जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: भारताचा शेजारटीटीपी आणि सीमेवरील हल्ल्यांमुळे अफगाण तालिबान-पाकिस्तान संबंध बिघडलेपाकिस्तानच्या हवाई दलाने अफगाणिस्तानातील १० ठिकाणांवर हल्ले केले. २,६०० किमी लांबीच्या सीमेवर चार दिवसांतील ही दुसरी फेरी आहे. पाकिस्तानने तेहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (स्थापना २००७) आणि काबूलवर दहशतवाद्यांना आश्रय दिल्याचा आरोप केला आहे, तर ड्रोन पाठवल्याचा काबूलने इन्कार केला आहे. ऑक्टोबरमधील दोहा युद्धविराम अपयशी ठरला आणि मार्चमध्ये चीनच्या मध्यस्थीने युद्धविराम झाला.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/राज्यव्यवस्था: तुलनात्मक न्यायिक सुधारणाश्रीलंकेकडून न्यायाधीशांच्या सेवाकालात वाढन्यायाधीशांचे निवृत्तीचे वय दोन वर्षांनी वाढवणाऱ्या घटनादुरुस्तीच्या बाजूने २२५ पैकी १५८ खासदारांनी मतदान केले. याचा लाभ ४११ न्यायाधीशांना मिळतो. बार असोसिएशनचा विरोध असूनही सर्वोच्च न्यायालयाने दोन-तृतीयांश बहुमत पुरेसे ठरवले, त्यामुळे सार्वमताची गरज भासली नाही.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पाकिस्तान, भारताचा शेजारइम्रान यांच्या पक्षाची नियोजित रॅली ४ ऑक्टोबरपर्यंत पुढे ढकललीपाकिस्तान तेहरीक-ए-इन्साफ पक्षाने पेशावर ते इस्लामाबाद हा लाँग मार्च, जो मूळ २७ सप्टेंबरला नियोजित होता, ४ ऑक्टोबरपर्यंत पुढे ढकलला. २०२३ पासून तुरुंगात असलेल्या इम्रान खान यांच्या सुटकेची पक्षाची मागणी आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: दक्षिण चीन समुद्रचीनकडून रसद पुरवठा मोहिमेत अडथळा आणल्याचा फिलिपाइन्सचा आरोपफिलिपाइन्स तटरक्षक दलाच्या म्हणण्यानुसार, दुसऱ्या महायुद्धकालीन जमिनीवर अडकलेल्या युद्धनौकेकडे जाणाऱ्या रसद पुरवठा मोहिमेविरुद्ध चीनच्या तटरक्षक दलाच्या जहाजांनी धोकादायक हालचाली केल्या. हे आंतरराष्ट्रीय कायद्याशी विसंगत असल्याचे फिलिपाइन्सचे म्हणणे आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: महासत्तांची मुत्सद्देगिरी आणि भारताचे सामरिक वातावरणशी जिनपिंग यांची अमेरिका भेटशी जिनपिंग यांनी वॉशिंग्टनमधील आपला राजकीय दौरा संपवताना वर्षअखेरीपूर्वी ट्रम्प यांना आणखी दोन वेळा भेटण्याची अपेक्षा व्यक्त केली. त्यामुळे २०२६ मधील प्रत्यक्ष भेटींची संख्या दुप्पट होऊन चार होईल.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: पश्चिम आशिया, आंतरराष्ट्रीय संघटनाहुती हल्ल्यांबाबत संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदसंयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेने सौदी अरेबियावरील हुतींच्या सततच्या हल्ल्यांचा "अत्यंत तीव्र शब्दांत" निषेध केला. ऐक्याचे असे प्रदर्शन दुर्मिळ आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: रशिया-युक्रेन युद्धयुक्रेनसाठी पॅट्रियट क्षेपणास्त्रांबाबत ट्रम्पट्रम्प यांनी "अंतिम निर्णय" घेतला असून युक्रेनला पॅट्रियट क्षेपणास्त्रांच्या उत्पादनाचे परवाने मिळतील, असे झेलेन्स्की म्हणतात.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध: स्थलांतर/आंतरराष्ट्रीय कायदापोलंडचे आश्रय स्थगन आणि युरोपीय संघपोलंडने मार्च २०२५ पासून बेलारूस सीमेवरील स्थलांतरितांची आश्रय नोंदणी थांबवली आहे. युरोपीय आयोग "शस्त्र म्हणून वापरलेल्या" स्थलांतरासाठी आपत्कालीन आराखडा मांडणार आहे, आणि यामुळे परत न पाठवण्याच्या तत्त्वाला (नॉन-रिफुलमेंट) धोका निर्माण होतो, असे टीकाकार म्हणतात. हे सर्व युरोपीय संघाच्या नव्या स्थलांतर व आश्रय करारासोबतच घडत आहे.
जीएस२ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/राज्यव्यवस्था: तुलनात्मक निवडणूक प्रशासन आणि गोपनीयतामतदार पडताळणी डेटाबेसबाबत अमेरिकेचे सर्वोच्च न्यायालयएका तातडीच्या आदेशानुसार राज्यांना मतदारांची पात्रता तपासण्यासाठी अमेरिकी गृह सुरक्षा विभागाचा सिस्टेमॅटिक एलियन व्हेरिफिकेशन फॉर एन्टायटलमेंट्स (सेव्ह) कार्यक्रम वापरता येईल. हा कार्यक्रम गोपनीयतेच्या अधिकारांचे उल्लंघन करतो, हा कनिष्ठ न्यायालयाचा निर्णय या आदेशाने स्थगित केला आहे. मात्र निवडणुकीपूर्वी ९० दिवस मतदार यादी शुद्धीकरणावरील बंदीमुळे ३ नोव्हेंबरच्या मध्यावधी निवडणुकीवरील परिणाम मर्यादित राहील.
जीएस२/जीएस३ — आंतरराष्ट्रीय संबंध/संरक्षण: बहुराष्ट्रीय सरावतरंग शक्ती हवाई सरावभारतीय हवाई दलाच्या यजमानपदाखाली २८ सप्टेंबर ते १२ ऑक्टोबर या काळात होणाऱ्या तरंग शक्ती या बहुराष्ट्रीय सरावाच्या दुसऱ्या आवृत्तीसाठी फ्रान्सने राफेल एफ४, ए३३० एमआरटीटी आणि ए४०० एम विमाने जोधपूरला तैनात केली आहेत. फ्रान्सची मिशन पेगाझ २६ ही मोहीम सातव्या आवृत्तीत आहे.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा: सीमा व्यवस्थापनमणिपूर सीमेवर चार नागा ठारकामजोंग जिल्ह्यातील पिलोंग येथील चार ग्रामस्थांना म्यानमारमधून आलेल्या हल्लेखोरांनी ठार केले. तांगखुल नागा लाँगच्या कार्यकारी समितीने कुकी नॅशनल आर्मी-बर्मा घटकांवर आरोप केला असून सीमेवरील हा असा तिसरा हल्ला असल्याचे म्हटले आहे.
जीएस३ — अंतर्गत सुरक्षा: सायबर गुन्हेअमेरिकी नागरिकांना लक्ष्य करणारी सायबर फसवणूक२०२४ पासून अहमदाबादमधून चालवल्या जाणाऱ्या बेकायदेशीर कॉल सेंटरशी संबंधित आंतरराष्ट्रीय प्रकरणात केंद्रीय अन्वेषण विभागाने अंकित सतीशचंद्र पांडे याला अटक केली. या टोळीने अमेरिकी संघीय संस्थांच्या अधिकाऱ्यांची तोतयेगिरी केली. हा गुन्हा ८ सप्टेंबर रोजी नोंदवण्यात आला.
जीएस२ — समाज/न्यायव्यवस्था: महिला सुरक्षा आणि फौजदारी न्यायबृजभूषण यांच्या निर्दोष मुक्ततेला कुस्तीपटूंचे आव्हानचार महिला कुस्तीपटूंनी "कालबाह्य आणि रूढीवादी गृहीतकां"चा हवाला देत ३ ऑगस्टच्या विचारण न्यायालयाच्या निर्दोष मुक्ततेविरुद्ध अपील केले. आरोप भारतीय दंड संहितेच्या कलम ३५४, ३५४ अ, ३५४ ड आणि ५०६(१) अंतर्गत होते, तसेच पॉक्सो कायद्याखालील स्वतंत्र प्रकरणही आहे.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: न्यायव्यवस्था आणि निवडणुकानंदीग्राम पोटनिवडणुकीच्या उमेदवाराबाबत कलकत्ता उच्च न्यायालयखंडपीठाने निर्णय दिला की फौजदारी कायद्यात दबावात्मक कारवाईपासून अंतरिम संरक्षणाची तरतूद नाही; आरोपीने जामीन किंवा अटकपूर्व जामीन मागितला पाहिजे, आणि उमेदवारी म्हणून कोणतीही विशेष वागणूक मिळत नाही. नंदीग्राम पोटनिवडणूक ६ ऑक्टोबर रोजी आहे.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: स्थानिक स्वराज्य संस्थाराजस्थानच्या महापौर निवडणुकीत भाजपचा विजयराजस्थानच्या १० महानगरपालिकांपैकी नऊमध्ये आता भाजपचा महापौर आहे; काँग्रेसने फक्त बिकानेर जिंकले. महापौरांची निवड निवडून आलेल्या नगरसेवकांनी केली आणि मतदानानंतर लगेच मतमोजणी झाली.
जीएस२ — राज्यव्यवस्था: संसद आणि आरक्षणसंसदेत अनुसूचित जाती/जमातींच्या खासदारांचा बोलण्याचा वेळकेंद्रीय मंत्री जीतन राम मांझी यांनी लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांना पत्र लिहून विधेयकांवर अनुसूचित जाती/जमातींच्या खासदारांना अपुरा वेळ मिळत असल्याचे कळवले. मांझी हे अनुसूचित जाती/जमातींच्या आरक्षणाचे उप-वर्गीकरण आणि क्रीमी लेअरचेही समर्थन करतात, ज्याला चिराग पासवान यांचा विरोध आहे.
जीएस२ — प्रशासन: ग्राहक संरक्षण/न्यायव्यवस्थाकेरळममधील ग्राहक प्रकरणांचा अनुशेषग्राहक आयोगांमधील रिक्त पदे आणि पायाभूत सुविधा यांबाबतच्या स्वतःहून दाखल केलेल्या प्रकरणात न्यायमित्राने सर्वोच्च न्यायालयाला सादर केलेल्या स्थिती अहवालानुसार २६,६६८ प्रकरणे प्रलंबित आहेत. डिसेंबर २०२३ पासून जिल्हा आयोगांतील अनुशेष सुमारे ७६% ने वाढला आहे.
जीएस२ — प्रशासन: शिक्षणमनदीप भंडारी सीबीएसईचे नवे अध्यक्षमंत्रिमंडळाच्या नियुक्ती समितीने २००१ तुकडीचे आयएएस अधिकारी मनदीप भंडारी यांची सीबीएसईच्या अध्यक्षपदी नियुक्ती केली. ऑनस्क्रीन मार्किंग (ओएसएम) वाद आणि डेटा भंगाच्या छाननीच्या पार्श्वभूमीवर ते कार्यभार स्वीकारत आहेत.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: बाह्य क्षेत्रअर्थव्यवस्थेवर रिझर्व्ह बँकेचे बुलेटिन१८ सप्टेंबर २०२६ रोजी परकीय चलन साठा विक्रमी ७६६ अब्ज डॉलरवर पोहोचला, जो वस्तू आयातीच्या ११.२ महिन्यांसाठी पुरेसा आहे. अनिवासी भारतीयांच्या विशेष ठेव योजनेचा (एफसीएनआर-बी ओघ) यात हातभार लागला. पश्चिम आशियामुळे वाढणाऱ्या कच्च्या तेलाच्या किमती हा नकारात्मक जोखमीचा घटक असल्याचे रिझर्व्ह बँकेने नमूद केले आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: ऊर्जावीज प्रकल्पांसाठी आयातित कोळशाचे मिश्रणऔष्णिक प्रकल्पांना ५% पर्यंत आयातित कोळसा मिसळण्याचे निर्देश देण्याचा सरकार विचार करत आहे. डिसेंबर २०२१ ते मार्च २०२४ या काळातील आदेशानंतरचा असा हा पहिलाच निर्देश असेल. प्रकल्प तांत्रिकदृष्ट्या १५% पर्यंत मिश्रण करू शकतात.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: बँकिंग/निर्गुंतवणूकआयडीबीआय बँकेची धोरणात्मक विक्रीसरकार आणि एलआयसी आयडीबीआय बँकेतील ६०.७२% हिस्सा विकत आहेत (दोघांचा मिळून ९४.७१% हिस्सा आहे: केंद्र ४५.४८%, एलआयसी ४९.२४%). बोलीदार फेअरफॅक्स फायनान्शियल आणि एमिरेट्स एनबीडी यांना गृह मंत्रालयाची सुरक्षा मंजुरी आणि रिझर्व्ह बँकेचे "योग्य आणि पात्र" मूल्यांकन मिळाले आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: भांडवली बाजारएक्स्चेंजच्या स्वतःच्या सूचीबद्धतेबाबत एनएसईएनएसईचे अध्यक्ष श्रीनिवास इंजेटी यांनी सेबीला एक्स्चेंजच्या स्वतःच्या सूचीबद्धतेवर पुनर्विचार करण्याचे आवाहन केले. हितसंबंधांच्या संघर्षामुळे सेबीने २०१५ मध्ये ती नाकारली होती, आणि एनएसईने बीएसईवर सुमारे ४७ अब्ज डॉलर मूल्यासह पदार्पण केले.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था: बँकिंग/कामगारबँक संघटनांची पाच दिवसांच्या आठवड्याची मागणीयुनायटेड फोरम ऑफ बँक युनियन्सने २८ सप्टेंबरपासून तीन दिवसांचा संप पुकारला आहे. पाच दिवसांच्या कामकाजी आठवड्याबाबत वित्त मंत्रालयाने कोणतेही आश्वासन दिले नाही, असे सरकारी सूत्रांचे म्हणणे आहे.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/विज्ञान-तंत्रज्ञान: दूरसंचार नियमनट्रायचे डिजिटल कनेक्टिव्हिटी रेटिंग व्यासपीठभारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने सर्व प्रकारच्या मालमत्तांमधील इमारतींतर्गत मोबाइल आणि इंटरनेट कनेक्टिव्हिटीचे प्रमाणीकरण करण्यासाठी डिजिटल कनेक्टिव्हिटी रेटिंग (डीसीआर) व्यासपीठ आणि अॅप सुरू केले.
जीएस३ — विज्ञान-तंत्रज्ञान/अर्थव्यवस्था: इलेक्ट्रॉनिक्स पुरवठा साखळीएआयमुळे स्मार्टफोनच्या किमतीत वाढमेमरी चिप्ससाठी एआय आणि डेटा सेंटरच्या मागणीमुळे फोनच्या किमतीत १,००० ते ५,००० रुपयांची वाढ झाली आहे. स्मार्टफोनवर जीएसटी १८% आहे, आणि काउंटरपॉइंटच्या अंदाजानुसार २०२५ ते २०३० दरम्यान २०० डॉलरखालील जागतिक स्मार्टफोन विक्री सुमारे ४०% ने घटेल.
जीएस३ — अर्थव्यवस्था/समाज: हातमाग सहकारी संस्थाआंध्र प्रदेशातील विणकरांवर कर्जाचा सापळाचौथ्या अखिल भारतीय हातमाग गणनेनुसार (२०१९-२०) आंध्र प्रदेशात १,२७,६६२ विणकर आहेत. राष्ट्रीय हातमाग व हस्तकला महासंघाच्या म्हणण्यानुसार २०१६ पासून २६५.०९ कोटी रुपये थकीत आहेत, ४१५ सहकारी संस्थांपैकी केवळ सुमारे २०० सक्रिय आहेत, आणि २०१३ पासून एकाही संस्थेची निवडणूक झालेली नाही.
जीएस३ — आपत्ती व्यवस्थापनआंध्र प्रदेशात depression मुळे पावसाने मृत्यूतीव्र कमी दाबाचे क्षेत्र कलिंगपट्टणमजवळ किनारपट्टी ओलांडून गेले, त्यामुळे आंध्र प्रदेशातील पावसाचे बळी नऊवर पोहोचले. नागावली, वंशधारा आणि बाहुदा नद्यांमुळे श्रीकाकुलमला पुराचा धोका आहे; वरच्या भागातील पाण्याच्या प्रवाहाबाबत ओडिशाशी समन्वय सुरू आहे.
जीएस३ — पर्यावरण: हवामान बदलनेपाळच्या पंतप्रधानांचे पुराबाबत जगासाठी इशारा म्हणून भाष्यनेपाळचे पंतप्रधान बालेंद्र शाह यांनी ऑगस्टमधील भीषण पुराला "जगासाठी इशारा" म्हटले. ज्या देशांनी हवामान बदल घडवला नाही, तेही त्याची किंमत मोजतात, यावर त्यांनी भर दिला.