ట్రైబ్యునళ్లలో బకాయిల కారణంగా ఉపఎన్నికలకు దూరం కానున్న ౧౯,౦౦౦ మంది బెంగాల్ ఓటర్లు (ఎస్ఐఆర్ అప్పిలేట్ ట్రైబ్యునళ్లు, బీఎల్ఓల భద్రత, ఉపఎన్నికల పోలీసింగ్)
ప్రచురణ: · నవీకరణ:
మూలం: ది హిందూ, 6 అక్టోబర్, 2026
సారాంశం
- పశ్చిమ బెంగాల్లోని నందిగ్రామ్, రెజినగర్ నియోజకవర్గాల్లో మంగళవారం (౬ అక్టోబర్) ఉపఎన్నికలు జరగాల్సి ఉంది. ఈ నియోజకవర్గాలకు చెందిన సుమారు ౧౯,౦౦౦ మంది ఓటర్ల అప్పీళ్లు ఎస్ఐఆర్ అప్పిలేట్ ట్రైబ్యునళ్ల ముందు పెండింగ్లో ఉన్నాయి. ఇలాంటి ౩౮.౩౧ లక్షల మందిలో వీరూ ఉన్నారు. అందువల్ల వీరు జాబితాలకు వెలుపలే ఉన్నారు.
- ట్రైబ్యునళ్లు సుమారు ౩% అప్పీళ్లను మాత్రమే పరిష్కరించాయి. ౧౯ ట్రైబ్యునళ్లలో మూడు ఖాళీగా ఉన్నాయి, ఎందుకంటే విశ్రాంత న్యాయమూర్తులు రాజీనామా చేశారు. ట్రైబ్యునళ్లను ౪౨కి పెంచాలన్న ఎన్నికల సంఘం ప్రతిపాదన ముందుకు కదలడం లేదు.
- ఎన్నికల సంఘం ఇంటింటి పునర్నమోదు కార్యక్రమం సందర్భంగా తమకు భద్రత కల్పించాలని రాష్ట్రంలోని బూత్ స్థాయి అధికారులు ప్రధాన ఎన్నికల అధికారిని కోరారు. ప్రతిపక్షాల ఫిర్యాదుల తర్వాత ఉపఎన్నికకు ముందు నందిగ్రామ్ పోలీస్ స్టేషన్ ఇన్స్పెక్టర్-ఇన్చార్జిని కూడా ఎన్నికల సంఘం మార్చింది.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- అనుచ్ఛేదం ౩౨౬ లోక్సభ, శాసనసభ ఎన్నికలకు వయోజన ఓటు హక్కుకు హామీ ఇస్తుంది. నమోదు, ఓటు హక్కులు ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ ద్వారా అమలవుతాయి. ఓటర్ల జాబితాలను ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, ౧౯౬౦ కింద ఓటర్ల నమోదు అధికారులు తయారు చేస్తారు.
- సవరణల తర్వాత జాబితాను నవీకరించేవి అనుబంధ ఓటర్ల జాబితాలు; చేర్పు కోసం ఫారం ౬ ఉపయోగిస్తారు.
- బూత్ స్థాయి అధికారులు ఇంటింటికీ వెళ్లి జాబితాను ధ్రువీకరించి, నవీకరించే క్షేత్ర స్థాయి సిబ్బంది; రాష్ట్రంలో ఎన్నికల పరిపాలనకు ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి నేతృత్వం వహిస్తారు.
- ఉపఎన్నిక: శాసనసభలో ఖాళీని భర్తీ చేయడానికి నిర్వహిస్తారు; ఎన్నికల సంఘం దీన్ని అనుచ్ఛేదం ౩౨౪ కింద నిర్వహిస్తుంది.
- సుప్రీంకోర్టు ౨౦౨౬ మార్చి ౧౦ ఉత్తర్వు పశ్చిమ బెంగాల్లో ఎస్ఐఆర్ తొలగింపులకు ప్రత్యేక అప్పిలేట్ సంస్థను ఆదేశించింది.
- ఈసీఐనెట్ ఎన్నికల సంఘం డిజిటల్ వేదిక; ఎస్ఐఆర్ అప్పీళ్లను దీని ద్వారా ఆన్లైన్లో, లేదా జిల్లా మేజిస్ట్రేట్లు, ఎస్డీఎంలు, ఎస్డీఓల కార్యాలయాల్లో ప్రత్యక్షంగా దాఖలు చేయవచ్చు.
గణాంకాలు, వివరాలు
- అప్పీళ్లు పెండింగ్లో ఉండటంతో ఓటు హక్కు కోల్పోయిన ౩౮.౩౧ లక్షల మందిలో నందిగ్రామ్, రెజినగర్లకు చెందిన సుమారు ౧౯,౦౦౦ మంది ఉన్నారు.
- రెజినగర్: ౧౨,౪౫౨ అప్పీళ్లు, ౪ చేర్చారు. నందిగ్రామ్: ౬,౪౪౩ అప్పీళ్లు, ౮౯ చేర్చారు. ఈ రెండు చోట్లా ఇప్పటివరకు ఎవరినీ తొలగించలేదు.
- ఇప్పటివరకు పరిష్కారమైనవి: ౩౮.౩౧ లక్షల అప్పీళ్లలో ౧.౨౬ లక్షలు, అంటే సుమారు ౩%.
- ప్రస్తుత వేగంతో పరిష్కారానికి ౨౧ ఏళ్లు పడుతుందని కలకత్తా హైకోర్టు జూలైలో పేర్కొంది.
- మార్చిలో ఎన్నికల సంఘం ౧౯ ట్రైబ్యునళ్లను ఏర్పాటు చేసింది, కానీ పనిచేస్తున్నవి ౧౬ మాత్రమే. కార్యాచరణ సమస్యలను కారణంగా చూపుతూ జస్టిస్ టి.ఎస్. శివజ్ఞానం, రంజిత్ బాగ్, ఇంద్రజిత్ ఛటర్జీ రాజీనామా చేశారు; వారి స్థానాలు ఖాళీగా ఉన్నాయి.
- ట్రైబ్యునళ్లను ౧౯ నుంచి ౪౨కి పెంచాలన్న ఎన్నికల సంఘం ప్రతిపాదన కదలలేదు. దీన్ని సుప్రీంకోర్టు సోమవారం విచారించాల్సి ఉన్నా జాబితాలో చేర్చలేదు.
- ఎన్నికల సంఘం ఇంటింటి ఫారం ౬ పునర్నమోదు కార్యక్రమం (గత వారం ప్రకటించారు) అప్పీళ్లు పెండింగ్లో ఉన్నవారికి వర్తించదు.
- మూలం: న్యాయాధికారులు నిర్ణయించిన సుమారు ౬౦ లక్షల "సందేహాస్పద, పెండింగ్" కేసులు (సుప్రీంకోర్టు ఆదేశంతో కలకత్తా హైకోర్టు పంపిన జాబితా నుంచి తీసుకున్నవి). మార్చి ౧౦న సుప్రీంకోర్టు ప్రత్యేక అప్పిలేట్ సంస్థను ఆదేశించింది.
- కొత్త ఓటర్లను నమోదు చేయడానికి, తొలగించిన అర్హులైన ఓటర్లను పునర్నమోదు చేయడానికి దేశవ్యాప్తంగా బీఎల్ఓలు ఇళ్లకు వెళ్లాలని ఎన్నికల సంఘం అక్టోబర్ ౨న ఆదేశించింది.
- "సున్నితమైన" ప్రాంతాల్లో భద్రత కల్పించాలని వోటకర్మి ఓ బీఎల్ఓ ఐక్య మంచ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి నీలం మీనాకు లేఖ రాసింది. ముఖ్యంగా ఎనిమిది జిల్లాలు లేదా వాటిలోని భాగాలు: ఉత్తర ౨౪ పరగణాలు, దక్షిణ ౨౪ పరగణాలు, హౌరా, మాల్దా, ముర్షిదాబాద్, ఉత్తర దినాజ్పుర్, హుగ్లీలోని కొన్ని ప్రాంతాలు, కోల్కతా. సామూహిక తొలగింపుల్లో తమ పాత్ర లేకపోయినా, ప్రజాగ్రహానికి తాము లక్ష్యం కావచ్చని బీఎల్ఓలు చెబుతున్నారు. అప్పటి ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ తమను కోర్టుకు తీసుకెళ్లడంతో తాము న్యాయనిర్ణయం, ట్రైబ్యునల్ వివాదంలో చిక్కుకున్నామని సంఘం చెబుతోంది.
- పశ్చిమ బెంగాల్ ఎస్ఐఆర్లో ౯౧ లక్షలకు పైగా పేర్లను తొలగించారు; వారిలో సుమారు ౨౭ లక్షల మంది తర్వాత అప్పీలు చేశారు (ఇది వ్యాసంలోని గణాంకం; పైన ఇచ్చిన ౩౮.౩౧ లక్షలు ప్రధాన వార్తలో పేర్కొన్న ట్రైబ్యునల్ బకాయిల గణాంకం).
- సోమవారం నందిగ్రామ్ ఇన్స్పెక్టర్-ఇన్చార్జి (అజయ్ కుమార్ మిశ్రా)ని ఎన్నికల సంఘం మార్చి, ఆయన స్థానంలో దేబాశిష్ సర్కార్ను నియమించింది. ఆయనకు బీజేపీతో సాన్నిహిత్యం ఉందని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపించడంతో ఈ చర్య తీసుకున్నారు. "పారదర్శక ఎన్నికల ప్రక్రియ" కోసం పోలింగ్కు ముందు రాష్ట్ర పోలీసుల్లో పెద్ద ఎత్తున మార్పులు జరిగాయి.
- నందిగ్రామ్ ప్రాధాన్యం: ౨౦౦౭–౦౮ భూ ఆక్రమణ వ్యతిరేక ఉద్యమం (మమతా బెనర్జీ ఎదుగుదల); ౨౦౨౧లో అక్కడ ఆమెను సువేందు అధికారి ఓడించారు.
- అందుబాటులో లేనివి: ఉపఎన్నిక జరిగే రెండు నియోజకవర్గాల్లో ఎవరినైనా తొలగించారని వ్యాసం చెప్పలేదు; ట్రైబ్యునళ్లలో ఖాళీ స్థానాలను ఎప్పుడు భర్తీ చేస్తారో కూడా చెప్పలేదు.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ ప్రకారం అర్హుడైన వ్యక్తికి (వయోజన పౌరుడు, సాధారణ నివాసి) జాబితాలో నమోదయ్యే హక్కు ఉంటుంది. ఓటర్ల నమోదు నియమాలు క్లెయిములు, అభ్యంతరాలు, అప్పీళ్లకు అవకాశం కల్పిస్తాయి. సాధారణంగా నమోదు అధికారి నిర్ణయంపై ఎన్నికల సంఘం నియమించిన అధికారికి అప్పీల్ చేయవచ్చు.
- పశ్చిమ బెంగాల్లో ఎస్ఐఆర్ ఈ పద్ధతిని మార్చింది. "తార్కిక వ్యత్యాసం" కేసులను న్యాయాధికారులు నిర్ణయించినందున, విశ్రాంత న్యాయమూర్తులతో కూడిన ప్రత్యేక అప్పిలేట్ సంస్థను సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. అప్పీలు హక్కుకు విలువ ఆ వేదిక వేగం, సామర్థ్యంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. కాబట్టి అంచనా వేసిన ౨౧ ఏళ్ల పరిష్కార సమయం అంటే వాస్తవంగా ఓటు హక్కును నిరాకరించడమే.
- ఇతివృత్తం "న్యాయం పొందే అవకాశం, ఎన్నికల సమగ్రత". న్యాయపరమైన ఆదేశంతో ఏర్పడిన తాత్కాలిక పరిహార వ్యవస్థ తన కేసుల భారాన్నే మోయలేకపోతోంది.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౨ — పాలిటీ: ఓటర్ల జాబితాలు, ఓటు హక్కు (అనుచ్ఛేదం ౩౨౬, ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦); పాక్షిక-న్యాయ సంస్థలు, ట్రైబ్యునళ్లు; ఎన్నికల సంఘం పాత్ర, స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పాక్షిక ఎన్నికలు; జీఎస్౨ — పాలన: ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, సంస్థల సామర్థ్యం.
నేపథ్యం
ఎస్ఐఆర్ అప్పిలేట్ ట్రైబ్యునళ్లు (పశ్చిమ బెంగాల్)
ఓటర్ల నమోదు నియమాల కింద చట్టబద్ధ అప్పీలు
అదనపు నేపథ్యం
- అప్పీలుదారుల ఓటు హక్కు: ఏప్రిల్ ౨౧ లేదా ౨౭కు ముందు అప్పీళ్లు ఆమోదం పొందిన వ్యక్తులను మొదటి లేదా రెండో విడత పోలింగ్లో ఓటు వేయనివ్వాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. అయితే అప్పీలు పెండింగ్లో ఉండటం మాత్రమే ఓటు హక్కును ఇవ్వదు. ట్రైబ్యునల్ అప్పీలును ఆమోదించిన తర్వాత, అనుబంధ జాబితాల ద్వారా సహా, ఓటర్ల నమోదు అధికారి జాబితాలను నవీకరించాలి.
- ఈ ఏడాది ఆరంభంలో స్థాయి: ఏప్రిల్ ౧౧ నాటికి పశ్చిమ బెంగాల్లో ౩౪ లక్షలకు పైగా అప్పీళ్లు దాఖలయ్యాయి. నిష్పాక్షిక తీర్పుపై ప్రభావం పడవచ్చని, నిర్ణీత గడువులో నిర్ణయించాలని ట్రైబ్యునల్ సభ్యులపై ఒత్తిడి తీసుకురాబోమని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది.
- "తార్కిక వ్యత్యాసం": ఈ వర్గం పశ్చిమ బెంగాల్ ఎస్ఐఆర్కే ప్రత్యేకమని జస్టిస్ బాగ్చి పేర్కొన్నారు.
మెయిన్స్ కోణాలు
- సామర్థ్యం లేని పరిహారం: ౨౧ ఏళ్ల పరిష్కార అంచనా, ౩% పరిష్కారం, ౧౯లో ౧౬ ట్రైబ్యునళ్లు మాత్రమే పనిచేయడం, నిలిచిపోయిన విస్తరణ వల్ల అప్పీళ్ల వ్యవస్థ అవరోధంగా మారింది. సమర్థ పరిహారం లేని హక్కు వాస్తవంగా నిరాకరణతో సమానం.
- ఎన్నికల సమగ్రత: అప్పీళ్లు పెండింగ్లో ఉంటే ఓటర్లు వరుస ఎన్నికలకు దూరమవుతారు (ఇక్కడ నందిగ్రామ్, రెజినగర్ ఉపఎన్నికలు). న్యాయ జోక్యం జాగ్రత్తగా సాగింది: పెండింగ్ అప్పీలుదారులకు సుప్రీంకోర్టు ఓటు హక్కు ఇవ్వలేదు; జాబితా శుద్ధి, సమ్మిళితత్వం మధ్య సమతుల్యత పాటించింది.
- న్యాయ అతిక్రమణ vs. సహాయక పాత్ర: ఎస్ఐఆర్పై కోర్టు పర్యవేక్షణ నుంచే ట్రైబ్యునళ్లు ఏర్పడ్డాయి. కోర్టు "సహాయకారి"గా వ్యవహరించింది, కానీ పరిపాలనా తదుపరి చర్యలను (నిధులు, నోటిఫికేషన్, విస్తరణ) ఎన్నికల సంఘమే నియంత్రిస్తుంది. దీనివల్ల జవాబుదారీతనం చెదిరిపోతోంది.
- క్షేత్ర స్థాయి పరిపాలనా ప్రమాదం: బీఎల్ఓల భద్రత, రాజకీయీకరించిన పోలీసింగ్ (నందిగ్రామ్ ఇన్స్పెక్టర్ మార్పు), పక్షపాత భావనలు యంత్రాంగ తటస్థతను దెబ్బతీస్తాయి.
- ముందుకు మార్గం: ఖాళీలను భర్తీ చేయడం, ధర్మాసనాలను పెంచడం (౧౯ నుంచి ౪౨కి), ఒకే రకమైన కేసులను సమూహపరచడానికి ఈసీఐనెట్ను ఉపయోగించడం, కాలపరిమితితో కూడిన లక్ష్యాలు నిర్ణయించడం (కఠిన గడువులను కోర్టు నివారించింది), తొలగింపు కారణాలను ప్రచురించడం, రక్షణలతో తాత్కాలిక ఓటు హక్కు ఇచ్చే అంశాన్ని పరిశీలించడం.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౨, ౧౦ మార్కులు:** "ఓటర్ల జాబితా సవరణలో అప్పీళ్ల యంత్రాంగాలు వాటిని విచారించే వేదికల సామర్థ్యం మేరకే మంచివి. పశ్చిమ బెంగాల్లోని ఎస్ఐఆర్ అప్పిలేట్ ట్రైబ్యునళ్లను ఆధారంగా చేసుకొని చర్చించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- అనుచ్ఛేదాలు ౩౨౪, ౩౨౬; ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ (జాబితాలు), ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౧ (నిర్వహణ, అనర్హత)
- ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, ౧౯౬౦ (క్లెయిములు, అభ్యంతరాలు, అప్పీళ్లు)
- భారతదేశంలో ట్రైబ్యునళ్లు (అనుచ్ఛేదాలు ౩౨౩ఎ/బి), కేసుల పెండెన్సీ సమస్యలు
- ఉపఎన్నికలు, ఆదర్శ ప్రవర్తనా నియమావళి; బీఎల్ఓలు, ఓటర్ల నమోదు అధికారులు, ప్రధాన ఎన్నికల అధికారుల పాత్ర
అంశాలు: GS2రాజనీతి
6 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో