BrainParrot

UPSC चालू घडामोडी मराठीत — 20 ऑक्टोबर, 2026

20 ऑक्टोबर, 2026 च्या UPSC साठी उपयुक्त चालू घडामोडी: द हिंदू, PIB, PRS, योजना आणि कुरुक्षेत्रमधील नोट्स, प्रिलिम्स फॅक्ट कार्ड्स आणि दैनिक डायजेस्ट.

PIB · 3 बाबी

GS2संपूर्ण नोट

गुवाहाटीत उद्यापासून ८ दिवसांचा शिल्प समागम मेळा २०२६

आठ दिवसांचा शिल्प समागम मेळा २०२६ हा २१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी गुवाहाटीत सुरू झाला. सामाजिक न्याय व सक्षमीकरण मंत्रालयाने आयोजित केलेला हा मेळा उपेक्षित समुदायांतील कारागिरांना त्यांची हातमाग व हस्तकला उत्पादने थेट जनतेला विकण्याचे व्यासपीठ देण्याच्या उद्देशाने आयोजित केला आहे.

UPSC साठी महत्त्व: प्रासंगिकता: ✅ जीएस२ — सामाजिक न्याय (अनुसूचित जाती/इतर मागासवर्ग/सफाई कर्मचाऱ्यांसाठी कल्याणकारी योजना)

प्रिलिम्ससाठी महत्त्वाची तथ्ये
  • शिल्प समागम मेळा हा सामाजिक न्याय व सक्षमीकरण मंत्रालयाकडून तीन राष्ट्रीय निगमांच्या लाभार्थ्यांसाठी आयोजित केला जातो: एनएसएफडीसी (अनुसूचित जाती), एनएसकेएफडीसी (सफाई कर्मचारी), आणि एनबीसीएफडीसी (इतर मागासवर्ग/विमुक्त जाती).
  • भारत-टुलिप म्हणजे "पारंपरिक कारागिरांचा उद्धार उपजीविका कार्यक्रम," २०२४ मध्ये सुरू झालेला आणि एनबीसीएफडीसीद्वारे अंमलात आणला जातो.
  • हा मेळा "सबका साथ, सबका विकास" या सांगितलेल्या तत्त्वानुसार मार्गदर्शित आहे.

स्रोत: PIB (पत्र सूचना कार्यालय)

UPSC नोट वाचा →
GS3संपूर्ण नोट

केंद्रीय गृह आणि सहकार मंत्री श्री अमित शाह पंजाबमधील लुधियाना येथे विजयादशमी उत्सवात सहभागी; ‘चिट्टा’च्या प्रतीकात्मक रावणाचे दहन

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी २० ऑक्टोबर २०२६ रोजी लुधियाना येथे विजयादशमी सोहळ्यात सहभाग घेतला; त्या वेळी त्यांनी 'चिट्टा' (अमली पदार्थ) यांपासून बनवलेल्या रावणाच्या पुतळ्याचे प्रतीकात्मक दहन केले.

UPSC साठी महत्त्व: प्रासंगिकता: ✅ जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा (अमली पदार्थांची तस्करी) / जीएस२ — केंद्र-राज्य संबंध

प्रिलिम्ससाठी महत्त्वाची तथ्ये
  • एनसीबीची स्थापना १९८६ मध्ये एनडीपीएस अधिनियम, १९८५ अंतर्गत करण्यात आली आणि ती गृह मंत्रालयाच्या अधीन कार्य करते.
  • सीबीआयला दिल्ली विशेष पोलीस स्थापना (डीएसपीई) अधिनियम, १९४६ मधून अधिकार मिळतात; ती स्वतःच्या समर्पित कायद्याअंतर्गत वैधानिक संस्था नाही.
  • डीएसपीई अधिनियमाच्या कलम ६ अंतर्गत, एखाद्या राज्यात तपास करण्यासाठी सीबीआयला त्या राज्य सरकारची संमती (सामान्य किंवा प्रकरण-विशिष्ट) आवश्यक असते, कारण 'पोलीस' हा राज्य सूचीतील (सातव्या परिशिष्टातील) प्रवेश २ मध्ये येतो.

स्रोत: PIB (पत्र सूचना कार्यालय)

UPSC नोट वाचा →
GS3संपूर्ण नोट

पंतप्रधान मोदींच्या नेतृत्वाखालील सरकार भारताला समृद्धी, ज्ञान आणि सामर्थ्य यांचा संगम असलेले, तसेच जागतिक शांतता आणि मानवतेच्या कल्याणाप्रति कटिबद्ध राष्ट्र बनवण्यासाठी प्रयत्नशील: संरक्षण मंत्री

संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंग यांनी २० ऑक्टोबर २०२६ रोजी ताजिकिस्तानमधील दुशान्बे येथे प्रवासी भारतीय समुदायाला संबोधित केले आणि भारताची आर्थिक वाढ, व्यापार, संरक्षण-उत्पादन आणि विज्ञान व तंत्रज्ञानातील प्रगती यांची रूपरेषा मांडली; तसेच ताजिकिस्तानचे पहिले पद्मश्री पुरस्कारप्राप्त भारतविद्यातज्ज्ञ

UPSC साठी महत्त्व: प्रासंगिकता: ✅ जीएस३ — अर्थव्यवस्था आणि संरक्षण / जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध

प्रिलिम्ससाठी महत्त्वाची तथ्ये
  • जेएएम त्रयी म्हणजे जन धन-आधार-मोबाइल; ती थेट लाभ हस्तांतरणाची (डीबीटी) मूलभूत रचना आहे.
  • "वसुधैव कुटुंबकम्" ("जग हे एक कुटुंब आहे") हा संस्कृत वाक्यांश परराष्ट्र धोरणातील संपर्क उपक्रमांमध्ये भारताचे मार्गदर्शक सांस्कृतिक तत्त्वज्ञान म्हणून उद्धृत केला जातो.
  • ताजिकिस्तानातील भारताचे फरखोर वायूतळ पार्श्वभूमीतील अहवालांमध्ये भारताची एकमेव पुष्टीकृत परदेशी लष्करी सुविधा म्हणून वर्णन केले जाते (संदर्भासाठी; लेखात स्वतः नमूद केलेले नाही).

स्रोत: PIB (पत्र सूचना कार्यालय)

UPSC नोट वाचा →

UPSC चालू घडामोडी मराठीत — ऑक्टोबर 2026 →