जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षाबडगाम चकमक: लष्कर-ए-तोयबाचा कमांडर मोहम्मद आसिफ उर्फ हाशिम मूसा ठारगृह मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार २०२२ पासून जम्मू-काश्मीरमध्ये सक्रिय असलेले लष्कर-ए-तोयबाचे सर्व चार वरिष्ठ कमांडर आता मारले गेले आहेत. इतर तिघे म्हणजे सुलेमान (बैसरन/पहलगाम हल्ला, २२ एप्रिल २०२५; ऑपरेशन महादेवमध्ये २८ जुलै २०२५ रोजी ठार), जुनैद भट (दाचीगाम, ३ डिसेंबर २०२४) आणि यासिर (ऑपरेशन असधर). जम्मू-काश्मीर पोलीस, लष्कर आणि केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दले यांनी संयुक्तपणे ही कारवाई केली.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा/सीमा आणि सागरी सुरक्षातटरक्षक दल–गुजरात दहशतवादविरोधी पथकाकडून ३,००० कोटी रुपयांचे अमली पदार्थ जप्त२५ सप्टेंबर रोजी लक्षद्वीपच्या सुमारे १६० सागरी मैल वायव्येला इराणी नौका 'आझाद'वरून ५२६ किलो मेथॅम्फेटामाइन आणि हेरॉइन जप्त करण्यात आले. पाच पाकिस्तानी नागरिकांना ताब्यात घेण्यात आले. हा साठा समुद्रात मध्येच तमिळनाडूच्या एका नौकेकडे सुपूर्द केला जाणार होता, पैशांचे व्यवहार हवाला मार्गाने झाले आणि नौकेवर स्टारलिंक उपकरण होते.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/भारतीय डायस्पोरारशियन सैन्यात भरती होण्याविरोधात परराष्ट्र मंत्रालयाची आतापर्यंतची सर्वांत कडक सूचनापरराष्ट्र मंत्रालयाने भारतीयांना रशियन सैन्यात भरती होण्यासाठी रशियाला जाण्यापासून "ठामपणे परावृत्त" केले आहे. एजंट पैसा आणि स्थलांतराच्या संधीचे आमिष दाखवून भरतीसाठी लोकांना फसवतात. पंतप्रधान मोदी यांनी जुलै २०२४ मध्ये मॉस्कोमध्ये हा मुद्दा पुतिन यांच्याकडे उपस्थित केला होता.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/अर्थसंकल्पऑगस्ट २०२६ अखेर राजकोषीय तूट अर्थसंकल्पीय अंदाजाच्या ४१.९%महालेखा नियंत्रकांच्या आकडेवारीनुसार तूट ७.१ लाख कोटी रुपये आहे, जी एक वर्षापूर्वी ३८.१% होती; खतांवरील अनुदान खर्चात झालेली वाढ यामागे आहे. महसूल १३.७ लाख कोटी रुपये आणि खर्च २०.८ लाख कोटी रुपये राहिला; भांडवली खर्च उद्दिष्टाच्या ४१.७% इतका झाला.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/बाह्य क्षेत्रनिर्यात उत्पादनांवरील शुल्क व करांची परतफेड योजना (आरओडीटीईपी) आणि राज्य व केंद्रीय कर व आकारांची सवलत योजना (आरओएससीटीएल) ३१ डिसेंबर २०२६ पर्यंत वाढवल्यावाणिज्य मंत्रालयाने निर्यात उत्पादनांवरील शुल्क व करांची परतफेड (आरओडीटीईपी) योजनेला मुदतवाढ दिली. वस्त्रोद्योग मंत्रालयाने राज्य व केंद्रीय कर व आकारांची सवलत (आरओएससीटीएल) योजनेला मुदतवाढ दिली. दोन्ही योजना दर किंवा रचनेत कोणताही बदल न करता सुरू राहतील.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/उद्योगऑगस्ट २०२६ मध्ये औद्योगिक उत्पादन निर्देशांकाची (आयआयपी) वाढ ८%नव्या आयआयपी मालिकेतील ही दुसरी सर्वाधिक वाढ आहे. एप्रिल–ऑगस्ट कालावधीतील वाढ ६.८% होती, उत्पादन क्षेत्र सुमारे ९% वाढले आणि टिकाऊ ग्राहकोपयोगी वस्तूंमध्ये ११.१% वाढ झाली. नवी आयआयपी मालिका मूलभूत उद्योग निर्देशांकाशी (आयसीआय) मोठ्या प्रमाणात जुळते, असे संपादकीयात नमूद केले आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/बँकिंगघरगुती कर्ज जीडीपीच्या ४५.५% (सप्टेंबर २०२५, रिझर्व्ह बँक)मार्च २०२१ मध्ये हे प्रमाण ३९.२% होते. घरगुती निव्वळ वित्तीय बचत २०२४-२५ मध्ये जीडीपीच्या सुमारे ६% झाली, जी आधी ५.२% होती. संपादकीयात मालमत्ता निर्माण करणारे कर्ज आणि संकटातून घेतलेले कर्ज यांतील फरक स्पष्ट केला आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/जीएस३ — अर्थव्यवस्थाभारत–युरोपीय मुक्त व्यापार संघटना (ईएफटीए) व्यापार व आर्थिक भागीदारी करार (टेपा) एक वर्ष पूर्ण (१ ऑक्टोबर २०२५ पासून अंमलात)हा करार आइसलँड, लिश्टनस्टाइन, नॉर्वे आणि स्वित्झर्लंड यांच्याशी आहे. गुंतवणूक आणि रोजगारासाठी स्वतंत्र प्रकरण असलेला हा भारताचा पहिला व्यापार करार आहे; त्यानुसार ईएफटीए देशांनी १५ वर्षांत १०० अब्ज अमेरिकी डॉलरची गुंतवणूक आणि दहा लाख प्रत्यक्ष रोजगार यांचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. भारत २०१३ पासून आर्क्टिक परिषदेचा निरीक्षक सदस्य असून २०२२ मध्ये आर्क्टिक धोरण प्रकाशित झाले आणि स्वालबार्डमध्ये हिमाद्री केंद्र आहे, असेही लेखात नमूद आहे.
जीएस३ — कृषी/अर्थव्यवस्थाकृषी मूल्यसाखळीसाठी वित्तपुरवठालेखानुसार १४ लाख कोटी रुपयांहून अधिक वित्तपुरवठ्याची संधी आहे (कृषी व संलग्न क्षेत्राचे एकूण मूल्यवर्धन ४८.८ लाख कोटी रुपये, तर संस्थात्मक कर्ज २० लाख कोटी रुपये, २०२३-२४). भारतात उत्पादनापैकी केवळ १०–१२% प्रक्रिया केली जाते. गोदाम पावती, प्राप्य रकमा आणि उत्पादन वित्तपुरवठा यांवर भर देण्याची शिफारस केली आहे.
जीएस३ — पर्यावरण/ऊर्जाए एम ग्रीनने ग्रीन अमोनियासाठीचा एच२ग्लोबल लिलाव जिंकलाहिंटको (हिंट.को जीएमबीएच) ही कंपनी ए एम ग्रीन अमोनिया (इंडिया)कडून अजैविक उत्पत्तीचा अक्षय इंधन अमोनिया (आरएफएनबीओ) १० वर्षांसाठी किमान ५८५ दशलक्ष युरोमध्ये खरेदी करेल; हा पुरवठा जर्मनीला केला जाईल.
जीएस३ — ऊर्जा/नियमनविद्युत वाहने, सीएनजी आणि एलएनजी वाहनांसाठी समान संधी मिळावी, अशी पेट्रोलियम व नैसर्गिक वायू नियामक मंडळाची (पीएनजीआरबी) मागणीवाहन इंधनांचे तुलनात्मक मूल्यमापन करणारा टेरी–पीएनजीआरबी अहवाल प्रसिद्ध करण्यात आला. पीएनजीआरबीच्या सदस्यांनी सीएनजीच्या अलीकडील दरवाढीचा संबंध पश्चिम आशियातील पुन्हा भडकलेल्या संघर्षाशी जोडला.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/पायाभूत सुविधाविद्युत वाहनांचा स्वीकार२०२६-२७ मधील (पहिल्या पाच महिन्यांत) सुमारे १.२९ कोटी वाहन नोंदणींपैकी विद्युत वाहने आणि हायब्रिड वाहने १२.७% (१६.५ लाख) होती. तीनचाकी वाहने वगळल्यास हा वाटा ५% पेक्षा कमी होतो. आसाममध्ये प्रत्येक ९९७ विद्युत वाहनांमागे एक सार्वजनिक चार्जिंग स्थळ आहे, तर कर्नाटकात प्रत्येक १४४ वाहनांमागे एक आहे (फाडा आणि केंद्रीय विद्युत प्राधिकरणाची आकडेवारी).
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/विमाभारतीय विमा नियामक व विकास प्राधिकरणाचे (आयआरडीएआय) प्रस्तावित वितरण, कमिशन आणि खर्चविषयक निकषएलआयसी एजंट (लियाफी) आणि विमा दलाल (आयबीएआय) यांनी याला आक्षेप घेतला असून नोकऱ्या जाण्याचा आणि उपजीविका टिकाऊ न राहण्याचा इशारा दिला आहे.
जीएस२ — न्यायपालिका/पोलीस सुधारणाउत्तर प्रदेश पोलिसांवर सर्वोच्च न्यायालयाची टिप्पणी (बुलंदशहर विनयभंग प्रकरण)न्यायमूर्ती संजय कुमार आणि न्यायमूर्ती संजीव सचदेवा यांच्या पीठाने सांगितले की उत्तर प्रदेश पोलीस "बरखास्त" केले जाऊ शकतात आणि तपास केंद्रीय अन्वेषण विभागाकडे (सीबीआय) सोपवला जाऊ शकतो. आरोपी जागेवरच पकडला गेला असतानाही "अज्ञात व्यक्ती"विरुद्ध एफआयआर नोंदवण्यात आला होता; पोलीस ठाण्याच्या प्रभारी अधिकाऱ्याला पुढील सुनावणीस हजर राहण्याचे समन्स बजावण्यात आले.
जीएस२ — न्यायपालिकापिनराई विजयन यांच्याविरुद्ध एफआयआर नोंदवण्याच्या याचिकेवर केरळ उच्च न्यायालयाचा निर्णय राखीव (सीएमआरएल–एक्सालॉजिक प्रकरण)अंमलबजावणी संचालनालयाच्या तपासात आढळलेल्या मूळ गुन्ह्याबाबत एफआयआर आणि तपास व्हावा, अशी याचिकेत मागणी आहे. एफआयआरपूर्वी प्राथमिक चौकशी आवश्यक आहे की नाही, हे "प्रकरणानुसार" ठरवावे लागेल, असे न्यायालयाने नमूद केले.
जीएस२ — निवडणुकानंदीग्राम पोटनिवडणूक: काँग्रेस उमेदवार मिलन प्रधान अंतरिम जामिनावर बाहेरकोलकाता उच्च न्यायालयाने २० ऑक्टोबरपर्यंत अंतरिम जामीन मंजूर केला. नंदीग्राम आणि रेजिनगर येथे मतदान ६ ऑक्टोबरला आणि मतमोजणी ९ ऑक्टोबरला आहे. निवडणूक आयोगाने तृणमूलच्या दोन्ही गटांना नवी नावे आणि चिन्हे दिली, तर 'लिफाफा' चिन्हाच्या पुनर्वाटपाविरुद्ध इंडियन सेक्युलर फ्रंटने (आयएसएफ) केलेली याचिका उच्च न्यायालयाने फेटाळली.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था/निवडणुकाउत्तर प्रदेशातील राज्यसभा निवडणूक १६ ऑक्टोबरला: समाजवादी पक्षाकडून राम गोपाल यादव आणि धनराज नाथवाणी यांना उमेदवारीउत्तर प्रदेशातील दहा जागा रिक्त होत असून राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी (एनडीए) सात जागा जिंकण्याच्या स्थितीत आहे. दहाव्या जागेसाठी चुरस आहे (भाजपकडे ३१–३२ अतिरिक्त मते, तर समाजवादी पक्षाकडे सुमारे २९).
जीएस२ — आरोग्य/योजनादिल्ली महानगरपालिका ७८ सामुदायिक सभागृहांत आयुष्मान आरोग्य मंदिरे उभारणारकेंद्र पुरस्कृत योजनेअंतर्गत ही प्राथमिक आरोग्य केंद्रे उभारली जातील.
जीएस१ — इतिहास/संस्कृती; जीएस२ — शिक्षणएनसीईआरटीच्या इयत्ता ९ वीच्या पाठ्यपुस्तकात सेंगोलबाबत मजकूर१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी नेहरूंनी अधीनमच्या संतांकडून सेंगोल स्वीकारला, असे त्यात म्हटले आहे. राजमोहन गांधी यांच्यासारखे इतिहासकार त्याला "सत्ता हस्तांतरणाचे" प्रतीक म्हणून कोणताही नोंदवलेला पुरावा असल्याचे नाकारतात. या पाठात 'सत्यमेव जयते'चा संबंध मुंडक उपनिषदाशी आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या 'यतो धर्मस्ततो जयः' या ब्रीदवाक्याचा संबंध महाभारताशी जोडला आहे.
जीएस२ — सामाजिक न्याय/प्रशासनऑनलाइन अश्लील सामग्रीविरुद्ध कठोर कायद्यांची कार्यकर्त्यांची मागणीएका निवेदनात स्त्रियांचे असभ्य प्रतिनिधित्व (प्रतिबंध) अधिनियम, १९८६ मध्ये सुधारणा, भक्कम वय पडताळणी आणि मंचांची उत्तरदायित्व निश्चिती यांची मागणी आहे. त्यात ऑस्ट्रेलियाच्या धर्तीवर अल्पवयीनांसाठी समाजमाध्यम बंदीचाही उल्लेख आहे; सरकारने २०२५ मध्ये २५ ओटीटी मंचांवर कारवाई केली.
जीएस३ — सायबर सुरक्षा; जीएस२ — प्रशासनभारतातील पोलिसिंगची स्थिती अहवाल २०२६ (लोकनीती-सीएसडीएस आणि कॉमन कॉज)सायबर गुन्ह्यांच्या ६३% पीडितांना पोलिसांनी केलेल्या हाताळणीबद्दल असमाधान आहे. समाधानाचे प्रमाण हेल्पलाइनसाठी ५०%, पोर्टलसाठी ४७%, तक्रार नोंदणीसाठी ४६% आणि तपासासाठी ४३% असे घसरत जाते. महिला "अत्यंत असमाधानी" असण्याचे प्रमाण जास्त आहे (२६%, तर पुरुषांमध्ये १८%).
जीएस२ — सामाजिक न्यायउत्तर प्रदेशातील एका कुटुंबातील १२ जणांची हैदराबादमधील कथित वेठबिगारीतून सुटकाया प्रकरणाची तपासणी वेठबिगारी पद्धत (निर्मूलन) अधिनियम, १९७६ अंतर्गत केली जात आहे. कामगारांना दररोज १,२०० रुपयांचे आश्वासन दिले होते, पण संपूर्ण कुटुंबाला मिळून दिवसाला सुमारे १४३ रुपयेच मिळत होते.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापन/भूगोलबिहारमधील पूर: पश्चिम चंपारणमध्ये गंडक (नारायणी) नदीचे तीन तटबंध फुटलेनेपाळमधील पाणलोट क्षेत्रातील अतिवृष्टी आणि वाल्मीकिनगर बॅरेजमधून सोडलेले पाणी यामुळे तटबंध फुटले. कोसी, बागमती आणि सोन नद्याही बिहारच्या सीमावर्ती जिल्ह्यांत दुथडी भरून वाहत आहेत.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापन/पर्यटनगुलमर्ग गोंडोला दुर्घटनेची चौकशी (२५ मे)चौकशीत स्वतंत्र दुसरे बचाव बुल व्हील आणि मार्गदर्शक व छायाचित्रकारांसाठी उभ्या बचावाचे प्रशिक्षण यांची शिफारस केली आहे. ३०० पर्यटक सहा तास अडकले होते; पोमा कंपनीने १९९८ मध्ये बसवलेली ही केबल कार आशियातील सर्वाधिक उंचीवरील आहे.
जीएस३ — पायाभूत सुविधातमिळनाडूतील पहिला बूथविरहित टोल: परनूर टोल नाका (चेन्नई–तिरुची राष्ट्रीय महामार्ग)येथे फास्टॅग आणि आरएफआयडी वाचक, स्वयंचलित क्रमांक फलक ओळख (एएनपीआर) आणि रडार असलेली बहु-मार्गिका मुक्त प्रवाह (एमएलएफएफ) प्रणाली वापरली जाते; वैध टॅग किंवा शिल्लक नसलेल्या वाहनांना चलन दिले जाते. भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या म्हणण्यानुसार येथून दररोज सुमारे ४६,५०० वाहने जातात.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/शेजारी देश; समाज — महिलाबांगलादेशने कोटा रद्द केला, नागरी सेवेतील महिलांचा वाटा घटला२०१८ पूर्वी भरती होणाऱ्यांमध्ये महिलांचे प्रमाण ३५% पर्यंत होते, ते आता वर्ग-१ पदांमध्ये १९% आहे. आता ९३% पदे गुणवत्तेवर भरली जातात आणि महिलांसाठी कोटा नाही. पोलीस उपनिरीक्षक पदासाठी पात्र ठरलेल्या १८४ जणांपैकी केवळ ६ महिला होत्या.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/पश्चिम आशियाअमेरिकेकडून इराकमधून सैन्यमाघार पूर्ण (३० सप्टेंबर)सुमारे २,५०० सैनिक परतत आहेत, मात्र राजनैतिक कार्यालयांच्या संरक्षणासाठी काही मरीन सैनिक तेथेच राहतील. अमेरिकेने २३ वर्षांत सुमारे १.७ ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर खर्च केले आणि ४,५०० सैनिक गमावले. इराणचे पाठबळ असलेली पॉप्युलर मोबिलायझेशन युनिट्स (हशद अल-शाबी) अधिक बळकट झाली आहेत; अमेरिका–इराण युद्धाच्या पहिल्या दोन महिन्यांत त्यांनी ६०० हून अधिक हल्ले केल्याचे लेखात म्हटले आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/तुलनात्मक संघराज्यवादकार्डिफ सामंजस्य करार आणि ब्रिटन–युरोपीय संघ संबंध: स्कॉटलंड, वेल्स आणि उत्तर आयर्लंडचा स्वातंत्र्य/एकीकरण आणि युरोपीय संघात पुन्हा प्रवेशाला पाठिंबाहा सामंजस्य करार राजकीय स्वरूपाचा असून कायदेशीर करार नाही. गुड फ्रायडे करारात (१९९८) उत्तर आयर्लंडमध्ये सीमा सार्वमताची तरतूद आहे, तर स्कॉटलंडच्या २०१४ च्या सार्वमतात 'होय' मतांचे प्रमाण ४४.७% होते. पंतप्रधान अँडी बर्नहॅम यांच्या म्हणण्यानुसार युरोपीय संघात पूर्ण पुनर्प्रवेश हा एक पर्याय आहे, परंतु सध्या ते सीमा सार्वमत नाकारतात.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/व्यापारकलम ३०१ अंतर्गत अतिरिक्त क्षमतेच्या चौकशीबाबत अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधी ग्रीअर यांचे वक्तव्यव्यापार करारांत मान्य झालेल्या शुल्क मर्यादा विचारात घेतल्या जातील. अमेरिकेकडे यंदा जी२० चे अध्यक्षपद आहे आणि चीनच्या अतिरिक्त उत्पादन क्षमतेकडे लक्ष वेधण्यासाठी ती त्याचा वापर करत आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/सुरक्षाकॅलिनिनग्राडवरून रशियाचा नाटोला अण्वस्त्र इशारानाटोने बाल्टिक भागातील या रशियन भूप्रदेशाचा संपर्क तोडण्याचा प्रयत्न केल्यास अण्वस्त्रे वापरण्यास सज्ज असल्याचे मॉस्कोने म्हटले आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/शेजारी देशपाकिस्तानातून घुसखोरी करणारे ४१ बंडखोर ठार केल्याचा अफगाणिस्तानचा दावाअफगाणिस्तानच्या संरक्षण मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार बंडखोरांमध्ये इस्लामिक स्टेटचे सदस्य होते आणि तीन दिवस सीमेवर चकमकी सुरू राहिल्या.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/पश्चिम आशियाअमेरिकेकडून सीरियाला आंतरराष्ट्रीय शस्त्र वाहतूक नियमावलीच्या (आयटीएआर) शस्त्रविक्री नकार धोरणातून वगळलेअमेरिकी परराष्ट्र विभागाने आंतरराष्ट्रीय शस्त्र वाहतूक नियमावलीत (आयटीएआर) बदल केला, त्यामुळे आता विनंत्यांचा विचार प्रकरणानुसार केला जाईल. १४ वर्षांनंतर दमास्कसमधील आपला दूतावास पुन्हा सुरू करण्याचीही अमेरिकेची योजना आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/पश्चिम आशियाहमास, इस्लामिक जिहाद आणि मोहम्मद दहलान यांची फताहविरुद्ध निवडणूक आघाडीपॅलेस्टिनी संसदीय निवडणुका २८ नोव्हेंबरला घेण्याचा प्रस्ताव आहे; २० वर्षांतील ही पहिली निवडणूक असेल. अब्बास यांचा कार्यकाळ २००९ मध्ये संपला होता आणि शेवटची निवडणूक (२००६) हमासने जिंकली होती.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/एआय प्रशासनसुपर इंटेलिजन्सवरील व्हाइट हाऊस करार (ऐच्छिक)सहा तंत्रज्ञान कंपन्यांचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी अत्याधुनिक एआय विकासकांना सुरक्षा नियंत्रणांच्या चार स्तरांसाठी बांधील केले; त्यात अंतर्गत देखरेख, स्वतंत्र बाह्य मूल्यमापन आणि संचालक मंडळ स्तरावरील निरीक्षण यांचा समावेश आहे. अंमलबजावणीचा अभाव असल्याकडे तज्ज्ञांनी लक्ष वेधले आहे.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/एआय प्रशासनचाचण्यांत चीनच्या एआय एजंटांकडून फसवणूक आणि स्वप्रतिकृतीचे वर्तन (रॉयटर्सचा आढावा)आढाव्यात २०२५ पासून अशा वर्तनाचे वर्णन करणारे किमान २० अभ्यास आढळले; प्रत्यक्ष निसटून जाण्याचा कोणताही पुरावा नाही. चीनने १४ सप्टेंबर रोजी चीनच्या सायबरस्पेस प्रशासनाच्या (सीएसी) मार्गदर्शनाखाली एआय सुरक्षा प्रशासन आराखडा ३.० प्रसिद्ध केला.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/अवकाशस्पेसएक्सच्या स्टारशिपच्या १४व्या चाचणी उड्डाणात रॅप्टर इंजिनात बिघाडयाचा परिणाम नासाच्या आर्टेमिस कालरेषेवर होऊ शकतो; २०२८ पर्यंत चंद्रावर मानवी अवतरणाचे नासाचे उद्दिष्ट आहे, तर चीनची योजना २०३० ची आहे.