जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनअतितीव्र चक्रीवादळ आंध्र प्रदेशच्या किनाऱ्यावर धडकणार; आंध्र प्रदेश आणि ओडिशा सतर्कआयएमडीच्या अंदाजानुसार बंगालच्या उपसागरातील ही प्रणाली २८ ऑक्टोबरच्या सकाळपर्यंत बापटला आणि विशाखापट्टणम यांच्या दरम्यान आंध्र प्रदेशचा किनारा ओलांडेल. वाऱ्याचा वेग ताशी ११५-१२५ किमी असेल आणि झोत १४० किमीपर्यंत जातील. आंध्र प्रदेशातील १२ आणि ओडिशातील ५ जिल्ह्यांत लाल इशारा जारी केला आहे. ओडिशाने ६० ओडीआरएएफ आणि १७ एनडीआरएफ पथके तैनात केली आहेत.
जीएस१ — भूगोल: हवामानशास्त्र / जीएस३ — पर्यावरणप्रशांत महासागरातील 'व्हिक्टोरिया मोड' उत्तर भारताला कोरडे करत असण्याची शक्यताआयएमडी-आयआयटीएम यांच्या 'मौसम' मधील शोधनिबंधात व्हिक्टोरिया मोडचा (उत्तर प्रशांत महासागरातील, पीडीओपेक्षा वेगळा हवामान प्रकार) ऋण टप्पा आणि वायव्य भारतातील स्टेप क्षेत्राचे २५.७% (१९५१-८०) वरून ३३.१% (१९९१-२०२०) पर्यंत झालेले प्रसरण यांचा संबंध दाखवला आहे. यंदाच्या तीव्र एल निनोमुळे मान्सूनचा पाऊस १२% ने घटला आहे.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापननीलगिरीतील भूस्खलनात बसचालकाचा मृत्यूबुर्लियार येथे २४ तासांत २५० मिमी पाऊस नोंदला गेला, ज्याचे वर्गीकरण "अत्यंत मुसळधार" असे करण्यात आले. कुन्नूर-कोईम्बतूर घाट रस्त्यावरील भूस्खलनात टीएनएसटीसी बसचालकाचा मृत्यू झाला.
जीएस३ — पर्यावरण: संवर्धनप्रयोगशाळेतील प्रयोगांमुळे विरंजित प्रवाळांचे पुनरुज्जीवन२०२३-२५ मध्ये जगातील ८०% प्रवाळ भित्तिकांना तीव्र उष्णतेच्या ताणाला सामोरे जावे लागले; ही चौथी जागतिक सामूहिक विरंजन घटना ठरली. एका प्रवाळातून दुसऱ्या प्रवाळात शैवाल सहजीवी हस्तांतरित केल्याने विरंजित प्रवाळ पूर्ववत झाले, परंतु केवळ त्याच जिनेटमध्ये.
जीएस३ — पर्यावरण / जीएस१ — भूगोलकच्छमधील उंटांची घटती संख्या१९९२ च्या जनगणनेत कच्छमधील उंटांची संख्या १७,६३९ या उच्चांकावर पोहोचली होती आणि तेव्हापासून ती घटत गेली आहे. पशुपालक याला अधिवासाचा ऱ्हास, आक्रमक प्रोसोपिस ज्युलिफ्लोरा आणि वनक्षेत्रातील चराईवरील निर्बंध यांना जबाबदार धरतात.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: निवडणुकाआग्रा शिक्षक मतदारसंघातील तीन मतदान केंद्रांवर २६ ऑक्टोबरला फेरमतदाननिवडणूक निर्णय अधिकाऱ्याने फेरमतदानाची शिफारस केल्यानंतर, मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्याच्या शिफारशीवरून निवडणूक आयोगाने विधान परिषद मतदारसंघातील मतदान केंद्र क्रमांक २०, २१ आणि २६ वरील २३ ऑक्टोबरचे मतदान रद्द घोषित केले.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: नागरी स्वातंत्र्यनेहा बोरा यांचा शांतता बंधपत्रावर स्वाक्षरी करण्यास नकारही नोटीस बीएनएसएसच्या कलम १२६ अंतर्गत बजावण्यात आली असून, त्यात एका जामीनदारासह ₹१०,००० चे वैयक्तिक बंधपत्र मागितले आहे. दिल्ली उच्च न्यायालयाने त्यांची याचिका फेटाळली असून एसईएम न्यायालयाने पुढील सुनावणीसाठी २९ ऑक्टोबर ही तारीख निश्चित केली आहे.
जीएस२ — प्रशासनसंरक्षण सचिव राजेश कुमार सिंह यांना एक वर्षाची मुदतवाढमंत्रिमंडळाच्या नियुक्ती समितीने मूलभूत नियम ६५(ड) आणि अखिल भारतीय सेवा (मृत्यू-सह-सेवानिवृत्ती लाभ) नियम, १९५८ मधील नियम १६(१अ) शिथिल करून त्यांचा कार्यकाळ ३१ ऑक्टोबर २०२७ पर्यंत वाढवला.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: स्थानिक शासननायडू यांचा जगन यांच्यावर आंध्र प्रदेशातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये अडथळे आणल्याचा आरोपकेंद्राकडून स्थानिक संस्थांना होणारे निधी हस्तांतरण निवडणुका वेळेवर होण्यावर अवलंबून आहे, असे नायडू म्हणाले, तसेच राज्य निवडणूक आयोगाला पूर्ण पाठबळ दिले जात असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: न्यायपालिका / कामगारकर्नाटक उच्च न्यायालयाचे सेवानिवृत्त रोजंदारी टंकलेखिकेला नियमित करण्याचे आदेश३४ वर्षांच्या सेवेनंतर ११ फेब्रुवारी १९९८ पासून नियमितीकरण करण्याचे निर्देश उच्च न्यायालयाने दिले आणि केवळ त्यांच्या सेवानिवृत्तीवर आधारित असलेला एकल न्यायाधीशांचा याचिका फेटाळण्याचा आदेश रद्द केला.
जीएस२ — प्रशासन: सचोटीकर्नाटकच्या मुख्यमंत्र्यांकडून केपीएससी पेपरफुटीत आयएएस अधिकाऱ्यावर खटला चालवण्यास मंजुरीपशुवैद्यकीय अधिकारी भरती परीक्षेच्या पेपरफुटी प्रकरणात निलंबित आयएएस अधिकारी ज्ञानेंद्र कुमार गंगवार, केपीएससीचे माजी परीक्षा नियंत्रक, यांच्याविरुद्ध खटला चालवण्यास मंजुरी देण्यात आली. दलालाने कथितरीत्या ₹१.५ कोटींपर्यंत रक्कम गोळा केली.
जीएस२ — प्रशासन: हितसंबंधांचा संघर्षमेदांताच्या अध्यक्षांचा औषधनिर्माण समितीतील समावेश छाननीच्या कक्षेतसर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशानुसार स्थापन झालेली समिती औषधनिर्माण विपणनाचे नियमन आणि ऐच्छिक औषधनिर्माण विपणन पद्धतींसाठी एकसमान संहिता (यूसीपीएमपी), २०२४ यांची तपासणी करेल.
जीएस२ — सामाजिक न्याय: आरोग्य / नियामक संस्थाराष्ट्रीय वैद्यकीय आयोगाकडून वैद्यकीय शिक्षण मानक देखभाल नियमावली, २०२३ मागेही नियमावली १७ ऑक्टोबरपासून मागे घेण्यात आली असून तिची जागा घेणारी कोणतीही एकच नियमावली नाही. खोट्या नोंदींसाठी महाविद्यालयांवर ₹१ कोटीपर्यंत आणि व्यक्तींवर ₹५ लाखांपर्यंतचा दंड ही तरतूद गमावली जात असल्याकडे कार्यकर्ते लक्ष वेधतात.
जीएस२ — आरोग्यकेरळमधील औषध वाद: पिनराई यांनी सरकारी त्रुटींना जबाबदार धरलेतिरुवनंतपुरम येथील एसएटी रुग्णालयात पाठीच्या कण्याच्या स्नायूक्षयाने (एसएमए) ग्रस्त मुलांना जेनेरिक रिस्डिप्लाम देण्यासंबंधीचा हा वाद आहे, ज्यात चाचणीतील औषधे दिली गेल्याचे आरोप आहेत.
जीएस२ — समाज: अल्पसंख्याक / हक्कपश्चिम मेदिनीपूरमध्ये ख्रिस्ती कुटुंबांवर हल्लाचंद्रकोना पोलीस ठाण्यात २० ऑक्टोबरला बीएनएसच्या कलमांखाली एफआयआर नोंदवण्यात आला, ज्यात बजरंग दलाशी संबंधित असल्याचे सांगितल्या जाणाऱ्या १३ जणांची नावे आहेत. पीडितांना पोलीस संरक्षण देण्यात आले आहे, परंतु कोणालाही अटक झाल्याचे वृत्त नाही; काँग्रेसचे के.सी. वेणुगोपाल यांनी कठोर कारवाईची मागणी केली.
जीएस२ — प्रशासन: शिक्षणउपोषण सुरू असताना जामियाचे वर्ग ऑनलाइनशेवटची निवडणूक २००६ मध्ये झालेल्या विद्यार्थी संघ निवडणुका पुन्हा सुरू कराव्यात या मागणीसाठी विद्यार्थी १२ ऑक्टोबरपासून उपोषणावर आहेत.
जीएस१ — आधुनिक इतिहास / जीएस२ — राज्यव्यवस्था: निवडणुकाभारताच्या पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीला २५ ऑक्टोबर १९५१ रोजी सुरुवातहिमाचल प्रदेशातील कल्पा येथील श्याम सरण नेगी हे स्वतंत्र भारताचे पहिले मतदार म्हणून स्मरणात आहेत.
जीएस२/जीएस३ — कृषी: डिजिटल कृषी अभियान११ कोटी शेतकरी ओळखपत्रे तयार३१ मार्च २०२७ चे उद्दिष्ट पाच महिने आधीच साध्य झाले. योजना, कर्ज, पीकविमा आणि आपत्ती मदत मिळवणे या ओळखपत्रांमुळे सोपे व्हावे, असा हेतू आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: पायाभूत सुविधा / उद्योगजहाजबांधणी: जागतिक ऑर्डर बुकमध्ये भारताचा वाटा ०.५%भारताचे १.१ दशलक्ष सीजीटीचे ऑर्डर बुक जागतिक स्तरावर १२ व्या क्रमांकावर आहे. ₹६९,७२५ कोटींच्या पॅकेजचे लक्ष्य २०३० पर्यंत पहिल्या १० आणि २०४७ पर्यंत पहिल्या ५ देशांत स्थान मिळवणे हे आहे, तर जागतिक ऑर्डर बुकमध्ये चीनचा वाटा ६४% आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: ऊर्जा / कृषीइथेनॉल पुरवठा वर्ष २०२६-२७ साठीच्या निविदेमुळे कच्च्या मालाबाबत चिंतादर एसएफजीसाठी ₹६०.३२/लिटर, डीएफजीसाठी ₹६४ आणि मक्यासाठी ₹६६ आहेत. उसाचा रस, साखरेचा पाक आणि बी-हेवी मळी वगळण्यात आली आहेत, तर सी-हेवी मळी पात्र राहते.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध / जीएस३ — अर्थव्यवस्था: व्यापारस्कॉच चौकशीमुळे भारत-ब्रिटन कराराला बाधा येत असल्याचा आरोप१५ जुलैपासून अमलात आलेल्या करारानुसार स्कॉचवरील शुल्क १५०% वरून निम्मे करून ७५% केले जाते आणि नंतर १० वर्षांत ४०% पर्यंत आणले जाते. महसूल गुप्तचर संचालनालय डियाजिओ आणि पर्नो रिकार यांची कथित चुकीच्या वर्गीकरणाबद्दल चौकशी करत आहे, आणि सुट्या स्वरूपातील (बल्क) स्कॉच कमी दराच्या कक्षेतून वगळण्यात आली आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: व्यापारभारत-युरोपीय संघ मुक्त व्यापार कराराआधी फेरारीच्या ऑर्डरमध्ये वाढभारत-युरोपीय संघ मुक्त व्यापार करारावर १६ डिसेंबरला ब्रुसेल्स येथे स्वाक्षरी होण्याची आणि तो २०२७ च्या सुरुवातीला अमलात येण्याची अपेक्षा आहे. युरोपीय आलिशान गाड्यांच्या सीबीयूवरील शुल्क सुमारे ११०% वरून ३०-३५% आणि नंतर १०% पर्यंत खाली येईल.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: विमा नियमनआयआरडीएआयकडून वितरण सुधारणांवरील चर्चापत्राला मुदतवाढ'विमा वितरणाच्या अर्थशास्त्राचे पुनर्संतुलन' या चर्चापत्रावरील अभिप्राय आता ३१ ऑक्टोबरपर्यंत स्वीकारले जातील; आतापर्यंत ६५० हून अधिक अभिप्राय मिळाले आहेत.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: रोजगार / विज्ञान-तंत्रज्ञानवाणिज्य मंत्रालयाकडून 'एआय-प्रूफ' व्यवसायांची ओळखहस्तकला, हातमाग, पाककला आणि पर्यटन ही भारताची बलस्थाने असलेली क्षेत्रे असल्याचे पीयूष गोयल यांनी नमूद केले.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: ऊर्जाअल्ट्रा गॅस मार्चपर्यंत एलएनजी रिटेल स्थानके २५ वर नेणारआर्थिक वर्ष २०२९ पर्यंत १००+ केंद्रे आणि ₹९०० कोटींची गुंतवणूक हे लक्ष्य आहे, तसेच मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांनी स्वतंत्र एलएनजी धोरणाची मागणी केली.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: अवकाशइस्रोचे खासगीकरण होणार नाही, अध्यक्ष नारायणन यांचे प्रतिपादनभारतीय अवकाश धोरण, २०२३ मध्ये खासगी सहभागाची तरतूद आहे आणि इस्रो स्टार्टअप्सना मार्गदर्शन व मदत करेल. एनव्हीएस-०३ दिशादर्शक उपग्रहाचे प्रक्षेपण ३० ऑक्टोबरच्या नियोजित वेळापत्रकानुसार होणार आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध / जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: सुरक्षेतील खासगी घटकमस्क यांचे स्टारशील्ड मंदावणे आणि युक्रेनस्टारशील्ड ११,०००+ उपग्रहांच्या स्टारलिंक समूहाचा वापर करते. युक्रेनच्या ड्रोनना मिळणारी कनेक्टिव्हिटी १४ ऑक्टोबरपासून मंदावण्यात आली होती. ट्रम्प यांनी मस्क यांना ती पूर्ववत करण्यास सांगितल्याचे म्हटल्यानंतर २५ ऑक्टोबरला स्थिर कनेक्शन पूर्ववत झाल्याचे युक्रेनने कळवले.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा: सायबर सुरक्षाई-सिनेप्रमाण पोर्टलमधून सीबीएफसीची माहिती फुटली५०० हून अधिक शीर्षकांच्या नोंदी उघड झाल्या. सीईआरटी-इनला कळवण्यात आले असून सुरक्षा लेखापरीक्षणाचे आश्वासन देण्यात आले आहे.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा: आपत्ती/नागरी संरक्षणगृह मंत्रालय लष्करी प्रशिक्षणासह नागरी संरक्षण जाळे उभारणार६०० मास्टर ट्रेनर (१२ राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांतून प्रत्येकी ५०) यांना हायब्रिड युद्ध, ड्रोन, सीबीआरएन जागरूकता आणि नागरी-लष्करी समन्वय या विषयांवरील तीन दिवसांच्या अभ्यासक्रमात प्रशिक्षण दिले जाईल.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षाकाश्मीर पोलीस महानिरीक्षकांचे ओव्हरग्राउंड वर्कर्सवर कारवाईचे आवाहनजम्मू-काश्मीर पोलिसांनी बंदी घातलेल्या इत्तिहाद-उल-मुस्लिमीन या संघटनेशी संबंधित, पाकिस्तानस्थित हँडलर चालवत असलेल्या बांदीपोरा येथील मॉड्यूलचा पर्दाफाश केला.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: एआय / डेटा आणि कॉपीराइटमेटाच्या नव्या व्यावसायिक अटी ३० ऑक्टोबरपासूनया अटींमुळे मेटाचे बॉट्स व्यवसाय खात्यांशी जोडलेल्या संकेतस्थळांना क्रॉल करू शकतात. त्या अटी रोबोट्स.टीएक्सटीला ओव्हरराइड करू शकतात, मात्र पहिल्या वृत्तानंतर मेटाने 'प्रशिक्षित करणे' हा शब्द काढून टाकला.