालयाने इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाला सांगितले. दिवाळीच्या सुट्टीनंतर हे प्रकरण सुनावणीसाठी सूचीबद्ध केले जाईल.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: न्यायव्यवस्था; जीएस३ — अर्थव्यवस्था: ऊर्जाकृष्णा-गोदावरी खोऱ्यातील वायू वादात न्यायमूर्ती रंजना प्रकाश देसाई यांची एकमेव मध्यस्थ म्हणून नियुक्तीवायू स्थलांतरावरून हा वाद रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड (कन्सोर्टियम भागीदारांसह) आणि केंद्र सरकार यांच्यात आहे. खंडपीठाने मध्यस्थांना साहाय्य करण्यासाठी दोन क्षेत्रतज्ज्ञांना परवानगी दिली.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: मूलभूत हक्क; समाज: महिलाताडी दुकानांतील नोकऱ्यांपासून महिलांना रोखणारा अबकारी नियम केरळ उच्च न्यायालयाने रद्द केलाकेरळ अबकारी दुकाने विल्हेवाट नियम, २००२ मधील तरतूद जीवनाचा हक्क, समानता, व्यापार आणि भेदभावमुक्तता या हक्कांचे उल्लंघन करणारी असल्याचे न्यायमूर्ती पी. गोपीनाथ यांनी स्पष्ट केले.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: समान नागरी कायदा / राज्य धोरणाची निदेशक तत्त्वे२०२७ मध्ये भाजप पुन्हा सत्तेत आल्यास उत्तर प्रदेशात समान नागरी कायदा: शहासमान नागरी कायदा "अनेक राज्यांत लागू झाला आहे" आणि २०२७ ची विधानसभा निवडणूक भाजपने जिंकल्यास उत्तर प्रदेश पुढचे राज्य असेल, असे अमित शहा म्हणाले.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: कृषी अनुदानेपीएम-किसानचा २४ वा हप्ता जारी; मोदींनी खत अनुदानाचा उल्लेख केलाबनासकांठा येथील भिलडी येथे पीएम-किसानचा (वार्षिक ₹६,०००) २४ वा हप्ता जारी करण्यात आला; तेथे भारत गोवंश प्रजनन व संशोधन केंद्राचेही उद्घाटन झाले. जागतिक स्तरावर युरियाची गोणी सुमारे ₹३,००० ला असून भारतीय शेतकऱ्यांना ती ₹३०० पेक्षा कमी दरात मिळते, तर डीएपी ₹५,००० पेक्षा जास्त असून भारतीय शेतकऱ्यांना ₹१,३५० ला मिळते, असे मोदी म्हणाले.
जीएस२ — प्रशासन: लोकसेवा आयोगकेरळ लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षेत जाणीवपूर्वक फेरफार, पोलिसांचा दावाराज्य नियोजन मंडळाच्या परीक्षेच्या मूल्यमापनातून १० प्रश्न जाणीवपूर्वक वगळण्यात आल्याचा आरोप गुन्हे शाखेच्या कोठडी अहवालात आहे. केरळ लोकसेवा आयोगाचे माजी उपसचिव पी. सतीश यांना अटक करण्यात आली आहे.
जीएस२ — प्रशासन: सार्वजनिक भरती / आरक्षणतमिळनाडूत राज्य सरकारी भरतीसाठी कमाल वयोमर्यादा पाच वर्षांनी वाढवलीगट १ साठी सर्वसाधारण प्रवर्गाची मर्यादा ३२ वरून ३७ झाली आहे. गट २/२अ साठी ती ३० वरून ३५ झाली आहे. गट २/२अ आणि ४ मधील आरक्षित प्रवर्गांसाठी कमाल मर्यादा नाही. ही सवलत पाच वर्षांसाठी वैध आहे.
जीएस२ — प्रशासन: कारागृह सुधारणातेनी कारागृहातून झालेले मोठे पलायन१७ कोठडीतील कैदी पळाले आणि ड्रोन व विशेष कृती दलाच्या पथकांच्या मदतीने ४२ तासांत पुन्हा पकडले गेले. कारागृहात सुमारे २०० क्षमतेच्या तुलनेत ३३४ कैदी होते, आणि मंजूर ३३ कर्मचाऱ्यांपैकी केवळ ६ कर्तव्यावर होते. तमिळनाडूतील कारागृहांत क्षमतेपेक्षा ८०–१००% अधिक कैदी आहेत.
जीएस१ — समाज: महिला सक्षमीकरण; जीएस३ — खाणकामखाणकामातील अडथळे महिलांनी दूर केलेखाणी अधिनियम, १९५२ मधील २०१९ च्या सुधारणांनी महिलांसाठी खाणकामातील भूमिका खुल्या केल्या. सिंगरेनी कोलियरीज कंपनी लिमिटेडमध्ये ३९,७४३ कर्मचाऱ्यांपैकी २,१९९ महिला आहेत (सुमारे ५.५%), भूमिगत कामकाजात किमान तीन महिलांनी एकत्र काम करणे आवश्यक आहे, आणि डिसेंबर २०२४ पासून महिलांची भूमिगत नेमणूक करण्यात आली आहे.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापन / विमान वाहतूक सुरक्षाउत्तराखंड हेलिकॉप्टर अपघात (बद्रीनाथ–डेहराडून)वैमानिकासह सहा जणांचा मृत्यू झाला. नारिंगी इशारा असूनही उड्डाणे सुरू ठेवल्याचा आरोप आहे, आणि ट्रान्स भारत एव्हिएशनचा ताफा उड्डाणबंदीत ठेवण्यात आला. नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय आणि विमान अपघात तपास विभाग तपास करत आहेत. नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने जुलै २०२५ मध्ये संसदेला सांगितले की २०२० पासूनच्या १२ हेलिकॉप्टर अपघातांपैकी निम्म्याहून अधिक उत्तराखंडमध्ये झाले.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनचक्रीवादळ अर्णब: ओडिशात भूस्खलन व पूर, आंध्र प्रदेशात मदतकार्यकंधमाल येथील डांगेशी येथे भूस्खलनात तीन जणांचा मृत्यू झाला, आणि गंजाम, गजपती व कंधमाल जिल्ह्यांत ८४,५६४ लोक बाधित झाले. ओडिशाने प्रत्येक मृत व्यक्तीसाठी ₹४ लाख जाहीर केले. आंध्र प्रदेशाने केंद्राला ₹४,६०० कोटींच्या नुकसानीचा प्राथमिक अहवाल पाठवला आणि ₹५ लाखांची सानुग्रह मदत व प्रति हेक्टर ₹२५,००० निविष्ठा अनुदान जाहीर केले.
जीएस३ — पर्यावरण: वायू प्रदूषण / कृषीपंजाबमध्ये पराली जाळण्याच्या घटनांत वाढपंजाबमध्ये शेतात आग लावण्याच्या १,००७ घटनांची नोंद आहे, त्यात २९ ऑक्टोबर रोजीच्या १९४ घटनांचा समावेश आहे; तरन तारन ३९७ घटनांसह आघाडीवर आहे. भारतीय न्याय संहितेच्या कलम २२३ अंतर्गत प्रथम माहिती अहवाल नोंदवले जात आहेत, आणि ३४९ प्रकरणांत एकूण ₹१७ लाखांची पर्यावरणीय नुकसानभरपाई आकारण्यात आली आहे.
जीएस१ — भूगोल; जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनभूतानमधील हिमनदी सरोवर फुटून पूर: उत्तर बंगालमध्ये ४,००० जणांचे स्थलांतरसंकोश नदीची पातळी वाढण्याचा इशारा मिळाल्यानंतर कुमारग्राम आणि तुफानगंज येथे ४,००० पेक्षा जास्त लोकांचे स्थलांतर करण्यात आले. यापूर्वी बेपत्ता असल्याचे कळवलेले सर्व ४७ जण सुरक्षित आढळले.
जीएस३ — पर्यावरण: वन्यजीव संवर्धनकुनोतील चित्ता शावकाच्या हत्येप्रकरणी दोघांना अटककुनो राष्ट्रीय उद्यानातील नर चित्ता शावकाच्या हत्येप्रकरणी दोघांना शस्त्र अधिनियमांतर्गत अटक करण्यात आली, आणि सहा वनकर्मचाऱ्यांना निलंबित करण्यात आले.
