BrainParrot

అర్నబ్ తుఫాను: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నష్టం ₹౪,౬౦౦ కోట్లుగా అంచనా; భారీ వర్షాలతో దక్షిణ ఒడిశా జలమయం

GS3పూర్తి నోట్ప్రచురణ: · నవీకరణ:

మూలం: ది హిందూ, 30 అక్టోబర్, 2026

సారాంశం

  • అర్నబ్ తుఫాను ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను తాకింది. రాష్ట్ర ప్రాథమిక అంచనా ప్రకారం నష్టం ₹౪,౬౦౦ కోట్లు. కృష్ణా, గోదావరి ప్రాంతాల్లో ఏరియల్ సర్వే నిర్వహించిన తర్వాత ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు గురువారం (అక్టోబర్ ౨౯) ఈ విషయాన్ని ప్రకటించారు.
  • అదే వ్యవస్థ తర్వాత దక్షిణ ఒడిశా (గంజాం, గజపతి, కంధమాల్)లో రికార్డు స్థాయి వర్షం కురిపించింది. రోడ్లు కొట్టుకుపోయాయి, గ్రామాలు చుట్టూ నీటితో ఒంటరయ్యాయి, కొండచరియలు విరిగిపడ్డాయి. చిక్కుకుపోయిన వారిని కోస్ట్ గార్డ్ హెలికాప్టర్‌తో తరలించింది.
  • రెండు రాష్ట్రాలు ఇప్పుడు సహాయ, పునరుద్ధరణ చర్యల్లో ఉన్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు కేంద్ర అంచనా బృందం రానుంది. నవంబర్ ౧ నుంచి మరిన్ని వర్షాలను తెచ్చే కొత్త అల్పపీడన వ్యవస్థ ఏర్పడుతుందని అంచనా.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ – విపత్తు నిర్వహణ; జీఎస్౧ – భౌతిక భూగోళశాస్త్రం (తుఫానులు)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్ విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, ౨౦౦౫లోని సెక్షన్ ౪౮(౧)(ఎ) కింద, ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ సెక్షన్ ౪౬ కింద ఏర్పడ్డాయి. హోం మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ. ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్/ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ సహాయం ఉపశమనం మాత్రమే, పరిహారం కాదు.
  • "తీవ్ర స్వభావం" గల విపత్తులకు ఎంహెచ్‌ఏ ఐఎంసీటీని ఏర్పాటు చేస్తుంది. ఐఎంసీటీ నివేదిక జాతీయ కార్యనిర్వాహక కమిటీ ఉప కమిటీకి, తర్వాత ఉన్నత స్థాయి కమిటీకి వెళ్తుంది.
  • ఐఎండీ తుఫాను వర్గాలు పైన ప్రాథమిక భావనల భాగంలో ఉన్నాయి. బలమైన అల్పపీడనం గంటకు ౫౦–౬౧ కి.మీ. వేగం. దానికి పేరు పెట్టరు. నామకరణం తుఫాను స్థాయిలో (గంటకు ౬౨ కి.మీ. లేదా అంతకంటే ఎక్కువ) మొదలవుతుంది.
  • ఐఎండీ ౧౦ మీటర్ల ఎత్తులో ౩ నిమిషాల ఎంఎస్‌డబ్ల్యూను ఉపయోగిస్తుంది.
  • అర్నబ్: బంగ్లాదేశ్ పేరు పెట్టింది, ౨౦౨౬ ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర సీజన్‌లో మొదటి పేరున్న తుఫాను. ఇది కాకినాడ సమీపంలో ఆంధ్రప్రదేశ్–యానాం తీరాన్ని దాటింది. యానాం కేంద్రపాలిత ప్రాంతం పుదుచ్చేరికి చెందిన తీర ఎన్‌క్లేవ్.
  • ఒడిశాలో ఉప్పొంగిన నదులు: రుషికుల్య, వంశధార (బంశధార), మహేంద్రతనయ. ఇవన్నీ దక్షిణ ఒడిశా గుండా ప్రవహిస్తాయి.
  • ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ఐఎండీ ప్రాంతీయ కేంద్రం అమరావతిలో ఉందని వ్యాసం పేర్కొంది.
  • జాతీయ రహదారి ౩౨౬లో (ఒడిశాలోని బరంపురం–మోహన విభాగం) కొంత భాగం కొట్టుకుపోయింది. భువనేశ్వర్‌లోని కోస్ట్ గార్డ్ ఎయిర్ ఎన్‌క్లేవ్ నుంచి కోస్ట్ గార్డ్ ఏఎల్‌హెచ్ ఎంకే-౩ హెలికాప్టర్‌ను ఉపయోగించింది.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • ప్రాథమిక నష్టం అంచనా: ₹౪,౬౦౦ కోట్లు.
  • మరణాలు: తుఫాను కారణంగా జరిగిన సంఘటనల్లో ౭. ప్రాణనష్టాన్ని పరిమితం చేసినందుకు తుఫాను సంసిద్ధతకు ముఖ్యమంత్రి ఘనత ఇచ్చారు.
  • అత్యంత ప్రభావిత ప్రాంతం: డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ జిల్లా (చెయ్యేరు, గచ్చకాయల పోర గ్రామాలను సందర్శించారు). గుంటూరు జిల్లా తాడేపల్లి మండలంలో కూడా పంట నష్టం కనిపించింది (ఫొటో క్యాప్షన్ ప్రకారం అరటి మొక్కలు).
  • విద్యుత్: ఒక్క కోనసీమలోనే కనీసం ౮,౦౦౦ విద్యుత్ స్తంభాలు కూలిపోయాయి. తెలంగాణ నుంచి ౧,౦౦౦ మంది సిబ్బందిని రాష్ట్రం కోరింది. తమిళనాడు, కర్ణాటక నుంచి ౨,౦౦౦ మంది సిబ్బందిని కోరే అవకాశం ఉంది. శనివారం నాటికి సరఫరాను పునరుద్ధరించాలని లక్ష్యం. స్తంభాలను నిలబెట్టే యంత్రాలను ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి తెప్పిస్తారు.
  • పరిహారం: కూలిన ప్రతి కొబ్బరి లేదా ఆయిల్ పామ్ చెట్టుకు ₹౧,౫౦౦. పంట నష్టం లెక్కింపు తర్వాత పంట పరిహారం, ఇన్‌పుట్ సబ్సిడీ నిర్ణయిస్తారు.
  • సహాయ శిబిరాల్లోని కుటుంబాలకు ౨౫ కిలోల బియ్యం సంచి, నగదు ఇస్తారు.
  • కేంద్ర బృందం శుక్రవారం కోనసీమ, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలకు చేరుకుంటుంది.
  • తదుపరి వాతావరణం: దక్షిణ అండమాన్ సముద్రంపై అల్పపీడన ప్రాంతం అక్టోబర్ ౩౧ నాటికి ఆగ్నేయ బంగాళాఖాతం, అండమాన్ నికోబార్ దీవులపై అల్పపీడనంగా మారుతుందని అంచనా. ఇది బలపడి నవంబర్ ౨ నాటికి పశ్చిమ–వాయవ్య దిశగా ఆంధ్ర తీరం వైపు కదిలే అవకాశం ఉంది. నవంబర్ ౧–౨ తేదీల్లో తీరంలో భారీ వర్షం కురిసే అవకాశం ఉంది.
  • కేంద్రాల వారీగా అత్యధిక వర్షపాతం, మి.మీ.లో: పాత్రపూర్ (గంజాం) ౫౪౬; సొరడా (గంజాం) ౫౦౩; జి. ఉదయగిరి (కంధమాల్) ౪౬౨; మహేంద్రగఢ్ (గజపతి) ౪౫౮; సనఖెముండి (గంజాం) ౩౮౮; చికిటి (గంజాం) ౩౦౯.
  • గంజాంలో ౪౨,౫౦౦ మంది ఒంటరయ్యారు, ౧౧,౦౦౦ మందిని ఆశ్రయ కేంద్రాలకు తరలించారు.
  • గంజాం, గజపతి జిల్లాల్లోని ౨౨ బ్లాకుల్లో ౨౦౦కు పైగా గ్రామాలు తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.
  • కోస్ట్ గార్డ్ రక్షణ చర్య (అక్టోబర్ ౨౯ ఉదయం ఆపద కాల్): జగ్మోహన్‌లోని వరద ముంచెత్తిన ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం నుంచి ఆరుగురిని వించ్ ద్వారా పైకి తీసుకున్నారు. వారిలో ఇద్దరు మహిళలు, ఇద్దరు పిల్లలు, ఒక వృద్ధుడు ఉన్నారు.
  • నష్టం: కోతకు సిద్ధంగా ఉన్న వరి పంట దెబ్బతింది. కొండ ప్రాంత భూభాగం వల్ల వర్షపు నీరు కొండల నుంచి దిగువకు ప్రవహించి, కొండచరియలు విరిగిపడటానికి, మౌలిక సదుపాయాలకు నష్టానికి కారణమైంది.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

  • భారతదేశ విపత్తు పాలన విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, ౨౦౦౫పై ఆధారపడి ఉంది. ప్రాథమిక బాధ్యత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలది. కేంద్రం లాజిస్టిక్స్, ఆర్థిక సహాయంతో వాటి కృషికి అనుబంధంగా నిలుస్తుంది.
  • రాష్ట్రాలు ముందుగా సహాయ వ్యయాన్ని తమ రాష్ట్ర విపత్తు ప్రతిస్పందన నిధి (ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్) నుంచి, భారత ప్రభుత్వం ఆమోదించిన అంశాలు, ప్రమాణాల పరిధిలో భరిస్తాయి.
  • "తీవ్ర స్వభావం" గల విపత్తుకు జాతీయ విపత్తు ప్రతిస్పందన నిధి (ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్) నుంచి అదనపు సహాయం అందుతుంది. అంతర్ మంత్రిత్వ కేంద్ర బృందం (ఐఎంసీటీ) పర్యటన ఆధారంగా చేసే అంచనా ఈ ప్రక్రియలో భాగం.
  • అందుకే నాయుడు కేంద్ర హోం మంత్రికి వివరించి, కేంద్ర బృందం రాకను ప్రకటించారు. ₹౪,౬౦౦ కోట్ల మొత్తం రాష్ట్ర అంచనా మాత్రమే. కేంద్రం విడుదల చేసే మొత్తం కాదు.
  • ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్/ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ కింద అందే సహాయం ఉపశమనం మాత్రమే. జరిగిన లేదా క్లెయిమ్ చేసిన నష్టానికి పరిహారం కాదు.
  • రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర సహాయం కూడా కనిపిస్తోంది. విద్యుత్ సిబ్బందిని పంపమని తెలంగాణ, తమిళనాడు, కర్ణాటకలను కోరారు.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – పర్యావరణం/విపత్తు నిర్వహణ: విపత్తు నిర్వహణ సంస్థలు, నిధులు, సహాయం; జీఎస్౧ – భౌతిక భూగోళశాస్త్రం: ఉష్ణమండల తుఫానులు, వర్గీకరణ, ప్రభావాలు; జీఎస్౨ – సమాఖ్య విధానం: విపత్తుల్లో కేంద్ర–రాష్ట్ర పాత్రలు.

నేపథ్యం

విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, ౨౦౦౫ – సంస్థలు, నిధులు

ఐఎండీ తుఫాను వర్గీకరణ (ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రం)

అదనపు నేపథ్యం

  • మార్గం, తీవ్రత: అర్నబ్ అతి తీవ్ర తుఫానుగా కాకినాడ సమీపంలో ఆంధ్రప్రదేశ్–యానాం తీరాన్ని దాటడం ప్రారంభించింది. తీరం దాటే సమయంలో ఐఎండీ ప్రకారం నిరంతర గాలి వేగం గంటకు ౧౨౫–౧౩౫ కి.మీ., ఝంఝా వేగం గంటకు ౧౫౦ కి.మీ. వరకు ఉంది. తెల్లవారుజామున ౧:౨౦ గంటలకు తీరం దాటడం మొదలైంది.
  • తుఫాను ఉప్పెన అంచనా: తీరం దాటే సమయంలో ఖగోళ అలల కంటే ౧.౦–౨.౦ మీటర్ల ఎత్తున ఉప్పెన ఆంధ్రలోని లోతట్టు ప్రాంతాలను ముంచెత్తుతుందని ఐఎండీ అంచనా వేసింది. గరిష్ఠ స్థాయి కాకినాడ, యానాం సమీపంలో ఉంటుందని భావించారు. తర్వాత ఐఎండీ డైరెక్టర్ జనరల్ కాకినాడ చుట్టూ ౨.౫ మీటర్ల వరకు ఉండవచ్చని చెప్పారు.
  • నామకరణం: "అర్నబ్" పేరును బంగ్లాదేశ్ ప్రతిపాదించింది. బెంగాలీలో దీని అర్థం "సముద్రం". ఇది ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో ౨౦౨౬లో పేరు పెట్టిన మొదటి తుఫాను.
  • ఎల్ నినో కోణం: అసాధారణ దక్షిణ మార్గానికి, వేగవంతమైన తీవ్రతకు ఎల్ నినో పరిస్థితులు, అధిక సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలే కారణమని దృష్టి ఐఏఎస్ పేర్కొంది. సాధారణంగా ఒడిశా/పశ్చిమ బెంగాల్ వైపు ఉత్తరానికి వంగే మార్గానికి బదులు, ఎల్ నినో దిశను తక్కువ అక్షాంశాల వైపు (ఆంధ్రప్రదేశ్) మళ్లించిందని అది చెబుతోంది.
  • ఓడరేవు హెచ్చరికలు: కాకినాడ ఓడరేవుకు గ్రేట్ డేంజర్ సిగ్నల్ జీడీ-౧౦, విశాఖపట్నం, గంగవరం ఓడరేవులకు జీడీ-౯ జారీ చేశారు.
  • కేంద్ర బృందం (తర్వాతి నివేదిక): నష్టాన్ని అంచనా వేయడానికి కేంద్ర హోం శాఖ సంయుక్త కార్యదర్శి చిత్తరంజన్ దాస్ నేతృత్వంలోని ఏడుగురు సభ్యుల కేంద్ర బృందం అక్టోబర్ ౩౧న చేరుకుంది. రాష్ట్ర ప్రాథమిక నష్టం అంచనాను అప్పుడు 12 జిల్లాల్లో ₹౪,౭౬౪ కోట్లుగా నివేదించారు. వ్యాసంలోని ₹౪,౬౦౦ కోట్ల కంటే ఇది ఎక్కువ.
  • ప్రాణనష్టం, సహాయం (తర్వాతి నివేదికలు):
    • మరణించిన వారి కుటుంబాలకు ₹౫ లక్షల ఎక్స్‌గ్రేషియా ఇస్తామని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
    • ఒడిశాలో గంజాం జిల్లా భంజనగర్‌లోని గిడిపబలి వద్ద పెద్ద కొండచరియ విరిగిపడిన తర్వాత నలుగురు మరణించగా ౧౨ మంది గల్లంతయ్యారని ప్రాథమిక నివేదిక పేర్కొంది. తర్వాతి నివేదిక ప్రకారం మృతులు ఆరుగురు, గల్లంతైనవారు పదిమంది. ఓడీఆర్‌ఏఎఫ్, ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్, అగ్నిమాపక సేవలు, పోలీసులు గాలింపు చర్యల్లో ఉన్నారు.
    • తుఫాను ప్రభావం, సహాయ, రక్షణ చర్యల గురించి హోం మంత్రి అమిత్ షా తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రితో మాట్లాడారు.