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: डेटा गोपनीयता / प्लॅटफॉर्म नियमनन्यू मेक्सिकोमध्ये मेटाला २५ अब्ज डॉलरचा दंडहा दंड अन्यायकारक पद्धती कायद्याअंतर्गत ठोठावण्यात आला असून ज्युरीला ४३ दशलक्षांहून अधिक उल्लंघने आढळली. हा दंड एफटीसीने पूर्वी ठोठावलेल्या ५ अब्ज डॉलरच्या दंडाच्या पाचपट आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: मध्य आशियाबाकू येथे भारत-उझबेकिस्तान संबंधांवर चर्चाजयशंकर यांनी उझबेकिस्तानचे परराष्ट्रमंत्री बख्तियोर सईदोव यांची भेट घेतली. ऑगस्टमध्ये हे संबंध सर्वसमावेशक धोरणात्मक भागीदारीपर्यंत उन्नत करण्यात आले असून ५ अब्ज डॉलर व्यापाराचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध / जीएस३ — दहशतवादजॉर्डनमधील चर्चवरील हल्ल्याचा भारताकडून निषेधकरक येथील अल-हमूद मधील ग्रीक ऑर्थोडॉक्स चर्चमधील अंत्यसंस्कारावरील हल्ल्यात नऊ जण ठार झाले असून परराष्ट्र मंत्रालयाने जॉर्डनशी एकात्मता व्यक्त केली.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशियाइस्रायलची हेब्रॉन मोहीम आणि निवडणुकीतील आव्हानवीर गादी आयझेनकोटहेब्रॉन मोहिमेमुळे सुमारे १,२०० पॅलेस्टिनी विस्थापित झाले असून पॅलेस्टिनी प्राधिकरणाने याला "सामूहिक शिक्षा" म्हटले आहे. इस्रायलमध्ये निवडणुका मंगळवारी होणार आहेत. आयझेनकोट यांच्या यशर पक्षाला नेसेटच्या १२० पैकी २० जागा मिळण्याचा अंदाज आहे. त्यांनी 'दहिया सिद्धांत' मांडला असून ते द्विराष्ट्र तोडग्याला विरोध करतात.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशियाहुथी-सौदी तणावात वाढसौदीच्या हल्ल्यांत १७ जण ठार झाल्याचा हुथींचा दावा आहे, आणि त्यांनी सौदीची विमानतळे व ऊर्जा स्थळे लक्ष्य केल्याचे सांगितले. ताइफ आणि यानबूच्या दिशेने डागलेली दोन क्षेपणास्त्रे अडवल्याचे आघाडीने म्हटले आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: शेजारील देश / जीएस३ — सुरक्षापाकिस्तानचे तालिबानला सीमापार अतिरेकी कारवाया रोखण्याचे आवाहनकाबूलने हा दोष फेटाळला असून, पाकिस्तान अफगाणांना शस्त्रे पुरवतो किंवा त्यांची भरती करतो हे खलीलझाद यांचे दावे पाकिस्तानने नाकारले आहेत. पाकिस्तानी तालिबान तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान या नावाने ओळखला जातो.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: युरोप / तुलनात्मक राज्यव्यवस्थाफ्रान्समधील निदर्शने: 'मॅक्रॉनवादाच्या अंताची सुरुवात'१७ ऑक्टोबरच्या निदर्शनांत पाच लाखांहून अधिक लोक सहभागी झाले आणि ६,००० हून अधिक जणांना ताब्यात घेण्यात आले. फ्रान्सचे सार्वजनिक कर्ज जीडीपीच्या जवळपास १२०% आहे आणि राष्ट्राध्यक्षीय निवडणुका एप्रिल २०२७ मध्ये होणार आहेत.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पूर्व आशियाकिम जोंग-उन यांच्या हस्ते चीनमधील डांडोंग येथे पुलाचे उद्घाटनही भेट प्योंगयांगने वॉशिंग्टनविरुद्ध बीजिंग आणि मॉस्कोशी साधलेल्या जवळिकीचा भाग आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: अमेरिका खंडरुबिओ यांचे क्युबन नागरिकांना सीआयएशी संपर्क साधण्याचे आवाहनअमेरिका क्युबावरील दबाव वाढवत असताना हे आवाहन आले असून क्युबाच्या उपपरराष्ट्रमंत्र्यांनी त्याची खिल्ली उडवली.
जीएस२ — सामाजिक न्याय: आरोग्य / आंतरराष्ट्रीय संबंधजागतिक आरोग्य संघटनेकडून काँगो लोकशाही प्रजासत्ताकात 'तुमैनी' इबोला लस चाचणी सुरूही चाचणी बुनिया येथे सुरू झाली असून या उद्रेकात ४,६०० हून अधिक मृत्यू झाले आहेत.