जीएस३ — कृषी; जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: दक्षिण-दक्षिण सहकार्यसीजीआयएआर–डीएआरई विज्ञान व भागीदारी सप्ताह, नवी दिल्लीहा कार्यक्रम पुढील वर्षी १२–१७ एप्रिल दरम्यान होणार आहे. पहिला सीजीआयएआर विज्ञान सप्ताह एप्रिल २०२५ मध्ये नैरोबी येथे झाला होता.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारत–चीन; सुरक्षाभारत आणि चीन शांततापूर्ण सहअस्तित्वात राहू शकतात का?या संपादकीय लेखात संबंधांचे वर्णन "व्यवस्थापित सहअस्तित्व" असे केले आहे. त्यात २००५ च्या कराराच्या अनुच्छेद १ चा (बळाचा वापर किंवा धमकी न देणे) आणि २०२० च्या गलवान संघर्षाचा (२० भारतीय सैनिक शहीद) उल्लेख आहे. वेगळ्या घडामोडीत, अरुणाचलचे मुख्यमंत्री पेमा खांडू यांनी अशा घटना "घडतच राहतात" असे म्हटल्यानंतर काँग्रेसने भाजप नेत्यांवर चिनी घुसखोरीला "सामान्य ठरवल्याचा" आरोप केला.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशिया / आंतरराष्ट्रीय कायदागाझा युद्धविरामानंतरही इस्रायलने युद्धगुन्हे व नरसंहार सुरू ठेवल्याचे संयुक्त राष्ट्रांच्या चौकशीत निष्कर्षन्यायमूर्ती श्रीनिवासन मुरलीधर यांच्या अध्यक्षतेखालील व्याप्त पॅलेस्टिनी प्रदेशविषयक चौकशी आयोगाच्या अहवालानुसार ७ ऑक्टोबर २०२३ पासून ७५,००० पेक्षा जास्त पॅलेस्टिनी मारले गेले आहेत. ऑगस्ट २०२६ पर्यंत पश्चिम किनाऱ्यावर ३४,१७६ जण अजूनही विस्थापित असल्याचे अहवालात नमूद आहे, आणि आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाच्या जुलै २०२४ च्या सल्लागार मताचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. इस्रायलने हा अहवाल फेटाळला.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशिया; तुलनात्मक राज्यव्यवस्थाइस्रायल निवडणूक: नेतन्याहू आघाडीला ५३ जागा, बहुमतापासून दूरगादी आयझेनकोट यांच्या नेतृत्वाखालील विरोधी आघाडीने नेसेटच्या १२० पैकी ४८ जागा जिंकल्या. अरब पक्ष राम आणि जॉइंट लिस्ट यांनी विक्रमी १९ जागा जिंकल्या असून ते किंगमेकर ठरू शकतात, आणि अंतिम निकाल सादर झाल्यानंतर अध्यक्ष आयझॅक हर्झोग सल्लामसलत सुरू करतील.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: चीनचे राजकारणचीनकडून विक्रमी ३३ अधिकाऱ्यांची हकालपट्टीहकालपट्टी झालेल्यांत पॉलिटब्यूरोचे माजी सदस्य झांग योउशिया यांचा समावेश आहे. केंद्रीय शिस्त तपासणी आयोगाच्या म्हणण्यानुसार २०१२ पासून ७९ लाख लोकांना शिक्षा झाली आहे, आणि पक्षाची काँग्रेस २०२७ च्या उत्तरार्धात होणार आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशिया; जीएस३ — ऊर्जा सुरक्षाओमानने जळत्या जहाजावरील २५ खलाशांना वाचवले; इराणने तेलवाहू जहाजे रोखलीओमानने पनामा ध्वजांकित 'रिटी' जहाजावरील २५ खलाशांना वाचवले. २८ फेब्रुवारीला पश्चिम आशियातील युद्ध सुरू झाल्यापासून इराणने निर्बंध घातलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत तीन तेलवाहू जहाजे रोखल्याचे इराणने सांगितले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: जी२०रुबियो यांच्याकडून अटलांटामध्ये लावरोव्हसह जी२० परराष्ट्रमंत्र्यांचे आयोजनलावरोव्ह यांच्या उपस्थितीवर आक्षेप घेतल्याने सामूहिक छायाचित्र रद्द करण्यात आले, आणि जाहीरनाम्याऐवजी अध्यक्षांचा सारांश अपेक्षित आहे. नेत्यांची शिखर परिषद डिसेंबरमध्ये मायामीतील डोरल येथे होणार आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: प्रसारमाध्यम स्वातंत्र्य / तुलनात्मक राज्यव्यवस्थाक्रेमलिनच्या दबावामुळे रशियन वृत्तपत्र नोव्हाया गाझेटा बंदसंस्थापक दिमित्री मुराटोव्ह यांनी हे बंद होणे रशियाच्या "एका प्रचंड लष्करी मोहिमेचा भाग" असल्याचे म्हटले.
