BrainParrot

UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో — 2 నవంబర్, 2026

2 నవంబర్, 2026 నాటి UPSC కరెంట్ అఫైర్స్: ది హిందూ, PIB, PRS, యోజన, కురుక్షేత్ర నుండి నోట్స్, ప్రిలిమ్స్ ఫ్యాక్ట్ కార్డులు, రోజువారీ డైజెస్ట్.

వార్తాపత్రికలు · 12 అంశాలు

GS3పూర్తి నోట్

ఉద్యోగ రాహిత్యం తగ్గుతున్నా, భారతదేశంలో 'గౌరవప్రదమైన పని' కొరత

  • భారతదేశంలో నిరుద్యోగం తగ్గుతున్నా ఉద్యోగాల నాణ్యత బలహీనంగానే ఉందని ఒక సంపాదకీయ వ్యాసం వాదిస్తుంది. ఇది రెండు ఆవర్తన కార్మికశక్తి సర్వే రౌండ్లు (౨౦౧౭-౧౮, ౨౦౨౩-౨౪) ఆధారంగా ఐదు పరిశ్రమలలో గౌరవప్రదమైన పని సూచికను రూపొందిస్తుంది.
  • సూచిక పెరిగింది, కానీ తక్కువ స్థాయి నుంచి. ప్రగతి రంగం, ప్రాంతం, లింగం, కులం ఆధారంగా అసమానంగా ఉంది, అసంఘటిత స్వభావం ఇప్పటికీ చాలా ఎక్కువగా ఉంది.
  • "ఉద్యోగాలను లెక్కించే" విధానం నుంచి "ఉద్యోగ నాణ్యతను చూసే" విధానానికి మారాలని, సార్వత్రికమైన, ఒక చోటి నుంచి మరో చోటికి బదిలీ చేసుకోగల సామాజిక భద్రత కల్పించాలని ఇది సిఫార్సు చేస్తుంది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ (ఉపాధి, సమ్మిళిత వృద్ధి); జీఎస్౨ – సామాజిక న్యాయం (కార్మికులు, లింగం, కులం)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ గౌరవప్రదమైన పనిని సమాన ఆదాయం, పనిస్థల హక్కులు, సామాజిక భద్రత, గౌరవంగా నిర్వచిస్తుంది. ఇది సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం ౮లో భాగం: "అందరికీ గౌరవప్రదమైన పని".
  • గౌరవప్రదమైన పని సూచికలోని మూడు ఉప కోణాలు: ఉపాధి స్థితి, ఉపాధి అవకాశం, సామాజిక భద్రత.
  • ఇందులో ఉన్న ఐదు పరిశ్రమలు: వ్యవసాయం, తయారీ, నిర్మాణం, టోకు మరియు చిల్లర వ్యాపారం, రవాణా.

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS2పూర్తి నోట్

షీ పాలనలో చైనాలో అంతులేని ప్రక్షాళన (సీపీసీ ఐదవ ప్లీనం, 20వ కేంద్ర కమిటీ)

  • చైనా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఐదవ ప్లీనం (నాలుగు రోజులు, బీజింగ్‌లో అక్టోబర్ ౨౯న ముగిసింది) అవినీతి వ్యతిరేక ప్రక్షాళన ఇంకా ముగియలేదని స్పష్టం చేసింది.
  • ఈ ప్లీనం కేంద్ర కమిటీ సభ్యులలో ౩౩ మంది వరకు బహిష్కరించింది; వీరిలో ౧౬ మంది పీఎల్ఏ జనరల్స్ ఉన్నారు.
  • ౨౦౨౭ రెండవ అర్ధభాగంలో ౨౧వ పార్టీ కాంగ్రెస్ జరుగుతుందని ప్రకటించింది; ఇది షీ జిన్‌పింగ్ నాల్గవ ఐదేళ్ల పదవీకాలానికి నాంది కావచ్చని భావిస్తున్నారు.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు (చైనా: రాజకీయాలు, సైన్యం, ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు భారతదేశంపై ప్రభావాలు)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • ౨౦వ పార్టీ కాంగ్రెస్ (౨౦౨౨)లో ఎన్నికైన కేంద్ర కమిటీలో ౩౭౬ మంది సభ్యులు ఉన్నారు. ఐదవ ప్లీనానికి కేవలం ౨౭౯ మంది హాజరయ్యారు.
  • ౨౧వ పార్టీ కాంగ్రెస్ ౨౦౨౭ రెండవ అర్ధభాగంలో, బహుశా అక్టోబర్ లేదా నవంబర్‌లో జరగనుంది.
  • ఆమోదించిన తీర్మానం పేరు "పార్టీ పూర్తి మరియు కఠిన స్వయం-పాలనను కొనసాగించడానికి సంబంధించిన కొన్ని ప్రధాన అంశాలు".

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS2పూర్తి నోట్

పశ్చిమ బెంగాల్: డిసెంబర్ ౩౧ నాటికి ౨.౫ లక్షల మంది మతువాలకు సీఏఏ పౌరసత్వం ఇవ్వాలని లక్ష్యం

  • పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి సువేందు అధికారి మతువాల మత కేంద్ర కార్యాలయమైన ఠాకూర్‌నగర్‌ను సందర్శించారు. సీఏఏ కింద ౨.౫ లక్షల మంది మతువాలకు డిసెంబర్ ౩౧ నాటికి పౌరసత్వ ధ్రువపత్రాలు ఇవ్వాలని రాష్ట్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుందని ఆయన చెప్పారు. ఇప్పటివరకు ౨౫,౦౦౦ మందికి మాత్రమే పౌరసత్వం లభించింది.
  • దరఖాస్తుల పరిష్కారాన్ని వేగవంతం చేస్తామని, పౌరసత్వం పొందిన వారి పేర్లను జనవరిలో ఓటర్ల జాబితాలో చేరుస్తామని ఆయన హామీ ఇచ్చారు.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — రాజనీతి శాస్త్రం: పౌరసత్వం (సీఏఏ), కేంద్ర–రాష్ట్ర సంబంధాలు, బలహీన వర్గాలు

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • సీఏఏ ౨౦౧౯ పౌరసత్వ చట్టం, ౧౯౫౫ని సవరిస్తుంది. ఇది ౨౦౧౪ డిసెంబర్ ౩౧ లేదా అంతకు ముందు భారతదేశంలోకి ప్రవేశించిన ఆఫ్ఘనిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, పాకిస్తాన్‌లకు చెందిన హిందువులు, సిక్కులు, బౌద్ధులు, జైనులు, పార్సీలు, క్రైస్తవులకు వర్తిస్తుంది. సహజీకరణ కాలం: ౧౧ ఏళ్ల నుంచి ౫ ఏళ్లకు తగ్గింపు.
  • పౌరసత్వాన్ని నియంత్రించే పార్లమెంటు అధికారం అధికరణ ౧౧ నుంచి వస్తుంది. సీఏఏ నియమాలు ౨౦౨౪ మార్చి ౧౧న నోటిఫై అయ్యాయి. ఆరో షెడ్యూల్, ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్ ప్రాంతాలకు మినహాయింపు ఉంది.
  • సెక్షన్ ౬బి కింద దరఖాస్తులు జిల్లా స్థాయి కమిటీ (తపాలా సూపరింటెండెంట్ అధ్యక్షతన) ద్వారా సాధికార కమిటీకి (రాష్ట్ర జనగణన కార్యకలాపాల డైరెక్టర్ అధ్యక్షతన) వెళ్తాయి. ధ్రువపత్రాలను డిజిటల్ రూపంలో జారీ చేస్తారు.

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS3పూర్తి నోట్

నెమ్మదైన పునరుద్ధరణ (జీఎస్‌ఎల్‌వీ-ఎఫ్౧౮/ఎన్‌వీఎస్-౦౩ తర్వాత ఇస్రో: నావిక్, నిధులు, పాలన)

  • ఇస్రో జీఎస్‌ఎల్‌వీ-ఎఫ్౧౮ ప్రయోగం, ఎన్‌వీఎస్-౦౩ నావిగేషన్ ఉపగ్రహం విజయవంతమయ్యాయి. గత ౧౮ నెలల్లో రెండు పీఎస్‌ఎల్‌వీ వైఫల్యాల తర్వాత, ౨౦౨౬లో ఇది కేవలం రెండో విజయవంతమైన ప్రయోగం.
  • ఎన్‌వీఎస్-౦౩ తన తుది కక్ష్యా స్థానానికి చేరి సేవలకు సిద్ధమైతే, ఆరు నెలలుగా కనీసం ఒక పనిచేసే ఉపగ్రహం కొరతతో ఉన్న నావిక్‌కు అది ఊరటనిస్తుంది.
  • సేకరణ (ప్రొక్యూర్‌మెంట్) లోపాల సవరణ, అంతరిక్ష విభాగానికి అధిక కేటాయింపు, నావిక్ కోసం ప్రత్యేక నిర్వాహక సంస్థ, జాతీయ అంతరిక్ష చట్టం కావాలని సంపాదకీయం కోరుతోంది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ – విజ్ఞాన శాస్త్రం–సాంకేతికత (అంతరిక్షం), శాస్త్ర–సాంకేతికత మరియు పాలన

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • నావిక్ = భారత నక్షత్రరాశితో నావిగేషన్. దీని పూర్వ నామం ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్.
  • రెండో తరం శ్రేణి ఎన్‌వీఎస్-౦౧ నుంచి ౦౫. ఎన్‌వీఎస్-౦౩ను జీఎస్‌ఎల్‌వీ-ఎఫ్౧౮ ద్వారా ప్రయోగించారు; ఇది ౨౦వ జీఎస్‌ఎల్‌వీ ప్రయోగం.
  • మొదటి తరం ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్ ఉపగ్రహాల్లో దిగుమతి చేసుకున్న పరమాణు గడియారాలు ఉన్నాయి. ఎన్‌వీఎస్ ఉపగ్రహాల్లో కనీసం ఒక స్వదేశీ పరమాణు గడియారం ఉంది (సంపాదకీయం ప్రకారం).

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS1పూర్తి నోట్

బలమైన ఎల్ నినో ఉన్నా భారత రుతుపవనాలు బలహీనంగానే ఉంటాయన్న హామీ ఎందుకు లేదు

  • ౨౦౨౬లో "భీకరమైన" ఎల్ నినో ఏర్పడుతోంది, డిసెంబరులో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుతుందని అంచనా. నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్ దీర్ఘకాల సగటు కంటే సుమారు ౧౩ శాతం తక్కువ వర్షంతో ముగిసింది.
  • ౧౯౯౭లో అంతే బలమైన ఎల్ నినో ఉన్నప్పటికీ దాదాపు సాధారణ వర్షం ఎందుకు కురిసిందో వ్యాసం ప్రశ్నిస్తుంది. దీనికి కారణాలుగా హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం (ఐఓడీ), ఎల్ నినో వెచ్చని నీరు ఉన్న ప్రదేశం, ఇతర వాతావరణ కారకాలను పేర్కొంటుంది.
  • అప్పటి నుంచి భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) అంచనా పద్ధతులు ఎలా మారాయో కూడా వ్యాసం పరిశీలిస్తుంది. ౨౦౨౬కి ఐఎండీ అంచనా ౯౨ శాతం ±౫ కాగా, వాస్తవంగా నమోదైనది ౮౭.౪ శాతం.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౧ – భూగోళశాస్త్రం (శీతోష్ణస్థితి శాస్త్రం); జీఎస్౩ – పర్యావరణం/వ్యవసాయం

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • ఎన్సో: ఎల్ నినో దశలో వెచ్చని నీరు పసిఫిక్ మీదుగా తూర్పు వైపు కదులుతుంది. ఈ చక్రం ప్రతి ౨–౭ సంవత్సరాలకు పునరావృతమవుతుంది.
  • ఐఓడీ ధనాత్మక దశ: పశ్చిమ హిందూ మహాసముద్రం వెచ్చగా, తూర్పు చల్లగా ఉంటుంది. ఇది భారత రుతుపవనాలకు మేలు చేస్తుంది.
  • ఐఓడీ సమయం: ఇది జూన్ ప్రాంతంలో మొదలై సెప్టెంబరు–నవంబరులో అత్యంత స్పష్టంగా ఉంటుంది, కాబట్టి దాని ప్రభావం రుతుపవనాల సీజన్ చివరలో కనిపిస్తుంది. ఎల్ నినో వచ్చినప్పుడు ఇది ధనాత్మకంగా మారే ధోరణి ఉంది.

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS2పూర్తి నోట్

హైకోర్టు కేసుల త్వరిత విచారణ కోసం సుప్రీంకోర్టుకు పరుగెత్తుతున్న కక్షిదారులపై సీజేఐ సూర్యకాంత్ వ్యాఖ్యలు

  • కేరళ హైకోర్టులో చేసిన ప్రసంగంలో భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్, హైకోర్టుల్లో పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసుల అత్యవసర లిస్టింగ్ లేదా త్వరిత విచారణ కోసం కక్షిదారులు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే "పెరుగుతున్న ధోరణి"ని ప్రస్తావించారు. (హైకోర్టు ప్లాటినం జూబ్లీ ఉత్సవాల ప్రారంభోత్సవంలో సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి ఎస్.వి.ఎన్. భట్టితో కలిసి ఆయన ఉన్నట్లు ఫోటో క్యాప్షన్ పేర్కొంది.)
  • హైకోర్టుల స్వయంప్రతిపత్తిని, వాటి సొంత రోస్టర్లపై నియంత్రణను కూడా సుప్రీంకోర్టు గౌరవిస్తుందని ఆయన చెప్పారు. తన ప్రశ్నలను హైకోర్టులపై విమర్శగా కాకుండా ఉమ్మడి బాధ్యతగా ఆయన ప్రస్తావించారు. అత్యవసర కేసులను మరింత మెరుగ్గా గుర్తించవచ్చా, లిస్టింగ్‌ను మరింత పారదర్శకంగా, ఊహించదగినదిగా చేయవచ్చా, ఆలస్యం వల్ల తిరిగి సరిదిద్దలేని నష్టం కలిగే కేసులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడానికి సాంకేతికతను ఉపయోగించవచ్చా, సకాలంలో న్యాయం పొందడానికి ఢిల్లీకి ప్రయాణించాల్సిన అవసరం లేకుండా చేయవచ్చా అని ఆయన ప్రశ్నించారు.
  • సకాలంలో, సమర్థంగా పనిచేయడం కోర్టుల స్వతంత్రతపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని బలోపేతం చేస్తుందని కూడా ఆయన అన్నారు.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — రాజ్యవ్యవస్థ: న్యాయవ్యవస్థ, కేసుల పెండెన్సీ, అధికరణ ౨౨౬ - అధికరణ ౩౨

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • అధికరణ ౩౨: రాజ్యాంగ పరిహార హక్కు (సుప్రీంకోర్టు రిట్ అధికారం; స్వయంగా ఒక ప్రాథమిక హక్కు). అధికరణ ౨౨౬: రిట్లు జారీ చేసే హైకోర్టుల అధికారం, అధికరణ ౩౨ కంటే విస్తృత పరిధి కలది.
  • ఐదు రిట్లు: హెబియస్ కార్పస్, మాండమస్, ప్రొహిబిషన్, సెర్షియోరారి, కో వారంటో.
  • ఎల్. చంద్రకుమార్ వర్సెస్ భారత యూనియన్ (౧౯౯౭): హైకోర్టులు, సుప్రీంకోర్టు రిట్ అధికార పరిధి ద్వారా నిర్వహించే న్యాయ సమీక్ష అధికారం మౌలిక స్వరూపంలో భాగం.

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS3పూర్తి నోట్

నౌకాదళం ₹౮౦,౦౦౦ కోట్ల యుద్ధనౌక ప్రాజెక్టును ప్రారంభించనుంది (ప్రాజెక్ట్ ౧౮ఏ తదుపరి తరం డిస్ట్రాయర్లు)

  • రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ అధ్యక్షతన ఉన్న రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (డీఏసీ) ప్రాజెక్ట్ ౧౮ఏకు సూత్రప్రాయ ఆమోదం ఇచ్చింది. ఇది నౌకాదళం కోసం తదుపరి తరం స్టెల్త్ గైడెడ్-క్షిపణి డిస్ట్రాయర్ల కార్యక్రమం.
  • అంచనా వ్యయం సుమారు ₹౮౦,౦౦౦ కోట్లు. రక్షణ రంగ ప్రభుత్వ సంస్థలు (డీపీఎస్‌యూలు), ప్రైవేట్ సంస్థలు రెండూ పోటీ బిడ్డింగ్‌లో పాల్గొనవచ్చు.
  • దీనికి కారణంగా చెప్పింది హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలోని వ్యూహాత్మక పరిస్థితి. చైనా తన నౌకాదళ ఉనికిని, జలాంతర్గామి దళాన్ని విస్తరిస్తోంది. పాకిస్థాన్ అధునాతన జలాంతర్గాములను చేర్చుకుంటోంది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ – రక్షణ సాంకేతికత మరియు స్వదేశీకరణ; జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు (హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతం)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • డీఏసీకి రక్షణ మంత్రి అధ్యక్షుడు. అది ప్రాజెక్ట్ ౧౮ఏకు సూత్రప్రాయ ఆమోదం ఇచ్చింది.
  • ప్రాజెక్ట్ ౧౮ఏ: తదుపరి తరం స్టెల్త్ గైడెడ్-క్షిపణి డిస్ట్రాయర్లు. వీటిని నౌకాదళ యుద్ధనౌక రూపకల్పన విభాగం రూపొందిస్తుంది.
  • వ్యాసంలో పేర్కొన్న ప్రస్తుత డిస్ట్రాయర్ శ్రేణులు: విశాఖపట్నం (ప్రాజెక్ట్ ౧౫బి), కోల్‌కతా (ప్రాజెక్ట్ ౧౫ఏ), ఢిల్లీ (ప్రాజెక్ట్ ౧౫).

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS2పూర్తి నోట్

సిర్ తర్వాత బెంగళూరులో తుది ఓటర్ల జాబితాలో తప్పుల తడక

  • ఎస్ఐఆర్ (ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ) తర్వాత ప్రకటించిన బెంగళూరు తుది ఓటర్ల జాబితాలో కనీసం ౧,౦౦౦ తప్పుడు నమోదులను ది హిందూ గుర్తించింది. చాలా నమోదులలో పేర్లు అస్తవ్యస్తంగా ఉన్నాయి. బంధువు పేరు గడి ఖాళీగా ఉంది లేదా ఒకే అక్షరం ఉంది. కొన్నింట్లో పేరుకు బదులు తాత్కాలిక సూచికలు (ప్లేస్‌హోల్డర్లు) ఉన్నాయి.
  • ఈ కేసుల గురించి తమకు తెలియదని ఎన్నికల అధికారులు చెప్పారు. కన్నడ లిపికి సంబంధించిన లిప్యంతరీకరణ, ఫాంట్ ఎన్‌కోడింగ్ సమస్యలే కారణమని ఒక పోలింగ్ అధికారి అన్నారు.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — పాలిటీ/పరిపాలన: ఓటర్ల జాబితాలు, ఎస్ఐఆర్, ఈ-గవర్నెన్స్ డేటా నాణ్యత

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • అధికరణ ౩౨౪: ఓటర్ల జాబితాల తయారీపై ఎన్నికల సంఘానికి పర్యవేక్షణ, నిర్దేశం, నియంత్రణ అధికారాలు. ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం ౧౯౫౦: సెక్షన్ ౧౩ఏ (ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి), ౧౩ఏఏ (జిల్లా ఎన్నికల అధికారి), ౧౩బి (ఎన్నికల నమోదు అధికారి), ౧౩సి (సహాయ ఎన్నికల నమోదు అధికారి), సెక్షన్ ౧౬ (పౌరులు కాని వారితో సహా నమోదుకు అనర్హతలు), సెక్షన్ ౨౧ (తయారీ, సవరణ; ౨౧(౩) ప్రత్యేక సవరణ), సెక్షన్ ౨౨ (నమోదుల సవరణ), సెక్షన్ ౨౪ (అప్పీళ్లు), సెక్షన్ ౩౨ (అధికార విధుల ఉల్లంఘన).
  • ఓటర్ల నమోదు నిబంధనలు, ౧౯౬౦ నమోదు, సవరణ విధానాన్ని నిర్దేశిస్తాయి.
  • సెక్షన్ ౩౨ శిక్ష: ౩ నెలల నుంచి ౨ సంవత్సరాల వరకు జైలు, జరిమానా. కేసును పరిగణనలోకి తీసుకోవాలంటే ఎన్నికల సంఘం లేదా ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి చేసిన, లేదా వారి అధికారం కింద చేసిన ఫిర్యాదు అవసరం.

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS2పూర్తి నోట్

ఇండియా కూటమి "ఓట్ బచావో, దేశ్ బచావో" ర్యాలీ: ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌కు వ్యతిరేకంగా నిరసన, బీజేపీ ప్రతి-సమీకరణ

  • ఆదివారం (౧ నవంబర్ ౨౦౨౬) ఢిల్లీలోని రామ్‌లీలా మైదానంలో ఇండియా కూటమి భారీ ర్యాలీ నిర్వహించింది. దాని పేరు "ఓట్ బచావో, దేశ్ బచావో". ఆరోపిత "ఓట్ల చోరీ", ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక తీవ్ర సవరణ (ఎస్‌ఐఆర్) కారణంగా ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (సీఈసీ) జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ను తొలగించాలని ఈ ర్యాలీ డిమాండ్ చేసింది.
  • పౌరుల గొంతును దొంగిలించినందుకు సీఈసీ "దేశద్రోహానికి" పాల్పడ్డారని ప్రతిపక్ష నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ ఆరోపించారు. సీఈసీని తొలగిస్తారని, ఆయన "జైలుకు వెళ్తారని" చెప్పారు.
  • అదే రోజు, ఆ తర్వాతి రోజు బీజేపీ ప్రతి-కార్యక్రమాలు నిర్వహించింది. అవి రోహ్‌తక్‌లో "లోక్‌తంత్ర్ బచావో, అరాజకతా హఠావో" కవాతు, ఢిల్లీలో 1984 అల్లర్లకు వ్యతిరేకంగా కవాతు, సోమవారం హైదరాబాద్‌లో అమిత్ షా నేతృత్వంలో పాదయాత్ర. ఈ పోరాటాన్ని "చొరబాటుదారులు", ౧౯౮౪, "అరాచకం" అంశాల పోరాటంగా అవి మార్చాయి.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — పాలిటీ: భారత ఎన్నికల సంఘం, ఓటర్ల జాబితాలు (ఎస్‌ఐఆర్), ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ తొలగింపు

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • అధికరణ ౩౨౪: ఎన్నికలపై, ఓటర్ల జాబితాలపై ఈసీఐ పర్యవేక్షణ, నిర్దేశం, నియంత్రణ. అధికరణ ౩౨౪(౫): సీఈసీని సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి తరహాలో తొలగించాలి. అధికరణ ౧౨౪(౪): తొలగింపు కారణాలు నిరూపితమైన దుష్ప్రవర్తన లేదా అసమర్థత.
  • విచారణ కమిటీని న్యాయమూర్తుల (విచారణ) చట్టం, ౧౯౬౮ నియంత్రిస్తుంది. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల (నియామకం, సేవా షరతులు, పదవీకాలం) చట్టం, ౨౦౨౩లోని సెక్షన్ ౧౧(౨) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి తొలగింపు ప్రమాణాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
  • ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦లోని సెక్షన్ ౨౧(౩) నమోదు చేసిన కారణాలతో జాబితాల ప్రత్యేక సవరణకు ఆదేశించే అధికారాన్ని ఈసీఐకి ఇస్తుంది. సెక్షన్ ౧౬ పౌరులు కాని వారిని నమోదుకు అనర్హులుగా చేస్తుంది. అధికరణ ౩౨౬ వయోజన ఓటుహక్కు ఆధారంగా ఎన్నికలను అందిస్తుంది.

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS3పూర్తి నోట్

రూపుదిద్దుకుంటున్న ఇంధన విప్లవం: రూఫ్‌టాప్ సౌరశక్తి ఆధారంగా భారతదేశ ఇంధన పరివర్తన

భారతదేశ సౌరశక్తి ప్రయాణం భారీ స్థాయి ప్రాజెక్టులతో కూడిన "మొదటి అధ్యాయం" నుంచి వికేంద్రీకృత, ప్రజల నేతృత్వంలోని "రెండో అధ్యాయం" వైపు సాగుతోందని కేంద్ర మంత్రి వాదించారు. ఇందులో రూఫ్‌టాప్ సౌరశక్తి, వ్యవసాయ-ఫొటోవోల్టాయిక్స్, నిల్వ సదుపాయంతో కూడిన సౌరశక్తి, డిజిటలీకరించిన గ్రిడ్లు భాగం. ౫౦౦ గిగావాట్ల శిలాజేతర లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి మూలధనం, తయారీ, నిల్వ, నైపుణ్యం గల మానవవనరులు కావాలని ఆయన అంటున్నారు. దీన్ని అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి, జీ౨౦, బ్రిక్స్ ద్వారా భారత్ సాధిస్తున్న ప్రపంచ నాయకత్వంతో ముడిపెడుతున్నారు. ఈ వ్యాసం భారత్ పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సు & ప్రదర్శన ౨౦౨౬ (భారత్ మండపం, నవంబర్ ౨–౫) సందర్భంగా వచ్చింది. ఈ సదస్సులోనే తొమ్మిదో అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి సభ, నాలుగో అంతర్జాతీయ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ సమావేశం జరుగుతున్నాయి. ఇది మంత్రి చేసిన ప్రచార వ్యాసం కాబట్టి, అందులోని వాదనలను ప్రభుత్వ సొంత వివరణగా చూడాలి.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ — ఆర్థిక వ్యవస్థ/పర్యావరణం (పునరుత్పాదక ఇంధనం, మౌలిక సదుపాయాలు, గ్రీన్ హైడ్రోజన్); జీఎస్౨ — అంతర్జాతీయ సంబంధాలు (అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి, బ్రిక్స్, జీ౨౦)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజ్లీ యోజనను ఎంఎన్ఆర్ఈ నిర్వహిస్తోంది. ఇది ౩ కిలోవాట్ల పరిమితి వరకు కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం, నెలకు ౩౦౦ యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్తు ఇస్తుంది; లక్ష్యం కోటి గృహాలు.
  • పీఎం-కుసుమ్‌లో మూడు భాగాలు ఉన్నాయి (ఎ: ౨ మెగావాట్ల వరకు వికేంద్రీకృత ప్లాంట్లు; బి: స్వతంత్ర సౌర పంపులు; సి: గ్రిడ్ అనుసంధాన పంపులు, ఫీడర్ల సౌరీకరణ). బి, సి భాగాలకు ౩౦% కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం (ఈశాన్య ప్రాంతం, కొండ ప్రాంతాలు, దీవులకు ౫౦%).
  • అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి:

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS2పూర్తి నోట్

బిహార్: ఇద్దరు స్వతంత్ర ఎమ్మెల్సీలు బీజేపీలో "చేరారు", ఫిరాయింపు నిరోధక చట్టం కింద అనర్హత వేయాలని ప్రతిపక్షం డిమాండ్

  • బిహార్ శాసన మండలికి కొత్తగా ఎన్నికైన ఇద్దరు స్వతంత్రులు బన్సీధర్ బ్రజ్వాసి (తిర్హుత్ పట్టభద్రుల నియోజకవర్గం), రాహుల్ రాజ్ (సరన్ ఉపాధ్యాయుల నియోజకవర్గం) తమ పార్టీలో "చేరారని" బీజేపీ ప్రకటించింది. ఆ తర్వాత వారు కేవలం "మద్దతు తెలిపారని" పేర్కొంటూ బీజేపీ రెండో ప్రకటన విడుదల చేసింది.
  • పదో షెడ్యూల్ ఉల్లంఘన జరిగిందని ఆర్జేడీ, కాంగ్రెస్ ఆరోపించి, అనర్హత వేయాలని డిమాండ్ చేశాయి. ఆర్జేడీ ముందుగా మండలి ఆపద్ధర్మ చైర్మన్‌ను ఆశ్రయించాలని, అక్కడ ఫలితం రాకపోతే న్యాయస్థానాలను ఆశ్రయించాలని యోచిస్తోంది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — రాజ్యవ్యవస్థ: ఫిరాయింపు నిరోధక చట్టం (పదో షెడ్యూల్), రాష్ట్ర శాసన మండళ్లు

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • పదో షెడ్యూల్‌ను ౫౨వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, ౧౯౮౫ ద్వారా చేర్చారు. ౯౧వ సవరణ చట్టం, ౨౦౦౩ ద్వారా దీన్ని సవరించారు (చీలిక మినహాయింపు తొలగింపు; విలీన మినహాయింపు మూడింట రెండొంతులకే పరిమితం).
  • ఎన్నిక తర్వాత ఏదైనా రాజకీయ పార్టీలో చేరిన స్వతంత్ర సభ్యుడు అనర్హుడవుతాడు. నామినేట్ అయిన సభ్యులకు పార్టీలో చేరడానికి ఆరు నెలల గడువు ఉంటుంది.
  • అనర్హతను సభాధ్యక్షుడు (స్పీకర్/చైర్మన్) నిర్ణయిస్తారు. ఆ నిర్ణయం న్యాయసమీక్షకు లోబడి ఉంటుంది (కిహోటో హోలోహాన్, ౧౯౯౨). పదో షెడ్యూల్‌లో కాలపరిమితి లేదు.

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →
GS2పూర్తి నోట్

చారిత్రక విజయం, భారీ సవాళ్లు: బ్రెజిల్ అధ్యక్ష ఎన్నికల తుది పోరులో లులా పునరాగమనం

మొదటి రౌండ్‌లో లూయిజ్ ఇనాసియో లులా డా సిల్వా ౪౫.౨% ఓట్లతో, ఫ్లావియో బోల్సొనారో ౪౭% ఓట్ల కంటే వెనుకబడ్డారు. ఆ ఎన్నికలో గైర్హాజరు (ఓటు వేయనివారు) ౨౧%గా ఉంది. అయినా తుది పోరులో ఆయన ౫౧.౭౯% ఓట్లతో, ౪౮.౨౧% ఓట్లు పొందిన బోల్సొనారోపై గెలిచారు. విద్యార్థులు, యువత వీధుల్లోకి రావడం, ఆన్‌లైన్‌లో "లులా సైన్యం" ప్రచారం, ప్రజల జీవనోపాధి అంశాలపైకి ప్రచార సందేశాన్ని మార్చడం ఈ మలుపుకు కారణమయ్యాయి. ఈ విజయం లాటిన్ అమెరికాలో ట్రంప్ మద్దతుతో సాగుతున్న మితవాద ఉప్పెనకు అడ్డుకట్ట వేసింది. బ్రిక్స్‌కు, బహుపాక్షికతకు ఇది శుభవార్త. స్వదేశంలో మాత్రం లులా ఎదుర్కోబోయే కాంగ్రెస్‌లో రెండు సభల్లోనూ బోల్సొనారోల లిబరల్ పార్టీయే అతిపెద్ద పార్టీ.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — అంతర్జాతీయ సంబంధాలు (బ్రెజిల్, బ్రిక్స్, లాటిన్ అమెరికా, బహుపాక్షికత)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • ఎన్‌డీబీ ప్రధాన కార్యాలయం షాంఘైలో ఉంది. దాని ఒప్పందంపై ఫోర్టాలెజాలో జరిగిన ౬వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో (౨౦౧౪) సంతకాలు జరిగాయి; అది ౨౦౧౫లో అమల్లోకి వచ్చింది. వ్యవస్థాపక సభ్యుల ఓటింగ్ శక్తి కనీసం ౫౫%గా ఉంటుంది; ఏ సభ్యునికీ వీటో లేదు.
  • బ్రెట్టన్ వుడ్స్ సంస్థలు = అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి, ప్రపంచ బ్యాంకు. ఎన్‌డీబీని వాటికి ప్రత్యామ్నాయంగా నిలిపారు.
  • బ్రిక్స్ వ్యవస్థాపక ఐదు దేశాలు: బ్రెజిల్, రష్యా, భారత్, చైనా, దక్షిణాఫ్రికా. బ్రెజిల్ ఎన్‌డీబీ వ్యవస్థాపక సభ్యదేశం, సావో పాలోలో దాని ప్రాంతీయ కార్యాలయం ఉంది.

మూలం: ది హిందూ, 2 నవంబర్, 2026

UPSC నోట్ చదవండి →

PIB · 6 అంశాలు

GS3పూర్తి నోట్

భారతదేశంలోని జీవావరణ రిజర్వులు

ప్రతి ఏటా నవంబర్ ౩న జరుపుకునే అంతర్జాతీయ జీవావరణ రిజర్వుల దినోత్సవం సందర్భంగా పీఐబీ ఒక బ్యాక్‌గ్రౌండర్‌ను విడుదల చేసింది. ఇందులో భారతదేశంలో నోటిఫై చేసిన ౧౮ జీవావరణ రిజర్వుల నెట్‌వర్క్ వివరాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ౧౩ రిజర్వులు యునెస్కో ప్రపంచ నెట్‌వర్క్‌లో ఉన్నాయి.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ – పర్యావరణం & జీవావరణ శాస్త్రం (పరిరక్షణ, జీవవైవిధ్యం); ప్రిలిమ్స్ – పర్యావరణం/భౌగోళిక శాస్త్రం (వార్తల్లోని ప్రదేశాలు)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • అంతర్జాతీయ జీవావరణ రిజర్వుల దినోత్సవాన్ని నవంబర్ ౩న జరుపుకుంటారు. దీన్ని యునెస్కో ప్రకటించింది.
  • యునెస్కో మ్యాబ్ కార్యక్రమం ౧౯౭౧లో ప్రారంభమైంది. జీవావరణ రిజర్వులు సుస్థిర అభివృద్ధికి "జీవన ప్రయోగశాలలు"గా ఉద్దేశించబడ్డాయి.
  • జీవవైవిధ్య ఒప్పందం ప్రకారం జీవవైవిధ్యంలో మూడు స్థాయిలు: జన్యు (ఉదా: వరి రకాలు), జాతి (ఉదా: పులులు, ఏనుగులు, ఆర్కిడ్లు), పర్యావరణ వ్యవస్థ (అడవులు, గడ్డి మైదానాలు, తడి భూములు, పగడపు దిబ్బలు).

మూలం: PIB (పత్రికా సమాచార కార్యాలయం)

UPSC నోట్ చదవండి →
GS3పూర్తి నోట్

భారత పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సు & ప్రదర్శన ౨౦౨౬ను ప్రారంభించిన ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ

న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో భారత్ పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సు & ప్రదర్శన ౨౦౨౬ను ప్రధాని మోదీ ప్రారంభించారు. ఈ సదస్సు అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి (ఐఎస్ఏ) తొమ్మిదో అసెంబ్లీతో కలిసి జరిగింది. గ్రీన్ హైడ్రోజన్‌పై నాలుగో సదస్సు ప్రతినిధులు కూడా హాజరయ్యారు.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ/మౌలిక సదుపాయాలు: ఇంధనం; జీఎస్౩ – పర్యావరణం: వాతావరణ మార్పుల నివారణ; జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • వేదిక: భారత్ మండపం, న్యూఢిల్లీ. కార్యక్రమం: భారత్ పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సు & ప్రదర్శన ౨౦౨౬.
  • అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి: ప్రధాన కార్యాలయం గురుగ్రామ్; భారతదేశం, ఫ్రాన్స్ కలిసి పారిస్ కాప్-౨౧లో (౨౦౧౫) ప్రారంభించాయి; అసెంబ్లీ అత్యున్నత సంస్థ; ౨౦౨౦ సవరణ నుంచి ఐక్యరాజ్యసమితి సభ్య దేశాలన్నింటికీ తెరిచి ఉంది.
  • జాతీయ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్: మంత్రివర్గ ఆమోదం ౨౦౨౩ జనవరి; ₹౧౯,౭౪౪ కోట్లు; సైట్ కార్యక్రమం; ౨౦౩౦ నాటికి ౫ మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులు; నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తోంది.

మూలం: PIB (పత్రికా సమాచార కార్యాలయం)

UPSC నోట్ చదవండి →
GS3పూర్తి నోట్

ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో విదేశీయుల ప్రాంతీయ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయాల (ఎఫ్‌ఆర్‌ఆర్‌ఓ) విస్తరణ ద్వారా విదేశీ పౌరుల నిర్వహణకు సంస్థాగత చట్రాన్ని బలోపేతం చేస్తున్న ప్రభుత్వం

కేంద్ర హోంశాఖ మంత్రిత్వ శాఖ విదేశీయుల ప్రాంతీయ నమోదు కార్యాలయాల విస్తరణను ప్రకటించింది. ౨౦౨౭ నాటికి అన్ని రాష్ట్రాల రాజధానులలో ఎఫ్ఆర్ఆర్ఓలను ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్ర హోంమంత్రి ఆదేశించారు.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ – అంతర్గత భద్రత (సరిహద్దు మరియు వలస నిర్వహణ); జీఎస్౨ – పాలన (సంస్థాగత సామర్థ్యం, కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయం)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • వలస మరియు విదేశీయుల చట్టం, ౨౦౨౫ ఇంతకు ముందున్న నాలుగు చట్టాలను ఏకీకృతం చేసింది.
  • కేంద్ర ప్రభుత్వం అధికారమిచ్చిన మేరకు వలస బ్యూరోకు విదేశీయుల ప్రాంతీయ నమోదు అధికారి (ఎఫ్ఆర్ఆర్ఓ) సహాయపడతారు.
  • కేంద్ర జాబితాలోని ౧౭వ అంశం (పౌరసత్వం, సహజీకరణ, పరదేశీయులు), ౧౯వ అంశం (ప్రవేశం, వలస వెళ్లడం మరియు బహిష్కరణ; పాస్‌పోర్టులు మరియు వీసాలు).

మూలం: PIB (పత్రికా సమాచార కార్యాలయం)

UPSC నోట్ చదవండి →
GS3పూర్తి నోట్

గ్రీన్ హైడ్రోజన్

భారత్ ఆర్‌ఈ సదస్సు & ప్రదర్శన ౨౦౨౬ (౨–౫ నవంబర్, న్యూఢిల్లీ)కు అనుగుణంగా పీఐబీ హరిత హైడ్రోజన్‌పై ఒక బ్యాక్‌గ్రౌండర్‌ను ప్రచురించింది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ – పర్యావరణం/ఆర్థిక వ్యవస్థ/విజ్ఞాన సాంకేతికాలు (స్వచ్ఛ ఇంధనం, వాతావరణ నిబద్ధతలు, ఇంధన భద్రత)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • హరిత హైడ్రోజన్: పునరుత్పాదక విద్యుత్తుతో నీటిని విడగొట్టడం (విద్యుద్విశ్లేషణ) ద్వారా ఉత్పత్తి అవుతుంది. విద్యుద్విశ్లేషకంలో కాథోడ్ (హైడ్రోజన్ ఏర్పడుతుంది), ఆనోడ్ (ఆక్సిజన్ ఏర్పడుతుంది), విద్యుద్విశ్లేష్యం, డయాఫ్రమ్ ఉంటాయి.
  • హరిత హైడ్రోజన్ ప్రమాణం (ఎంఎన్‌ఆర్‌ఈ, ౨౦౨౩ ఆగస్టు): ఒక కిలోగ్రాము హైడ్రోజన్‌కు ≤ ౨ కిలోగ్రాముల కార్బన్ డయాక్సైడ్ సమానం, బావి నుంచి ద్వారం వరకు, ౧౨ నెలల సగటు. హరిత హైడ్రోజన్‌ను అధికారికంగా నిర్వచించిన తొలి కొన్ని దేశాల్లో భారత్ ఒకటి.
  • ఎన్‌జీహెచ్‌ఎం: ౨౦౨౩ జనవరిలో మంత్రివర్గం ఆమోదించింది; అమలు చేసే మంత్రిత్వ శాఖ ఎంఎన్‌ఆర్‌ఈ.

మూలం: PIB (పత్రికా సమాచార కార్యాలయం)

UPSC నోట్ చదవండి →
GS2పూర్తి నోట్

వీబీ–జీ రామ్ జీ చట్టం కింద ౨౦౨౬ ఫిర్యాదుల పరిష్కార నియమాలను నోటిఫై చేసిన గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ

గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ వీబీ–జీ రామ్ జీ – ఫిర్యాదుల పరిష్కార నియమాలు, ౨౦౨౬ను నోటిఫై చేసింది. ఇవి వికసిత్ భారత్ – గ్యారంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ అజీవికా మిషన్ (గ్రామీణ్) పథకానికి బహుళ-అంచెల, కాలపరిమితి గల ఫిర్యాదుల వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేస్తాయి.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — పరిపాలన: సంక్షేమ పథకాలు, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, జవాబుదారీతనం, ఈ-పరిపాలన

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • పూర్తి పేరు వికసిత్ భారత్ – గ్యారంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ అజీవికా మిషన్ (గ్రామీణ్): వీబీ–జీ రామ్ జీ. ఇది ౧ జూలై ౨౦౨౬న ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ, ౨౦౦౫ స్థానంలో వచ్చింది.
  • హామీ ౧౨౫ రోజుల వేతన ఉపాధి (ఎంజీఎన్ఆర్ఈజీఏ కింద ౧౦౦ రోజులు ఉండేది).
  • ఫిర్యాదుల యంత్రాంగాలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు గ్రామ పంచాయతీ, బ్లాక్, జిల్లా స్థాయుల్లో ఏర్పాటు చేస్తాయి.

మూలం: PIB (పత్రికా సమాచార కార్యాలయం)

UPSC నోట్ చదవండి →
GS3పూర్తి నోట్

ఆత్మనిర్భర భారత్: భారత నౌకాదళం కోసం ఎనిమిది నెక్స్ట్ జనరేషన్ కార్వెట్ల నిర్మాణానికి జీఆర్ఎస్ఈ, జీఎస్ఎల్‌తో రూ. ౫౩,౮౬౬.౫౦ కోట్ల ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్న రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ

౨ నవంబర్ ౨౦౨౬న రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ, భారత నౌకాదళం కోసం ఎనిమిది నెక్స్ట్ జనరేషన్ కార్వెట్ల (ఎన్‌జీసీల) నిర్మాణానికి గార్డెన్ రీచ్ షిప్‌బిల్డర్స్ అండ్ ఇంజనీర్స్ లిమిటెడ్ (జీఆర్‌ఎస్‌ఈ), గోవా షిప్‌యార్డ్ లిమిటెడ్ (జీఎస్‌ఎల్)లతో రూ. ౫౩,౮౬౬.౫౦ కోట్ల విలువైన ఒప్పందాలపై సంతకం చేసింది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ — భద్రత: రక్షణ కొనుగోళ్లు, స్వదేశీకరణ; ఆర్థిక వ్యవస్థ: తయారీ రంగం, ఉపాధి

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
  • ఎన్‌జీసీ = నెక్స్ట్ జనరేషన్ కార్వెట్లు. ఒప్పంద నిర్మాతలు జీఆర్‌ఎస్‌ఈ (ఐదు నౌకలు), జీఎస్‌ఎల్ (మూడు నౌకలు).
  • నౌకాదళం రూపకల్పన చేసిన నౌకలను, పోటీ ప్రక్రియ ద్వారా ఎంపికైన డీపీఎస్‌యూలు నిర్మించే మొదటి ప్రాజెక్టు.
  • ఒప్పందాల సంతకం: ౨ నవంబర్ ౨౦౨౬, కర్తవ్య భవన్-౨, న్యూఢిల్లీ, రక్షణ కార్యదర్శి రాజేష్ కుమార్ సింగ్ సమక్షంలో.

మూలం: PIB (పత్రికా సమాచార కార్యాలయం)

UPSC నోట్ చదవండి →

రోజువారీ డైజెస్ట్ · 64 అంశాలు

జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలుక్షీణిస్తున్న మద్దతు: క్యూబాపై ఆర్థిక దిగ్బంధానికి సంబంధించి ఐరాస సాధారణ సభ ఓటింగ్అక్టోబర్ ౩౦న తీర్మానం ౧౩౦ అనుకూల, ౨౫ గైర్హాజరు, ౧౭ వ్యతిరేక ఓట్లతో ఆమోదం పొందింది. ఇది ౨౦౨౫లోని ౧౬౫ అనుకూల ఓట్ల కంటే, అంతకుముందు దశాబ్దంలోని ౧౮౦కు పైగా ఓట్ల కంటే తక్కువ. భారత్ (జీ౭౭, అలీన దేశాలతో కలిసి) తన మద్దతును కొనసాగిస్తూ "చర్చలు, దౌత్యం"కు పిలుపునిచ్చింది.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/పశ్చిమాసియాఅమెరికాతో ఏదైనా కొత్త యుద్ధం మరింత ఎక్కువకాలం సాగవచ్చని ఇరాన్ హెచ్చరికఇంకా "ఒకటి లేదా రెండు కేంద్రాలపై" దాడి చేయాల్సి ఉందని ట్రంప్ అన్న తర్వాత, సైన్య ప్రతినిధి మొహమ్మద్ అక్రమినియా, ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ ప్రతినిధి హొస్సేన్ మొహెబ్బీ విస్తృత సంఘర్షణ గురించి హెచ్చరించారు. వారు కొత్త సర్వోన్నత నేత అయతుల్లా మొజ్తబా ఖమేనీ చేసిన హెచ్చరికనే పునరుద్ఘాటించారు.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/జీఎస్౩ – భద్రతఉగ్రవాదం తమకు "ఎర్ర గీత" అని ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌కు తెలిపిన పాకిస్థాన్ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లోని తెహ్రీక్-ఎ-తాలిబాన్ పాకిస్థాన్ (టీటీపీ) స్థావరాలను ఉదహరిస్తూ, సరిహద్దు ఉగ్రవాదంపై "అవసరమైన అన్ని చర్యలు" తీసుకునే హక్కు తమకు ఉందని పాకిస్థాన్ సమాచార మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలురామేశ్వరానికి చెందిన ఏడుగురు మత్స్యకారులను అదుపులోకి తీసుకున్న శ్రీలంక నౌకాదళంకచ్చతీవు దీవికి, మన్నార్ ఉత్తరానికి మధ్య వేటాడుతున్నారనే ఆరోపణపై వారిని అరెస్టు చేశారు. పాక్ జలసంధిలోని చేపల వేట ప్రాంతాల్లోకి కారైక్కాల్/నాగపట్టణం లోతు సముద్ర ట్రాలర్లు చొరబడుతున్నాయని స్థానిక సంఘాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/సమాజంతప్పిపోయిన బంధువుల కోసం వెతుకుతున్న శ్రీలంక యుద్ధ వితంతువులుఅదృశ్య వ్యక్తుల కార్యాలయం (౨౦౧౮లో ఏర్పాటైంది) వద్ద ౨౨,౦౦౦ కేసులు ఉన్నాయి. ఐరాస అంచనా ప్రకారం అదృశ్యమైనవారు ౧,౦౦,౦౦౦ వరకు ఉన్నారు. యుద్ధం ౧౯౮౩–౨౦౦౯ మధ్య సాగింది. బలవంతపు అదృశ్యాల విషయంలో ఏమాత్రం పురోగతి లేదని హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ పేర్కొంది.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/పొరుగు దేశాలుగార్మెంట్ కార్మికుల నిరసనల మధ్య వేతన బోర్డును ఏర్పాటు చేసిన బంగ్లాదేశ్గాజీపూర్, ఢాకాలలో జరిగిన నిరసనల కారణంగా బోర్డు ఏర్పాటైంది. చైనా తర్వాత ప్రపంచంలో రెండో అతిపెద్ద దుస్తుల ఎగుమతిదారు బంగ్లాదేశ్.
జీఎస్౩ – భద్రత/జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలుఇరాన్ చేపల వేట నౌక అజీనిని స్వాధీనం చేసుకున్న సోమాలి సముద్ర దొంగలు౨౩ మంది ఉన్న ఈ నౌక వాణిజ్య నౌకా మార్గానికి దగ్గరగా వస్తోందని, దాడులకు "తేలియాడే స్థావరం"గా మారవచ్చని మారిటైమ్ సెక్యూరిటీ సెంటర్ – హిందూ మహాసముద్రం తెలిపింది.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/పొరుగు దేశాలుభూటాన్‌లో ౧౦౮ స్తూపాలు; ౭౬వ చోర్టెన్ ప్రధాని మోదీకి అంకితంఅస్సాంలోని చిరాంగ్ జిల్లాకు సరిహద్దుగా ఉన్న గెలెఫు మైండ్‌ఫుల్‌నెస్ సిటీలో సుమారు ౪౦,౦౦౦ మంది స్వచ్ఛంద సేవకులు తొమ్మిది గంటల్లో ౧౦౮ జంగ్‌చుబ్ చోర్టెన్లను నిర్మించారు. భారత్ అందించిన మద్దతుకు గుర్తుగా రాజు ౭౬వ చోర్టెన్‌ను మోదీకి అంకితం చేశారు. భారత్ తరఫున కిరణ్ రిజిజు హాజరయ్యారు.
జీఎస్౨ – తులనాత్మక రాజ్యవ్యవస్థపోలాండ్ రాజ్యాంగ ట్రిబ్యునల్ సంక్షోభంట్రిబ్యునల్ నాయకత్వంపైనా, సేజ్మ్ ఎన్నుకున్న న్యాయమూర్తులతో ప్రమాణం చేయించడానికి అధ్యక్షుడు నిరాకరించడంపైనా అధ్యక్షుడు నవ్రాకీకి, ప్రధాని టస్క్ ప్రభుత్వానికి మధ్య విభేదాలు ఉన్నాయి. ప్రత్యక్షంగా ఎన్నికయ్యే, శక్తిమంతమైన పోలాండ్ అధ్యక్షుడిని, మంత్రిమండలి సలహా మేరకు నడుచుకునే భారత రాష్ట్రపతితో ఈ వ్యాసం పోల్చింది.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/తులనాత్మక రాజ్యవ్యవస్థఅమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలు (నవంబర్ ౩): ఎన్నికల నిర్వహణ, అంచనాలుప్రతినిధుల సభలోని మొత్తం ౪౩౫ స్థానాలకు, సెనేట్‌లోని ౩౫ స్థానాలకు ఎన్నికలు జరుగుతున్నాయి. సమాఖ్య స్థాయి ఎలక్షన్ అసిస్టెన్స్ కమిషన్ యంత్రాలను ధ్రువీకరించడం, సిబ్బందికి శిక్షణ ఇవ్వడం మాత్రమే చేస్తుంది. ఈ సంపాదకీయం ఈ అంశాన్ని భారత్‌లో ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సవరణకు, ఎన్నికల సంఘం విశ్వసనీయతకు ముడిపెట్టింది.
జీఎస్౩ – భద్రత/రక్షణ"వాయు" ప్రాధాన్యతలను వివరించిన కొత్త వైమానిక దళ అధిపతిఏ.పి. సింగ్ తర్వాత ౨౯వ వైమానిక దళ అధిపతిగా ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ బాధ్యతలు చేపట్టారు. వాయు అంటే అప్రమత్తత/సంసిద్ధత, ఆత్మనిర్భరత, యుక్తి, ఉమ్మడి కృషిలో ఐక్యత. మంజూరైన పోరాట బలాన్ని పునరుద్ధరించడం ప్రధాన లక్ష్యం.
జీఎస్౩ – విపత్తు/విమానయాన పాలనరెండు పైలట్ల నిబంధనపై చార్‌ధామ్ సేవలు నిలిపివేస్తామని హెచ్చరించిన హెలికాప్టర్ ఆపరేటర్లుఅక్టోబర్ ౩౦న జోషీమఠ్ ప్రమాదంలో ఆరుగురు మరణించిన తర్వాత, ప్రతి చార్టర్ ప్రయాణానికి ఇద్దరు పైలట్లను డీజీసీఏ, ఉత్తరాఖండ్ పౌర విమానయాన అభివృద్ధి సంస్థ (యూసీఏడీఏ) తప్పనిసరి చేశాయి. డ్రోన్ దాడి అవకాశం కూడా దర్యాప్తులో భాగం. అన్ని అవశేషాలనూ స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
జీఎస్౩ – అంతర్గత భద్రతభారత్‌లో తొలి మాదకద్రవ్య రహిత నగరంగా చండీగఢ్: షాకొత్త నేర చట్టాల తర్వాత చండీగఢ్‌లో ఎన్‌డీపీఎస్ కేసుల్లో శిక్షల రేటు ౯౩% అని, ౨౦౨౪ ఆగస్టు ౪ నుంచి ౮,౨౦౬ ఎఫ్‌ఐఆర్‌లు నమోదయ్యాయని షా పేర్కొన్నారు.
జీఎస్౩ – అంతర్గత భద్రత/జీఎస్౨ – పాలన౨౦౨౭ ఎన్నికలకు ముందు పంజాబ్‌లో మాదకద్రవ్యాల ముప్పుఅక్టోబర్ ౧౩న కార్యకర్త పర్వీందర్ సింగ్ ఝోటా మాన్సాలో కాల్చివేతకు గురైన తర్వాత సీబీఐ దర్యాప్తును అంగీకరించారు. పంజ్ ఫౌండేషన్ నివేదిక ప్రకారం పంజాబ్‌లో గంజాయి వినియోగం ౧౨.౫౫% (జాతీయ రేటుకు ౪.౪ రెట్లు). రాష్ట్ర ప్రచారం "యుద్ధ్ నషియన్ విరుద్ధ్"లో అరెస్టులు ౮౮,౯౭౯కు చేరాయి.
జీఎస్౩ – సైబర్ భద్రత/ఆర్థిక వ్యవస్థబినాన్స్ హ్యాక్అక్టోబర్ ౨౯న సుమారు ౬.౩ బిలియన్ డాలర్లు నష్టపోయారు. ఇందులో ~౩ బిలియన్ డాలర్లు ఆన్-చైన్‌లో స్తంభింపజేశారు (టెథర్ ౧.౫౬౭ బిలియన్ యూఎస్‌డీటీకి పైగా, సర్కిల్ ౮౦౦ మిలియన్ యూఎస్‌డీసీకి పైగా స్తంభింపజేశాయి). దీనికి ఉత్తర కొరియాకు చెందిన, లాజరస్‌తో సంబంధం ఉన్న ట్రేడర్‌ట్రైటర్ గ్రూపే కారణమని చైనాలిసిస్ పేర్కొంది. ఇదే గ్రూపు ౨౦౨౪ వజీర్‌ఎక్స్ హ్యాక్‌కు కూడా కారణమని ఆరోపణ.
జీఎస్౩ – అంతర్గత భద్రత/మనీ లాండరింగ్మహాదేవ్ బెట్టింగ్ సిండికేట్ "సూత్రధారి" సౌరభ్ చంద్రకర్‌ను ఒమన్ నుంచి అప్పగింతఆరోపిత ₹౬,౦౦౦ కోట్ల కుంభకోణానికి సంబంధించిన సీబీఐ కేసులో (మనీ లాండరింగ్‌పై ఈడీ దర్యాప్తు చేస్తోంది) ఇంటర్‌పోల్ రెడ్ కార్నర్ నోటీసు తర్వాత ఆయనను అప్పగించారు. ఆయనను రాయ్‌పూర్‌లోని సీబీఐ ప్రత్యేక కోర్టులో హాజరుపరుస్తారు.
జీఎస్౩ – అంతర్గత భద్రత/మనీ లాండరింగ్; పీఎంఎల్ఏఆజం ఖాన్‌కు ౧౪ రోజుల జ్యుడీషియల్ కస్టడీఘజియాబాద్‌లోని ప్రత్యేక పీఎంఎల్ఏ కోర్టు ఆయనను రిమాండ్‌కు పంపింది. మహమ్మద్ అలీ జౌహర్ విశ్వవిద్యాలయం కోసం సింగాన్‌ఖేరా గ్రామంలో బలవంతంగా భూసేకరణ చేశారనే ఆరోపణలపై ౨౦౧౯ జూలై నుంచి నమోదైన ౨౬ ఎఫ్‌ఐఆర్‌ల ఆధారంగా ఈడీ దర్యాప్తు సాగుతోంది.
జీఎస్౨ – పాలన/లింగ న్యాయం, పోలీసు జవాబుదారీతనంఝార్ఖండ్ పోలీస్ స్టేషన్‌లో అత్యాచారంగమ్హరియా స్టేషన్ కేసులో ముగ్గురిని అరెస్టు చేశారు (సిబ్బందిలో ఒక కానిస్టేబుల్, ఒక సబ్-ఇన్‌స్పెక్టర్, ఒక వైర్‌లెస్ ఆపరేటర్ ఉన్నారు), ఐదుగురిని సస్పెండ్ చేశారు. సిట్ ఏర్పాటైంది, బీజేపీ జాతీయ మహిళా కమిషన్‌కు (ఎన్‌సీడబ్ల్యూ) లేఖ రాసింది.
జీఎస్౨ – సామాజిక న్యాయం/కార్మిక సంక్షేమం; ప్రమాదకర పారిశుద్ధ్య పనుల్లో మరణాలుమధ్యప్రదేశ్‌లోని ఉజ్జయినిలో హోటల్ వ్యర్థ గదిలో నలుగురు కార్మికుల మృతివారు రక్షణ పరికరాలు లేకుండా లోపలికి దిగారు; విషవాయువుల వల్ల ఊపిరాడక మరణించి ఉంటారని అనుమానం. ప్రతి కుటుంబానికి ₹౪ లక్షలు ఇస్తామని ముఖ్యమంత్రి ప్రకటించారు.
జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థఅక్టోబర్‌లో స్థూల జీఎస్టీ వసూళ్లు ₹౨.౩౧ లక్షల కోట్లకు చేరికఏడాది ప్రాతిపదికన ౨౨.౯% పెరుగుదల; ఏప్రిల్‌లోని ~₹౨.౪౩ లక్షల కోట్ల తర్వాత ఇదే అత్యధికం. మొత్తంలో సీజీఎస్టీ ₹౪౨,౯౩౫ కోట్లు, ఎస్‌జీఎస్టీ ₹౫౧,౩౪౦ కోట్లు, ఐజీఎస్టీ ₹౧.౩౭ లక్షల కోట్లకు పైగా ఉన్నాయి; నికర జీఎస్టీ ₹౨.౦౩ లక్షల కోట్లకు పైగా.
జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థఅక్టోబర్‌లో భారత ఈక్విటీల నుంచి ₹౩౪,౮౪౩ కోట్లు ఉపసంహరించుకున్న ఎఫ్‌పీఐలువరుసగా రెండో నెల భారీ ఉపసంహరణలు (సెప్టెంబర్‌లో ₹౩౫,౮౬౧ కోట్లు). అయితే అక్టోబర్ ౨౬–౩౦ మధ్య వారు నికర కొనుగోలుదారులుగా (~₹౬,౩౦౦ కోట్లు) మారారు.
జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ/ఇంధనంవాణిజ్య ఎల్‌పీజీ ₹౧౦ పెంపు; ఏటీఎఫ్ లీటరుకు ₹౧.౩౭ పెంపుఢిల్లీలో ౧౯ కిలోల సిలిండర్ ధర ఇప్పుడు ₹౨,౮౨౦; గృహ ఎల్‌పీజీలో మార్పు లేదు. దేశీయ విమానయాన సంస్థలకు జెట్ ఇంధనం లీటరుకు ₹౧౩౮.౫; జూలై నుంచి ఇది నాలుగో పెంపు.
జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ/ఇంధనంభారత బొగ్గు రంగం: ఆగస్టులో దిగుమతులు ౫.౮౩% తగ్గుదల; అక్టోబర్‌లో కోల్ ఇండియా ఉత్పత్తి ౧౯.౩% వృద్ధిదిగుమతులు ఏడాది క్రితం ౧౧౧.౦౫ మిలియన్ టన్నులు కాగా ఇప్పుడు ౧౦౪.౫౭ మిలియన్ టన్నులు. వినియోగంలో దిగుమతి బొగ్గు వాటా ౧౯.౩%; కోకింగ్ బొగ్గు అవసరాలకు భారత్ ౯౫% దిగుమతులపై ఆధారపడుతోంది. కోల్ ఇండియా ఉత్పత్తి ఏడాది క్రితం ౫౬.౪ మిలియన్ టన్నుల నుంచి ౬౭.౨ మిలియన్ టన్నులకు పెరిగింది (తాత్కాలిక గణాంకాలు).
జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ/మౌలిక సదుపాయాలుఅక్టోబర్‌లో భారత విద్యుత్ వినియోగం ౨౧.౮౮% పెరుగుదలవాణిజ్య, పారిశ్రామిక డిమాండ్, శీతలీకరణ పరికరాల వినియోగం కారణంగా వినియోగం ౧౫౯.౭౬ బిలియన్ యూనిట్లకు చేరింది.
జీఎస్౨ – సామాజిక భద్రత/కార్మికులుఈపీఎఫ్‌ఓ ౭౪వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవంఎనిమిది కోట్లకు పైగా సభ్యుల నుంచి నిధి ₹౩౨ లక్షల కోట్లకు చేరింది. కార్మికులకు కేంద్రంగా ఉండే నూతన ఆవిష్కరణలు చేపట్టాలని కార్మిక శాఖ మంత్రి మన్సుఖ్ మాండవీయ పిలుపునిచ్చారు.
జీఎస్౩ – మౌలిక సదుపాయాలు/ఆర్థిక వ్యవస్థక్రూజ్ రంగం: ఆర్థిక సంవత్సరం ౨౯ నాటికి ఒక మిలియన్ ప్రయాణికులు లక్ష్యంగా భారత్క్రూజ్ భారత్ మిషన్ రాకపోకలను రెట్టింపు చేయాలని లక్షిస్తోంది. ఆర్థిక సంవత్సరం ౨౬లో తొమ్మిది ఓడరేవులు ౨౧౨ నౌకా రాకపోకలను, ౪.౬౨ లక్షల ప్రయాణికులను నిర్వహించాయి. మార్ముగావ్‌లోని ₹౧౮౫ కోట్ల టెర్మినల్ (దేశీయ భాగం) ౨౦౨౭ జూన్ నాటికి సిద్ధం కావాల్సి ఉంది.
జీఎస్౩ – పరిశ్రమలు/ఆర్థిక వ్యవస్థశివకాశి బాణసంచా పరిశ్రమతదుపరి తరం సంయుక్త గ్రీన్ క్రాకర్ల తయారీకి సుప్రీంకోర్టు సెప్టెంబర్ ౩౦న షరతులతో అనుమతి ఇచ్చింది. పరిశ్రమ విలువ ~₹౭,౦౦౦ కోట్లు; తమిళనాడు శివకాశి పైరోటెక్నిక్స్ కామన్ ఫెసిలిటీ సెంటర్‌ను ప్రతిపాదించింది.
జీఎస్౨ – పాలన/పథకాలుజల్ జీవన్ మిషన్‌లో వెనుకబడిన కేరళంకేవలం ౫౫.౨౪% పనులు మాత్రమే పూర్తయ్యాయి, మరో ₹౨౬,౦౭౪.౧౭ కోట్లు అవసరం. కేంద్రం–రాష్ట్రం వ్యయ భాగస్వామ్యం ౫౦:౫౦; జాతీయ గడువును ౨౦౨౮ డిసెంబర్ వరకు పొడిగించారు.
జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ/పర్యాటకంశ్రీలంక పర్యాటక వృద్ధి – కేరళంతో పోలిక౨౦౨౫లో శ్రీలంకకు ౨౩.౬౨ లక్షల విదేశీ పర్యాటకులు వచ్చారు (భారతీయులు ౨౨.౫%). కేరళంలో ఇది ౮.౨౧ లక్షలు, అంటే మహమ్మారికి ముందు స్థాయిలో సుమారు ౭౦%.
జీఎస్౩ – మౌలిక సదుపాయాలు/రైల్వేలుబెంగళూరు–ముంబై వందే భారత్ స్లీపర్ ప్రారంభంఈ రాత్రి రైలు ఎస్ఎంవీటీ బెంగళూరు, సీఎస్ఎంటీ ముంబై మధ్య (రాత్రి ౭.౪౫ నుంచి మరుసటి ఉదయం ౧౧.౫౫ వరకు) వారానికి ఆరు రోజులు నడుస్తుంది.
జీఎస్౩ – పర్యావరణం/కాలుష్యంఢిల్లీలో బీఎస్-VI కాని వాహనాల ప్రవేశంపై ఆంక్షలు ప్రారంభంబీఎస్-VI ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేని ఢిల్లీయేతర వాహనాలపై జనవరి ౩౧ వరకు నిషేధం. మొదటి రోజున తనిఖీ చేసిన ౭,౨౭౯ వాహనాల్లో ౭౧౪ వాహనాలను వెనక్కి పంపారు, జీవితకాలం ముగిసిన ౩౮ వాహనాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
జీఎస్౩ – విపత్తు నిర్వహణఆంధ్రప్రదేశ్‌ను తాకనున్న మురసు తుఫానుఇది అర్నాబ్ తుఫాను తర్వాత వస్తోంది (₹౪,౬౦౦ కోట్ల నష్టం, ౩.౫ లక్షల హెక్టార్ల పంటలు నీట మునిగాయి). నెల్లూరు, ప్రకాశం, గుంటూరు, బాపట్ల, కృష్ణా జిల్లాలకు ఐఎండీ రెడ్ అలర్ట్ జారీ చేసింది; తుఫాను నెల్లూరు, నర్సాపూర్ మధ్య తీరం దాటే అవకాశం ఉంది.
జీఎస్౩ – విజ్ఞాన సాంకేతికత/ఖగోళ శాస్త్రంగురుగ్రహాన్ని కప్పివేయనున్న చంద్రుడుభారతీయ ఖగోళ భౌతిక సంస్థ (ఐఐఏ) ప్రకారం, ఈ చంద్ర పిధానం మంగళవారం తెల్లవారుజామున ౨.౩౦కు దక్షిణ భారతదేశం నుంచి కనిపిస్తుంది.
జీఎస్౧ – సంస్కృతి/పట్టణ పాలనఢిల్లీలోని నేతాజీ సుభాష్ మార్గ్ వారసత్వ కారిడార్ఢిల్లీ గేట్–కశ్మీరీ గేట్ మధ్య ౩.౩ కి.మీ. మార్గాన్ని ఇంద్రప్రస్థ విరాసత్ పునర్వికాస్ నిగమ్ మూడు భాగాలుగా పునరభివృద్ధి చేస్తుంది; ఢిల్లీ గేట్ వద్ద వారసత్వ వివరణ పార్క్ ఉంటుంది.
జీఎస్౧/జీఎస్౨ – సమాజం/విద్యఏఎంయూ విద్యార్థి సంఘం ఎన్నికలు, ఉమెన్స్ కాలేజ్ ఓటు హక్కులుఎనిమిదేళ్ల తర్వాత నవంబర్ ౫న ఎన్నికలు జరుగుతున్నాయి. లింగ్డోహ్ కమిటీకి సంబంధించిన ౨౦౧౦–౧౨ నాటి ఉదాహరణ ఉన్నప్పటికీ, ఏఎంయూ విద్యార్థి సంఘం (ఎన్నికల నిర్వహణ) (సవరణ) నియమావళి, ౨౦౧౯ ప్రకారం ఉమెన్స్ కాలేజ్‌కు చెందిన సుమారు ౪,౦౦౦ మంది విద్యార్థినులు ఓటు వేయలేరు.
జీఎస్౨ – రాజ్యవ్యవస్థ/స్థానిక ప్రభుత్వంఆంధ్రప్రదేశ్ పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు౧౩ నగరపాలక సంస్థల్లో, ౭౯ మున్సిపాలిటీలు/నగర పంచాయతీల్లో ఓటింగ్ జరిగింది. మధ్యాహ్నం ౩ గంటల వరకు పోలింగ్ ౪౮.౦౩% కాగా, ౨౦౨౧లో ఇది ౬౩.౩౦%. పులివెందులలో రీపోలింగ్ జరపాలని వైఎస్ఆర్‌సీపీ నేత జగన్ డిమాండ్ చేశారు.
జీఎస్౧/జీఎస్౨ – రాజ్యవ్యవస్థ/సమాఖ్య విధానంతమిళనాడు దినోత్సవం వివాదంటీవీకే నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం నవంబర్ ౧ను తమిళనాడు దినోత్సవంగా జరుపుకుంది. అయితే ఆ దినం జూలై ౧౮ అని, నవంబర్ ౧ భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణను, సరిహద్దు పోరాట అమరులను స్మరించే రోజు అని డీఎంకే అంటోంది.
జీఎస్౨ – పాలనరాజకీయ హింస బాధితుల కుటుంబ సభ్యులకు గ్రూప్ డి ఉద్యోగాలు ఇవ్వనున్న పశ్చిమ బెంగాల్౨౦౦౧ నుంచి సంభవించిన మరణాలకు వర్తించేలా, ఒకసారి మాత్రమే ఇచ్చే మినహాయింపుగా నోటిఫై చేశారు; జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ ద్వారా దరఖాస్తు చేయాలి.
జీఎస్౨ – విద్య/పాలన౧౦ ఏళ్ల విరామం తర్వాత ఝార్ఖండ్ టెట్ నిర్వహణదాదాపు ౩౯,౦౦౦ ఖాళీ ఉపాధ్యాయ పోస్టులను భర్తీ చేయడానికి ౯౮౬ కేంద్రాల్లో నమోదైన ౫,౬౫,౯౧౬ మంది అభ్యర్థుల్లో ౪,౮౫,౨౪౩ మంది పరీక్షకు హాజరయ్యారు.
జీఎస్౧ – ఆధునిక చరిత్రసర్దార్ పటేల్ వారసత్వంఆయన ౧౫౧వ జయంతి సందర్భంగా రాజ్‌మోహన్ గాంధీ రచించిన పటేల్: ఒక జీవితం పునఃముద్రణ పొందింది. ౫౦౦ సంస్థానాల విలీనంలో పటేల్ ప్రధాన పాత్ర పోషించారు; గాంధీ హత్య తర్వాత ఆర్ఎస్ఎస్‌ను నిషేధించారు.
జీఎస్౨ — రాజకీయ వ్యవస్థ: రాష్ట్రాల పేర్లు/మొదటి షెడ్యూలుకేరళ (పేరు మార్పు) బిల్లు, ౨౦౨౬౨౦౨౬ ఆగస్టు ౧౦న లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టారు (పీఆర్ఎస్ స్థితి: ఆమోదం పొందింది); ౨౦౨౪ జూన్‌లో కేరళ శాసనసభ చేసిన తీర్మానం మేరకు, రాజ్యాంగంలోని మొదటి షెడ్యూలులో రాష్ట్రం పేరును "కేరళ" నుంచి "కేరళం"గా మారుస్తుంది.
జీఎస్౨ — పాలన: నియంత్రణ సంస్థలు/వినియోగదారుల ఫిర్యాదుల పరిష్కారంట్రాయ్ టెలికాం వినియోగదారుల ఫిర్యాదుల పరిష్కార (నాలుగో సవరణ) నియమావళి, ౨౦౨౬ముసాయిదాపై సంప్రదింపులు (౨౦౨౬ మే ౭), బహిరంగ చర్చా సమావేశం (౨౦౨౬ జూలై ౧౭) అనంతరం జారీ అయింది; ౨౪×౭ ఫిర్యాదుల కేంద్రం సహాయం, దివ్యాంగులకు అందుబాటు, బలోపేతమైన అప్పీలు వ్యవస్థ, పర్యవేక్షణ కమిటీలు, నిబంధనలు పాటించని వారిపై ఆర్థిక నిరుత్సాహక చర్యలు వీటిలో ఉన్నాయి.
జీఎస్౨/జీఎస్౩ — గ్రామీణ గృహనిర్మాణం/బ్యాంకింగ్పీఎంఏవై-జి సంస్కరణల సంవాదం (గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ–ఎన్‌హెచ్‌బీ, లోనావాలా)పీఎంఏవై-జి ౨౦౨౯ మార్చి నాటికి ౪.౯౫ కోట్ల పక్కా ఇళ్లను లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది; పథకం సహాయానికి అదనంగా లబ్ధిదారులకు రుణాలివ్వడంపై గృహ రుణ సంస్థలు, చిన్న ఫైనాన్స్ బ్యాంకులు, సూక్ష్మ రుణ సంస్థలు ఆసక్తి చూపాయి; భూమి హక్కుల అస్పష్టత, కేటాయించిన ఆస్తులను తనఖా పెట్టడంపై ఆంక్షలు ప్రతిబంధకాలని పేర్కొన్నాయి.
జీఎస్౩ — మౌలిక సదుపాయాలు/పట్టణ రవాణాపుణె మెట్రో ప్రాజెక్టులు (ప్రధాని ప్రారంభం/శంకుస్థాపన, నవంబర్ ౩)మొత్తం సుమారు ₹౨౧,౮౦౦ కోట్లు; లైన్ ౩ (పింక్ లైన్, మాన్–జిల్లా కోర్టు, సుమారు ౨౩ కి.మీ., ₹౮,౩౦౦ కోట్లకు పైగా) పూర్తిగా మహిళా రైలు నిర్వాహకులతో నడుస్తుంది, దీని విద్యుత్తులో సుమారు ౩౦% సౌరశక్తి నుంచి లభిస్తుంది; రెండో దశ (లైన్లు ౨ఎ, ౨బి, ౪, ౪ఎ) వ్యయం సుమారు ₹౧౩,౫౦౦ కోట్లు.
జీఎస్౩ — ఆర్థిక వ్యవస్థ/ఇంధనంస్వంత వినియోగ & వాణిజ్య బొగ్గు గనులు, ౨౦౨౬ అక్టోబర్ఉత్పత్తి ౨౨.౦౩ మిలియన్ టన్నులు (సంవత్సరానికి సంవత్సరం ప్రాతిపదికన సుమారు ౪౨%), రవాణా ౨౧.౧౧ మిలియన్ టన్నులు; ఏప్రిల్–అక్టోబర్ ఉత్పత్తి ౧౧౭.౨౩ మిలియన్ టన్నులు (+౧౧.౩౦%); లోహరి గని (జార్ఖండ్)కు గని ప్రారంభ అనుమతి లభించడంతో పనిచేస్తున్న స్వంత వినియోగ/వాణిజ్య గనుల సంఖ్య ౮౭కు చేరింది.
జీఎస్౩ — గనులు/పాలనబొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ స్టార్ రేటింగ్ పురస్కారాలు, ఆర్థిక సంవత్సరం ౨౦౨౪-౨౫ (రాయ్‌పూర్)౫౦ గనులకు ఐదు నక్షత్రాల రేటింగ్ లభించింది; ఓపెన్‌కాస్ట్ విభాగంలో ఎన్‌సీఎల్, ఎన్‌టీపీసీ; భూగర్భ విభాగంలో ఎస్‌సీసీఎల్ మొదటి బహుమతులు గెలుచుకున్నాయి; ఈ రేటింగ్‌లు భద్రత, పర్యావరణ నిర్వహణ, భూమి పునరుద్ధరణ, సమాజ సంక్షేమాన్ని అంచనా వేస్తాయి.
జీఎస్౩ — ఆర్థిక వ్యవస్థ/ఇంధనం: పునరుత్పాదక ఇంధనాలు; జీఎస్౨ — అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: అంతర్జాతీయ సౌర కూటమిభారత పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సు & ప్రదర్శన ౨౦౨౬ (భారత్ మండపంలో ప్రధాని ప్రారంభించారు)నవంబర్ ౨–౫ తేదీల్లో ౯వ అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి సభ, ౪వ అంతర్జాతీయ హరిత హైడ్రోజన్ సదస్సుతో కలిసి జరుగుతోంది; ప్రధానమంత్రి సూర్య సరోవర్ యోజన (₹౫,౦౦౦ కోట్లకు పైగా, ౫,౦౦౦ మెగావాట్ల తేలియాడే సౌర విద్యుత్), హరిత ఇంధన కారిడార్ మూడో దశ (₹౧.౮౬ లక్షల కోట్లు) ప్రస్తావనకు వచ్చాయి; శిలాజేతర సామర్థ్యం ౩౧౦ గిగావాట్లకు పైగా ఉండగా ౨౦౩౦ నాటి లక్ష్యం ౫౦౦ గిగావాట్లు.
జీఎస్౩ — ఇంధన నిల్వపంప్డ్ స్టోరేజ్ జలవిద్యుత్ (పీఐబీ నేపథ్య పత్రం)కేంద్ర విద్యుత్ ప్రాధికార సంస్థ అంచనా ప్రకారం ౨౦౩౧–౩౨ నాటికి ౭౩.౯౩ గిగావాట్ల నిల్వ (౨౬.౬౯ గిగావాట్ల పంప్డ్ స్టోరేజ్, ౪౭.౨౪ గిగావాట్ల బ్యాటరీ శక్తి నిల్వ వ్యవస్థలు); భారత్ ౩౨౦ పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రదేశాలను గుర్తించింది, వాటి సామర్థ్యం ౩౪౫.౩౮ గిగావాట్లు, స్థాపిత సామర్థ్యంలో ప్రపంచంలో ౪వ స్థానంలో ఉంది (౨౦౨౬ జూలై నాటికి ౭.౪౩ గిగావాట్లు); ఈ ప్రాజెక్టులను ప్రవాహ-ఆధారిత, ప్రవాహేతర ఓపెన్-లూప్, ప్రవాహేతర క్లోజ్డ్-లూప్ అని వర్గీకరిస్తారు.
జీఎస్౩ — ఇంధనం; జీఎస్౧ — భూగోళశాస్త్రం: భూఉష్ణ ప్రావిన్సులుభూఉష్ణ శక్తి (పీఐబీ నేపథ్య పత్రం)జాతీయ భూఉష్ణ శక్తి విధానం ౨౦౨౫ సెప్టెంబర్‌లో నోటిఫై అయింది (నూతన, పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్); ఓఎన్‌జీసీ ఎనర్జీ సెంటర్ ౨౦౨౬ జూలైలో లద్దాఖ్‌లోని పుగా లోయలో భారతదేశపు తొలి రెండు భూఉష్ణ బావులను ప్రారంభించింది; భారత భౌగోళిక సర్వే సంస్థ ౩౮౧ వేడి నీటి బుగ్గలను, ౧౦ భూఉష్ణ ప్రావిన్సులను గుర్తించింది, సైద్ధాంతిక సామర్థ్యం సుమారు ౧౦.౬ గిగావాట్లు.
జీఎస్౩ — వ్యవసాయం/ఇంధనంవ్యవసాయ-సౌర విధానం (అగ్రివోల్టాయిక్స్) (పీఐబీ నేపథ్య పత్రం)౨౦౨౫ ఆగస్టు నాటికి భారత్‌లో ౩౬ వ్యవసాయ-సౌర ప్రాజెక్టులు పనిచేస్తున్నాయి (౩౭.౫౪ మెగావాట్లు); భారత వ్యవసాయ-సౌర కూటమి (ఎన్‌ఎస్‌ఈఎఫ్‌ఐ నేతృత్వంలో, ౨౦౨౩లో ప్రారంభం), పీఎం-కుసుమ్ ప్రధాన వేదికలు.
జీఎస్౩ — విపత్తు నిర్వహణకిష్త్వార్ భూకంప పరిశీలనా కేంద్రం (భూవిజ్ఞాన మంత్రిత్వ శాఖ)దీనితో జమ్మూ కశ్మీర్‌లో భూకంప పరిశీలనా కేంద్రాల సంఖ్య నాలుగుకు చేరింది (జమ్మూ, శ్రీనగర్, ఉధంపూర్, కిష్త్వార్), ఇవి జాతీయ భూకంప శాస్త్ర కేంద్రానికి తక్షణ సమాచారం అందిస్తాయి; డాప్లర్ వాతావరణ రాడార్లు ౪ నుంచి ౮కు పెరుగుతాయి, మరో నాలుగు ౨౦౨౭లో రానున్నాయి.
జీఎస్౩ — వ్యవసాయం: నేల ఆరోగ్యంఖేత్ బచావో అభియాన్ – రబీ ౨౦౨౬౨౦౨౬ అక్టోబర్ ౨౨ నుంచి నవంబర్ ౩౦ వరకు "స్వస్థ్ ధరా, సమృద్ధ్ కిసాన్" ఇతివృత్తంతో ౩౪ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో, ౭౦౦కు పైగా జిల్లాలు, ౫౦,౦౦౦ గ్రామాల్లో నిర్వహిస్తారు; కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు, ఆత్మా ద్వారా సుమారు ౫౦ లక్షల రైతులను చేరుకోవడం లక్ష్యం, సమతుల్య ఎరువుల వినియోగం, ప్రకృతి వ్యవసాయంపై దృష్టి.
జీఎస్౩ — వ్యవసాయం/మత్స్య రంగంసోరెంగ్ (సిక్కిం): పీఎంఎంఎస్‌వై కింద భారతదేశపు తొలి నోటిఫై చేసిన సేంద్రియ మత్స్య క్లస్టర్పీఎంఎంఎస్‌వై కింద ౩౪ మత్స్య క్లస్టర్లు నోటిఫై అయ్యాయి (సిక్కిం, మేఘాలయల్లోని సేంద్రియ క్లస్టర్లు సహా); ఈశాన్య ప్రాంతంలో మత్స్య సేంద్రియ ధ్రువీకరణకు ప్రామాణిక నిర్వహణ విధానాన్ని ప్రారంభించారు, రెయిన్‌బో ట్రౌట్ సేకరణకు సిక్కిం ఐటీబీపీతో అవగాహన ఒప్పందం చేసుకుంది.
జీఎస్౩ — వ్యవసాయంతొలి అంతర్జాతీయ మొక్కజొన్న సదస్సు ౨౦౨౬ (హైదరాబాద్)భారతదేశ మొక్కజొన్న ఉత్పత్తి సుమారు ౫౫ మిలియన్ టన్నులు కాగా, రాబోయే దశాబ్దంలో ౭౫ మిలియన్ టన్నుల లక్ష్యం ఉంది; ౪ఎఫ్ దృక్పథం (ఆహారం, పశుదాణా, పశుగ్రాసం, ఇంధనం) రైతును కేంద్రంగా చేసుకుని ౫ఎఫ్‌గా విస్తరించింది; ఐదేళ్లలో ౩౨౯ మొక్కజొన్న హైబ్రిడ్లు అభివృద్ధి చేశారు.
జీఎస్౨ — ఆరోగ్యంఎయిమ్స్ రాజ్‌కోట్‌లో అధునాతన రేడియోథెరపీ సదుపాయం (పీఎంఎస్‌ఎస్‌వై)లీనియర్ యాక్సిలరేటర్, విశాల-బోర్ సీటీ సిమ్యులేటర్, హెచ్‌డీఆర్ బ్రాకీథెరపీ యూనిట్‌తో కూడిన సుమారు ₹౩౯ కోట్ల సదుపాయం, సుమారు ౧.౫౪ కోట్ల జనాభాకు సేవలందిస్తుంది; ౨౨ ఎయిమ్స్‌లలో ౧౮ భారత్‌లో పనిచేస్తున్నాయి.
జీఎస్౧/జీఎస్౨ — సమాజం/లింగంగణాంక మంత్రిత్వ శాఖ–ఐరాస మహిళా సంస్థ జాతీయ లింగ గణాంకాల సదస్సుగణాంక, కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ ప్రధాన ప్రచురణ "భారతదేశంలో మహిళలు, పురుషులు ౨౦౨౫" లోని అంశాలపై చర్చించారు; ౨౦౨౬ సంచిక తర్వాత రానుంది.
జీఎస్౨ — గిరిజన సంక్షేమం/ఆరోగ్యంగిరిజన వైద్యులకు జాతీయ అవగాహన కార్యక్రమం (గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ–ఐసీఎంఆర్–ఎన్‌ఐహెచ్‌ఆర్, హైదరాబాద్)జన్‌హిట్ (జన్‌జాతీయ ఆరోగ్య సంస్థాగత పరివర్తన) కార్యక్రమం కింద ఇదే మొదటిది; తొమ్మిది రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల నుంచి సుమారు ౫౫౦ మంది వైద్యులకు ప్రజారోగ్యం, రిఫరల్‌పై శిక్షణ ఇచ్చారు, జన్‌జాతీయ గౌరవ్ దివస్ పక్షోత్సవం తొలి రోజున ప్రారంభమైంది.
జీఎస్౨/జీఎస్౩ — నైపుణ్యాభివృద్ధి/ఉపాధిపీఎం-సేతు, ఈశాన్య నైపుణ్యాభివృద్ధి (నైపుణ్యాభివృద్ధి, పారిశ్రామికత్వ మంత్రిత్వ శాఖ, గువాహటి)రెండు పీఎం-సేతు ఐటీఐ క్లస్టర్లకు ఉద్దేశ పత్రాలపై సంతకాలయ్యాయి (జోర్హాట్‌లో నుమలీగఢ్ రిఫైనరీ లిమిటెడ్‌తో, తిన్సుకియాలో ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్‌తో); స్కిల్ ఇండియా అంతర్జాతీయ కేంద్రం కోసం అస్సాంతో అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది.
జీఎస్౨ — నైపుణ్యాభివృద్ధినైపుణ్యాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ౧౯ నైపుణ్య ఉత్కృష్టత కేంద్రాలను ఎంపానెల్ చేసింది౨౦౨౬ జూలై ౧౫న (ప్రపంచ యువజన నైపుణ్య దినోత్సవం) ఆవిష్కరించిన మార్గదర్శకాల ప్రకారం "గ్రీన్ ఛానెల్" ద్వారా ఎంపానెల్ చేశారు; గుర్తింపు ౨౦౨౬ అక్టోబర్ ౯ నుంచి ౨౦౨౯ అక్టోబర్ ౮ వరకు చెల్లుబాటు అవుతుంది.
జీఎస్౧ — కళ & సంస్కృతి/బౌద్ధమతంతవాంగ్‌లో పవిత్ర పిప్రహ్వా బుద్ధ అవశేషాల ప్రదర్శన; అంతర్జాతీయ బౌద్ధ సమాఖ్య సదస్సుజాతీయ మ్యూజియం నుంచి తెచ్చిన అవశేషాలు (పిప్రహ్వాలో తవ్వకాల్లో లభించినవి, ప్రాచీన కపిలవస్తుతో ముడిపడినవి) తవాంగ్ (నవంబర్ ౧–౭), బొమ్డిలా, నామ్‌సాయ్‌లలో ప్రదర్శనకు ఉంచుతారు, నవంబర్ ౨౧న ఢిల్లీకి తిరిగి వస్తాయి; నవంబర్ ౨న తవాంగ్‌లో జరిగిన అంతర్జాతీయ బౌద్ధ సమాఖ్య సదస్సు ఆ సమాఖ్య ౧౪వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవంతో ఏకకాలంలో జరిగింది; తవాంగ్ ఆరో దలైలామా జన్మస్థలం.
జీఎస్౩ — విజ్ఞాన సాంకేతికత/మేధో సంపత్తి హక్కులుసీఎస్‌ఐఆర్–ఎన్‌ఐఎస్‌సీపీఆర్ ౩వ అంతర్జాతీయ సంప్రదాయ విజ్ఞాన సదస్సు (సీడీటీకే-౨౦౨౬)స్వస్తిక్ (శాస్త్రీయంగా ధ్రువీకరించిన సామాజిక సంప్రదాయ జ్ఞానం) కార్యక్రమాన్ని ప్రముఖంగా ప్రస్తావించారు; టీకేడీఎల్ ౫,౧౯,౯౭౮ పద్ధతులను నమోదు చేసింది, పేటెంట్ దరఖాస్తుల్లో ౩౭౫ అనుకూల ఫలితాలకు తోడ్పడింది.
జీఎస్౩ — అంతర్గత భద్రత/సైబర్ఐడీఎస్ ప్రధాన కార్యాలయం–సెంజోస్ సదస్సు: సైబర్ ఆధారిత జ్ఞానాత్మక యుద్ధంనవంబర్ ౨ నుంచి రెండు రోజుల సదస్సు; సైబర్ కార్యకలాపాలు, కృత్రిమ మేధ, ప్రభావ కార్యకలాపాల కలయికపై చర్చ, సైనిక సిబ్బంది, మాజీ సైనికులు, వారి కుటుంబాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం సహా.
జీఎస్౨/జీఎస్౩ — అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/రక్షణ: మహాసాగర్ఐఎన్‌ఎస్ సుదర్శిని లోకాయన్ ౨౬ను పూర్తి చేసిందికొచ్చి నుంచి పది నెలల తెరచాప శిక్షణ యాత్ర (౨౦౨౬ జనవరి ౨౦న ప్రారంభం), ౧౧ దేశాల్లో ౧౭ ఓడరేవుల సందర్శనతో ౨౨,౦౦౦ నాటికల్ మైళ్లకు పైగా ప్రయాణం; ౧౯ రోజుల్లో ౨,౨౦౦ నాటికల్ మైళ్ల అట్లాంటిక్ దాటే ప్రయాణం కేవలం తెరచాపలతోనే పూర్తిచేసిన అత్యంత సుదీర్ఘ ప్రయాణం.
జీఎస్౩ — విజ్ఞాన సాంకేతికత: అంతరిక్షం/ఖగోళశాస్త్రంఎన్‌జీసీ ౪౪౯౦ యూఎల్‌ఎక్స్-౮పై ౨౪ ఏళ్ల ఎక్స్-రే అధ్యయనం (ఐఐఏ, ఆర్‌ఆర్‌ఐ, ఐయూసీఏఏ)చంద్ర, ఎక్స్‌ఎంఎం-న్యూటన్, స్విఫ్ట్ సమాచారం (౨౦౦౦–౨౦౨౪) ఆధారంగా, ఎడింగ్టన్ పరిమితి వద్ద లేదా దాని సమీపంలో పదార్థాన్ని పోగుచేసుకుంటున్న నక్షత్ర-ద్రవ్యరాశి కృష్ణ బిలాన్ని సూచిస్తోంది; భవిష్యత్ అధ్యయనానికి భారత ప్రతిపాదిత ఎక్స్‌శాట్ మిషన్ ప్రస్తావనకు వచ్చింది.

UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో — నవంబర్ 2026 →