మూలం: PIB (పత్రికా సమాచార కార్యాలయం) · మూలాన్ని చదవండి ↗
సారాంశం
ఏప్రిల్–సెప్టెంబర్ ౨౦౨౬-౨౭లో భారత ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల ఎగుమతులు ౪౪% పెరిగి ౩౧.౯౭ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు చేరాయి. అంతకు ముందు ఏడాది ఇదే కాలంలో ఇవి ౨౨.౨౦ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లు. స్మార్ట్ఫోన్లు ౧౮.౧౭ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లతో (+౩౫.౮%) ఇప్పటికీ అతిపెద్ద విభాగం. అయితే వాటి వాటా తగ్గింది.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- భారీ స్థాయి ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీకి పీఎల్ఐ ౨౦౨౦లో మొదలైంది (మొబైల్ ఫోన్లు, నిర్దిష్ట విడిభాగాలు). ఐటీ హార్డ్వేర్కు పీఎల్ఐ ౨.౦ ౨౦౨౩లో మొదలైంది (ల్యాప్టాప్లు, ట్యాబ్లెట్లు, సర్వర్లు).
- ఈసీఎంఎస్: ౮ ఏప్రిల్ ౨౦౨౫న నోటిఫై చేశారు. వ్యయం ₹౨౨,౯౧౯ కోట్లు. కేంద్ర బడ్జెట్ ౨౦౨౬-౨౭లో దీన్ని ₹౪౦,౦౦౦ కోట్లకు పెంచారు. విడిభాగాలు, ఉప-అసెంబ్లీలు, మూలధన వస్తువులను ఇది కవర్ చేస్తుంది.
- ముద్రిత సర్క్యూట్ బోర్డులు, కెమెరా/డిస్ప్లే మాడ్యూళ్లు, కనెక్టర్లు, కెపాసిటర్లు, లిథియం-అయాన్ సెల్స్, అరుదైన భూ అయస్కాంతాలు దిగుమతులపై ఆధారపడే వస్తువులు. ఈసీఎంఎస్ వీటిని లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది.
- ౨౦౩౦ లక్ష్యం: ౫౦౦ బిలియన్ అమెరికా డాలర్ల ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ, ౧౫౦ బిలియన్ అమెరికా డాలర్ల ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు.
- పదాలు: దేశీయ విలువ జోడింపు, ఈఎస్డీఎం (ఎలక్ట్రానిక్స్ సిస్టమ్ డిజైన్ అండ్ మ్యానుఫాక్చరింగ్).
గణాంకాలు, వివరాలు
- ఏప్రిల్–సెప్టెంబర్ కాలంలో మొత్తం ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు: ౨౨.౨౦ బిలియన్ అమెరికా డాలర్ల (౨౦౨౫-౨౬) నుంచి ౩౧.౯౭ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు (౨౦౨౬-౨౭), అంటే +౪౪.౦%.
- స్మార్ట్ఫోన్లు: ౧౩.౩౮ బిలియన్ అమెరికా డాలర్ల నుంచి ౧౮.౧౭ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు (+౩౫.౮%). వాటా ౬౦.౩% నుంచి ౫౬.౮%కి తగ్గినా ఇంకా అధిక భాగంగానే ఉంది.
- స్మార్ట్ఫోన్లేతర ఎలక్ట్రానిక్స్: ౮.౮౧ బిలియన్ అమెరికా డాలర్ల నుంచి ౧౩.౭౯ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు (+౫౬.౫%). వాటా ౩౯.౭% నుంచి ౪౩.౨%కి పెరిగింది.
- ముఖ్య ఉత్పత్తులుగా వ్యాసం పేర్కొన్నవి: ముద్రిత సర్క్యూట్ బోర్డులు, నెట్వర్క్ ప్రసార పరికరాలు, మెమరీ ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్లు, నిల్వ పరికరాలు. పేర్కొన్న మార్కెట్లు: సింగపూర్, చైనా, హాంకాంగ్, మలేషియా. మూల పాఠం ఐదు వస్తు శ్రేణుల గణాంకాలను ఇస్తూ ప్రతి ఉత్పత్తి పేరును చెప్పలేదు. అందుకే ఇక్కడ వాటిని ఎ నుంచి ఈ వరకు గుర్తించాం:
- ఎ: ౬౩.౩ మిలియన్ అమెరికా డాలర్ల నుంచి ౨.౧౦ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు (+౩౨౧౯%). సింగపూర్ ౧.౮౭ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లు; చైనా ౧౧౧.౫ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు.
- బి: ౨౧౩.౭ మిలియన్ అమెరికా డాలర్ల నుంచి ౮౬౪.౧ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు (+౩౦౪%). చైనా ౭౮౯.౨ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు; హాంకాంగ్ ౫.౯ మిలియన్ అమెరికా డాలర్ల నుంచి ౨౫.౩ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు.
- సి: ౭౩౨.౯ మిలియన్ అమెరికా డాలర్ల నుంచి ౧.౪౫ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు (+౯౮%). హాంకాంగ్ ౨౬౪.౭ మిలియన్ అమెరికా డాలర్ల నుంచి ౮౫౭.౭ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు; అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు ౧౩౦.౯ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు; నెదర్లాండ్స్ ౧౨౪.౪ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు.
- డి: ౨౩.౧ మిలియన్ అమెరికా డాలర్ల నుంచి ౫౬౨.౪ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు (+౨౩౩౩%). మలేషియా ౩౯౦.౮ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు; సింగపూర్ ౧౦౨.౪ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు; హాంకాంగ్ ౨౫.౨ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు.
- ఈ: ౧౪.౬ మిలియన్ అమెరికా డాలర్ల నుంచి ౨౬౦.౫ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లకు (+౧౬౮౦%). చైనా ౧౦౮.౬ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు; సింగపూర్ ౭౬.౮ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు; హాంకాంగ్ ౨౨.౩ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు; అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు ౨౦.౭ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు.
- స్మార్ట్ఫోన్ల గమ్యస్థానాల వారీ విభజనను వ్యాసం ఇవ్వలేదు.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
ఏ దేశమైనా సాధారణంగా అసెంబ్లింగ్తో (స్మార్ట్ఫోన్ల వంటి పూర్తి ఉత్పత్తులు) ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. తరువాత ఉప-అసెంబ్లీలు, విడిభాగాలు, ముడి పదార్థాల తయారీలోకి లోతుగా వెళుతుంది. విలువ శృంఖలంలో ఈ పురోగమనం వల్ల దేశీయ విలువ జోడింపు పెరుగుతుంది, దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది, సరఫరా శృంఖలం స్థిరత్వం బలపడుతుంది. భారత ప్రోత్సాహక వ్యవస్థ కూడా ఇదే క్రమాన్ని అనుసరిస్తోంది. మొదట భారీ స్థాయి ఎలక్ట్రానిక్స్ (మొబైల్ ఫోన్లు) కోసం ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక (పీఎల్ఐ) పథకం వచ్చింది. తరువాత విడిభాగాలపై దృష్టి పెట్టిన ఎలక్ట్రానిక్స్ విడిభాగాల తయారీ పథకం (ఈసీఎంఎస్) వచ్చింది. స్మార్ట్ఫోన్ల వాటా తగ్గడం, స్మార్ట్ఫోన్లేతర వస్తువులు పెరగడం అంతిమ అసెంబ్లింగ్కు మించి క్రమంగా విస్తరిస్తున్నట్లు సూచిస్తున్నాయి. అయితే ఈ ధోరణికి ఏదైనా నిర్దిష్ట పథకమే కారణమని వ్యాసం పేర్కొనలేదు.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ: పారిశ్రామిక విధానం, తయారీ, ఎగుమతులు, బాహ్య రంగం; జీఎస్౩ – సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ: స్వదేశీకరణ.
నేపథ్యం
భారీ స్థాయి ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీకి పీఎల్ఐ పథకం (ఎల్ఎస్ఈఎం)
ఎలక్ట్రానిక్స్ విడిభాగాల తయారీ పథకం (ఈసీఎంఎస్)
అదనపు నేపథ్యం
- ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు ౨౦౧౪-౧౫లో సుమారు ₹౩౮ వేల కోట్ల నుంచి ౨౦౨౫-౨౬లో సుమారు ₹౪.౨౪ లక్షల కోట్లకు పెరిగాయి. ఉత్పత్తి సుమారు ₹౧.౯ లక్షల కోట్ల నుంచి సుమారు ₹౧౩.౧౧ లక్షల కోట్లకు పెరిగింది.
- పీఐబీ ఉటంకించిన డీజీసీఐఎస్ గణాంకాల ప్రకారం ౨౦౨౪-౨౫ ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల దిగుమతులు ౯౮.౬ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లు కాగా, ఎగుమతులు సుమారు ౩౮.౫ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లు. దిగుమతులపై ఆధారపడటం ఇంకా ఎక్కువగానే ఉంది. ఎలక్ట్రానిక్స్ మూడో అతిపెద్ద ఎగుమతి వర్గం.
- ఎల్ఎస్ఈఎం పీఎల్ఐపై జరిగిన బాహ్య మూల్యాంకనం ప్రకారం ౨౦౨౩-౨౪ ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశీయ విలువ జోడింపు ౨౩%కి పెరిగింది.
- పరిమాణం పరంగా భారతదేశం ప్రపంచంలో రెండో అతిపెద్ద మొబైల్ ఫోన్ తయారీదారు.
మెయిన్స్ కోణాలు
- ఎగుమతుల బుట్ట విస్తరణ. స్మార్ట్ఫోన్లేతర ఎలక్ట్రానిక్స్ (+౫౬.౫%) స్మార్ట్ఫోన్ల (+౩౫.౮%) కంటే వేగంగా పెరిగాయి. వాటి వాటా ౩౯.౭% నుంచి ౪౩.౨%కి చేరింది. ఇది అంతిమ అసెంబ్లింగ్ నుంచి విడిభాగాలు, సర్క్యూట్ బోర్డులు, కమ్యూనికేషన్ పరికరాలు, మెమరీ, నిల్వ వైపు విధాన మార్పుకు మద్దతిస్తుంది.
- ఆధార ప్రభావాలు. అత్యంత ఆకర్షణీయమైన వృద్ధి రేట్లు (౩౨౧౯%, ౨౩౩౩%, ౧౬౮౦%) చాలా చిన్న ఆధారాల (౬౩.౩ మిలియన్, ౨౩.౧ మిలియన్, ౧౪.౬ మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు) నుంచి మొదలయ్యాయి. సంపూర్ణ పరంగా శ్రేణి ఎ (౨.౧౦ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లు), శ్రేణి సి (౧.౪౫ బిలియన్ అమెరికా డాలర్లు) ఎక్కువ ముఖ్యమైనవి. జాగ్రత్తగా రాసిన సమాధానంలో శాతాలు, సంపూర్ణ విలువలు రెండింటినీ ప్రస్తావించాలి.
- గమ్యస్థానాలు ప్రాంతీయ విలువ శృంఖలాలను సూచిస్తాయి. అనేక శ్రేణులకు సింగపూర్, చైనా, హాంకాంగ్, మలేషియా ప్రధాన మార్కెట్లు. శ్రేణి సిలో హాంకాంగ్ పాత్ర పెద్దది. ఇది తుది వినియోగదారుల డిమాండ్తో పాటు ఆసియా సరఫరా శృంఖలాలు, పునఃఎగుమతి/వాణిజ్య కేంద్రాలతో అనుసంధానాన్ని సూచిస్తుంది. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు, నెదర్లాండ్స్కు పరిమాణాలు తక్కువ. అభివృద్ధి చెందిన ఆర్థిక వ్యవస్థల మార్కెట్లలోకి విస్తరించడం మెయిన్స్లో చర్చించదగిన అంశం.
- విలువ జోడింపు, స్థూల ఎగుమతులు. ఎగుమతుల వృద్ధి అంటే దేశీయ విలువ జోడింపు పెరుగుదల కాదు. మూల్యాంకన గణాంకాల ప్రకారం ఎల్ఎస్ఈఎంలో దేశీయ విలువ జోడింపు ౨౩% (౨౦౨౩-౨౪ ఆర్థిక సంవత్సరం). విడిభాగాల్లో దిగుమతులపై ఆధారపడటం ఎక్కువ. ఈ అంతరాన్ని పూడ్చడమే ఈసీఎంఎస్ లక్ష్యం.
- విధానాల క్రమం. పీఎల్ఐ (అసెంబ్లింగ్, తయారీ స్థాయి) నుంచి ఈసీఎంఎస్ (విడిభాగాలు), సెమీకండక్టర్ కార్యక్రమాలకు విధానం సాగింది. మౌలిక సదుపాయాలు, నైపుణ్యం గల కార్మికులు, లాజిస్టిక్స్, వాణిజ్య ఒప్పందాలు పూరక అంశాలు.
- బాహ్య ఆధారపడటం, ప్రమాదాలు. కొన్ని ఉత్పత్తి శ్రేణులపై, ఆసియా కేంద్రాలపై ఆధారపడటం; దిగుమతి చేసుకునే ముడి వస్తువులు (ముద్రిత సర్క్యూట్ బోర్డులు, అరుదైన భూ అయస్కాంతాల వంటివి); ప్రపంచ డిమాండ్ చక్రాలు ప్రమాదాలు.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "భారత ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు స్మార్ట్ఫోన్లకు మించి విస్తరిస్తున్నాయి. ఈ మార్పులో పీఎల్ఐ, ఎలక్ట్రానిక్స్ విడిభాగాల తయారీ పథకం పాత్రను అంచనా వేయండి. దేశీయ విలువ జోడింపును పెంచడంలో, ఎగుమతి మార్కెట్లను వైవిధ్యపరచడంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను చర్చించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక పథకాలు (౧౪ రంగాలు), మేక్ ఇన్ ఇండియా, ఆత్మనిర్భర్ భారత్
- భారత సెమీకండక్టర్ మిషన్ / సెమికాన్ ఇండియా; ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ క్లస్టర్లు; ఎలక్ట్రానిక్ విడిభాగాలు, సెమీకండక్టర్ల తయారీ ప్రోత్సాహక పథకం (స్పెక్స్)
- జాతీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ విధానం ౨౦౧౯; ఈఎస్డీఎం రంగం; ప్రపంచ విలువ శృంఖలాలు
- భారత బాహ్య రంగం: ఎగుమతుల కూర్పు, కరెంట్ ఖాతా, స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలు
- కీలక ఖనిజాలు, అరుదైన భూ మూలకాలు; సరఫరా శృంఖల స్థిరత్వం
అంశాలు: GS3
19 నవంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో