జంతర్ మంతర్ నిరసన వేదికగా రద్దు: నిరసన హక్కు, శాంతిభద్రతలు, ఢిల్లీలో అణచివేత
ప్రచురణ: · నవీకరణ:
మూలం: ది హిందూ, 13 అక్టోబర్, 2026
సారాంశం
- ౧౨ అక్టోబర్న ఢిల్లీ పోలీసులు జంతర్ మంతర్ను నిర్దేశిత నిరసన వేదికగా రద్దు చేశారు. దాని స్థానంలో పార్లమెంటు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు దూరంగా ఉన్న మూడు మైదానాలను ప్రకటించారు. దీనివల్ల పౌరులు నిర్ణయాధికారులను చేరుకోవడం కష్టమవుతుందని కార్యకర్తలు అంటున్నారు.
- ప్రత్యామ్నాయ వేదికలపై కేంద్ర హోంశాఖ కమిటీ చేసిన సిఫార్సుల తర్వాత ఈ ఉత్తర్వు వెలువడింది. మూడు రోజుల ముందు సుప్రీంకోర్టు, కేంద్ర ప్రభుత్వం రెండూ మధ్య ఢిల్లీ నిరసనలకు ఇరుకుగా ఉందని చెప్పాయి.
- ఎస్ఐఆర్ వ్యతిరేక నిరసనకారులను రెండు రోజులపాటు నిర్బంధించిన తర్వాత ఈ చర్య తీసుకున్నారు. ౧౨ అక్టోబర్న ఇండియా కూటమి భారీ ర్యాలీ దాదాపు ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా సుప్రీంకోర్టు ప్రాంతానికి చేరుకుంది.
- నిర్బంధంలో దుర్వినియోగం జరిగిందనే ఆరోపణలు సుప్రీంకోర్టుకు చేరాయి. ఢిల్లీ హైకోర్టులో విచారణ కూడా జాబితాలో ఉంది. రాజకీయ నిరసనల్లోకి సుప్రీంకోర్టును "లాగవద్దని" భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి కోరారు.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- అధికరణ ౧౯(౧)(ఎ): వాక్, భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ. అధికరణ ౧౯(౧)(బి): ఆయుధాలు లేకుండా శాంతియుతంగా సమావేశమయ్యే హక్కు. అధికరణ ౧౯(౨), ౧౯(౩): సహేతుక పరిమితులు. ప్రజా శాంతిభద్రతలు ౧౯(౩) కింద ఒక కారణం.
- అధికరణ ౧౯(౧)(సి) సంఘాలు లేదా సంఘటనలు ఏర్పాటు చేసుకునే హక్కు.
- మజ్దూర్ కిసాన్ శక్తి సంఘటన్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (౨౦౧౮): జంతర్ మంతర్, బోట్ క్లబ్ కేసు. నిరసన హక్కును సుప్రీంకోర్టు గుర్తించింది, సంపూర్ణ నిషేధాన్ని తిరస్కరించింది, నియంత్రిత మార్గదర్శకాలను ఆదేశించింది.
- అమిత్ సహ్నీ (౨౦౨౦): ప్రజా మార్గాలను నిరవధికంగా ఆక్రమించకూడదు. అనితా ఠాకూర్ (౨౦౧౬): అధిక బలప్రయోగం.
- బీఎన్ఎస్ఎస్ సెక్షన్ ౧౬౩ నిషేధ ఉత్తర్వులకు సంబంధించిన నిబంధన. నిరసన నియంత్రణ కోసం ఢిల్లీ పోలీసు కమిషనర్ స్టాండింగ్ ఆర్డర్లు జారీ చేస్తారు.
- ౨౦౧౮ "బంగారు నియమం" (ది హిందూ కథనం ప్రకారం): నిరసనకారుని హక్కును నివాసితుల ప్రశాంత జీవన హక్కుతో సమతుల్యం చేయాలి. ౨౦౨౦ షాహీన్ బాగ్ తీర్పు: నిరసనకారుని హక్కును ప్రయాణికుని హక్కుతో సమతుల్యం చేయాలి.
- నిరసన హక్కు, నిర్బంధం అధికరణలు ౨౧, ౨౨లకు కూడా సంబంధించినవి. పార్లమెంటు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు జంతర్ మంతర్ సమీపంలోని న్యూఢిల్లీ జిల్లాలో ఉన్నాయి.
గణాంకాలు, వివరాలు
- కొత్త నిర్దేశిత వేదికలు:
- రామ్లీలా మైదానం, జంతర్ మంతర్ నుంచి సుమారు ౪ కిలోమీటర్లు;
- బురారీ మైదానం, సుమారు ౧౫ కిలోమీటర్ల దూరం;
- సీబీడీ మైదానం, తూర్పు ఢిల్లీ, సుమారు ౧౩ కిలోమీటర్ల దూరం.
- మూడు మైదానాలకు సవరించిన ప్రామాణిక నిర్వహణ విధానాలను విడిగా జారీ చేస్తారు. హోంశాఖ కమిటీ సిఫార్సులపై ఢిల్లీ పోలీసు కమిషనర్ అనురాగ్ కుమార్ ఈ ఉత్తర్వు జారీ చేశారు. ఇది ౨౮ ఏప్రిల్ ౨౦౨౨ నాటి స్టాండింగ్ ఆర్డర్ ఎల్&ఓ/౪౮/౨౨ను సవరిస్తుంది.
- జంతర్ మంతర్ విలువ పార్లమెంటు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, పత్రికా సంస్థలకు దగ్గరగా ఉండటమేనని నిరసనకారులు అంటున్నారు. ఉటంకించిన కార్యకర్తల్లో భీమ్ కుమార్ (౧౫ ఏళ్లకు పైగా నిరసనలు), షబ్నమ్ హష్మీ (౧౯౭౫ నుంచి) ఉన్నారు.
- భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం నాలుగు పేజీల ఉత్తర్వులో పిటిషనర్లతో సహా అన్ని పక్షాలూ ప్రాథమిక సౌకర్యాలున్న "విశాలమైన, బహిరంగ" ప్రత్యామ్నాయ స్థలానికి అనుకూలమని నమోదు చేసింది. దీనిని పరిగణించాలని సమర్థ అధికారిని కోరింది.
- ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ రాజీనామా కోరుతూ ౧౦ అక్టోబర్న జరిగే నిరసనలను ఆపేందుకు రాజధానిలోకి, రాజధానిలో రాకపోకలను ప్రభుత్వం పరిమితం చేయడాన్ని ఆ పిటిషన్లు సవాలు చేశాయి.
- మధ్య ఢిల్లీలో మరుగుదొడ్లు, వైద్య, తాగునీటి సౌకర్యాలు లేవని ప్రధాన న్యాయమూర్తి వ్యాఖ్యానించారు. ప్రయాణికులకు కలిగే అసౌకర్యం గురించి కూడా కోర్టు, ప్రభుత్వం చర్చించాయి.
- ఆగస్టులో సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతాకు ఇలాంటి సూచనే చేశారు.
- జంతర్ మంతర్ను సాధారణ వేదికగా కొనసాగించడాన్ని నిలిపివేయాలని, రామ్లీలా మైదానం లేదా మరో పెద్ద మైదానాన్ని ప్రధాన వేదికగా నిర్దేశించాలని పిటిషన్ కోరింది.
- ఎన్నికల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్)ను వెనక్కి తీసుకోవాలని, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ రాజీనామా చేయాలని నిరసనలు డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. ౧౨ అక్టోబర్ ఇండియా కూటమి ర్యాలీ రఫీ మార్గ్లోని కాన్స్టిట్యూషన్ క్లబ్ ఆఫ్ ఇండియా వద్ద మొదలైంది. ఇందులో ఏఐఎస్ఏ, ఎస్ఎఫ్ఐ, కేవైఎస్ చేరాయి.
- కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ (సీజేపీ) నాయకులు సౌరవ్ దాస్, ఆశుతోష్ రంకా జంతర్ మంతర్ వద్ద శాంతియుత నిరసనకు ౨౪ గంటల్లోగా తేదీ ఇవ్వాలని న్యూఢిల్లీ డీసీపీకి లేఖ రాశారు. ఈ చర్యను నిరసన ప్రాథమిక హక్కుపై దాడిగా అభివర్ణించారు, "దేశమంతా జంతర్ మంతర్ అవుతుంది" అని హెచ్చరించారు. వ్యవస్థాపకుడు అభిజిత్ దిప్కే కూడా జంతర్ మంతర్ "ప్రతిఘటన స్ఫూర్తి" అని అన్నారు.
- ఈ చర్యను "తీవ్ర భయాందోళన"కు సంకేతమని జైరాం రమేశ్ అన్నారు. ఇది బీజేపీ ప్రభుత్వ "అతిపెద్ద ఓటమి" అని అఖిలేష్ యాదవ్ అన్నారు.
- ఢిల్లీ హైకోర్టు ౧౩ అక్టోబర్న రెండు పిటిషన్లను విచారిస్తుంది. అవి వేదిక మూసివేత గురించి, ౧౦ అక్టోబర్ నిరసనల్లో నిరసనకారులపై జరిగినట్లు చెబుతున్న దాడి గురించి.
- ౧౦, ౧౧, ౧౨ అక్టోబర్లలో వేలమందిని నిర్బంధించారు. వారిలో పాత్రికేయులు, యువజన సంస్థల సభ్యులు, మైనర్లు ఉన్నారు.
- ౧౨ అక్టోబర్న నౌజవాన్ భారత్ సభ, ఆర్డబ్ల్యూపీఐ, దిశా విద్యార్థి సంస్థ రద్దుకు వ్యతిరేకంగా బారాఖంబా రోడ్ వద్ద ఫ్లాష్-మాబ్ ర్యాలీ నిర్వహించాయి. వారిని సంసద్ మార్గ్ వద్ద ఆపి నిర్బంధించారు.
- కొట్టడం, దూషణలు, నీరు ఇవ్వకపోవడం, ఫోన్లు తీసుకోవడం వంటివి జరిగాయని నిర్బంధితులు ఆరోపించారు. పోలీసు వ్యాన్లో నిర్బంధితులు స్పృహ తప్పి పడిపోయారని ఒక ఆర్డబ్ల్యూపీఐ సభ్యుడు చెప్పారు. దిశా సభ్యురాలు అరణ్యను ౧౦ అక్టోబర్న గొంతు పట్టుకుని పట్టుకున్నారని, ౧౧ అక్టోబర్న ఒంటరిగా ఉంచి కొట్టారని ఆరోపణ. తాను నిరసనకారుడిని కాదని చెప్పుకోవడం వల్లనే దాడి నుంచి తప్పించుకున్నానని పాత్రికేయుడు ఎం. రాజశేఖర్ చెప్పారు.
- నిర్బంధితుల్లో ఒకరైన అర్జున్ ఉన్నికృష్ణన్ తనను "ఎల్ఐసీ భవనం సమీపంలోని ఒంటరిగా, మూసి ఉన్న పోలీసు శిబిరానికి" తీసుకెళ్లారని వివరించారు. మరో బృందాన్ని పాండ్వాలన్ ఖుర్ద్కు తీసుకెళ్లారు.
- రాజ్యసభ సభ్యుడు ఏ.ఏ. రహీమ్ సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించి, ౧౧ అక్టోబర్న కన్నాట్ ప్లేస్ వద్ద డీవైఎఫ్ఐ నాయకులు, కార్యకర్తలను అక్రమంగా నిర్బంధించారని, గదులుగా విభజించిన వాహనాల్లో "రహస్యంగా తరలించారని", కస్టడీలో హింసించారని ఆరోపించారు.
- ఒక బస్సును దర్యాగంజ్లోని ఒక రెస్టారెంట్ సమీపంలో కాపలా ఉన్న స్థలానికి తీసుకెళ్లారని, నిర్బంధితులను ఐదు గదులుగా విభజించిన పోలీసు వ్యాన్లో ఉంచి కొట్టారని ఆయన ఆరోపిస్తున్నారు. చాలామంది సిబ్బంది పేరు బిళ్లలు ధరించలేదు. సుమారు సాయంత్రం ౭:౩౦ గంటలకు విడుదల చేశారు.
- నిర్బంధ స్థలాలుగా తెరలు వేసిన లేదా మూసివేసిన వాహనాలు చట్టవిరుద్ధమని ప్రకటించాలని, బైండింగ్ మార్గదర్శకాలు ఇవ్వాలని, కోర్టు పర్యవేక్షణలో విచారణ జరపాలని, అధికారులపై ఎఫ్ఐఆర్లు నమోదు చేయాలని, పరిహారం చెల్లించాలని ఆయన కోరుతున్నారు. హోంశాఖ ప్రతివాది.
- నివారణ నిర్బంధం సమయంలో తన అమ్మమ్మ మరణం గురించి పోలీసులు చెప్పారని, తెల్లవారుజామున ౩:౩౦ గంటలకు అరెస్టు పత్రాలతో వచ్చారని దిప్కే అన్నారు. దీనిని మానసిక హింసగా పేర్కొని, ఎడిట్ చేయని వీడియో దృశ్యాలను విడుదల చేయాలని కోరారు.
- పుకార్లు వ్యాప్తి చేస్తున్నాయని లేదా అశాంతి సృష్టిస్తున్నాయని ఆరోపణలున్న సుమారు ౩౦౦ సామాజిక మాధ్యమ పోస్టులను తొలగించినట్లు పోలీసు వర్గాలు తెలిపాయి. తప్పుడు సమాచారాన్ని అరికట్టేందుకు పోలీసులు వేదికలను పర్యవేక్షిస్తున్నారు.
- బెంగళూరు: కర్ణాటక ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి కార్యాలయం వైపు ర్యాలీగా వెళ్లేందుకు ప్రయత్నించిన కనీసం ౧౦౦ మందిని నిర్బంధించారు. పాత్రికేయుడు ఆకార్ పటేల్ను నిర్బంధించారు, ముగ్గురు ఫొటోగ్రాఫర్లను దురుసుగా నెట్టారు. ఫ్రీడం పార్క్ ఒక్కటే నిర్దేశిత నిరసన స్థలమని, అందుకే దాని వెలుపల ఉన్న నిరసనకారులను నిర్బంధించాల్సి వచ్చిందని ఒక సీనియర్ అధికారి చెప్పారు.
- ఆదివారం (౧౧ అక్టోబర్) సుప్రీంకోర్టు "అసాధారణ, ప్రత్యేక" విచారణ జరిపింది. అక్రమ నిర్బంధాలను ఆపాలని, ప్రజలు, ట్రాఫిక్, మెట్రో, రైలు సేవల స్వేచ్ఛా రాకపోకలను "చట్టానికి, శాంతిభద్రతలకు లోబడి" అనుమతించాలని కేంద్రాన్ని, ఢిల్లీ పోలీసులను ఆదేశించింది.
- ౧౨ అక్టోబర్న న్యాయమూర్తులు జయమాల్య బాగ్చీ, వి. మోహనలతో కూడిన ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనంలో ప్రధాన న్యాయమూర్తి శాంతియుత నిరసన జరగాలి కానీ సుప్రీంకోర్టును లాగకూడదని అన్నారు. న్యాయవాదులు, సిబ్బంది, కక్షిదారులకు ఎలాంటి ఆటంకం ఉండకూడదని, బార్లోని ప్రతి సభ్యుడూ గుర్తించిన ప్రదేశాల్లో నిరసన తెలపవచ్చని చెప్పారు.
- న్యాయవాదుల అక్రమ నిర్బంధం, ఇంటర్నెట్ నిలిపివేతను సుప్రీంకోర్టు బార్ అసోసియేషన్ (అధ్యక్షుడు ప్రదీప్ రాయ్) లేవనెత్తింది. ఒక న్యాయవాది తరఫున సీనియర్ న్యాయవాది ఏ.ఎన్.ఎస్. నాడ్కర్ణి వేసిన పిటిషన్ కూడా ఇలాంటి రక్షణనే కోరింది. సంయమనం పాటించాలని పోలీసులను ధర్మాసనం మందలించేందుకు ఇంకా ఎదురుచూస్తున్నానని సీనియర్ న్యాయవాది గోపాల్ శంకరనారాయణన్ అన్నారు.
- బీఎన్ఎస్ఎస్ సెక్షన్ ౧౬౩ కింద నిషేధ ఉత్తర్వుల్లో ఒక్కటి కూడా బహిరంగంగా అందుబాటులో లేదని పిటిషనర్లు చెప్పారు. మూడు పిటిషన్లనూ సుప్రీంకోర్టు ౧౩ అక్టోబర్న విచారిస్తుంది.
- ౧౨ అక్టోబర్న కాన్స్టిట్యూషన్ క్లబ్ నుంచి సుప్రీంకోర్టు వరకు ఇండియా కూటమి ర్యాలీ బీఎన్ఎస్ఎస్ సెక్షన్ ౧౬౩ కింద నిషేధ ఆంక్షల మధ్య, భారీ మోహరింపుతో కొనసాగింది. ఢిల్లీ పోలీసులు, సీఆర్పీఎఫ్ సిబ్బంది సహకరించారు, శాంగ్రి-లా రౌండ్అబౌట్ వద్ద బారికేడ్లు తెరిచారు. గత రెండు రోజులతో పోలిస్తే ఇది భిన్నంగా ఉందని విద్యార్థులు గుర్తించారు.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- నిరసనకు ప్రత్యేక అధికరణ లేదు. ఇది వాక్ స్వాతంత్ర్యం (అధికరణ ౧౯(౧)(ఎ)), ఆయుధాలు లేకుండా శాంతియుతంగా సమావేశమయ్యే హక్కు (అధికరణ ౧౯(౧)(బి)) నుంచి ఉద్భవించింది. వీటిపై అధికరణ ౧౯(౨), ౧౯(౩) ప్రకారం ప్రధానంగా ప్రజా శాంతిభద్రతల కోసం సహేతుక పరిమితులు విధించవచ్చు.
- చట్టపరమైన పరీక్ష నియంత్రణ, నిషేధం మధ్య తేడా. సమయం, స్థలం, పద్ధతిని ప్రభుత్వం నియంత్రించవచ్చు. కానీ నిరసనను పూర్తిగా నిషేధించకూడదు, లేదా సమర్థవంతమైన వేదికల నుంచి దూరం చేయకూడదు. వేదిక మార్పు వెనుక ఉన్న ప్రశ్న ఇదే.
- నిర్బంధం, పోలీసింగ్ అధికరణలు ౨౧, ౨౨లకు, బలప్రయోగ పరిమితులకు సంబంధించినవి. భారతీయ నాగరిక సురక్షా సంహితలోని సెక్షన్ ౧౬౩ కింద నిషేధ ఉత్తర్వులు బహిరంగంగా, దామాషా ప్రకారం, ఆధారాల ప్రాతిపదికన ఉండాలి.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౨ – పాలిటీ: ప్రాథమిక హక్కులు (అధికరణ ౧౯(౧)(ఎ), ౧౯(౧)(బి), ౧౯(౩)), అధికరణలు ౨౧-౨౨; పోలీసు, న్యాయవ్యవస్థల పాత్ర; జీఎస్౩ – అంతర్గత భద్రత (శాంతిభద్రతలు); జీఎస్౪ – పోలీసింగ్ నైతికత
నేపథ్యం
నిరసన హక్కు (అధికరణ ౧౯(౧)(ఎ), (బి))
భారతీయ నాగరిక సురక్షా సంహిత (బీఎన్ఎస్ఎస్) సెక్షన్ ౧౬౩
ఢిల్లీ పోలీసు స్టాండింగ్ ఆర్డర్ ఎల్&ఓ/౪౮/౨౨ (౨౮ ఏప్రిల్ ౨౦౨౨)
అదనపు నేపథ్యం
- ఎంకేఎస్ఎస్ కేసులో జంతర్ మంతర్ను ఏళ్ల తరబడి వినియోగిస్తున్నారని, రామ్లీలా మైదానం ఒక్కటే సరిపోకపోవచ్చని సుప్రీంకోర్టు గమనించింది. జంతర్ మంతర్, బోట్ క్లబ్ ప్రాంతంలో నియంత్రిత నిరసనలకు మార్గదర్శకాలు రూపొందించాలని పోలీసు కమిషనర్ను ఆదేశించింది.
- ౨౦౧౮ తీర్పు మధ్య ఢిల్లీలో నిరసనలపై జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ విధించిన సంపూర్ణ నిషేధాన్ని కొట్టివేసింది. బదులుగా సమతుల్య నిబంధనలు రూపొందించాలని పోలీసులను ఆదేశించింది.
- అమిత్ సహ్నీ వర్సెస్ పోలీసు కమిషనర్ (౨౦౨౦, షాహీన్ బాగ్ కేసు)లో అసమ్మతి హక్కు రాజ్యాంగబద్ధమైనదే అయినా, ప్రజా స్థలాలను నిరవధికంగా ఆక్రమించకూడదని తీర్పు చెప్పింది.
- అనితా ఠాకూర్ వర్సెస్ జమ్మూ కశ్మీర్ రాష్ట్రం (౨౦౧౬)లో నిరసనకారులపై అధిక పోలీసు బలప్రయోగం ప్రాథమిక హక్కులను ఉల్లంఘిస్తుందని తీర్పు చెప్పింది.
- రామ్లీలా మైదాన్ సంఘటన విషయంలో (౨౦౧౨) పోలీసుల ఏకపక్ష చర్య నుంచి శాంతియుత సమావేశానికి రక్షణ కల్పించింది.
మెయిన్స్ కోణాలు
- నియంత్రణ వర్సెస్ నిషేధం. ౨౦౧౮లో సుప్రీంకోర్టు జంతర్ మంతర్ నియంత్రణను అంగీకరించింది కానీ సంపూర్ణ బహిష్కరణను కాదు. నిర్దేశిత వేదికలను పార్లమెంటు నుంచి ౪ నుంచి ౧౫ కిలోమీటర్లకు మార్చడం వల్ల హక్కు రూపంలో నిలిచినా సారంలో బలహీనపడుతోందా అనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. రామ్లీలా మైదానం ఒక్కటే సరిపోతుందా అని ౨౦౧౮ కోర్టే సందేహించింది. దీనికి వ్యతిరేకంగా ప్రభుత్వం ప్రయాణికులకు అసౌకర్యాన్ని, సౌకర్యాల లేమిపై ౯ అక్టోబర్ సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యలను ఆధారంగా చూపుతోంది.
- న్యాయపరమైన సంకేతాలు. ౯ అక్టోబర్న కోర్టు, కేంద్రం సౌకర్యాలున్న ప్రత్యామ్నాయ స్థలం అవసరమని అంగీకరించాయి. దీనిని పరిగణించాలని కోర్టు "సమర్థ అధికారి"ని కోరింది. కోర్టు స్వయంగా ఏ స్థలాన్నీ నిర్ణయించలేదు. తర్వాత పోలీసులు ౪ నుంచి ౧౫ కిలోమీటర్ల దూరంలో మూడు మైదానాలను నిర్దేశించారు. ఉత్తర్వు ఊహించిన సౌకర్యాలున్న "విశాలమైన, బహిరంగ" స్థలానికి ఇవి సరిపోతాయా అనే ప్రశ్న ఇది లేవనెత్తుతోంది. రామ్లీలా మైదానం లేదా మరో పెద్ద మైదానాన్ని ప్రధాన వేదికగా చేయాలనే పిటిషన్ కోరింది.
- పోలీసింగ్ దామాషా. విద్యార్థులు, పాత్రికేయులు, మైనర్లను సామూహికంగా నిర్బంధించడం, మూసివేసిన వాహనాలు, కస్టడీలో హింస ఆరోపణలు, నీరు నిరాకరించడం, ఇంటర్నెట్ నిలిపివేత (బార్ ఆరోపణ) అధికరణ ౨౧, ౨౨ సమస్యలను లేవనెత్తుతాయి. మరుసటి రోజే ఇండియా కూటమి సామూహిక ర్యాలీకి సహకరించడం వల్ల వ్యవస్థీకృత పార్టీలకు, అవ్యవస్థీకృత యువ నిరసనకారులకు మధ్య సమాన వ్యవహారంపై ప్రశ్నలు వస్తున్నాయి. తమ మాట వినిపించుకోవడానికి తమతో పాటు రాజకీయ నాయకులు ఎందుకు ఉండాలని విద్యార్థులు అడిగారు.
- నివారణ ఉత్తర్వుల పారదర్శకత. బీఎన్ఎస్ఎస్ సెక్షన్ ౧౬౩ ఉత్తర్వులు బహిరంగంగా లేవని చెబుతున్నారు. ఆంక్షలను సవాలు చేయగలగడానికి వాటి ప్రచురణ ప్రాథమికం.
- నిరసన, కోర్టులు, రాజకీయ పార్టీలు. సుప్రీంకోర్టును ఆందోళనా స్థలంగా చేయవద్దని ప్రధాన న్యాయమూర్తి చేసిన విజ్ఞప్తి సంస్థాగత తటస్థత ఆందోళనలను ప్రతిబింబిస్తుంది. అదే సమయంలో ప్రభుత్వ ప్రవేశ ఆంక్షలకు, నిర్బంధాలకు వ్యతిరేకంగా వచ్చిన పిటిషన్లను కోర్టు విచారిస్తోంది.
- సమాఖ్య విస్తరణ. నిర్దేశిత వేదిక ఫ్రీడం పార్క్ మాత్రమే ఉన్న బెంగళూరులో ఇలాంటి నిర్బంధాలు జరగడం, నిర్దేశిత-స్థల విధానాలు అన్నిచోట్లా నిరసనను కుదించగలవని చూపిస్తోంది.
- సమాచార నియంత్రణ. సుమారు ౩౦౦ పోస్టులను తొలగించడం వాక్ నియంత్రణ రూపమే. దీనికి స్పష్టమైన చట్టపరమైన ఆధారం, న్యాయసమీక్ష అవసరం.
- ముందుకు మార్గం. ప్రభుత్వ కేంద్రం సమీపంలో సౌకర్యాలున్న వేదికలు, ప్రచురించిన కాలబద్ధ ప్రామాణిక నిర్వహణ విధానాలు, నిర్బంధ పరిస్థితులపై స్వతంత్ర పర్యవేక్షణ (డీవైఎఫ్ఐ ఆరోపణలపై విచారణతో సహా), బీఎన్ఎస్ఎస్ సెక్షన్ ౧౬౩ ప్రచురణకు స్పష్టమైన నియమాలు.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౨, ౧౫ మార్కులు (౨౫౦ పదాలు):** "శాంతియుత నిరసన హక్కు ప్రాథమిక హక్కే అయినా సహేతుక పరిమితులకు లోబడి ఉంటుంది. జంతర్ మంతర్ను నిర్దేశిత నిరసన వేదికగా ఇటీవల రద్దు చేసిన నేపథ్యంలో, నిరసన హక్కును శాంతిభద్రతలతో, నివాసితుల హక్కులతో కోర్టులు ఎలా సమతుల్యం చేశాయో చర్చించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- అధికరణ ౧౯(౧)(ఎ)-(సి), అధికరణ ౧౯(౨)-(౩), సహేతుక పరిమితుల సిద్ధాంతం, దామాషా సూత్రం
- అధికరణలు ౨౧, ౨౨: అరెస్టు, నిర్బంధం, డి.కె. బసు మార్గదర్శకాలు
- నివారణ నిర్బంధం వర్సెస్ నివారణ అరెస్టు, బీఎన్ఎస్ఎస్ సెక్షన్ ౧౬౩ (గతంలో సీఆర్పీసీ సెక్షన్ ౧౪౪)
- షాహీన్ బాగ్ (౨౦౨౦), రైతుల నిరసన కేసులు
- పోలీసు సంస్కరణలు, జవాబుదారీతనం
అంశాలు: GS2రాజనీతి
13 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో