BrainParrot

డీఎంకే ఎంపీ సమర్థన: సుప్రీంకోర్టుకు సంయుక్త కమిటీ ప్రతిపాదిత అధ్యయన పర్యటన (ఏకకాల ఎన్నికల బిల్లు) — అధికారాల విభజన వివాదం

GS2పూర్తి నోట్ప్రచురణ: · నవీకరణ:

మూలం: ది హిందూ, 6 అక్టోబర్, 2026

సారాంశం

ఏకకాల ఎన్నికల చట్టాన్ని పరిశీలిస్తున్న సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ (జేపీసీ) సభ్యుడు, డీఎంకే రాజ్యసభ ఎంపీ పి. విల్సన్ సోమవారం కమిటీ అధ్యక్షుడు పి.పి. చౌధరికి లేఖ రాశారు. సుప్రీంకోర్టుకు కమిటీ ప్రతిపాదించిన అధ్యయన పర్యటనను ఆయన సమర్థించారు. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల అభిప్రాయాలు కోరడం "రాజ్యాంగ విరుద్ధం" కాదని వాదించారు. ఈ పర్యటన అధికారాల విభజనను ఉల్లంఘిస్తుందని రాజ్యసభ ఎంపీ కపిల్ సిబల్ గురువారం చేసిన వాదనకు ఈ లేఖ సమాధానం. పర్యటన చివరకు రద్దయింది. "స్వార్థపర శక్తుల" రాజకీయ అభ్యంతరాల వల్లే దాన్ని రద్దు చేశారని విల్సన్ అంటున్నారు. అధ్యక్షుడు ఈ లేఖను రికార్డులో చేర్చారు.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — పౌరశాస్త్రం: పార్లమెంటరీ కమిటీలు, అధికారాల విభజన, ఏకకాల ఎన్నికలు

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • అధికరణ ౧౪౩: రాష్ట్రపతి నివేదన, సలహా అధికార పరిధి. అధికరణ ౧౪౩(౧) సుప్రీంకోర్టుకు విచక్షణాత్మకం; అధికరణ ౧౪౩(౨) తప్పనిసరి. అధికరణ ౧౪౫(౩) ప్రకారం కనీసం ౫ మంది న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం అవసరం. అభిప్రాయం కట్టుబడి ఉండదు.
  • రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులకు అధికరణ ౩౬౮ ప్రకారం పార్లమెంటులో ప్రత్యేక మెజారిటీ అవసరం.
  • ౧౨౯వ సవరణ బిల్లు అధికరణ ౮౨ఎను చేర్చాలని, అధికరణలు ౮౩, ౧౭౨, ౩౨౭ను సవరించాలని ప్రతిపాదిస్తుంది.
  • స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలను బిల్లు పాఠం నుంచి మినహాయించారు. దీనివల్ల కనీసం సగం రాష్ట్ర శాసనసభల ఆమోదం అవసరం ఉండదు.
  • సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ అనేది ఉభయ సభల సభ్యులతో కూడిన తాత్కాలిక కమిటీ.
  • భారత ఫెడరల్ కోర్టు (౧౯౩౭) సుప్రీంకోర్టుకు పూర్వరూపం. అధికరణ ౧౪౩ మూలం భారత ప్రభుత్వ చట్టం, ౧౯౩౫.
  • అధికారాల విభజన రాజ్యాంగ ప్రాథమిక నిర్మాణంలో భాగంగా పరిగణిస్తారు. అధికరణ ౫౦ (ఒక నిర్దేశిక సూత్రం) కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ నుంచి న్యాయవ్యవస్థను వేరు చేయాలని నిర్దేశిస్తుంది.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • విల్సన్ లేఖ సోమవారం (౨౦౨౬ అక్టోబర్ ౫) కమిటీ అధ్యక్షుడు పి.పి. చౌధరికి చేరింది. సిబల్ అభ్యంతరం గురువారం వచ్చింది. ఆ రోజు ఆయన ఈ పర్యటనను రాజ్యాంగ విరుద్ధమని, అధికారాల విభజనకు విరుద్ధమని అన్నారు.
  • అధ్యయన పర్యటన ఏర్పాటులో కీలక పాత్ర పోషించిన విల్సన్, "స్వార్థపర శక్తుల" రాజకీయ అభ్యంతరాల వల్ల దాన్ని రద్దు చేశారని చెప్పారు. కమిటీ ఇతర సంప్రదింపుల మాదిరిగానే ఈ పర్యటన లక్ష్యం కూడా సంబంధిత దృక్కోణాలన్నింటినీ వినడమేనని ఆయన అన్నారు.
  • విల్సన్ ఉదహరించిన పూర్వ ఉదాహరణలు:
  • ౧౯౪౮ మార్చి: ముసాయిదా రాజ్యాంగంపై అభిప్రాయాలు రూపొందించడానికి ఫెడరల్ కోర్టు న్యాయమూర్తులు, హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు సమావేశమయ్యారు.
  • ౨౦౨౨: న్యాయ, న్యాయపాలనపై పార్లమెంటరీ కమిటీ అప్పటి భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఎన్.వి. రమణ, న్యాయమూర్తి డి.వై. చంద్రచూడ్‌లను కలిసింది.
  • ౨౦౨౩ మార్చి ౨౩: అదే కమిటీ అప్పటి భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి చంద్రచూడ్‌ను, న్యాయమూర్తులు సంజయ్ కిషన్ కౌల్, సంజీవ్ ఖన్నాలతో కలిసి కలిసింది.
  • ఇటువంటి సమావేశం "ఎన్నడూ వినని విషయం" అనే వాదన తప్పని విల్సన్ అంటున్నారు.
  • ప్రతికూల అంశాలు: పర్యటన జరగలేదు. విల్సన్ తన వ్యాఖ్యలను అధికారాల విభజనకే పరిమితం చేశారు, బిల్లు సారాంశంపై వాదించలేదు. బిల్లును ధ్రువీకరించమని లేదా ముందే తీర్పు చెప్పమని కమిటీ న్యాయమూర్తులను కోరడం లేదని ఆయన నొక్కి చెప్పారు.
  • విల్సన్ అధికరణ ౧౪౩ వాదన: ఎదుటి వాదన తర్కం నిజమైతే ఆ నిబంధన "కొనసాగలేదు".

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

భారతదేశం కఠినమైన విభజనను కాకుండా క్రియాత్మక అధికారాల విభజనను అనుసరిస్తుంది. మూడు వ్యవస్థలూ ఒకదానిపై ఒకటి నియంత్రణ పెడతాయి, పరస్పరం సహకరించుకుంటాయి. సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయం కోరే రాష్ట్రపతి అధికారం వంటి మార్గాలు రాజ్యాంగంలోనే వ్యవస్థల మధ్య ఉన్నాయి. రాజ్యాంగం కాపాడేది న్యాయ స్వతంత్రతను, రాజ్యాంగానికి తుది వ్యాఖ్యాతగా న్యాయవ్యవస్థ పాత్రను. అసలు రాజ్యాంగ ప్రశ్న ఏమిటంటే, సేవలో ఉన్న న్యాయమూర్తులతో శాసన పూర్వ అనధికార సంప్రదింపులు ఆ పాత్రను దెబ్బతీస్తాయా అన్నది. అదే చట్టంపై న్యాయమూర్తులను తర్వాత తీర్పు చెప్పమని అడగవచ్చు, ఉదాహరణకు ప్రాథమిక నిర్మాణం లేదా సమాఖ్య విధానంపై సవాలులో. ఈ సంప్రదింపులు అనధికారికమని, తీర్పు చెప్పడం కాదని విల్సన్ అంటున్నారు. ముందస్తు నిర్ణయానికి ప్రమాదం ఉందని విమర్శకులు భావిస్తున్నారు.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౨ – పౌరశాస్త్రం: అధికారాల విభజన; పార్లమెంటు, దాని కమిటీలు; న్యాయవ్యవస్థ–శాసనవ్యవస్థ సంబంధాలు; రాజ్యాంగ సవరణ (ఏకకాల ఎన్నికలు)

నేపథ్యం

రాజ్యాంగ (౧౨౯వ సవరణ) బిల్లు, ౨౦౨౪పై సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ

అదనపు నేపథ్యం

  • ౧౯౫౧ నుంచి ౧౯౬౭ వరకు లోక్‌సభకు, అన్ని రాష్ట్ర శాసనసభలకు కలిపి ఓటింగ్ జరిగింది. కొన్ని శాసనసభలు గడువుకు ముందే రద్దు కావడంతో ౧౯౬౮–౬౯లో ఈ చక్రం విచ్ఛిన్నమైంది.
  • ప్రభుత్వ ఉన్నత స్థాయి కమిటీ (అధ్యక్షుడు: రామ్‌నాథ్ కోవింద్, ౨౦౨౩ సెప్టెంబర్‌లో ఏర్పాటు) రెండు దశలను సిఫార్సు చేసింది: మొదట లోక్‌సభ, శాసనసభలకు కలిపి; తర్వాత ౧౦౦ రోజుల్లో స్థానిక సంస్థలకు.
  • సంప్రదింపుల చరిత్ర: మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు జగదీష్ సింగ్ ఖేహర్, డి.వై. చంద్రచూడ్ ఇప్పటికే జేపీసీ ఎదుట ప్రజెంటేషన్లు ఇచ్చారు. కమిటీ ఆరుగురు మాజీ భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తులను సంప్రదించిందని ఒక నివేదిక పేర్కొంది.
  • ౨౦౨౬ జూలై ౧౧న ఈ చట్రం రాజ్యాంగానికి అనుగుణంగా ఉందని జేపీసీ పేర్కొందని జీకేటుడే నివేదించింది.
  • లోక్‌సభ జేపీసీ పదవీకాలాన్ని ౨౦౨౬ శీతాకాల సమావేశాల చివరి వారం మొదటి రోజు వరకు పొడిగించింది.
  • బిల్లు రూపకల్పన లక్షణాలు: ఇది అధికరణ ౮౨ఎను ప్రతిపాదిస్తుంది, దీని కింద రాష్ట్రపతి "నియమిత తేదీ"ని నోటిఫై చేస్తారు. అధికరణలు ౮౩, ౧౭౨, ౩౨౭ను కూడా సవరిస్తుంది. ఒక రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలు మిగతా వాటితో కలిపి జరపడం సాధ్యం కాదని భారత ఎన్నికల సంఘం భావిస్తే, వాయిదాను రాష్ట్రపతికి సిఫార్సు చేయవచ్చు, రాష్ట్రపతి తర్వాతి ఎన్నికకు ఆదేశించవచ్చు.
  • పీఆర్ఎస్ ఈ ఆందోళనలను ప్రస్తావిస్తోంది: కొన్ని సందర్భాల్లో ఏడాది కన్నా తక్కువ ఉండే అతి స్వల్ప కాలపరిమితి గల శాసనసభలు; అధికరణ ౩౫౬ కన్నా ఎన్నికల వాయిదాకు తక్కువ ప్రమాణం, వాయిదాకు కాలపరిమితి లేకపోవడం.
  • గాంధీనగర్‌లో జరిగిన విలేకరుల సమావేశంలో జేపీసీ అధ్యక్షుడు పి.పి. చౌధరి మాట్లాడుతూ, లోక్‌సభ, శాసనసభ, స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలను ఏకకాలంలో జరపడం వల్ల దాదాపు రూ. ౭ లక్షల కోట్లు ఆదా కావచ్చని, జీడీపీ వృద్ధి ౧.౬% వరకు పెరగవచ్చని అన్నారు. ఇది అధ్యక్షుడి వాదన మాత్రమే, స్వతంత్రంగా ధ్రువీకరించిన అంచనా కాదు.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • క్రియాత్మక అధికారాల విభజన: రాజ్యాంగం "మూడు ఒంటరి దీవులను" సృష్టించదనేది విల్సన్ వాదన. పరస్పర చర్య సాధారణమే: అధికరణ ౧౪౩, ౧౯౪౮ నాటి రాజ్యాంగ పూర్వ సంప్రదింపులు, సేవలో ఉన్న భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తులు, న్యాయమూర్తులతో ౨౦౨౨–౨౩ కమిటీ సమావేశాలు.
  • ప్రతి వాదన (సిబల్): ఈ పర్యటన రాజ్యాంగ విరుద్ధమని, అధికారాల విభజన ఉల్లంఘన అని సిబల్ అన్నారు. కోర్టు తర్వాత సమీక్షించే అవకాశం ఉన్న బిల్లుపై సేవలో ఉన్న న్యాయమూర్తులను కమిటీ సంప్రదిస్తే వ్యవస్థాగత సరిహద్దులు అస్పష్టమై, ముందస్తు నిర్ణయానికి ఆస్కారం కలుగుతుందనేది ఆయన ఆందోళన. న్యాయ స్వతంత్రత, నిష్పాక్షికత కనిపించడం ప్రమాదంలో పడతాయి. అనధికార అభిప్రాయాలు కట్టుబడి ఉండవు, కానీ అవి అవగాహన సమస్యను సృష్టించవచ్చు.
  • సంప్రదింపును తీర్పు నుంచి వేరు చేయడం: అనధికార అభిప్రాయాలు కోరడం తీర్పు కోరడం కాదనేది విల్సన్ వాదన. అధికరణ ౧౪౩ రాష్ట్రపతికి అందుబాటులో ఉన్న అధికారిక మార్గం, పార్లమెంటరీ కమిటీకి కాదు, కాబట్టి ఈ పోలిక వివాదాస్పదమే.
  • ఒకే దేశం ఒకే ఎన్నిక చర్చలో రాజకీయాలు: తన లేఖను అధికారాల విభజనకే పరిమితం చేసినా, ఏకకాల ఎన్నికలపై డీఎంకే వ్యతిరేకతను విల్సన్ ముందుకు తెస్తున్నారు. ఒక ప్రక్రియాపరమైన వివాదం సారాంశపరమైన సమాఖ్య వివాదానికి ప్రతినిధిగా ఎలా మారుతుందో ఇది చూపిస్తుంది.
  • సారాంశపరమైన అంశాలు: సమాఖ్య విధానం, కుదించిన శాసనసభ కాలపరిమితులు, భారత ఎన్నికల సంఘం వాయిదా అధికారాలు, స్వల్పకాలిక శాసనసభలు, ఆదర్శ ప్రవర్తనా నియమావళి వల్ల "విధాన స్తంభన" వాదన – ఖర్చులతో పోల్చి (౨బి చూడండి).
  • ముందుకు మార్గం: కమిటీ–న్యాయవ్యవస్థ పరస్పర చర్యకు క్రోడీకరించిన విధానం. ఇప్పటికే చేసినట్లుగా విశ్రాంత న్యాయమూర్తులు, న్యాయ నిపుణులతో సంప్రదింపులు జరపవచ్చు, లేదా రిజిస్ట్రీ ద్వారా లిఖిత సమర్పణలు తీసుకోవచ్చు, లేదా లా కమిషన్ ద్వారా జరపవచ్చు.

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౨, ౧౫ మార్కులు:** "పెండింగ్‌లో ఉన్న చట్టాలపై న్యాయవ్యవస్థతో సహా నిపుణుల అభిప్రాయాలను పార్లమెంటరీ కమిటీలు ఎక్కువగా కోరుతున్నాయి. ఏకకాల ఎన్నికలపై జేపీసీ చుట్టూ ఇటీవలి వివాదాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ఇటువంటి సంప్రదింపులు అధికారాల విభజన సిద్ధాంతానికి అనుగుణంగా ఉన్నాయో లేదో పరిశీలించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • ప్రాథమిక నిర్మాణ సిద్ధాంతం (అధికారాల విభజన, సమాఖ్య విధానం, స్వేచ్ఛాయుత నిష్పాక్షిక ఎన్నికలు)
  • పార్లమెంటరీ కమిటీలు (సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ, స్థాయీ సంఘాలు, శాఖాపరమైన స్థాయీ సంఘాలు)
  • అధికరణలు ౮౩, ౧౭౨, ౩౫౬, ౩౨౭; భారత ఎన్నికల సంఘం అధికారాలు (అధికరణ ౩౨౪); ఆదర్శ ప్రవర్తనా నియమావళి
  • రాష్ట్రపతి నివేదన కేసులు (కేరళ విద్యా బిల్లు ౧౯౫౮, బెరుబారి ౧౯౬౦, రామజన్మభూమి ౧౯౯౩)
  • ఏకకాల ఎన్నికలపై ఉన్నత స్థాయి కమిటీ (కోవింద్), లా కమిషన్ నివేదికలు

అంశాలు: GS2రాజనీతి

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

6 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో