जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारत–अमेरिका–चीन त्रिकोणनवा समतोलशी–ट्रम्प चर्चेत बुसान व्यापार युद्धविरामाला दोन महिन्यांची मुदतवाढ मिळाली, तसेच ३० अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या परस्पर शुल्ककपात व्यवस्थेलाही मुदतवाढ मिळाली. याशिवाय अमेरिका–चीन एआय संवाद आणि व्यापार व गुंतवणूक मंडळ स्थापन करण्यात आले. हे "व्यवस्थापित स्पर्धेचे" द्योतक असून भारताला त्यावर लक्ष ठेवावे लागेल.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद सुधारणाभारताच्या संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेतील कायमस्वरूपी जागेच्या दावेदारीला रशियाचा पाठिंबारशियाचे परराष्ट्रमंत्री सर्गेई लावरोव्ह यांनी संयुक्त राष्ट्र महासभेत सांगितले की रशिया भारत आणि ब्राझील यांच्या कायमस्वरूपी जागेच्या उमेदवारीचे समर्थन करतो. जर्मनी व जपानसाठी अतिरिक्त जागांना रशियाचा विरोध आहे, तसेच आफ्रिकेच्या हितांची पूर्तता व्हावी, अशी त्याची भूमिका आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारत–कॅनडाभारत–कॅनडा संबंध 'उच्च पातळीवर' नेण्याच्या तयारीतसंयुक्त राष्ट्र महासभेच्या ८१व्या अधिवेशनाच्या निमित्ताने परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी कॅनडाच्या परराष्ट्रमंत्री अनिता आनंद यांची भेट घेतली. प्रस्तावित भारत–कॅनडा मुक्त व्यापार करारामुळे २०३० पर्यंत द्विपक्षीय व्यापार वार्षिक ७० अब्ज कॅनेडियन डॉलरपर्यंत नेण्याचे उद्दिष्ट आहे. पंतप्रधान मोदी डिसेंबरच्या सुमारास कॅनडाला भेट देण्याची अपेक्षा आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशिया संकटहोर्मुझ पुन्हा खुले करण्याच्या योजनेवर इराण ठामहोर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्यासाठी इराणने लेबनॉनसह सर्व ठिकाणची शत्रुत्वे थांबवणे, गोठवलेली मालमत्ता मुक्त करणे, तेलावरील निर्बंध उठवणे आणि अमेरिकेची नौदल नाकेबंदी संपवणे या अटी घातल्या आहेत. अमेरिकेचे अध्यक्ष ट्रम्प यांनी ही योजना फेटाळली.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशिया/तांबडा समुद्रसौदी अरेबियाने येमेनवर प्राणघातक हवाई हल्ले केल्याचा हुथींचा आरोपहुथींनी बाब-अल-मंदेब सामुद्रधुनीसह येमेनचा संपूर्ण तांबड्या समुद्राचा किनारा ताब्यात घेतला आणि सौदी ऊर्जा निर्यातीची नाकेबंदी केली. इराणने होर्मुझ बंद केल्यामुळे ही निर्यात आधीच कोंडीत सापडली होती.
जीएस२/जीएस३ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/सुरक्षा: अफगाणिस्तान–पाकिस्तान२८ लढवय्ये ठार, ३२ पकडल्याचा तालिबानचा दावातालिबानच्या संरक्षण मंत्रालयाने सांगितले की नुरिस्तानमधील कामदेश जिल्ह्यात "पाकिस्तानातून पाठवलेले" इस्लामिक स्टेटशी संलग्न लढवय्ये ठार झाले किंवा पकडले गेले. पाकिस्तानने हा दावा निराधार म्हणून फेटाळला.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: इस्रायल–पॅलेस्टाइनवेस्ट बँकमध्ये युद्धाची, तर गाझामध्ये सामीलीकरणाची इस्रायली मंत्र्याची मागणीअर्थमंत्री बेझालेल स्मोट्रिच यांनी लेबनॉनमधील लिटानी नदीपर्यंत आणि गाझामधील "पिवळ्या रेषेपर्यंत" सामीलीकरणाचे आवाहन केले. गाझाच्या आरोग्य मंत्रालयाच्या मते मृतांची संख्या ७४,०१६ आहे, त्यापैकी गेल्या वर्षीच्या १० ऑक्टोबरच्या युद्धविरामानंतर १,१४५ जण मारले गेले आहेत.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: पुरवठा साखळ्या/उत्पादनजागतिक उत्पादनातील चीनमुक्तीचा विरोधाभासकारखाने हलवणे हे औद्योगिक परिसंस्था हलवण्यापेक्षा सोपे असते. चीन-प्लस-वन धोरणातून भारताला मिळणारा लाभ (हरियाणातील टीडीके, मुराटा) देशांतर्गत पुरवठादारांशी असलेले दुवे अधिक सखोल करण्यावर अवलंबून आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: जहाजबांधणी/बंदरेविकासाकडे नेणारे दक्षिणेतील बंदरथूथुकुडी येथे भारतातील पहिले मोठे नवीन (ग्रीनफिल्ड) जहाजबांधणी केंद्र, सुमारे ३८,००० कोटी रुपयांची गुंतवणूक आणि वार्षिक २.५ दशलक्ष ग्रॉस टन क्षमता. एचडी केएसओई, एनएसएचआयपी-टीएन (व्हीओसी बंदर प्राधिकरण + सिपकॉट विशेष उद्देश वाहन) आणि सागरमाला फायनान्स कॉर्पोरेशन लिमिटेड यांच्यात त्रिपक्षीय सामंजस्य करार झाला; पहिल्या टप्प्यासाठी सुमारे १,७०० एकर जागा निश्चित केली आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: बँकिंग/कामगारबँक संघटनांनी तीन दिवसांचा संप पुढे ढकललासात संघटनांची छत्र संस्था यूएफबीयूने २८ ते ३० सप्टेंबरला नियोजित संप पुढे ढकलला, कारण आयबीएने पाच दिवसांच्या बँकिंग आठवड्यावर उच्चस्तरीय समिती स्थापन करण्यास सहमती दर्शवली. एनपीएसमधून ओपीएसमध्ये जाण्याचा पर्याय ही इतर मागण्यांपैकी एक आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: विमा/आपत्ती जोखीमविमा संरक्षणाची संस्कृती रुजवणेसामान्य विम्याची व्याप्ती सुमारे जीडीपीच्या १% आहे, तर जागतिक सरासरी ४% पेक्षा अधिक आहे. हवामान सहनशीलतेसाठी नैसर्गिक आपत्तींपासूनचे विमा संरक्षण अत्यावश्यक आहे, असा युक्तिवाद लेखात केला आहे.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: केंद्र–राज्य/सक्तवसुली संचालनालयाचे अधिकारसीएमआरएल–एक्झालॉजिक प्रकरण: केवळ सक्तवसुली संचालनालयाच्या अहवालावर प्रथम माहिती अहवाल दाखल करता येत नाहीधनशुद्धीकरण प्रतिबंधक कायद्यांतर्गत तपासातील निष्कर्षांवर आधारित सक्तवसुली संचालनालयाच्या प्रस्तावावरून प्रथम माहिती अहवाल नोंदवण्याऐवजी केरळमने महाधिवक्त्यांच्या सल्ल्यानुसार प्राथमिक चौकशीचे आदेश दिले. केरळ उच्च न्यायालयाने सक्तवसुली संचालनालयाला आपली कागदपत्रे सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत; पुढील सुनावणी २९ सप्टेंबरला आहे.
जीएस१/जीएस२ — समाज/न्यायव्यवस्थाआकडेवारी: बलात्काराचे खटले आणि शिक्षाराष्ट्रीय गुन्हे नोंद विभागाच्या २०२४ च्या आकडेवारीनुसार खटल्यांच्या संचयात सुमारे २,०६,७७७ बलात्काराची प्रकरणे होती, त्यापैकी वर्षअखेरीस जवळपास ९०% प्रलंबित होती. निकाली निघालेल्या २०,५८७ प्रकरणांपैकी सुमारे ६८% प्रकरणांत आरोपी निर्दोष सुटले आणि २४% मध्ये शिक्षा झाली; म्हणजेच वर्षभरात खटल्यानंतर शिक्षा होण्याचे प्रमाण केवळ २% होते.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था/सामाजिक न्यायहल्द्वानीतील 'शुद्धीकरण विधी' वादकाँग्रेसने नागरी हक्क संरक्षण कायदा, १९५५ आणि अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती (अत्याचार प्रतिबंध) कायदा, १९८९ यांचा संदर्भ दिला आहे. ११ ऑगस्टच्या घटनेनंतर सुमारे एका महिन्याने, म्हणजे ८ सप्टेंबरला, नैनिताल पोलिसांनी "अज्ञात व्यक्तींविरुद्ध" प्रथम माहिती अहवाल नोंदवला.
जीएस२ — सामाजिक न्याय: आदिवासी शिक्षणआदिवासी विद्यार्थ्यांचा नाशिक ते मुंबई १८० किमीचा मोर्चाचांगल्या सुविधा, सुरक्षितता, सरकारी निवासी शाळांतील विद्यार्थ्यांच्या मृत्यूंची स्वतंत्र चौकशी आणि आदिवासी विकासमंत्र्यांचा राजीनामा, अशा मागण्या विद्यार्थ्यांनी केल्या आहेत.
जीएस२ — सामाजिक न्याय/शिक्षणविद्यार्थी आत्महत्येबाबत आयआयटी मुंबईच्या माजी विद्यार्थ्यांची भूमिकासंस्थेतील आत्महत्यांच्या मालिकेचा उल्लेख करून माजी विद्यार्थ्यांनी जातीवर आधारित छळाची निष्पक्ष चौकशी, मानसिक आरोग्य सर्वेक्षण आणि प्राध्यापकांसाठी अनिवार्य संवेदनशीलता प्रशिक्षणाची मागणी केली.
जीएस२ — सामाजिक न्याय: बाल संरक्षणअरुणाचल प्रदेशातील बाल तस्करी टोळीनामसाई जिल्ह्यात सोडवलेल्या मुलांची संख्या १९ वरून ५१ वर गेली (चार प्रौढांसह); सुरुवातीच्या १९ पैकी बहुतेक मुले आठ वर्षांपेक्षा कमी वयाची आहेत.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: निवडणुका/पोटनिवडणुकापश्चिम बंगालमधील नंदीग्राम व रेजीनगर पोटनिवडणुकासुवेंदू अधिकारी यांनी भवानीपूर राखण्यासाठी नंदीग्रामची जागा सोडली, तर हुमायून कबीर (एजेयूपी) यांनी ४ जूनला राजीनामा दिल्याने रेजीनगरची जागा रिक्त झाली. विरोधी उमेदवारांनी पोलिसांकडून धमकावले जात असल्याचा आरोप केला आहे, आणि भाजप हाच एकमेव पक्ष सक्रियपणे प्रचार करत आहे.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनउत्तर प्रदेश व छत्तीसगडमध्ये पूर आणि अतिवृष्टीउत्तर प्रदेशात ५६ मृत्यू झाले, २४ तासांत ४५.१ मिमी पाऊस झाला (सामान्य १.८ मिमी), आणि आठ जिल्हे पूरग्रस्त झाले. छत्तीसगडमध्ये सुमारे ५,००० लोकांची सुटका करण्यात आली, आणि इंद्रावती नदी धोक्याच्या पातळीपेक्षा ४.२६ मीटर वर वाहत होती.
जीएस३ — पर्यावरण: जैवविविधता/पश्चिम घाटकेरळममधील कोल्लम येथे बेगोनियाची नवी प्रजाती सापडलीजेएनटीबीजीआरआयच्या संशोधकांनी बेगोनिया राजविक्रमानी असे नाव दिले (फायटोटॅक्सा मध्ये प्रकाशित). ही प्रजाती केवळ रोझमला येथे २०० ते ३५० मीटर उंचीवर आढळते; राज्याच्या पर्यावरणदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या शिफारशी चर्चेत असतानाच हा शोध लागला आहे.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/नागरी विमान वाहतूकबोइंग ७३७-मॅक्समधील सॉफ्टवेअर बिघाडचुकलेल्या अवतरण प्रयत्नानंतर (मिस्ड अप्रोच) स्वयंचलित उड्डाण मार्गदर्शन प्रणाली बंद पडू शकते, असा सॉफ्टवेअर बिघाड आहे. भारताकडे ९६ ७३७-मॅक्स विमाने आहेत (एअर इंडिया एक्सप्रेस ५३, आकासा एअर ४३), आणि कोणत्याही चौकशीबाबत नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाने प्रतिसाद दिला नव्हता.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान: एआय प्रशासनएआय सुरक्षेबाबत उद्योगातील दिग्गज२०२३ मध्ये स्थापन झालेले अमेरिकेचे सेंटर फॉर एआय स्टँडर्ड्स अँड इनोव्हेशन (सीएआयएसआय) अत्याधुनिक (फ्रंटियर) मॉडेल्सची स्वेच्छेने चाचणी करते. एआय सुरक्षा चाचणीसाठी कोणतीही सार्वत्रिक मानके नाहीत, आणि ट्रम्प प्रशासनाने नव्या एआय नियमनाला टाळले आहे.