BrainParrot

भारत मोबिलिटी एक्स्पोला जागतिक मान्यता मिळत आहे, तिसरी आवृत्ती जगातील दुसरा सर्वात मोठा एक्स्पो ठरणार: वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री श्री पीयूष गोयल

GS3फॅक्ट कार्डप्रकाशित: · अद्ययावत:

स्रोत: PIB (पत्र सूचना कार्यालय) · मूळ वाचा ↗

सारांश

केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री श्री पीयूष गोयल यांनी आज नवी दिल्लीत भारत मोबिलिटी ग्लोबल एक्स्पोच्या तिसऱ्या आवृत्तीच्या पूर्वपरिचय कार्यक्रमात बोलताना या कार्यक्रमाची वाढती उंची आणि भारताच्या उत्पादन व जागतिक आर्थिक महत्त्वाकांक्षांसाठी गतिशीलता क्षेत्राचे महत्त्व अधोरेखित केले.

UPSC साठी महत्त्व: प्रासंगिकता: ✅ जीएस३ — अर्थव्यवस्था (उत्पादन, निर्यात, औद्योगिक धोरण, वाहन क्षेत्र)

प्रिलिम्ससाठी महत्त्वाची तथ्ये

  • भारत मोबिलिटी ग्लोबल एक्स्पो २०२७ ही तिसरी आवृत्ती आहे. तारखा: ४–९ फेब्रुवारी २०२७. स्थळे: भारत मंडपम, नवी दिल्ली आणि यशोभूमी, द्वारका, दिल्ली. पूर्वपरिचय कार्यक्रमाचे आयोजन वाणिज्य व उद्योग मंत्रालय आणि अवजड उद्योग मंत्रालय यांनी केले.
  • २०२७ च्या आवृत्तीचे अधिकृत घोषवाक्य: "उज्ज्वल उद्यासाठी अधिक स्मार्ट गतिशीलता". गोयल यांनी स्वतंत्रपणे सांगितले की "सीमांच्या पलीकडे" हे घोषवाक्य भारताच्या भावनेचे प्रतिबिंब आहे.
  • व्याप्ती: १,७५० हून अधिक प्रदर्शक, ११ एकाच वेळी चालणारी प्रदर्शने, १० लाखांहून अधिक अभ्यागतांची अपेक्षित उपस्थिती आणि २.५ लाख चौरस मीटरहून अधिक प्रदर्शन जागा. पहिले दोन दिवस व्यवसाय, व्यावसायिक शुभारंभ आणि नव्या उत्पादनांच्या शुभारंभासाठी राखीव आहेत.
  • गोयल यांनी सांगितले की आकार आणि अभ्यागत संख्येच्या दृष्टीने हे जगातील सर्वात मोठे गतिशीलता प्रदर्शन बनू शकते (मुख्य मथळ्यानुसार: अशा प्रदर्शनांपैकी दुसरे सर्वात मोठे). अपेक्षित १० लाख अभ्यागतांपैकी किमान २५,००० आंतरराष्ट्रीय अभ्यागत यावेत, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.
  • भारत मंडपम येथील प्रदर्शने: ऑटो एक्स्पो – द मोटर शो २०२७, इंडिया इंटरनॅशनल टायर शो २०२७, भारत बॅटरी शो २०२७, मोबिलिटी टेक पॅव्हिलियन, इंडिया सायकल शो २०२७, स्टील अँड अ‍ॅडव्हान्स्ड मटेरियल्स पॅव्हिलियन.
  • यशोभूमी येथील प्रदर्शने: द कंपोनंट्स अँड टेक्नॉलॉजी शो २०२७, भारत कन्स्ट्रक्शन इक्विपमेंट एक्स्पो २०२७, अ‍ॅग्री मोबिलिटी अँड टेक्नॉलॉजी एक्स्पो २०२७, एअर मोबिलिटी एक्स्पो २०२७, मेट्रो अँड अर्बन मास ट्रान्झिट एक्स्पो २०२७.
  • केंद्रित तंत्रज्ञाने: विद्युतीकरण, प्रगत बॅटरी आणि ऊर्जा साठवण, जोडलेली आणि सॉफ्टवेअर-आधारित वाहने, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, स्वयंचलन, प्रगत उत्पादन, शाश्वत सामग्री. सूक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योग, स्टार्टअप आणि उदयोन्मुख तंत्रज्ञान कंपन्या यांच्यावर विशेष भर असून देशनिहाय दालने आणि आंतरराष्ट्रीय प्रतिनिधी यांचाही सहभाग आहे. हे प्रदर्शन उद्योग संघटनांच्या सहकार्याने सरकार–उद्योग भागीदारीतून उभारले जाते.
  • गोयल यांनी सांगितले की भारत मोबिलिटी हे संपूर्ण सरकारी दृष्टिकोनाचे उदाहरण आहे; त्यातून विभाग, मंत्रालये आणि राज्ये यांच्यातील सिलोस (स्वतंत्र कप्पे) मोडले जातात आणि पोलाद, रसायने, इलेक्ट्रॉनिक्स, दुचाकी, तीनचाकी व चारचाकी वाहने, व्यावसायिक व प्रवासी वाहने, बांधकाम उपकरणे आणि टायर एकत्र येतात. भारत मंडपम आणि यशोभूमी या स्थळांमुळे एकाच छताखाली प्रदर्शने भरवणे शक्य झाले, असे ते म्हणाले.
  • त्यांनी नमूद केलेली अशीच मोठ्या स्वरूपाची मूल्यसाखळी व्यासपीठे: भारत टेक्स, स्टार्टअप महाकुंभ, भारत बिल्डकॉन.
  • अधोरेखित केलेले धोरणात्मक पाठबळ: वाहन सुट्या भाग उद्योगासाठी उत्पादनाशी निगडित प्रोत्साहन योजना, विशेष पोलादासाठी उत्पादनाशी निगडित प्रोत्साहन योजना, निर्यात प्रोत्साहन अभियान.
  • निर्यात (गोयल यांचे दावे):
  • उद्दिष्ट: या वर्षी १ ट्रिलियन डॉलर निर्यात ("अटल").
  • पहिल्या सहा महिन्यांत (सप्टेंबरच्या आकडेवारीनुसार) सुमारे ४८० अब्ज डॉलर साध्य झाले, जे वार्षिक उद्दिष्टाच्या ४८% असल्याचे त्यांनी सांगितले.
  • ऑक्टोबरची आकडेवारी वाणिज्य सचिव १५ तारखेला जाहीर करतील.
  • अभियांत्रिकी क्षेत्राच्या निर्यातीत सुमारे २२% वाढ.
  • व्यापार करार:
  • मार्च किंवा एप्रिलपर्यंत युरोपीय संघाची २७ देशांची बाजारपेठ भारतीय व्यवसायांसाठी शून्य शुल्कावर खुली होईल, अशी त्यांना अपेक्षा आहे.
  • आणखी ७–८ देशांशी वाटाघाटी सुरू आहेत.
  • हे करार प्रत्यक्षात आल्यावर जागतिक सकल देशांतर्गत उत्पादनाच्या जवळपास ७५% वाटा असलेल्या बाजारपेठांमध्ये प्राधान्याने प्रवेश मिळेल.
  • मुक्त व्यापार करारांतर्गत युरोपीय मोटार उत्पादक भारतात उत्पादन सुरू करण्यापूर्वी मर्यादित मॉडेल्ससह मागणीची चाचपणी करू शकतील.
  • उद्धृत बाजारपेठ आकडेवारी: नवरात्रीदरम्यान १० लाख मोटारींची विक्री; धनत्रयोदशीच्या दोन दिवसांत सुमारे ७०,००० मोटारी; दुचाकींची वार्षिक विक्री सुमारे २.५ कोटी (निर्यात वगळून). भारताने देशांतर्गत १ कोटी प्रवासी वाहने विकण्याची आकांक्षा बाळगली पाहिजे आणि निर्यात त्याहून वेगळी असावी, असे गोयल म्हणाले.
  • पायाभूत सुविधा आराखडा: प्रदर्शन जागा पूर्णपणे आरक्षित होण्याची शक्यता आहे. तात्पुरते हँगर पुन्हा उभारले जाऊ शकतात. चौथ्या आवृत्तीपर्यंत सध्याच्या जागेच्या १.५ ते २ पट जागा उपलब्ध करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
  • इतर दावे: जपानी उद्योगांच्या स्वारस्यात अब्जावधी डॉलरच्या गुंतवणुकीचा समावेश आहे; जागतिक बँकेच्या आकडेवारीनुसार १२ वर्षांत भारतातील ५० कोटी लोक अतिदारिद्र्यातून बाहेर आले; सायकलींकडून दुचाकींकडे आणि नंतर प्रवेश-स्तरीय चारचाकींकडे झालेले स्थित्यंतर; विद्युत गतिशीलतेची वाढ; भारत "सर्वात वेगाने वाढणारी मोठी अर्थव्यवस्था". केवळ "मानसिकता" हा अडथळा आहे, क्षमता नव्हे, असे ते म्हणाले.
  • पूर्वीच्या अनुभवाचा संदर्भ: गोयल यांनी सुमारे ४० वर्षांपूर्वी उद्योजक म्हणून हॅनोव्हरला दिलेल्या भेटीची आठवण सांगितली.

संबंधित विषय

  • उत्पादनाशी निगडित प्रोत्साहन योजना (वाहन/वाहन सुटे भाग, विशेष पोलाद); भारताच्या मुक्त व्यापार करारांच्या वाटाघाटी (भारत–युरोपीय संघ); निर्यात प्रोत्साहन अभियान

विषय: GS3

या नोट्स कशा लिहिल्या आणि तपासल्या जातात →

10 नोव्हेंबर, 2026 च्या सर्व चालू घडामोडी → · UPSC चालू घडामोडी मराठीत