जीएस२ — न्यायव्यवस्था/पोलीस उत्तरदायित्व"ढिसाळ" हत्या तपासानंतर सहा वर्षे तुरुंगात राहिलेल्या व्यक्तीला ₹६ लाख भरपाई देण्याचे सर्वोच्च न्यायालयाचे उत्तर प्रदेशला निर्देशन्यायालयाने याला "तपास कसा करू नये याचे उत्कृष्ट उदाहरण" म्हटले. आरोपी १४ नोव्हेंबर २०१९ पासून कोठडीत होता आणि नंतर निर्दोष मुक्त झाला.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: पक्षांतर/न्यायव्यवस्थातमिळनाडूतील "घोडेबाजारा"च्या सीबीआय चौकशीची मागणी करणारी याचिका सर्वोच्च न्यायालयाने फेटाळलीराजीनामा दिलेल्या किंवा अपात्र ठरलेल्या आमदारांना पोटनिवडणूक लढवण्यास मनाई करणारे नियम तयार करण्यासाठी न्यायालयाने अनुच्छेद १४२ चा वापर करावा, अशी विनंतीही याचिकेत होती. सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांच्या अध्यक्षतेखालील खंडपीठाने ती फेटाळली.
जीएस२ — निवडणुकानिवडणूक कर्तव्यातील त्रुटींबद्दल भारतीय निवडणूक आयोगाने उत्तर प्रदेशातील सहा अधिकाऱ्यांना निलंबित केलेया त्रुटी आग्रा विभाग शिक्षक मतदारसंघाच्या विधान परिषद निवडणुकीतील होत्या. तीन मतदान केंद्रांवरील मतदान रद्द करण्यात आले आणि २६ ऑक्टोबर रोजी फेरमतदान घेण्यात आले (५७.१६% मतदान).
जीएस२ — न्यायव्यवस्था/भ्रष्टाचारविरोधीसीएमआरएल-एक्झालॉजिक प्रकरणात पिनराई विजयन आणि कुटुंबाविरुद्धच्या एफआयआरला केरळ उच्च न्यायालयाची स्थगितीअंमलबजावणी संचालनालय धनशोधन प्रतिबंध अधिनियम, २००२ अंतर्गत तपास करत होते, आणि मूळ गुन्हा भ्रष्टाचार प्रतिबंध अधिनियम, १९८८ अंतर्गत होता. भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता, २०२३ मधील कार्यपद्धती पाळली गेली नाही, असा युक्तिवाद आरोपींनी केला.
जीएस२ — न्यायव्यवस्था: विशेष खासदार/आमदार न्यायालयेअमित शहा यांच्यावरील वक्तव्याबद्दलच्या २०१८ च्या मानहानी प्रकरणातून उत्तर प्रदेशातील खासदार/आमदार न्यायालयाने राहुल गांधी यांना निर्दोष मुक्त केलेसुलतानपूर येथील विशेष खासदार/आमदार न्यायालयाने हे प्रकरण फेटाळले. ते २०१८ च्या कर्नाटक निवडणूक प्रचारातील वक्तव्याशी संबंधित होते.
जीएस२ — न्यायव्यवस्थालखीमपूर खेरी खटल्याच्या न्यायाधीशांची बदली झाल्याचे सर्वोच्च न्यायालयाला सांगण्यात आले२०२१ मधील तिकुनिया हिंसाचारात चार शेतकऱ्यांसह आठ जण ठार झाले. आशिष मिश्रा यांच्या वकिलांनी ही बदली "नियमित" असल्याचे म्हटले.
जीएस२ — न्यायव्यवस्थादिल्ली दंगल कट प्रकरणातील आरोपी शादाब अहमद यांच्या जामिनाची अट शिथिल करण्यास सर्वोच्च न्यायालयाचा नकारन्यायालयाने ५ जानेवारी रोजी दिल्लीतच राहण्यासह कठोर अटींवर जामीन मंजूर केला होता, आणि स्वातंत्र्याचा गैरवापर केल्यास जामीन रद्द होईल, असा इशारा दिला.
जीएस२ — बाल न्यायअल्पवयीन मुलाच्या प्राणघातक अपघातानंतर केरळच्या न्यायाधीशांवर मोटार वाहन अधिनियमाच्या कलम १९९अ अंतर्गत गुन्हा दाखलकलम १९९अ नुसार अल्पवयीन मुलाच्या गुन्ह्यासाठी पालक किंवा मालकाला जबाबदार धरले जाते. बाल न्याय मंडळाने १७ वर्षीय मुलाला जामीन दिला.
जीएस२ — संघराज्यवादजम्मू-काश्मीर मंत्रिमंडळ फेरबदल: केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा कायम असल्याचे कारण देत काँग्रेस बाहेरनॅशनल कॉन्फरन्सच्या सर्व पाच मंत्र्यांनी विस्तारापूर्वी राजीनामा दिला, आणि उपराज्यपाल मनोज सिन्हा शपथ देतील.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/संसदनवी दिल्लीतील १२ व्या ब्रिक्स संसदीय मंचावर ओम बिर्लासंसदांनी युवकांचे ऐकले पाहिजे, असे ते म्हणाले. उपस्थित सदस्य देश: ब्राझील, रशिया, चीन, इजिप्त, संयुक्त अरब अमिराती, इराण.
जीएस२ — संघराज्यवाद/आंतरराज्य जलवाटपप्राणहिता नदीवरील (तेलंगणा–महाराष्ट्र) तुम्मिडीहट्टी बॅरेजची उंची १४८ मीटरवरून १५२ मीटर करण्याचा प्रस्तावमहाराष्ट्राने दोन्ही राज्यांच्या सिंचन विभागांच्या प्रधान सचिवांची संयुक्त समिती प्रस्तावित केली. केंद्रीय जल आयोग तांत्रिक तपासणी सुरू ठेवत आहे, आणि २०१६ च्या करारात १४८ मीटर उंचीची अपेक्षा होती.
जीएस२ — शिक्षण/मानसिक आरोग्यआयआयटींमध्ये यूजीसीच्या निकषापेक्षा समुपदेशक खूपच कमी (माहिती अधिकारातील आकडेवारी)यूजीसी ५०० विद्यार्थ्यांमागे १ व्यावसायिक अशी शिफारस करते. आयआयटी-खडगपूरमध्ये हे प्रमाण १:१,१३६ आणि आयआयटी-बीएचयूमध्ये १:४,७५० आहे, आणि केवळ आयआयटी-रोपड निकष पूर्ण करते. प्राध्यापक आरक्षणाची तरतूद: १५% अनुसूचित जाती, ७.५% अनुसूचित जमाती, २७% इतर मागासवर्ग.
जीएस२ — आरोग्य/नियमनराष्ट्रीय वैद्यकीय आयोगाने २०२३ ची वैद्यकीय शिक्षण मानकांची देखभाल नियमावली मागे घेतलीवैद्यकीय मूल्यांकन व मानांकन मंडळाकडे संस्थांना ₹१ कोटीपर्यंत दंड करण्याचा अधिकार कायम आहे. संपादकीयात या निर्णयाचे वर्णन "नियामक शिथिलता" असे केले आहे.
जीएस२ — आरोग्यकेरळकडून जेनेरिक एसएमए औषधाचे समर्थनजेनेरिक औषधाची (नॅटको फार्मा) किंमत ₹१५,००० आहे, तर ब्रँडेड औषधाची ₹६.५ लाख. सरकारचे किंमत ₹९,००० पर्यंत कमी करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
जीएस२ — आरोग्य प्रशासन; जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापन: गर्दी नियंत्रणदुर्गापूजा मंडपातील चेंगराचेंगरीनंतर कोलकाता मेडिकल कॉलेजमधील कनिष्ठ डॉक्टरांचा धमक्या मिळाल्याचा आरोपया चेंगराचेंगरीत १९ जणांचा मृत्यू झाला.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/आरोग्यबांगलादेशातील गोवरची साथ२,२०,००० बाधितांपैकी १,२०० हून अधिक बालकांचा मृत्यू झाला आहे. तज्ज्ञांच्या अहवालात घटसर्प, डांग्या खोकला आणि लसीमुळे उद्भवणाऱ्या पोलिओच्या उद्रेकांचा इशारा देण्यात आला आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/आरोग्यकाँगोमध्ये इबोला (बुंदिबुग्यो प्रजाती): त्शोपो येथे आंदोलकांकडून परिचारिकेची हत्यामे महिन्यात उद्रेक जाहीर झाल्यापासून ९,९६४ निश्चित रुग्ण आढळले असून मृत्युदर ४८.६% आहे. चुकीच्या माहितीमुळे हे हल्ले भडकत आहेत.
जीएस२/जीएस३ — ग्राहक संरक्षण"१००% संपूर्ण गव्हाचा ब्रेड" या दाव्याबद्दल केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाकडून ब्रिटानियाला ₹१ लाख दंडउत्पादनातील गव्हाचे घोषित प्रमाण ६२% आहे. प्राधिकरणाने स्वतःहून कारवाई करत जाहिरात बंद करण्याचा आदेश दिला, आणि १५ दिवसांत अनुपालन अहवाल सादर करायचा आहे.
जीएस२ — ग्राहक संरक्षण/डार्क पॅटर्न्सन्यूयॉर्क शहरातील "क्लिक टू कॅन्सल" नियम; भारताशी तुलनान्यूयॉर्क शहराचा ग्राहक व कामगार संरक्षण विभाग हा नियम लागू करतो, आणि दंड ५२५ डॉलरपासून सुरू होतो. भारतात, भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या ई-आदेश चौकटीनुसार शुल्क आकारण्याच्या किमान २४ तास आधी डेबिटपूर्व सूचना देणे आवश्यक आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: राजकोषीय धोरणसीतारामन: २०३० पर्यंत कर्ज जीडीपीच्या ५०% वर आणण्याचे भारताचे लक्ष्यगेल्या तीन वर्षांत वित्तीय तूट सातत्याने घटली आहे, असे त्या म्हणाल्या.
जीएस३ — बँकिंग: अपेक्षित पत-हानी चौकटटीएमबीचा ₹४५१.१४ कोटींचा विक्रमी तिमाही निव्वळ नफाअपेक्षित पत-हानी चौकट १ एप्रिल २०२७ पासून लागू होईल. टीएमबीच्या अंदाजानुसार अतिरिक्त तरतुदीची गरज ₹३८५ कोटी आहे.
जीएस३ — डिजिटल पायाभूत सुविधाटाटा कम्युनिकेशन्स १०,००० किमी लांबीच्या एआय-सज्ज नेटवर्कमध्ये ₹४,३५० कोटी गुंतवणार (आर्थिक वर्ष २०३० ते २०३६)लेखात उद्धृत केलेल्या पत्र सूचना कार्यालयाच्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार, जगातील सुमारे २०% डेटा भारतात आहे, पण डेटा सेंटर क्षमता केवळ ३% आहे.
जीएस३ — ऊर्जा सुरक्षारशियन तेलाचा किंमतीतील फायदा संपल्याने बीपीसीएल मध्य-पूर्वेतील कच्च्या तेलाकडे वळलीदुसऱ्या तिमाहीत बीपीसीएलच्या कच्च्या तेल खरेदीपैकी सुमारे ३७% वाटा रशियन प्रकारांचा होता.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनअर्णब चक्रीवादळ: आंध्र प्रदेश आणि ओडिशामध्ये नागरिकांचे स्थलांतर"अतितीव्र चक्री वादळ" म्हणून (वाऱ्याचे झोत १४० किमी/तासापर्यंत) यानम/काकीनाडाजवळ भूस्पर्श अपेक्षित आहे. भारतीय हवामान विभागाने आंध्र प्रदेशातील सात जिल्ह्यांसाठी लाल इशारा दिला असून राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल आणि राज्य आपत्ती प्रतिसाद दलाच्या तुकड्या तैनात आहेत.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनगुजरातने देवभूमी द्वारका, कच्छ, जामनगर आणि पोरबंदर हे जिल्हे दुष्काळग्रस्त जाहीर केलेही घोषणा केंद्राच्या २०१६ च्या दुष्काळ मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार असून सहा महिन्यांसाठी वैध आहे. राज्यात सामान्य पावसाच्या ८९% पाऊस झाला.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापननिलगिरीत आणखी सात भूस्खलने; निलगिरी माउंटन रेल्वे सेवा स्थगितआदल्या दिवशी ६२ भूस्खलने नोंदली गेली. भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण आणि भू-तांत्रिक तज्ज्ञ मेट्टुपालयम–उधगमंडलम रस्त्याचे मूल्यांकन करत आहेत.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनईशान्य मोसमी पावसादरम्यान तमिळनाडूत वीज पडून मृत्यूआतापर्यंत १४ मृत्यू झाले असून प्रति कुटुंब ₹४ लाख भरपाई दिली जात आहे.
जीएस३ — पर्यावरणभारताच्या हरित आच्छादनातील घट, २००१–२०२५हरित नसलेली जमीन ६३.०५% वरून ६८.६५% पर्यंत वाढली (५.६ टक्केवारी अंक), आणि याचा संबंध उन्हाळी तापमानवाढीशी जोडला आहे.
जीएस३ — पर्यावरण/हवामान मुत्सद्देगिरी"हवामान लक्ष्यांपासून ऊर्जा न्यायाकडे" (मतलेख)जागतिक दक्षिणेत "डीकार्बनायझिंग"च्या आधी "कार्बनायझिंग" घडते, असा युक्तिवाद लेखात आहे. उत्सर्जन कमी करण्याऐवजी स्थिर करण्याच्या संयुक्त राष्ट्रांच्या नव्या आवाहनाचा आणि आंतरराष्ट्रीय पर्यावरण करारांबाबतच्या २० जानेवारी २०२५ च्या अमेरिकी कार्यकारी आदेशाचा त्यात उल्लेख आहे.
जीएस३ — शेती/जैवतंत्रज्ञानकाश्मीरच्या पारंपरिक तांदळात थंडी-सहिष्णुतेची जनुके (एसकेयूएएसटी-काश्मीरचा अभ्यास)१४२ नमुन्यांची तुलना ३के तांदूळ पॅनेलशी करण्यात आली. जनुकीय साम्य कोरियन आणि ईशान्य चीनमधील तांदळाशी आहे, आणि थंडी-सहिष्णुतेची जनुके एचएएन१ आणि सीटीबी४ए ही आहेत.
जीएस३ — विज्ञान व तंत्रज्ञान/अन्नवनस्पती-आधारित मांसात चिकनपेक्षा जास्त प्रथिन जैवउपलब्धता (सीएसआयआर-आयएचबीटी आणि जीएफआय इंडिया)कबाबांना ८०.८% आणि ८६.१% गुण मिळाले, तर चिकनला ३८.८%. अभ्यासात इन्फेस्ट इन-व्हिट्रो प्रोटोकॉल वापरला असून तो अद्याप नियतकालिकात प्रकाशित झालेला नाही.
जीएस३ — सुरक्षा/नागरी-लष्करी संबंध"लष्करातील नेतृत्वाची तूट" (मतलेख)वरिष्ठ कमांडरांमधील "शून्य-त्रुटी सिंड्रोम"कडे लेखात लक्ष वेधले आहे. नागरी नियंत्रणाच्या संदर्भात १९५१ मधील ट्रुमन–मॅकआर्थर बडतर्फीचा उल्लेख आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/संरक्षण मुत्सद्देगिरीराजनाथ सिंह सेबू येथील १३ व्या एडीएमएम-प्लस बैठकीत भारताचे नेतृत्व करणार (२८–२९ ऑक्टोबर)या मंचात ११ आसियान सदस्य आणि ८ संवाद भागीदार एकत्र येतात. भारत मलेशियासोबत दहशतवादविरोधी तज्ज्ञ कार्यगटाचा सह-अध्यक्ष आहे (२०२४–२७).
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंधब्राझीलमधील दुसऱ्या फेरीत फ्लाव्हियो बोल्सोनारो यांच्यावर ५१.७% विरुद्ध ४८.२% मतांनी लुला चौथ्यांदा विजयीब्राझील अमेरिकेने सुरू केलेल्या "शील्ड ऑफ द अमेरिकाज" मध्ये सामील होणार नाही. मेटाने त्यांच्या प्रचारासाठी जाहिरात निर्मिती त्यांच्या एआय साधनाने रोखल्याचे मान्य केल्यानंतर लुला यांनी बिग टेकचे नियमन करण्याचे वचन दिले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशियासौदी अरेबिया, तुर्कीये आणि पाकिस्तानची तेहरानमध्ये इराणसोबत तणावशमन चर्चा"मक्का करार" शिष्टमंडळांनी अध्यक्ष पेझेश्कियान यांची भेट घेतली. चर्चा कोणत्याही ठोस घोषणेविना संपली.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/आंतरराष्ट्रीय कायदाइस्रायलमध्ये मतदान; नेतान्याहू यांच्यावर आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयाचे वॉरंटआंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयाने २१ नोव्हेंबर २०२४ रोजी गाझातील कथित युद्धगुन्हे आणि मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्यांसाठी अटक वॉरंट जारी केले. त्यांच्यावरील स्वतःचा भ्रष्टाचार खटला २०२० पासून सुरू आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: रशिया–युक्रेनक्रेमलिन स्थानिक "मानवतावादी" युद्धविरामासाठी तयार, पण युद्धात कोणतीही सवलत नाहीअमेरिकेच्या मध्यस्थीने ओलेश्की येथे युद्धविराम मंगळवारपासून सुरू होईल, आणि त्रिपक्षीय चर्चा पुढील महिन्यात पुन्हा सुरू होणार आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशियागाझा: इस्रायली हल्ल्यांत पाच पॅलेस्टिनी ठारनागरी संरक्षण प्रवक्त्यांच्या माहितीनुसार २४ तासांत १३ जण ठार आणि सुमारे ६० जखमी झाले.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/भारतीय प्रवासी समुदायब्रिटनचे पंतप्रधान अँडी बर्नहॅम "अर्जित स्थायिकते"चे समर्थकस्थायिक होण्यासाठीचा प्रस्तावित किमान कालावधी ५ वरून १५ वर्षे करण्यात येत आहे. डिसेंबर २०२५ ला संपलेल्या वर्षात भारतीय हा सर्वात मोठा ईयूबाह्य दीर्घकालीन स्थलांतरित गट होता, आणि ब्रिटन–ईयू शिखर परिषद २० नोव्हेंबर रोजी होणार आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: आफ्रिकारॅपिड सपोर्ट फोर्सेसच्या ड्रोनचे सुदानमधील पाच वीज केंद्रांवर हल्लेया हल्ल्यामुळे अल-जझिरा (२ केंद्रे), गेदारेफ (२) आणि व्हाइट नाइल (१) येथे मोठ्या प्रमाणात वीजपुरवठा खंडित झाला; ही सर्व लष्कराच्या नियंत्रणाखालील राज्ये आहेत.