जीएस३ — विज्ञान व तंत्रज्ञान / सुरक्षा: संरक्षण तंत्रज्ञानकृत्रिम बुद्धिमत्ता अमेरिकेच्या लष्करी-औद्योगिक संकुलाचे रूपांतर कसे करत आहेसुपर इंटेलिजन्सवरील व्हाइट हाऊस करारावर २९ सप्टेंबर २०२६ रोजी स्वाक्षरी झाली. संरक्षण स्वायत्त युद्ध गटाचे अंदाजपत्रक आर्थिक वर्ष २६ मधील २२५.९ दशलक्ष डॉलरवरून आर्थिक वर्ष २७ मध्ये ५४.६ अब्ज डॉलरपर्यंत वाढण्याचा अंदाज आहे, आणि अँडुरिलने मार्च २०२६ मध्ये १० वर्षांचे, २० अब्ज डॉलरचे लष्करी कंत्राट मिळवले.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: ऊर्जा / निर्गुंतवणूकगेल गॅसचा प्रारंभिक समभाग विक्री (आयपीओ) आर्थिक वर्ष २८ मध्ये नियोजितगेल आपल्या १००% मालकीच्या शहर गॅस वितरण उपकंपनीतील २५% हिस्सा कमी करणार आहे. गेल गॅसकडे ५९३ सीएनजी केंद्रे आणि ८ लाखांहून अधिक घरगुती पाइप्ड नैसर्गिक वायू (डी-पीएनजी) जोडण्या आहेत, आणि गेलचा दुसऱ्या तिमाहीचा निव्वळ नफा दुप्पटीहून अधिक वाढून ₹४,६५०.२२ कोटी झाला.
जीएस३ — सुरक्षा: सायबर गुन्हे / क्रिप्टो"सुरक्षा समस्ये"नंतर बायनान्सकडून ३ अब्ज डॉलर गोठवलेटीआरएम लॅब्सच्या म्हणण्यानुसार ६.३६ अब्ज डॉलर काढून घेण्यात आले, ही नोंदीवरील सर्वात मोठी क्रिप्टो चोरी असून फेब्रुवारी २०२५ मधील १.५ अब्ज डॉलरच्या बायबिट हॅकच्या सुमारे चौपट आहे. हा हल्ला उत्तर कोरियाशी संबंधित ट्रेडरट्रेटर गटाने केल्याचे संस्थेने म्हटले आहे.
जीएस३ — विज्ञान व तंत्रज्ञान: एआय नियमन; जीएस२ — बाल संरक्षणन्यूयॉर्कचे मुलांना हानिकारक एआय चॅटबॉट संवादांपासून संरक्षण देण्यासाठी पाऊलगव्हर्नर कॅथी होचुल यांनी दोन विधेयकांवर स्वाक्षरी केली. एआय चॅटबॉट कायदा अल्पवयीनांशी हानिकारक संवादांना प्रतिबंध करतो, वयाची पडताळणी आवश्यक करतो, आणि महान्यायवादीला प्रत्येक उल्लंघनासाठी २५,००० डॉलरपर्यंत दंड मागण्याची मुभा देतो.
जीएस२ — आरोग्य: औषध नियमनभारताचे सन फार्माला आसाममधील प्रकल्पातील नेत्र-काळजी औषध उत्पादन थांबवण्याचे आदेशसंयुक्त तपासणीत गुणवत्ता प्रणालीतील त्रुटी आढळल्यानंतर केंद्रीय औषध मानक नियंत्रण संघटना आणि आसामचे औषध नियंत्रक यांनी २० ऑगस्ट रोजी हा आदेश दिला. सन फार्माने जुलैमध्ये स्वेच्छेने सुमारे ११ नेत्र-काळजी ब्रँड परत मागवल्यानंतर हा आदेश आला.