సుప్రీంకోర్టు నికోబార్ ప్రాజెక్టుపై విచారణల నిలిపివేతకు నిరాకరణ (గ్రేట్ నికోబార్, అటవీ హక్కుల చట్టం, గిరిజన సంస్కృతి)
ప్రచురణ: · నవీకరణ:
మూలం: ది హిందూ, 6 అక్టోబర్, 2026
సారాంశం
- భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం, కలకత్తా హైకోర్టులో జరుగుతున్న విచారణలను నిలిపివేయాలన్న కేంద్రం అభ్యర్థనను తిరస్కరించింది. కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ మాజీ కార్యదర్శి మీనా గుప్తా వేసిన పిటిషన్పై ఈ విచారణలు జరుగుతున్నాయి. గ్రేట్ నికోబార్ దీవి ప్రాజెక్టు సున్నితమైన పర్యావరణ వ్యవస్థకు ముప్పు అని, అటవీ హక్కుల చట్టం, ౨౦౦౬ను ఉల్లంఘిస్తోందని ఆ పిటిషన్ సవాలు చేస్తోంది.
- దీనికి సంబంధించిన అన్ని పిటిషన్లతో సహా కేసును ఆలస్యం లేకుండా నిర్ణయించాలని ధర్మాసనం కలకత్తా హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిని కోరింది.
- రాజ్య భద్రతకు, వాణిజ్య ప్రయోజనాలకు మధ్య న్యాయస్థానం తేడాను గుర్తించాలని న్యాయమూర్తి బాగ్చి అన్నారు. సంస్కృతి పరిరక్షణ రాజ్యాంగ రక్షణ ఉన్న ప్రాథమిక హక్కు అని ఆయన మౌఖికంగా పేర్కొన్నారు.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- అటవీ హక్కుల చట్టం, ౨౦౦౬: షెడ్యూల్డ్ తెగల, ఇతర సంప్రదాయ అటవీ నివాసుల అటవీ హక్కులను గుర్తిస్తుంది (నివాసానికి కటాఫ్ తేదీ ౧౩ డిసెంబర్ ౨౦౦౫).
- షోంపెన్లు: గ్రేట్ నికోబార్కు చెందిన పీవీటీజీ. నికోబారీయులు షెడ్యూల్డ్ తెగ (ఈ రెండు సమూహాలూ ప్రభావితమవుతున్నాయని వార్తాకథనం పేర్కొంది). గ్రేట్ నికోబార్లో జీవావరణ రిజర్వ్, జాతీయ ఉద్యానవనాలు ఉన్నాయి.
- జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్: జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ చట్టం, ౨౦౧౦ కింద ఏర్పడిన చట్టబద్ధ ట్రిబ్యునల్.
- అండమాన్ నికోబార్ దీవులపై కలకత్తా హైకోర్టుకు అధికార పరిధి ఉంది.
- వ్యాజ్య అర్హత (లోకస్ స్టాండై): పిటిషనర్ మీనా గుప్తా స్థానికురాలు కాదన్న కారణంతో ఆమె వ్యాజ్య అర్హతపై కేంద్రం లేవనెత్తిన ప్రాథమిక అభ్యంతరాన్ని కలకత్తా హైకోర్టు (మేలో) కొట్టివేసింది.
- షోంపెన్ విధానం (౨౦౧౫), జారవా విధానం (౨౦౦౪) అండమాన్ నికోబార్ దీవుల్లో పీవీటీజీల రక్షణకు సంబంధించినవి.
గణాంకాలు, వివరాలు
- ప్రాజెక్టు విలువ ౭౨,౦౦౦ కోట్ల రూపాయలకు పైగా. ఇందులో కంటైనర్ టెర్మినల్ ఉంది.
- హైకోర్టు పిటిషన్లలో ప్రస్తావించిన అటవీ భూమి మళ్లింపు: ౧౩౦ చదరపు కిలోమీటర్లకు పైగా చెక్కుచెదరని ఉష్ణమండల అడవి.
- జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్: రెండుసార్లు ఆందోళనలను పరిష్కరించింది. షరతులతో పర్యావరణ అనుమతిని కొనసాగించింది, నిర్దిష్ట పర్యావరణ ప్రభావాలను మళ్లీ పరిశీలించడానికి ఉన్నత స్థాయి కమిటీని నియమించింది. అనుమతిపై వేసిన సమీక్ష పిటిషన్ను ౨౦౨౩ ఏప్రిల్లో తిరస్కరించింది.
- కలకత్తా హైకోర్టు: మేలో మీనా గుప్తా వ్యాజ్య అర్హతపై కేంద్రం ప్రాథమిక అభ్యంతరాన్ని (ఆమె స్థానికురాలు కాదన్నది) తిరస్కరించింది. ప్రాథమిక హక్కులు, గిరిజన జీవన విధానం పరిరక్షణ అనే రాజ్యాంగ అంశాలపై ౨౫–౨౬ నవంబర్న విచారణ నిర్ణయించింది.
- వాదనలు: అటార్నీ జనరల్ ఆర్. వెంకటరమణి, అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ ఐశ్వర్య భాటి ప్రాజెక్టుకు "అపారమైన" జాతీయ, వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం ఉందని, "నివాస నష్టం లేదు" అని చెప్పారు. తెగలు ప్రధాన స్రవంతిలో కలిసిపోయాయని, రక్షిత వర్గంలో లేరని వెంకటరమణి అన్నారు. గుప్తా తరఫు సీనియర్ న్యాయవాది ఎస్. మురళీధర్, షోంపెన్లను ప్రత్యేకంగా బలహీన గిరిజన సమూహంగా వర్గీకరించారని, గిరిజన మండళ్లను కూడా కేసులో పక్షాలుగా చేర్చినందున విచారణార్హత వాదన కేవలం సైద్ధాంతికమని చెప్పారు.
- ధర్మాసనం: ఎన్జీటీ నిర్ణయాలకు ఎంత ఒప్పించే విలువ ఉంటే అంతమేరకు వాటిని హైకోర్టు ముందు ఉంచడానికి కేంద్రానికి అనుమతి ఉంది. విచారణార్హత ప్రశ్నపై పట్టుబట్టాలన్న అటార్నీ జనరల్ అభ్యర్థనను తిరస్కరిస్తూ, అన్ని పిటిషన్లను ఆలస్యం లేకుండా నిర్ణయించాలని హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిని కోరడానికే పరిమితమవుతామని చెప్పింది.
- ధర్మాసనం కూర్పు: ప్రధాన న్యాయమూర్తి కాంత్, న్యాయమూర్తులు జోయ్మాల్య బాగ్చి, వి. మోహన.
- న్యాయమూర్తి బాగ్చి వ్యాఖ్య: రాజ్య భద్రత అంటే ఏమిటో, వాణిజ్య ప్రయోజనాలతో కూడినది ఏమిటో మధ్య కొంత "వడపోత" అవసరం. సంస్కృతిపై వ్యాఖ్య మౌఖికమే, అధికారిక తీర్పు కాదు.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- భారతదేశ అటవీ హక్కుల చట్టం అడవుల్లో నివసించే షెడ్యూల్డ్ తెగల వ్యక్తిగత, సామూహిక హక్కులను గుర్తిస్తుంది. సంబంధిత ప్రాంతంలో అటవీ భూమి మళ్లింపునకు గ్రామసభ సమ్మతి కూడా ఇందులో ఉంటుంది. ఈ కేసులో చట్టపరమైన ప్రశ్న ఏమిటంటే, ప్రాజెక్టు కోసం చేసిన అటవీ భూమి మళ్లింపు ఆ నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉందా, గిరిజన మండళ్లను గౌరవించిందా అన్నది.
- న్యాయస్థానం మౌఖిక వ్యాఖ్య తెగల సాంస్కృతిక గుర్తింపును ప్రాథమిక హక్కులతో ముడిపెడుతుంది. దీనికి ఆధారమయ్యే అవకాశం ఉన్న రాజ్యాంగ పాఠ్యాంశాలు సంస్కృతికి సంబంధించిన అధికరణ ౨౯(౧), జీవితం/గౌరవానికి సంబంధించిన అధికరణ ౨౧. అయితే వార్తాకథనం అధికరణ సంఖ్యలను పేర్కొనలేదు. భారీ ప్రాజెక్టుల్లోని జాతీయ భద్రత వాదనలకు, వాణిజ్య అంశాలకు మధ్య ఉన్న ఉద్రిక్తతను కూడా ఇది స్పృశిస్తుంది.
- ఇక్కడ బహుళ వేదికల్లో వ్యాజ్యాలు జరగడం ముఖ్యమైన అంశం. పర్యావరణ అనుమతి విషయాన్ని జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ చూసింది, అటవీ హక్కులు, రాజ్యాంగ ప్రశ్నలను హైకోర్టు చూస్తోంది. ట్రిబ్యునళ్లకు, హైకోర్టులకు మధ్య పని విభజనకు ఇది ఒక పరీక్ష.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ — పర్యావరణం: పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు, అటవీ భూమి మళ్లింపు, జీవవైవిధ్యం, జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ పాత్ర; జీఎస్౨ — సమాజం/పాలిటీ: షెడ్యూల్డ్ తెగలు, పీవీటీజీలు, అటవీ హక్కుల చట్టం, ౨౦౦౬; అధికరణ ౪౬; జీఎస్౩ — భద్రత: హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో వ్యూహాత్మక మౌలిక సదుపాయాలు.
నేపథ్యం
అటవీ హక్కుల చట్టం, ౨౦౦౬ (షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు ఇతర సంప్రదాయ అటవీ నివాసుల (అటవీ హక్కుల గుర్తింపు) చట్టం)
ప్రత్యేకంగా బలహీన గిరిజన సమూహాలు (పీవీటీజీలు), షోంపెన్లు
జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (ఎన్జీటీ)
అదనపు నేపథ్యం
- ప్రాజెక్టు భాగాలు: అంతర్జాతీయ కంటైనర్ ట్రాన్స్షిప్మెంట్ టెర్మినల్, గ్రీన్ఫీల్డ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, పట్టణ అభివృద్ధి, ౪౫౦ ఎంవీఏ గ్యాస్, సౌర ఆధారిత విద్యుత్ కేంద్రం. ప్రాజెక్టు ప్రతిపాదకుడు అండమాన్ నికోబార్ దీవుల సమగ్ర అభివృద్ధి సంస్థ (ఆనిడ్కో).
- వ్యూహాత్మక వాదన: ఈ ప్రాజెక్టును ట్రాన్స్షిప్మెంట్, రక్షణ కేంద్రంగా వర్ణిస్తున్నారు. ఇది విదేశీ ఓడరేవులపై ఆధారాన్ని తగ్గించి, హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో భారత ఉనికిని పెంచుతుందని అంటున్నారు.
- ఎన్జీటీ: రెండో దఫా వ్యాజ్యంలో (౨౦౨౬ ఫిబ్రవరిలో నివేదితం) ఎన్జీటీ మళ్లీ పర్యావరణ అనుమతిని సమర్థించింది. ప్రాజెక్టు వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యాన్ని, ఐసీఆర్జెడ్/సీఆర్జెడ్ నిబంధనల పాటింపును పేర్కొంది.
- గిరిజన సమ్మతి వివాదాలు: లిటిల్ మరియు గ్రేట్ నికోబార్ గిరిజన మండలి గిరిజన రిజర్వ్ డీనోటిఫికేషన్కు ఇంతకుముందు ఇచ్చిన అభ్యంతరం లేదు అనే సమ్మతిని ఉపసంహరించుకుంది. గ్రామసభ తీర్మానాలపై సవాళ్లు వచ్చాయి. వాటిపై సంతకాలు చేసినవారు స్థిరపడినవారని, అటవీ హక్కుల చట్టం ప్రకారం వారు వాటాదారులు కారని, కనీసం ౬౦ సంతకాలు పునరావృతమయ్యాయని ఆరోపణ.
- తదుపరి పరిణామం (ఈ బ్యాచ్ తర్వాత): ౩౦ అక్టోబర్ ౨౦౨౬న కేంద్ర గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ, నలుగురు నికోబారీ దరఖాస్తుదారులు "అవసరమైన లేదా తగిన పక్షాలు" కారని కలకత్తా హైకోర్టుకు తెలిపింది.
- అధికార పరిధి: కలకత్తా హైకోర్టుకు పశ్చిమ బెంగాల్, అండమాన్ నికోబార్ దీవుల కేంద్రపాలిత ప్రాంతంపై అధికార పరిధి ఉంది.
మెయిన్స్ కోణాలు
- అభివృద్ధి – హక్కులు – పర్యావరణం: వ్యూహాత్మక వాదన (హిందూ మహాసముద్ర ట్రాన్స్షిప్మెంట్, ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి) సున్నితమైన వర్షారణ్య పర్యావరణ వ్యవస్థతో, బలహీన గిరిజన సమూహాలతో ఘర్షిస్తోంది. భద్రతను, వాణిజ్య ప్రయోజనాలను వేరుచేయాలన్న న్యాయమూర్తి బాగ్చి సూచన, ప్రాజెక్టులోని అన్ని భాగాలనూ "జాతీయ భద్రత" ముద్ర కప్పలేదని సూచిస్తోంది.
- హక్కుల ఆధారిత పరిరక్షణ: అటవీ హక్కుల చట్టం ప్రక్రియ (గ్రామసభ సమ్మతి, కమిటీలు) ప్రధాన రక్షణ. గ్రామసభ సమ్మతులపై సవాళ్లు, గిరిజన మండళ్ల ఉపసంహరణలు చూస్తే సమ్మతిని కృత్రిమంగా సృష్టించే లేదా తప్పుగా నిర్వచించే అవకాశం ఉందని తెలుస్తోంది.
- బహుళ వేదికలు: జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ (పర్యావరణం), హైకోర్టు (రాజ్యాంగ హక్కులు) అధికార పరిధులు పరస్పరం కలిసిపోవచ్చు. "ఆలస్యం లేకుండా నిర్ణయించండి" అనే ధర్మాసనం ఆదేశం సూచించినట్లుగా, జాప్యం, అనుకూల వేదిక ఎంపిక ప్రమాదాలను నియంత్రించాలి.
- సాంస్కృతిక హక్కులు – ప్రాథమిక హక్కులు: సంస్కృతి పరిరక్షణ ప్రాథమిక హక్కు అనే మౌఖిక వ్యాఖ్య (అధికరణ ౨౯, అధికరణ ౨౧ ఆధారాలయ్యే అవకాశం) పీవీటీజీల నివాస హక్కుల వాదనలను బలపరుస్తుంది.
- ముందుకు మార్గం: స్వతంత్ర సామాజిక, పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు, గిరిజన రిజర్వ్ల చుట్టూ నిషేధిత మండలాలు, స్వేచ్ఛా, ముందస్తు, సమాచారయుత సమ్మతి, విపత్తు ప్రమాద అధ్యయనాలు (ఈ దీవి భూకంప క్రియాశీలమైనది), స్వతంత్ర కమిటీ ద్వారా దృఢమైన పర్యవేక్షణ.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "గ్రేట్ నికోబార్ ప్రాజెక్టు వ్యూహాత్మక అభివృద్ధికి, ప్రత్యేకంగా బలహీన గిరిజన సమూహాల హక్కులకు మధ్య ఉన్న ఘర్షణను చూపుతుంది. ఇందులో ఇమిడి ఉన్న చట్టపరమైన, పర్యావరణ అంశాలను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు (పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు నోటిఫికేషన్ ౨౦౦౬), ద్వీప తీర నియంత్రణ మండలి నోటిఫికేషన్, ౨౦౧౯
- జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్ చట్టం, ౨౦౧౦; అటవీ (పరిరక్షణ) చట్టం, ౧౯౮౦ మరియు సవరణలు
- పీవీటీజీలు; అండమాన్ నికోబార్ (ఆదిమ జాతుల రక్షణ) నియంత్రణ, ౧౯౫౬; అధికరణ ౪౬; అధికరణ ౨౯; అధికరణ ౨౧
- జీవావరణ రిజర్వ్లు (గ్రేట్ నికోబార్); అండమాన్ నికోబార్ వ్యూహాత్మక పాత్ర (హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతం)
అంశాలు: GS3పర్యావరణం
6 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో