BrainParrot

సహాయహస్తం: వరుస తుపానులు అర్నబ్, మురసు మరియు విపత్తు ఆర్థిక సహాయం (సంపాదకీయం)

GS3పూర్తి నోట్ప్రచురణ:

మూలం: ది హిందూ, 5 నవంబర్, 2026

సారాంశం

  • అర్నబ్ తుపాను (అక్టోబరు ౨౮న తీరం దాటింది), మురసు తుపాను (నవంబరు ౩న తీరం దాటింది) ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరాన్ని తాకాయి. మొదటి తుపాను వల్ల దక్షిణ ఒడిశా కూడా ప్రభావితమైంది. సన్నద్ధత, వేగవంతమైన స్పందన వల్ల ప్రాణనష్టం తక్కువగా ఉంది.
  • పంట నష్టానికి మెరుగైన పరిహారం, మెరుగుపడిన పీఎంఎఫ్‌బీవై, శాశ్వత పునరుద్ధరణకు కేంద్ర సహాయం, ప్రభుత్వాలతో శాస్త్రీయ సంస్థల మరింత సహకారం అవసరమని సంపాదకీయం వాదిస్తుంది.
  • కేంద్రం "సహకార సమాఖ్య విధానం" స్ఫూర్తితో వ్యవహరించాలని కూడా అది చెబుతుంది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ – విపత్తు నిర్వహణ; జీఎస్౨ – సమాఖ్య విధానం, సంక్షేమ పథకాలు; జీఎస్౩ – వ్యవసాయం (పంటల బీమా)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్/ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్‌లు విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, ౨౦౦౫ కింద ఏర్పాటయ్యాయి.
  • ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్/ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్‌లలో ౧౫వ ఆర్థిక సంఘం విభాగాలు: స్పందన, సహాయ చర్యలు ౪౦%, పునరుద్ధరణ, పునర్నిర్మాణం ౩౦%, సన్నద్ధత/సామర్థ్య నిర్మాణం ౧౦%.
  • పీఎంఎఫ్‌బీవై ౨౦౧౬లో ప్రారంభమైంది. రైతు ప్రీమియం గరిష్ఠ పరిమితులు ౨% (ఖరీఫ్), ౧.౫% (రబీ), ౫% (వాణిజ్య/ఉద్యాన పంటలు). మిగిలిన మొత్తాన్ని కేంద్రం, రాష్ట్రాలు సమానంగా భరిస్తాయి.
  • ౨౦౨౦ నుంచి పీఎంఎఫ్‌బీవై రైతులందరికీ స్వచ్ఛందం. ఆరబెట్టడానికి వదిలిన పంటలకు ౧౪ రోజుల వరకు కోత తర్వాత నష్టాలు కూడా కవరేజ్‌లో ఉన్నాయి.
  • యస్-టెక్, క్రాపిక్ దిగుబడి అంచనా, పంట ఆరోగ్య ధ్రువీకరణ కోసం పీఎంఎఫ్‌బీవై సాధనాలు.
  • సహకార సమాఖ్య విధానం: కేంద్రం, రాష్ట్రాలు కలిసి పనిచేస్తాయి, ఇందులో ఆర్థిక బదిలీలు కూడా ఉంటాయి.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • అర్నబ్ (అక్టోబరు ౨౮న తీరం దాటింది): ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నష్టం సుమారు ₹౪,౫౨౬ కోట్లుగా అంచనా. దక్షిణ ఒడిశాలో దాదాపు ౯౦,౦౦౦ హెక్టార్ల నిలబడి ఉన్న పంటలకు కూడా నష్టం కలిగింది.
  • మురసు (నవంబరు ౩న తీరం దాటింది): ప్రాథమిక అంచనాల ప్రకారం సుమారు ౫౨,౫౦౦ హెక్టార్ల నిలబడి ఉన్న పంటలు ప్రభావితమయ్యాయి.
  • రెండు తుపానుల వల్ల ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఏడుగురు మరణించారని నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
  • పోలిక, హుదూద్ తుపాను (అక్టోబరు ౨౦౧౪): ౬౩ మరణాలు, దాదాపు ₹౨౨,౦౦౦ కోట్ల నష్టం.
  • కర్ణాటక, తెలంగాణ, తమిళనాడు నుంచి సిబ్బంది సహాయక చర్యలకు తోడ్పడ్డారు.
  • ప్రాథమిక క్షేత్రస్థాయి అంచనా తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రభావిత రాష్ట్రాలకు మొదటి విడత నిధులను త్వరలో విడుదల చేసే అవకాశం ఉంది.
  • పీఎంఎఫ్‌బీవై ప్రారంభమై పదేళ్లు అయింది, కానీ అది రైతులకు సమగ్ర రక్షణ ఇవ్వలేదని సంపాదకీయం అంటుంది.
  • విధాన అంశాలు: ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్/ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్‌లు సహాయ చర్యల కోసమే, పునరుద్ధరణ కోసం కాదనేది కేంద్రం తొలి వైఖరి. ౧౫వ ఆర్థిక సంఘం సూచన తర్వాత రెండేళ్ల క్రితం పునరుద్ధరణ, పునర్నిర్మాణాన్ని చేర్చింది.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

  • భారతదేశంలో విపత్తు స్పందనను రాష్ట్రాలు నిర్వహిస్తాయి, కేంద్రం సహకరిస్తుంది. ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సు చేసిన ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్/ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్ విభాగాల ద్వారా నిధులు అందుతాయి.
  • గతంలో నిధులు స్పందన, సహాయ చర్యలకు మాత్రమే వర్తించేవి. ౧౫వ ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సు తర్వాత మాత్రమే పునరుద్ధరణ, పునర్నిర్మాణం చేరాయి.
  • రైతులకు ప్రధాన ప్రమాద బదిలీ సాధనం పంటల బీమా (పీఎంఎఫ్‌బీవై). అది సమగ్రంగా లేకపోతే భారం తిరిగి రాష్ట్రంపైనా, రైతులపైనా పడుతుంది.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – పర్యావరణం/విపత్తు నిర్వహణ (విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, ౨౦౦౫; జాతీయ విపత్తు నిర్వహణ సంస్థ/రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ సంస్థలు; విపత్తు ఆర్థిక సహాయం). జీఎస్౩ – వ్యవసాయం: పంటల బీమా, రైతు ఆదాయ స్థిరీకరణ. జీఎస్౨ – సమాఖ్య విధానం: కేంద్ర–రాష్ట్ర ఆర్థిక సంబంధాలు (ఆర్థిక సంఘం గ్రాంట్లు).

నేపథ్యం

ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ / ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్, ౧౫వ ఆర్థిక సంఘం

ప్రధాన మంత్రి ఫసల్ బీమా యోజన (పీఎంఎఫ్‌బీవై)

అదనపు నేపథ్యం

  • ౨౦౨౬–౨౭కు పీఎంఎఫ్‌బీవైకి ₹౧౨,౨౦౦ కోట్లు కేటాయించినట్లు పీఐబీ తెలిపింది. ఖరీఫ్ ౨౦౨౬లో పీఎంఎఫ్‌బీవైని ౨౫ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు అమలు చేస్తున్నాయి.
  • ప్రారంభం నుంచి ౯౨.౪౬ కోట్లకు పైగా రైతు దరఖాస్తులకు బీమా కల్పించామని, ౨౬.౩౩ కోట్లకు పైగా దరఖాస్తులపై ₹౨.౦౬ లక్షల కోట్లకు పైగా క్లెయిములు చెల్లించామని పీఐబీ నివేదించింది.
  • ౧౬వ ఆర్థిక సంఘం కోసం ప్రపంచ బ్యాంకు చేసిన సమీక్షలో, ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ స్వల్పకాలిక పునరుద్ధరణపైనే దృష్టి పెట్టిందని, దీర్ఘకాలిక పునర్నిర్మాణానికి వినియోగం పరిమితంగా ఉందని తేలింది.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • సన్నద్ధత ఫలితమిస్తుంది:
  • హుదూద్ (౨౦౧౪)లో ౬౩ మరణాలకు బదులు ఏడు మరణాలు; హుదూద్‌లో సుమారు ₹౨౨,౦౦౦ కోట్ల నష్టానికి బదులు అర్నబ్‌కు దాదాపు ₹౪,౫౨౬ కోట్ల నష్టం.
  • ప్రాణనష్టం, నష్టం తగ్గడానికి రియల్ టైమ్ గవర్నెన్స్ సొసైటీ (ఆర్‌టీజీఎస్), ఇతర సాంకేతికతలు కారణమని సంపాదకీయం పేర్కొంది. కాబట్టి సాంకేతికత ఆధారిత ముందస్తు హెచ్చరిక, సమన్వయం ముఖ్యం.
  • జాగ్రత్త: ఈ రెండు సంఘటనలు సరిసమానమైనవి కావు, మురసు నష్టం ఇంకా అంచనా వేస్తున్నారు.
  • ఆచరణలో సహకార సమాఖ్య విధానం: ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సహాయపడటానికి కర్ణాటక, తెలంగాణ, తమిళనాడు సిబ్బందిని పంపాయి. అయితే నిధులు ఇప్పటికీ కేంద్ర అంచనా, విడుదలపై ఆధారపడతాయి, కాబట్టి మొదటి విడతలు సకాలంలో అందడం ముఖ్యం.
  • విపత్తు ఆర్థిక సహాయంలో అంతరం:
  • పునరుద్ధరణ–పునర్నిర్మాణ విభాగం ఉంది, కానీ ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నప్పుడు కేంద్రం అదనపు సహాయం ఇవ్వాలని సంపాదకీయం కోరుతుంది.
  • కేవలం సహాయ చర్యలకే కాకుండా శాశ్వత పునరుద్ధరణకు కూడా నిధులివ్వాలి.
  • ప్రమాదం: ౧౬వ ఆర్థిక సంఘం కోసం ప్రపంచ బ్యాంకు చేసిన సమీక్షలో ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ మద్దతు స్వల్పకాలిక పునరుద్ధరణపైనే దృష్టి పెట్టిందని, దీర్ఘకాలిక పునర్నిర్మాణానికి వినియోగం పరిమితంగా ఉందని తేలింది.
  • వ్యవసాయం, బీమా:
  • సంపాదకీయంలోని గణాంకాలు (అర్నబ్ వల్ల దక్షిణ ఒడిశాలో సుమారు ౯౦,౦౦౦ హెక్టార్లు, ప్రాథమిక అంచనాల ప్రకారం మురసు వల్ల సుమారు ౫౨,౫౦౦ హెక్టార్లు) కలిపితే దాదాపు ౧౪౨,౫౦౦ హెక్టార్ల నిలబడి ఉన్న పంటలు ప్రభావితమయ్యాయి. ఈ మొత్తం ఈ నోట్ సొంత లెక్క, మురసు గణాంకం ఇంకా ప్రాథమికమే.
  • రైతులందరూ చేరేలా పీఎంఎఫ్‌బీవైని మెరుగుపరచాలి, రాష్ట్రాలు అవగాహన పెంచి ప్రయోజనాలకు అదనంగా నిధులు చేర్చాలి, పంట నష్టానికి పరిహార చట్రం అవసరం.
  • శాస్త్ర–ప్రభుత్వ సహకారం: విపత్తులు తరచుగా వస్తున్న నేపథ్యంలో ఉన్నత విద్యా (శాస్త్ర, సాంకేతిక) సంస్థలు కేంద్ర, రాష్ట్ర సంస్థలతో కలిసి పనిచేయాలి.

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "తూర్పు తీరంలో ఇటీవలి తుపానులలో సన్నద్ధత ప్రాణనష్టాన్ని తగ్గించింది, అయినప్పటికీ రైతులు, రాష్ట్రాలు భారీ నష్టాలను భరిస్తున్నాయి. భారతదేశ విపత్తు ఆర్థిక సహాయ, పంటల బీమా చట్రం సమర్థతను పరిశీలించి, సంస్కరణలను సూచించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, ౨౦౦౫; జాతీయ విపత్తు నిర్వహణ సంస్థ, రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ సంస్థలు, జాతీయ విపత్తు స్పందన దళం (ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ దళం)
  • ఆర్థిక సంఘాలు, కేంద్ర–రాష్ట్ర బదిలీలు
  • పీఎంఎఫ్‌బీవై, పునర్వ్యవస్థీకృత వాతావరణ ఆధారిత పంటల బీమా పథకం మధ్య పోలిక
  • ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు, భారత వాతావరణ శాఖ తుపాను అంచనాలు
  • సహకార సమాఖ్య విధానం; "సహకార, పోటీ సమాఖ్య విధానం" సిద్ధాంతం

అంశాలు: GS3పర్యావరణం

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

5 నవంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో