ప్రచురణ: · నవీకరణ:
మూలం: ది హిందూ, 15 అక్టోబర్, 2026
సారాంశం
- ఈస్ట్ ఆసియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ౨౦౨౬ అధ్యయనం కోసం పరిశ్రమ కార్యనిర్వాహకులు, విధాన నిర్ణేతలు, నిపుణులతో జరిపిన ౫౦ ఇంటర్వ్యూల ఆధారంగా, ప్రపంచ సంస్థలు "భారతదేశాన్ని" కాకుండా ఒక రాష్ట్రాన్ని ఎంచుకుంటాయని రచయితలు వాదిస్తున్నారు.
- భారతదేశ చైనా ప్లస్ వన్ చర్చ వియత్నాం, మెక్సికో, పోలాండ్ల వైపు చూసే ముందు తమిళనాడు, కర్ణాటకలను అధ్యయనం చేయాలని వారు అంటున్నారు.
- కేంద్ర పథకాలు (పీఎల్ఐ, ఈసీఎంఎస్, ప్రెస్ నోట్ ౩ సడలింపు) సహాయపడతాయి. అయినా కర్మాగారం ఏదో ఒక నిర్దిష్ట రాష్ట్రంలోనే ఏర్పడాలి. ఆ రాష్ట్రంలోని భూమి, విద్యుత్తు, అనుమతులు, కార్మికులు, సరఫరాదారులే అది సాధ్యమవుతుందో లేదో నిర్ణయిస్తాయి.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- డీపీఐఐటీ ౧౭ ఏప్రిల్ ౨౦౨౦న జారీ చేసిన ప్రెస్ నోట్ ౩ (౨౦౨౦), భూ సరిహద్దు దేశాల నుంచి లేదా అక్కడి ప్రయోజనకర యజమానుల నుంచి వచ్చే ఎఫ్డీఐకి ప్రభుత్వ మార్గాన్ని తప్పనిసరి చేస్తుంది.
- మార్చి ౨౦౨౬ సడలింపు ఆటోమేటిక్ మార్గంలో ౧౦% వరకు నియంత్రణ లేని ప్రయోజనకర యాజమాన్యాన్ని అనుమతిస్తుంది. నిర్దిష్ట తయారీ రంగాలకు ౬౦ రోజుల గడువును నిర్దేశిస్తుంది.
- పీఎల్ఐ ౨౦౨౦లో ప్రారంభమైంది. భారీ స్థాయి ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ పీఎల్ఐ (ఎల్ఎస్ఈఎం) ౩౧ మార్చి ౨౦౨౬న ముగిసింది. దాని వారసత్వ పథకంగా మొబైల్ ఫోన్ తయారీ పథకాన్ని (₹౬౨,౫౦౦ కోట్లు) మంత్రివర్గం ఆమోదించింది.
- ఈసీఎంఎస్ ఎలక్ట్రానిక్ విడిభాగాలు, ఉప-సమీకరణాలు, మూలధన వస్తువులను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది. దీనిని ఎంఈఐటీవై నిర్వహిస్తుంది.
- డీపీఐఐటీ ప్రకారం, ఎఫ్డీఐలో నమోదు కాని భారతీయ కంపెనీల్లోని ఈక్విటీ, నమోదిత కంపెనీల్లో ౧౦% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వాటాలు ఉంటాయి.
- డీపీఐఐటీ రాష్ట్రాల వారీ ఎఫ్డీఐ ఈక్విటీ గణాంకాలు, పెట్టుబడి స్వీకరించిన కంపెనీ ప్రధాన కార్యాలయం ఉన్న రాష్ట్రంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. డబ్బు ఖర్చయ్యే చోటును అవి చూపవు.
- భూమి రాష్ట్ర అంశం (రాష్ట్ర జాబితా, ఎంట్రీ ౧౮). విద్యుత్తు ఉమ్మడి జాబితాలో ఉంది.