  • వర్షపాత కోణం: గంజాంలో ౨౪ గంటల్లో కురిసిన వర్షం దాని వార్షిక సగటును మించిందని ఒడిశా ప్రధాన కార్యదర్శి చెప్పారు. పాత్రపూర్ బ్లాక్‌లో ౫౪ సెం.మీ. వర్షం కురిసింది.
  • బంగాళాఖాతం ఎందుకు ప్రమాదకరం: గరాటు ఆకారంలో ఉన్న ఉత్తర బంగాళాఖాతం, దాని లోతు తక్కువ ఖండ అంచు ఒడిశా–పశ్చిమ బెంగాల్–బంగ్లాదేశ్ తీరం వెంబడి తుఫాను ఉప్పెనను, ముంపును పెంచుతాయి. ఇది తుఫానుల ఏర్పాటును నేరుగా పెంచకుండా ప్రభావాలను తీవ్రతరం చేస్తుంది.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • సంసిద్ధత – నష్టం: తక్కువ మరణాలకు (₹౪,౬౦౦ కోట్ల నష్టంతో ౭ మరణాలు) సంసిద్ధతే కారణమని ఆంధ్ర ముఖ్యమంత్రి చెప్పారు. ఇది సహాయ కేంద్రిత నిర్వహణ నుంచి సంసిద్ధత కేంద్రిత నిర్వహణకు మారడాన్ని సూచిస్తుంది: ముందస్తు హెచ్చరిక, తరలింపు, సహాయ శిబిరాలు. మరణాలు తక్కువగా ఉన్నా ఆర్థిక, జీవనోపాధి నష్టం ఎక్కువగానే ఉంటుంది. ప్రాణాలతో పాటు ఆస్తులను, అంటే విద్యుత్ లైన్లు, పంటలు, కొబ్బరి, ఆయిల్ పామ్ తోటలను కాపాడుకోవడం ప్రధాన పాఠం.
  • తుఫాను, వర్ష–వరదల సమ్మిళిత ముప్పు: తుఫాను బలహీనపడిన తర్వాత, విపరీత వర్షపాతం వల్ల ఒడిశాలో అత్యంత తీవ్ర ప్రభావం కనిపించింది. కేంద్రాల్లో ౨౪ గంటల్లో ౩౦౯–౫౪౬ మి.మీ. వర్షం నమోదైంది, రుషికుల్య, వంశధార, మహేంద్రతనయ నదులు ఉప్పొంగాయి. తీరం దాటే ప్రదేశానికి సంబంధించిన అంచనాలు సరిపోవు. బేసిన్ స్థాయి వరద అంచనా, ఆనకట్టలు/జలాశయాల నిర్వహణ కూడా అవసరం.
  • ఆర్థిక సమాఖ్య విధానం: రాష్ట్ర అంచనాలు (₹౪,౬౦౦ కోట్లు) ప్రాథమికమైనవి. కేంద్ర సహాయం ఐఎంసీటీ, ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్ నిల్వ, ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ "తీవ్ర స్వభావం" ప్రమాణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. సహాయ ప్రమాణాలు పరిహారం కావు. అందువల్ల వాస్తవ నష్టానికి, అనుమతించదగిన సహాయానికి మధ్య ఉన్న అంతరం తరచూ కేంద్ర–రాష్ట్ర వివాదాలకు, అధిక వాటా కోసం డిమాండ్లకు దారితీస్తుంది.
  • పునరుద్ధరణలో సహకార సమాఖ్య విధానం: లైన్‌మెన్, యంత్రాలను రాష్ట్రాల మధ్య మోహరించడం (తెలంగాణ, తమిళనాడు, కర్ణాటక) అనధికారిక పరస్పర సహాయ నమూనా. స్థిర పరస్పర సహాయ ప్రోటోకాల్స్ ద్వారా దీన్ని సంస్థాగతం చేయవచ్చు.
  • వ్యవసాయం, జీవనోపాధి: ఒడిశాలో కోతకు సిద్ధంగా ఉన్న వరి దెబ్బతింది. ఆంధ్రలో దీర్ఘకాల చెట్ల పంటలు కూలిపోయాయి. అందువల్ల ప్రతి చెట్టుకు ఒకే రకమైన ₹౧,౫౦౦ అనేక సంవత్సరాల ఆదాయ నష్టంతో పోల్చితే తక్కువగా ఉంటుంది. ఇది పీఎంఎఫ్‌బీవై వంటి పంటల బీమా అవసరాన్ని, వేగవంతమైన లెక్కింపు అవసరాన్ని సూచిస్తుంది.
  • మౌలిక సదుపాయాల స్థితిస్థాపకత: జాతీయ రహదారి ౩౨౬ కొట్టుకుపోయింది, గజపతిలో రోడ్లు దెబ్బతిన్నాయి, ఒక్క జిల్లాలోనే సుమారు ౮,౦౦౦ స్తంభాలు కూలాయి. ఇది తీర ప్రాంతాల్లో భూగర్భ కేబులింగ్‌కు, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే రోడ్లు, వంతెనలకు, కొండ ప్రాంతాలైన గంజాం–గజపతి–కంధమాల్‌లో కొండచరియల నివారణకు మద్దతునిస్తుంది.
  • సాయుధ దళాలు, సంస్థలు: తీవ్ర వాతావరణంలో కోస్ట్ గార్డ్ హెలికాప్టర్ వించింగ్ ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్/ఓడీఆర్‌ఏఎఫ్‌తో పాటు పౌర–సైనిక సమన్వయాన్ని చూపుతుంది.
  • వాతావరణ అనుసంధానం: రికార్డు వర్షపాతం, వేగవంతమైన తీవ్రత (౨బిలోని ఎల్ నినో, ఎస్‌ఎస్‌టీ వివరణ ప్రకారం), బంగాళాఖాతంలో పదేపదే వ్యవస్థలు ఏర్పడటం వాతావరణ మార్పుతో ముడిపడిన ముప్పును సూచిస్తాయి. కేంద్రం నొక్కిచెప్పే సున్నా ప్రాణనష్ట లక్ష్యం ముందస్తు హెచ్చరిక, సమాజ సంసిద్ధతపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౩ (విపత్తు నిర్వహణ), ౧౫ మార్కులు:** "తుఫాను సంసిద్ధత భారతదేశ తీర రాష్ట్రాల్లో మరణాలను గణనీయంగా తగ్గించింది. అయినప్పటికీ ఆర్థిక నష్టాలు, తీరం దాటిన తర్వాత వరదలు పెరుగుతూనే ఉన్నాయి. విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, ౨౦౦౫ కింద విపత్తు సహాయానికి ఉన్న సంస్థాగత, ఆర్థిక చట్రాన్ని పరిశీలించండి. పునరుద్ధరణను వేగంగా, సమానంగా చేయడానికి సంస్కరణలను సూచించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • ఎన్‌డీఎంఏ, ఎన్‌డీఎంఏ తుఫాను మార్గదర్శకాలు; జాతీయ తుఫాను ముప్పు నివారణ ప్రాజెక్టు (ఎన్‌సీఆర్‌ఎంపీ); విపత్తు ముప్పు తగ్గింపు కోసం సెండాయ్ చట్రం
  • ఆర్థిక సంఘం, విపత్తు నిధులు (ఎస్‌డీఆర్‌ఎఫ్/ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్/ఎన్‌డీఎంఎఫ్/ఎస్‌డీఎంఎఫ్); పీడీఎన్‌ఏ
  • ఉష్ణమండల తుఫానుల ఏర్పాటు (కోరియోలిస్ బలం, సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత), బంగాళాఖాతం – అరేబియా సముద్ర తుఫానుల పోలిక; ఎల్ నినో
  • పంటల బీమా (పీఎంఎఫ్‌బీవై), వ్యవసాయ ఇన్‌పుట్ సబ్సిడీ
  • తూర్పు కనుమల్లో కొండచరియల ముప్పు; ఒడిశా విపత్తు నిర్వహణ నమూనా (ఓడీఆర్‌ఏఎఫ్, ప్రత్యేక సహాయ కమిషనర్)

అంశాలు: GS3భూగోళశాస్త్రం

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

30 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో