जीएस२ — राज्यव्यवस्था: भारतीय निवडणूक आयोग, मुख्य निवडणूक आयुक्तांना पदावरून हटवणे, मतदार यादी पुनरीक्षणइंडिया आघाडी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांचा "जाहीर महाभियोग" घेणारमतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणाविरोधात १ नोव्हेंबरला रामलीला मैदानावर होणाऱ्या सभेची पूर्वतयारी म्हणून शुक्रवारी खर्गे यांच्या निवासस्थानी हा कार्यक्रम झाला. कॉकरोच जनता पार्टीने या सभेला पाठिंबा दिला आहे.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: राज्य विधान परिषदा, अनुच्छेद १७१विधान परिषद निवडणुकांतील पराभवावरून मोदींचे काँग्रेसला प्रश्नउत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, बिहार व कर्नाटक येथील २८ जागांसाठीच्या विधान परिषद निवडणुका मतपत्रिकेद्वारे झाल्या. कर्नाटकात भाजप-जदयू (एस) आघाडीने पदवीधर/शिक्षक मतदारसंघाच्या चारही जागा जिंकल्या, त्यामुळे ७५ सदस्यांच्या परिषदेत काँग्रेसचे संख्याबळ ३७ वर आले, म्हणजे बहुमताच्या खाली.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: संसद, राज्यसभा पोटनिवडणुकामध्य प्रदेशातील राज्यसभा पोटनिवडणुकीसाठी भाजपकडून हरदीप पुरी यांना उमेदवारी१२ नोव्हेंबरला होणारी पोटनिवडणूक एल. मुरुगन यांनी रिक्त केलेल्या जागेसाठी आहे; त्यांचा सहा वर्षांच्या कार्यकाळातील चार वर्षे शिल्लक होती. पुरी यांचा उत्तर प्रदेशातील कार्यकाळ २५ नोव्हेंबरला संपत आहे.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: भाषण-अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य, ऑनलाइन ब्लॉकिंग"ब्रिंग बॅक बॅलट" इन्स्टाग्राम हँडल ब्लॉक केल्याप्रकरणी दिल्ली उच्च न्यायालयाची केंद्र सरकार व मेटाला नोटीसमिशन सेव्ह कॉन्स्टिट्यूशनच्या याचिकेवर न्यायमूर्ती अमित महाजन यांनी २७ ऑक्टोबरला नोटीस बजावली. पुढील सुनावणी ६ नोव्हेंबरला आहे.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: राज्य कायदेमंडळाचे कायदे, राज्यपालांची संमती, अनुच्छेद २००विरोधकांच्या सभात्यागात केरळम सागरी मंडळ (सुधारणा) विधेयक, २०२६ मंजूरया विधेयकाद्वारे सागरी भूमी बँक व अंमलबजावणी शाखा स्थापन केली जाते आणि १७ बंदर प्रकल्पांच्या करारांत सुधारणा केली जाते. राज्यपालांच्या संमतीनंतरच याचा कायदा बनेल.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: न्यायव्यवस्था, न्यायालयीन अवमान, अनुच्छेद १२९अवमान प्रकरणात संजय राऊत यांनी प्रत्यक्ष हजर राहावे, असे सर्वोच्च न्यायालयाचे निर्देशसरन्यायाधीशांविषयीच्या वक्तव्यांवरून सर्वोच्च न्यायालय बार असोसिएशनने हे प्रकरण सुरू केले. प्रत्यक्ष हजेरीचा आदेश १७ नोव्हेंबरसाठी आहे. पत्रकार निखिल वागळे आभासी पद्धतीने हजर राहू शकतात.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: न्यायव्यवस्था, अवमान, बार कौन्सिलची शिस्तभंग कारवाईअलाहाबाद उच्च न्यायालयातील वकिलांच्या आंदोलनामुळे कामकाजात व्यत्ययन्यायमूर्ती देशवाल यांनी सीसीटीव्हीद्वारे वकिलांची ओळख पटवण्याचे, त्यांना शिस्तभंग कारवाईसाठी उत्तर प्रदेश बार कौन्सिलकडे पाठवण्याचे आणि अवमान कारवाई सुरू करण्याचे आदेश दिले.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: दया याचिका, अनुच्छेद ७२/१६१, विलंबामुळे शिक्षा सौम्य करणेबलवंत सिंग राजोआना यांच्या याचिकेला केंद्र सरकारचा सर्वोच्च न्यायालयात विरोध१९९५ च्या बेअंत सिंग हत्याकांडात दोषी ठरलेले राजोआना २९ हून अधिक वर्षे तुरुंगात आहेत, त्यातील १५ हून अधिक वर्षे फाशीच्या शिक्षेच्या कोठडीत. दया याचिकेवरील निर्णयात झालेल्या विलंबामुळे ते शिक्षा सौम्य करण्याची मागणी करत आहेत.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: भ्रष्टाचारविरोधी कायदा, अटक प्रक्रियातमिळनाडूचे माजी मंत्री अंबिल महेश पोय्यामोळी यांचा ₹१०० कोटींच्या खासगी शाळा लाचखोरी प्रकरणात जामीन अर्जभ्रष्टाचार प्रतिबंधक अधिनियम, १९८८ अंतर्गत कलम १७अ ची मंजुरी एफआयआरमध्ये नव्हती आणि पोलिसांनी भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता, २०२३ च्या कलम ३६ चे उल्लंघन केले, असा त्यांचा युक्तिवाद आहे.
जीएस३ — सुरक्षा: धनशुद्धीकरण, शत्रू मालमत्ताआझम खान धनशुद्धीकरण प्रकरणात अंमलबजावणी संचालनालयाकडून जौहर विद्यापीठाची मालमत्ता तात्पुरती जप्तधनशुद्धीकरण प्रतिबंधक कायदा, २००२ अंतर्गतचा तपास २६ एफआयआरवर आधारित आहे. सुमारे ३४ एकर शत्रू मालमत्ताही कथितरीत्या बळकावण्यात आली होती; शत्रू मालमत्ता संरक्षकांनी तिचा ताबा परत घेतला आहे.
जीएस१/जीएस२ — संस्कृती, प्रशासनदुर्गापूजा "मासआर्ट" तिकीट घोटाळ्यात पश्चिम बंगालचे माजी मंत्री इंद्रनील सेन यांना अटक२०२१ मध्ये दुर्गापूजेला युनेस्कोचा अमूर्त सांस्कृतिक वारसा दर्जा मिळाल्यानंतर ही संस्था स्थापन करण्यात आली. २०२२ ते २०२५ या काळात ती युनेस्को-प्रायोजित असल्याचा खोटा दावा करून निधी उभारल्याचा आरोप आहे.
जीएस२ — समाज: महिला सुरक्षा, फौजदारी न्यायव्यवस्थाभारतीय कुस्ती महासंघाचे माजी प्रमुख ब्रिजभूषण शरण सिंह यांना महिला कुस्तीपटूंच्या अपिलावर उत्तर देण्याची अंतिम संधीत्यांना व विनोद तोमर यांना निर्दोष ठरवणाऱ्या ३ ऑगस्टच्या अतिरिक्त मुख्य न्यायिक दंडाधिकाऱ्यांच्या आदेशाला या अपिलात आव्हान दिले आहे. तक्रारदारांच्या जबाबांतील विसंगतींचा उल्लेख खालच्या न्यायालयाने केला होता.
जीएस२/जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा, पोलिसांची उत्तरदायित्वपश्चिम बंगालमध्ये १२ तासांत पोलिसांच्या दोन "चकमकी"प्रल्हाद दास (गाइघाटा बलात्कार-हत्या) आणि समाउल शेख (भाजप कार्यकर्ते सुजित मंडल यांची हत्या, सीआयडी प्रकरण) यांना २७–२८ ऑक्टोबरला गोळ्या घालून ठार करण्यात आले. तृणमूल काँग्रेस व माकपने दोन्ही घटनांचा निषेध केला आहे.
जीएस२ — प्रशासन: बाल न्याय, पोलिसांचे उत्तरदायित्वचेरानल्लूर कार अपघातानंतर कोची पोलीस प्रमुखांना हटवलेएका अतिरिक्त न्यायाधीशांच्या १७ वर्षांच्या मुलावर भारतीय न्याय संहितेच्या कलम १०५ (खुनाच्या श्रेणीत न येणारी सदोष मनुष्यवध) अंतर्गत गुन्हा नोंदवण्यात आला. बाल न्याय मंडळाने नंतर त्याला जामीन मंजूर केला.
जीएस२ — प्रशासन: राज्य पायाभूत सुविधा वित्तपुरवठा, केरळ पायाभूत सुविधा गुंतवणूक निधी मंडळकेरळम मंत्रिमंडळाची किफ्बीच्या कन्नूर जमीन व्यवहाराची दक्षता चौकशी करण्याची शिफारसकिफ्बीचे जमीन संपादन पक्षपाती असल्याचे तज्ज्ञ समितीला आढळल्यानंतर हे पाऊल उचलण्यात आले.
जीएस२ — प्रशासन: संवैधानिक/राज्य लोकसेवा आयोगकेरळ लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षेतील अनियमितता: माजी उपसचिव पी. सतीश यांना अटकया प्रकरणातील ही पहिली अटक आहे. आयोगाच्या अध्यक्षा एम. आर. बैजू यांची विशेष तपास पथकाने पाच तासांहून अधिक चौकशी केली.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: कॉर्पोरेट प्रशासन, भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे नियमनटाटा सन्सच्या नेतृत्वावरील वादावरून निर्मला सीतारामन व राहुल गांधी यांच्यात शाब्दिक चकमकटाटा सन्समध्ये टाटा ट्रस्ट्सकडे सुमारे ६६% हिस्सा आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या दबावादरम्यान नोएल टाटा यांचा टाटा सन्सच्या सूचिबद्धतेला विरोध आहे, आणि त्यांनी एन. चंद्रशेखरन यांच्या अध्यक्षपदी पुनर्नियुक्तीला आव्हान दिले.
जीएस१ — समाज: लिंग गुणोत्तर, लोकसंख्याशास्त्रमहाराष्ट्रातील अविवाहित ग्रामीण तरुणांची वधू शोधण्यासाठी राज्याने मदत करण्याची मागणीनमुना नोंदणी प्रणालीनुसार २०२२–२४ मध्ये महाराष्ट्राचे लिंग गुणोत्तर प्रति १,००० मुलांमागे ८९९ मुली होते, तर राष्ट्रीय गुणोत्तर ९१८ आहे.
संपादकीय लेख, जीएस३ — अर्थव्यवस्था: बेरोजगारी, विषमतानवउदारमतवादाने जगाला तरुणांविरोधात कसे उभे केलेजी७ देशांतील तरुणांतील बेरोजगारी एकूण बेरोजगारी दराच्या जवळपास दुप्पट आहे. लेखात भांडवलशाहीच्या सुवर्णयुगापासून (१९४५–७३) रेगन-थॅचर यांच्या चलनवादी वळणापर्यंतचा बदल मांडला आहे.
जीएस२ — सामाजिक न्याय: बाल हक्क, दिव्यांगत्वबाल विकासासाठी लवकर हस्तक्षेप अत्यावश्यक: सीडीसी प्रमुखयुनिसेफ-पीआयबी माध्यम कार्यशाळेत समावेशक बालपणीच्या विकासावर (आयईसीडी) चर्चा झाली.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: औद्योगिक उत्पादन, औद्योगिक उत्पादन निर्देशांकसप्टेंबरमध्ये औद्योगिक उत्पादन निर्देशांकाची वाढ ६.७% वर, चार महिन्यांतील नीचांकसांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार ११ पैकी १० क्षेत्रांची वाढ ऑगस्टच्या सुधारित ७.८% पेक्षा मंदावली. उत्पादन क्षेत्राची वाढ ८.६% वरून ७.६% वर आली.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: सरकारी वित्त, उत्पादन क्षेत्रमंत्रिमंडळाकडून ३% महागाई भत्ता/महागाई सवलत वाढीला मंजुरी; कंटेनर उत्पादन प्रोत्साहन योजनेला मान्यतामहागाई भत्ता वाढ १ जुलै २०२६ पासून लागू असून ४८.५४ लाख कर्मचाऱ्यांना व ६८.७१ लाख निवृत्तिवेतनधारकांना तिचा लाभ होईल. योजनेचा खर्च आर्थिक वर्ष २०४० पर्यंत ₹१०,००० कोटी आहे.
जीएस२ — सामाजिक न्याय: आरोग्य, औषध किंमत, राष्ट्रीय औषध किंमत प्राधिकरणराष्ट्रीय औषध किंमत प्राधिकरणाकडून ५४३ कर्करोगविरोधी औषधांची कमाल किरकोळ किंमत कमीही कपात ९ नोव्हेंबरपासून लागू होईल. १७ ऑक्टोबरला १३७ अनुसूचीबाह्य कर्करोगविरोधी औषधांच्या व्यापारी नफा-मार्जिन सुसूत्रीकरणानंतर हे पाऊल उचलले आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: वस्तू व सेवा कर, केंद्रीय वस्तू व सेवा कर नियम१ नोव्हेंबरपासून लहान ई-कॉमर्स विक्रेत्यांसाठी जीएसटी नोंदणी सोपीजीएसटी परिषदेने ८ ऑक्टोबरला दिलेल्या मंजुरीनुसार केंद्रीय अप्रत्यक्ष कर व सीमाशुल्क मंडळाने केंद्रीय वस्तू व सेवा कर नियमांत सुधारणा केली आहे. दरमहा ₹२.५ लाखांपर्यंत इनपुट टॅक्स क्रेडिट पुढे देणारे विक्रेते इतर राज्यांत ई-कॉमर्स ऑपरेटरचे गोदाम आपले व्यवसायाचे प्रधान ठिकाण म्हणून घोषित करू शकतील. याचा सुमारे ९.५ लाख विक्रेत्यांना लाभ होऊ शकतो.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/पर्यावरण: नवीकरणीय ऊर्जा, नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयआर्थिक वर्ष २०३० पर्यंत हरित ऊर्जा संक्रमणासाठी भारताला २२० अब्ज डॉलर आवश्यकनवीन व नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाने आर्थिक वर्ष २०२७ ते २०३० या कालावधीसाठी हा अंदाज वर्तवला आहे. एकट्या सौर ऊर्जेसाठी ७०–७५ अब्ज डॉलर आवश्यक आहेत. जुलै २०२४ ते जून २०२६ दरम्यान या क्षेत्राने सुमारे ६४ अब्ज डॉलरची खासगी गुंतवणूक आकर्षित केली.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/सुरक्षा: डेटा संरक्षण, ई-प्रशासनयुनिफाइड लॉजिस्टिक्स इंटरफेस प्लॅटफॉर्मवरील डेटा मास्किंग व लेखापरीक्षणरस्ते वाहतूक मंत्रालयाने वाहन, सारथी, ई-चलन व पीयूसीसी यांचे सीईआरटी-इनमार्फत न्यायवैद्यक लेखापरीक्षण मागितले आहे. काही संस्थांनी दरमहा ५० लाखांपर्यंत नोंदी काढल्या. इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाला डेटा-सामायिकरण धोरणाचा आढावा घेण्यास सांगण्यात आले आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: जहाजबांधणी, पायाभूत सुविधासोनोवाल व एचडी ह्युंदाई यांची ४ अब्ज डॉलरच्या थूथुकुडी जहाजबांधणी तळावर चर्चासामंजस्य करार २० एप्रिल २०२६ रोजी झाला. संयुक्त कार्यगट प्रकल्पाचे पर्यवेक्षण करेल आणि सविस्तर प्रकल्प अहवाल सहा महिन्यांत अपेक्षित आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: व्यापार करार, अधिमान्य व्यापार करारभारत-मेक्सिको यांच्यात अधिमान्य व्यापार कराराच्या वाटाघाटीसाठी संदर्भ अटींवर स्वाक्षऱ्याजून २०२५ मध्ये कॅनडातील जी७ शिखर परिषदेच्या निमित्ताने मोदी-शेनबॉम यांच्यात झालेल्या सामंजस्यातून हे पाऊल पडले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारत–युरोप, भारत-युरोपीय संघ मुक्त व्यापार करारचीनशी संबंध कमकुवत होत असताना पोलंडचा भारताकडे कलडोनाल्ड टस्क यांनी १६ वर्षांतील पहिली पोलिश पंतप्रधानांची भारत भेट दिली. भारत-पोलंड व्यापार सुमारे ६ अब्ज डॉलरचा असून दोन्ही बाजूंना तो दुप्पट करायचा आहे. लेखात या बदलाचा संबंध प्रलंबित भारत-युरोपीय संघ मुक्त व्यापार कराराशी जोडला आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: शेजारी देश, संपर्कव्यवस्थाबांगलादेश-जपान मातारबारी बंदरावरील संबंध वाढवत असताना भारताकडून जपान–ईशान्य भारत संपर्क बळकट करण्याचे नियोजनबांगलादेशातील पहिले खोल समुद्री बंदर असलेल्या मातारबारीला भारताच्या ईशान्य भागाशी जोडण्याची जपानची संकल्पना आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: बहुध्रुवीयता, ग्लोबल साउथमॉस्कोमध्ये रशिया-आफ्रिका शिखर परिषदेला सुरुवात२०१९ नंतरची ही तिसरी शिखर परिषद आहे. यात ४८ आफ्रिकी देशांची शिष्टमंडळे सहभागी असून ३३ दस्तऐवजांवर स्वाक्षऱ्या होणार आहेत. २०२० पासून रशियातील आफ्रिकी विद्यार्थ्यांच्या संख्येत ५०% वाढ झाल्याचे पुतिन यांनी सांगितले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारत–पाकिस्तानकरतारपूर मार्गिका पुन्हा सुरू करण्याची मागणीपहलगाम हल्ल्यानंतर ७ मे २०२५ पासून बंद असलेली ही मार्गिका डेरा बाबा नानक (गुरदासपूर) ला गुरुद्वारा दरबार साहिबशी जोडते. पंजाबमधील नेत्यांनी आणि पाकिस्तानच्या शीख संस्थेने ती पुन्हा सुरू करण्याची मागणी केली आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशिया, तुलनात्मक राज्यव्यवस्थाइस्रायलच्या निवडणुकीत स्पष्ट बहुमत नाही८५% मतमोजणीनंतर १२० सदस्यांच्या नेसेटमध्ये आवश्यक ६१ जागांच्या तुलनेत नेतान्याहू यांच्या गटाला ५३ आणि आयझेनकोट यांच्या विरोधी गटाला ४८ जागा होत्या. अरब पक्षांच्या याद्यांना १९ जागा मिळण्याची शक्यता होती. मतदानाचे प्रमाण ७७.७% होते, जे १९९९ नंतरचे सर्वाधिक आहे, तर बाहेर पडताना घेतलेल्या मतदान चाचण्यांनुसार अरब मतदारांचे मतदान जवळपास ८०% होते.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशिया, ऊर्जा सुरक्षाइस्रायलच्या नेतृत्वाखालील कोणताही नवा हल्ला बाजारांना "उद्ध्वस्त" करेल, इराणचा इशाराइराण होर्मुझच्या सामुद्रधुनीची नाकेबंदी करत असून त्यामुळे आखातातून होणारी ऊर्जा वाहतूक विस्कळीत झाली आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशियासौदीच्या हल्ल्यांत येमेनमध्ये १४ ठार, हुथींचा दावा; एडन विमानतळ लक्ष्यहुथींनी गेल्या महिन्यात सौदी-समर्थित सरकारविरोधात आक्रमण सुरू केले, ज्यामुळे गोठलेले गृहयुद्ध पुन्हा पेटले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: रशिया-युक्रेन युद्धपुतिन–झेलेन्स्की भेट "लवकरच" घडवून आणली जाईल, ट्रम्प यांचे वक्तव्यकीव-वॉशिंग्टन-मॉस्को बैठक नोव्हेंबरमध्ये होईल, असे क्रेमलिन व झेलेन्स्की यांनी यापूर्वी सांगितले होते.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: शेजारी देशवझिरिस्तानमध्ये अफगाण-पाकिस्तान सीमेवर गोळीबारअंगूर अड्डा येथे एक जण ठार तर पाच जण जखमी झाले. पाकिस्तानने तोफगोळ्यांच्या माऱ्याने प्रत्युत्तर दिले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: संयुक्त राष्ट्र, जागतिक प्रशासनसंयुक्त राष्ट्र महासभेकडून सलग ३४ व्या वर्षी क्युबावरील अमेरिकी निर्बंधांचा निषेधमतदान १३०-१७ असे झाले, तर २५ देश तटस्थ राहिले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: आफ्रिकेतील संघर्ष, मानवतावादी कायदासुदान: लष्कराच्या ड्रोन हल्ल्यात न्याला बाजारात १०२ ठारसुदानचे लष्कर एप्रिल २०२३ पासून निमलष्करी रॅपिड सपोर्ट फोर्सेसशी युद्धात आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: शेजारी देश, वांशिक सलोखाश्रीलंकेतील तमिळ शेतकऱ्यांचा जमीन परत मिळवण्यासाठी लढाहा वाद राज्य-अर्थसहाय्यित महावेली योजनेअंतर्गत वसलेल्या वसाहतकर्त्यांशी आहे. तमिळ लोक लोकसंख्येच्या सुमारे १२% आहेत आणि १९८३–२००९ च्या गृहयुद्धात १,००,००० हून अधिक लोक मारले गेले (संयुक्त राष्ट्र).
जीएस३ — पर्यावरण: वन्यजीव संवर्धन, प्रकल्प चित्ताकुनोजवळील चित्त्याच्या पिल्लाच्या मृत्यूप्रकरणी केंद्राकडून तीन सदस्यीय समितीची स्थापनासमितीत राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरणाचे महानिरीक्षक आणि वन्यजीव गुन्हे नियंत्रण ब्युरोचे दोन अधिकारी आहेत. कुनो राष्ट्रीय उद्यानाबाहेर १९ महिन्यांच्या पिल्लाचा गोळ्या लागून मृत्यू झाला. प्रकल्प चित्ता सप्टेंबर २०२२ मध्ये सुरू झाला.
जीएस३ — पर्यावरण: किनारी परिसंस्थाक्षारयुक्त दलदली प्रदेश वादळी लाटा कशा सौम्य करतातभारतातील क्षारयुक्त दलदली प्रदेशांचे क्षेत्रफळ सुमारे २९० चौ. किमी असून गुजरातमध्ये ते सर्वाधिक आहे. नेचर नियतकालिकातील अभ्यासानुसार दलदलीतील वनस्पती ७५ सेमी उंचीच्या लाटा ६–२२% ने कमी करतात, परंतु २ मीटर उंचीच्या लाटा केवळ ६% पर्यंतच कमी करतात.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/आंतरराष्ट्रीय संबंध: तंत्रज्ञान नियंत्रणेचीनचा कृत्रिम बुद्धिमत्ता निर्यात निर्बंधांचा मसुदा१६ ऑक्टोबरच्या मसुद्यात कृत्रिम बुद्धिमत्तेशी संबंधित २३ तंत्रज्ञानांची निर्यात नियंत्रण यादीत भर घातली आहे. कक्षेच्या कसोट्या म्हणजे १०^२६ प्रशिक्षण संगणन क्षमता, किमान २ ट्रिलियन पॅरामीटर्स, किंवा जागतिक क्रमवारीतील पहिल्या १० मध्ये स्थान.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: अवकाश, खगोलशास्त्रव्हेरा सी. रुबिन वेधशाळेला २०२६ ईडी१३८ हा संभाव्य नवा बटू ग्रह सापडलाया वस्तूचा व्यास ६००–१,५०० किमी आहे. पुष्टी झाल्यास ती आंतरराष्ट्रीय खगोलशास्त्रीय संघाने मान्य केलेल्या पाच बटू ग्रहांमध्ये सामील होईल.