గణాంకాలు, వివరాలు
- పరిశోధన ఆధారం: ౫౦ ఇంటర్వ్యూలు. ఈఏఐ ప్రత్యేక నివేదిక, "భారతదేశం, చైనా మరియు ప్రపంచ సంస్థల 'చైనా ప్లస్ వన్' వ్యూహాలు" (సెప్టెంబర్ ౨౦౨౬). పి.ఎస్. శ్రీనివాస్, ఫ్రాంక్ ఎన్. పీకే, ఆల్ఫ్రెడ్ షిప్కే రాసిన గ్లోబల్ పాలసీ ౨౦౨౬ పత్రం.
- తమిళనాడు:
- చెన్నై సమీపంలోని శ్రీపెరుంబుదూర్లో ఫాక్స్కాన్ పదుల వేల మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది. టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్ హోసూర్లో విస్తరించింది.
- జనవరి ౨౦౨౬లో కేంద్రం ఈసీఎంఎస్ కింద తమిళనాడు ప్రాజెక్టులను ఆమోదించింది. వాటిలో యుజాన్ టెక్నాలజీ (ఫాక్స్కాన్తో అనుబంధం ఉన్న సంస్థ), టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్ మొబైల్ ఫోన్ ఎన్క్లోజర్ యూనిట్లు ఉన్నాయి. ఇవి కట్టుబాట్లే తప్ప పూర్తయిన కర్మాగారాలు కావు.
- ఈ పారిశ్రామిక పునాది నిర్మాణానికి నాలుగైదు దశాబ్దాలు పట్టింది. తమిళనాడు సాంకేతిక విద్యలో, చెన్నై చుట్టూ ఆటోమొబైల్, విడిభాగాల పరిశ్రమలో, సరఫరాదారుల్లో, నైపుణ్యాల్లో పెట్టుబడి పెట్టింది.
- మే ౨౦౨౬లో ప్రభుత్వం మారిన తర్వాత విధాన కొనసాగింపుకు పరీక్ష ఎదురైంది.
- అవరోధాలు భూమి, విద్యుత్తు, కార్మికులు. ఉత్తర, మధ్య రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చే వలస కార్మికులపై ఆధారపడుతోంది. మూలధన ఆధారిత, ఆవిష్కరణ ఆధారిత ఎగుమతుల వైపు మారడానికి ప్రయత్నిస్తోంది.
- కర్ణాటక:
- బెంగళూరు ఆటోమొబైల్ పునాదితో కాక, సాఫ్ట్వేర్, ఇంజనీరింగ్ ప్రతిభతో ప్రారంభమైంది.
- ఫాక్స్కాన్కు చెందిన ౩౦౦ ఎకరాల దేవనహళ్లి ప్రాంగణంలో సుమారు ౮౦% మహిళా కార్మికులు ఉన్నారని (నివేదిక ప్రకారం) తెలుస్తోంది. సుమారు ౫౦,౦౦౦ ఉద్యోగాలను లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
- టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్ నరసాపురాలోని విస్ట్రాన్ ఐఫోన్ ప్లాంట్ను స్వాధీనం చేసుకుంది (ఒప్పందం ౨౦౨౩ చివరలో కుదిరింది). అప్పటి నుంచి వేగంగా వృద్ధి చెందింది.
- కేంద్ర మద్దతు:
- ఒక తయారీదారు ఉదాహరణ: "సుంకం ౨౦ శాతం ఉండి, నాకు ౬ శాతం పీఎల్ఐ లభిస్తే, పోటీదారులు నాతో పోటీపడలేరు."
- భారీ స్థాయి ఎలక్ట్రానిక్స్ పీఎల్ఐ ౩౧ మార్చి ౨౦౨౬న ముగిసింది. దాని వారసత్వ పథకాన్ని మంత్రివర్గం ౧౫ జూలైన ఆమోదించింది.
- జనవరిలో కేంద్రం ₹౪౧,౮౬౩ కోట్ల విలువైన ౨౨ ఈసీఎంఎస్ ప్రతిపాదనలను ఆమోదించింది. అవి ఎనిమిది రాష్ట్రాల్లో ౩౩,౭౯౧ ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తాయని అంచనా. కేంద్రం దీనిని "భౌగోళికంగా సమతుల్య పారిశ్రామిక వృద్ధి" అని పేర్కొంటోంది.
- ౨౦౨౦లో ఆంక్షలు ప్రవేశపెట్టిన ప్రెస్ నోట్ ౩ను సడలించడానికి మార్చిలో మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలిపింది.
- రాష్ట్రాల వారీగా ఎఫ్డీఐ ఈక్విటీ ప్రవాహాలు, అక్టోబర్ ౨౦౧౯ నుంచి మార్చి ౨౦౨౬ వరకు (డీపీఐఐటీ):
- మహారాష్ట్ర ౩౧%
- కర్ణాటక ౨౧%
- గుజరాత్ ౧౫%
- ఢిల్లీ ౧౩%
- తమిళనాడు సుమారు ౬%తో ఐదో స్థానంలో ఉంది
- డీపీఐఐటీ ఎఫ్డీఐని పెట్టుబడి స్వీకరించిన కంపెనీ ప్రధాన కార్యాలయం ఉన్న రాష్ట్రం పేరిట నమోదు చేస్తుంది. కాబట్టి కర్మాగారాలు ఎక్కడ నిర్మితమవుతున్నాయో ఈ గణాంకాలు పెద్దగా చెప్పవు.
- విడిభాగాలు, విలువ జోడింపు:
- "భారతదేశంలో చాలా తక్కువ విడిభాగాలు తయారవుతున్నాయి", ప్రధాన భాగాలకు, సరఫరా గొలుసులకు "చైనాపై భారీగా ఆధారపడటం" ఉంది.
- ఒక సంస్థ బిలియన్ డాలర్ల భారతదేశ సేకరణ లక్ష్యాన్ని పెట్టుకుంది. కానీ రెండు మూడేళ్ల తర్వాత సుమారు ౬౦౦ మిలియన్లు మాత్రమే సాధించగలిగింది.
- "విలువ జోడింపు... నాలుగైదు సంవత్సరాల ప్రక్రియ."
- వాణిజ్య అంతరం: ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు ౨౦౨౫-౨౬లో సుమారు ౪౮ బిలియన్ డాలర్లు కాగా, దిగుమతులు సుమారు ౧౧౬ బిలియన్ డాలర్లు. ఒక కార్యనిర్వాహకుడు ఈ ఎగుమతులను "భారతదేశంలోని ౨౦ శాతం ఇన్పుట్లతో అసెంబుల్ చేసిన ఉత్పత్తులు" అని వర్ణించారు.
- అంతరం: వృద్ధి "ప్రధానంగా దక్షిణ, పశ్చిమ ప్రాంతాల్లో జరుగుతోంది, బీహార్, ఛత్తీస్గఢ్, జార్ఖండ్ వంటి అత్యధిక జనాభా గల రాష్ట్రాల్లో కాదు".
- భారతదేశాన్ని కాకుండా నిర్దిష్ట రాష్ట్రాలను చూడాలని ఒక అనుభవజ్ఞుడైన పెట్టుబడిదారు రచయితలకు సూచించారు. జాతీయ చర్చలు వియత్నాం పారిశ్రామిక పార్కులను, మెక్సికో సమీప దేశాలకు తరలింపును, పోలాండ్ సరఫరా గొలుసులను ఉదహరిస్తాయి.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- పారిశ్రామిక విధానం రెండు పట్టాలపై నడుస్తుంది. వాణిజ్యం, సుంకాలు, ఎఫ్డీఐ, ప్రోత్సాహక విధానాన్ని కేంద్రం నిర్దేశిస్తుంది. వీటిలో పీఎల్ఐ, ఈసీఎంఎస్, ఎఫ్డీఐ నిబంధనలు ఉన్నాయి. క్షేత్రస్థాయిలో ఉత్పత్తి కారకాలు రాష్ట్రాల అధీనంలో ఉంటాయి.
- ఏడవ షెడ్యూల్లో భూమి రాష్ట్ర అంశం (రాష్ట్ర జాబితా, ఎంట్రీ ౧౮). పరిశ్రమలు రాష్ట్ర జాబితాలో ఉన్నాయి (ఎంట్రీ ౨౪). నిర్దిష్ట పరిశ్రమలపై కేంద్ర నియంత్రణకు ఇది లోబడి ఉంటుంది (కేంద్ర జాబితా, ఎంట్రీలు ౭, ౫౨). విద్యుత్తు (ఎంట్రీ ౩౮), కార్మిక సంక్షేమం (ఎంట్రీ ౨౪) ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నాయి.
- సాంకేతిక విద్య, సరఫరాదారులు, పరిపాలనా అనుభవంతో దశాబ్దాలుగా నిర్మించిన పారిశ్రామిక వ్యవస్థలు ప్రధాన రాయితీల కంటే ఎక్కువ ముఖ్యమని ఇది వివరిస్తుంది. తయారీ రంగం కొన్ని ప్రాంతాల్లో కేంద్రీకృతం కావడాన్ని, భారతదేశానికి చైనా ప్లస్ వన్ ప్రయోజనాలు సమానంగా పంపిణీ కాకపోవడాన్ని కూడా ఇది వివరిస్తుంది.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ: పారిశ్రామిక విధానం, పెట్టుబడి నమూనాలు, తయారీ రంగం, మౌలిక సదుపాయాలు. జీఎస్౨ – సమాఖ్య విధానం: పారిశ్రామికాభివృద్ధిలో కేంద్ర–రాష్ట్రాల పాత్రలు. జీఎస్౧ – పరిశ్రమల స్థాననిర్ణయంలో ప్రాంతీయ అసమానతలు.
నేపథ్యం
చైనా ప్లస్ వన్ వ్యూహం
ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక (పీఎల్ఐ) పథకం
ఎలక్ట్రానిక్ విడిభాగాల తయారీ పథకం (ఈసీఎంఎస్)
ప్రెస్ నోట్ ౩ (౨౦౨౦), భూ సరిహద్దు దేశాల నుంచి ఎఫ్డీఐ
డీపీఐఐటీ (పరిశ్రమల ప్రోత్సాహక మరియు అంతర్గత వాణిజ్య విభాగం)
అదనపు నేపథ్యం
- పీఎల్ఐ-ఎల్ఎస్ఈఎం ముగింపు, దాని వారసత్వ పథకం: ౧౫ జూలై ౨౦౨౬న మంత్రివర్గం ₹౬౨,౫౦౦ కోట్ల వ్యయంతో మొబైల్ ఫోన్ తయారీ పథకాన్ని (ఎంపీఎంఎస్) ఆమోదించింది. ఇది ఆర్థిక సంవత్సరం ౨౦౨౬-౨౭ నుంచి ౨౦౩౦-౩౧ వరకు ఐదేళ్లు అమలవుతుంది. పీఎల్ఐ-ఎల్ఎస్ఈఎం కాలవ్యవధి ౩౧ మార్చి ౨౦౨౬న ముగిసింది. ప్రోత్సాహకాలు ౨.౨౫% నుంచి ౫% వరకు ఉంటాయి. స్థానిక సేకరణ, భారతీయ బ్రాండ్లు, డిజైన్, పరిశోధన-అభివృద్ధికి అదనపు మద్దతు ఉంటుంది. సుమారు ౬౦,౦౦౦ ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు ఆశిస్తున్నారు.
- పీఎల్ఐ-ఎల్ఎస్ఈఎం పనితీరు: ప్రోత్సాహక వ్యయం ₹౩౪,౧౩౯ కోట్లు కాగా, మార్చి ౨౦౨౬ నాటికి ₹౧౯,౦౯౧ కోట్లు చెల్లించారు. స్మార్ట్ఫోన్ వ్యవస్థలో ప్రధాన విడిభాగాల, ఈఎంఎస్ కంపెనీలు ౧౦ నుంచి ౪౦కి పైగా పెరిగాయి. పరిమాణం పరంగా భారతదేశం రెండో అతిపెద్ద మొబైల్ తయారీదారు. నికర దిగుమతిదారు నుంచి మొబైళ్ల నికర ఎగుమతిదారుగా మారింది.
- ఈసీఎంఎస్ పురోగతి: ఆగస్టు ౨౦౨౬ నాటికి ౧౫ రాష్ట్రాల్లో ౩౦ ఉత్పత్తులకు సంబంధించి ౧౦౬ దరఖాస్తులకు ఆమోదం లభించింది. అవి ₹౬౯,౫౪౮ కోట్ల అంచనా పెట్టుబడిని, ౭౪,౬౨౮ ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలను కలిగి ఉన్నాయి. ౩౮ ప్లాంట్లు తయారీ ప్రారంభించగా, మరో ౧౬ అధునాతన దశల్లో ఉన్నాయి. బడ్జెట్ ౨౦౨౬-౨౭ పథకం వ్యయాన్ని ₹౪౦,౦౦౦ కోట్లకు పెంచింది.
- సెమీకండక్టర్ ప్రోత్సాహం: మంత్రివర్గం ౧౫ జూలై ౨౦౨౬న ₹౧,౨౭,౫౦౦ కోట్ల వ్యయంతో సెమీకాన్ ౨.౦ను ఆమోదించింది.
- ప్రెస్ నోట్ ౩ సడలింపు (మార్చి ౨౦౨౬): భూ సరిహద్దు దేశాల సంస్థలకు ౧౦% వరకు నియంత్రణ లేని ప్రయోజనకర యాజమాన్యం ఉన్న పెట్టుబడులను రంగాల పరిమితులు, నిబంధనల అనుసరణకు లోబడి ఆటోమేటిక్ మార్గంలో అనుమతిస్తారు. మూలధన వస్తువులు, ఎలక్ట్రానిక్ మూలధన వస్తువులు, ఎలక్ట్రానిక్ విడిభాగాలు, పాలిసిలికాన్, ఇంగోట్-వేఫర్ తయారీలోని ప్రతిపాదనలకు మంత్రివర్గం ౬౦ రోజుల గడువును కూడా నిర్దేశించింది. మెజారిటీ యాజమాన్యం, నియంత్రణ నివాస భారతీయుల వద్దే ఉండాలి. సెమీకండక్టర్ల వంటి వ్యూహాత్మక రంగాలపై ఆంక్షలు కొనసాగుతాయి.
- సడలింపు ఎందుకు ముఖ్యం: ఏప్రిల్ ౨౦౦౦ నుంచి డిసెంబర్ ౨౦౨౫ వరకు భారతదేశ సంచిత ఎఫ్డీఐ ప్రవాహాల్లో చైనా వాటా కేవలం సుమారు ౦.౩౨% (౨.౫౧ బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లు). సవరించిన చట్రం (౧౦% వరకు నియంత్రణ లేని భూ సరిహద్దు దేశ యాజమాన్యం) కింద ౨౦ ఆగస్టు ౨౦౨౬ వరకు ₹౪,౮౯౫.౬౫ కోట్ల విలువైన ౨౯ ఎఫ్డీఐ పెట్టుబడులను వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ నమోదు చేసింది.
మెయిన్స్ కోణాలు
- పెట్టుబడిదారు ఎంపిక ప్రమాణం దేశం కాదు, రాష్ట్రం: సంస్థలు ఒక రాష్ట్రాన్ని, దానితో పాటు భూమి, విద్యుత్తు, అనుమతులు, కార్మికులు, సరఫరాదారులను ఎంచుకుంటాయి. కేంద్రస్థాయి ప్రోత్సాహకాలు (పీఎల్ఐ, ఈసీఎంఎస్, ప్రెస్ నోట్ ౩ సడలింపు) రాష్ట్రం వీటిని అందించగలిగితేనే ఫలితమిస్తాయి.
- వ్యవస్థల నిర్మాణానికి దశాబ్దాలు పడుతుంది: తమిళనాడు పునాదికి నాలుగైదు దశాబ్దాలు పట్టింది. కర్ణాటక పునాది సాఫ్ట్వేర్, ఇంజనీరింగ్ ప్రతిభ నుంచి పెరిగింది. ఏ పారిశ్రామిక పార్కు ప్రకటనా, రాయితీల విడతా దీనిని "మంత్రించి" సృష్టించలేవు. రాయితీలను పలుచగా పంచడం ద్వారా ఈ రెండు నమూనాలనూ పునరావృతం చేయలేరు.
- విధాన కొనసాగింపు: రాజకీయ మార్పులను తట్టుకుని కట్టుబాట్లు నిలవాలని పెట్టుబడిదారులు అంటున్నారు. మే ౨౦౨౬లో తమిళనాడులో ప్రభుత్వం మారడం దీనికి పరీక్షా ఉదాహరణ.
- గణాంకాల పరిమితి: డీపీఐఐటీ ప్రధాన కార్యాలయ ఆధారిత ఎఫ్డీఐ గణాంకాలు కర్మాగారాల నిజమైన భౌగోళిక పంపిణీని దాచిపెడతాయి. కాబట్టి తమిళనాడు ఐదో స్థానం (సుమారు ౬%) దాని తయారీ పాత్రను తక్కువగా చూపుతోంది.
- అసెంబ్లింగ్ ఉచ్చు: సుమారు ౪౮ బిలియన్ డాలర్ల ఎగుమతులు, సుమారు ౧౧౬ బిలియన్ డాలర్ల దిగుమతులు, సుమారు ౨౦% భారతీయ ఇన్పుట్లు బలహీనమైన వెనుకబాటు అనుసంధానాలను సూచిస్తున్నాయి. బిలియన్ డాలర్ల లక్ష్యంలో సుమారు ౬౦౦ మిలియన్లు మాత్రమే సేకరించిన సంస్థ ఉదంతం స్థానికీకరణ ఎంత నెమ్మదిగా సాగుతుందో చూపుతుంది. దీనికి విధానపరమైన సమాధానం ఈసీఎంఎస్.
- ప్రాంతీయ అసమానత: వృద్ధి దక్షిణ, పశ్చిమ ప్రాంతాల్లో కేంద్రీకృతమైంది. బీహార్, ఛత్తీస్గఢ్, జార్ఖండ్ వంటి అధిక జనాభా గల రాష్ట్రాలు వెనుకబడ్డాయి. కేంద్రం "భౌగోళికంగా సమతుల్యమైన" ఈసీఎంఎస్ విస్తరణ (జనవరి విడతలో ఎనిమిది రాష్ట్రాలు) దిద్దుబాటు చర్య. అయితే సామర్థ్యాన్ని నిర్మించుకోవాలి.
- ముందుకు మార్గం: భూమిని సిద్ధం చేయడానికి, కార్మికులకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి, అనుమతులు ఇవ్వడానికి, పెట్టుబడిదారులను నిలుపుకోవడానికి రాష్ట్రాలు ఏం చేశాయో అధ్యయనం చేయాలి. పునరావృతం చేయదగినవాటిని, దశాబ్దాల సామర్థ్య సంచయంపై ఆధారపడినవాటిని వేరు చేయాలి. కేంద్ర ప్రోత్సాహకాలను రాష్ట్రస్థాయి సామర్థ్యంతో, విడిభాగాల స్థానికీకరణతో జతచేయాలి.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "ఉత్పత్తిని తరలించేటప్పుడు ప్రపంచ సంస్థలు దేశాలను కాకుండా రాష్ట్రాలను ఎంచుకుంటాయి. తమిళనాడు, కర్ణాటకల అనుభవం నేపథ్యంలో, భారతదేశానికి చైనా ప్లస్ వన్ అవకాశాన్ని సాకారం చేసుకోవడంలో రాష్ట్రస్థాయి సామర్థ్యాల పాత్రను, కేంద్ర ప్రోత్సాహకాల పరిమితులను పరిశీలించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- మేక్ ఇన్ ఇండియా, ఆత్మనిర్భర్ భారత్, వివిధ రంగాల్లో పీఎల్ఐ పథకాలు
- ప్రపంచ విలువ గొలుసులు, వెనుకబాటు అనుసంధానాలు
- ఎఫ్డీఐ విధానం: ఆటోమేటిక్ మార్గం వర్సెస్ ప్రభుత్వ మార్గం, ప్రెస్ నోట్ ౩, డీపీఐఐటీ
- సెమీకాన్ ఇండియా కార్యక్రమం, భారత సెమీకండక్టర్ మిషన్
- సహకార మరియు పోటీ సమాఖ్య విధానం: ఏడవ షెడ్యూల్ (భూమి, పరిశ్రమలు, విద్యుత్తు)
- పారిశ్రామికాభివృద్ధిలో ప్రాంతీయ అసమతుల్యత, అంతర్-రాష్ట్ర వలసలు
అంశాలు: GS3ఆర్థిక వ్యవస్థ
15 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో