BrainParrot

ఎస్ఐఆర్ నోటీసుల పరిష్కారంపై ఈఆర్ఓల కోసం వీడియో విడుదల చేసిన ఎన్నికల సంఘం; ఇంతవరకు లిఖితపూర్వక ఆదేశాలు లేవు

GS2పూర్తి నోట్ప్రచురణ: · నవీకరణ:

మూలం: ది హిందూ, 5 అక్టోబర్, 2026

సారాంశం

విచారణలు లేదా పత్రాలు లేకుండానే ఎస్ఐఆర్ నోటీసు కేసులను ఎన్నికల నమోదు అధికారులు (ఈఆర్ఓలు) పరిష్కరించేందుకు వీలుగా భారత ఎన్నికల సంఘం తన ఈఆర్ఓనెట్ పోర్టల్‌లో మూడు కొత్త ఎంపికలను చేర్చింది. సంఘం ఐటీ విభాగం రూపొందించిన ఎనిమిది నిమిషాల ప్రదర్శన వీడియో ద్వారా వీటిని వివరిస్తోంది. ఇప్పటివరకు ఎలాంటి లిఖితపూర్వక ఆదేశాలు పంపిణీ కాలేదని మూలాలు ది హిందూకు తెలిపాయి. ఎస్ఐఆర్ మూడో దశ జరుగుతున్న 4౧౦ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ఈ ఎంపికలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. నోటీసుల దశ మొదలైనప్పటి నుంచి ఈఆర్ఓలు చేస్తున్న డిమాండ్ల తర్వాత ఇవి వచ్చాయి. ఈఆర్ఓనెట్‌ను ఈసీఐనెట్ కింద కేంద్రీకరించడం వల్ల ఈఆర్ఓల అధికారాలు తగ్గాయనే ఆరోపణలు కూడా ఉన్నాయి.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — రాజ్యవ్యవస్థ: ఓటర్ల జాబితా సవరణ, ఈఆర్ఓలు/బీఎల్ఓల పాత్ర, ఈసీఐనెట్/ఈఆర్ఓనెట్, పరిపాలనా విచక్షణాధికారం

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • ఈఆర్ఓ: తన నియోజకవర్గంలో ఓటర్ల జాబితాల తయారీపై తుది అధికారి (వ్యాసం ప్రకారం).
  • బీఎల్ఓ: ఇంటింటికీ వెళ్లి పత్రాలు సేకరించి అప్‌లోడ్ చేసే బూత్ స్థాయి అధికారి.
  • ఈఆర్ఓనెట్: ఈఆర్ఓలు ఉపయోగించే ఎన్నికల సంఘం పోర్టల్; ఈసీఐనెట్: ఈఆర్ఓనెట్‌ను తనలో కలుపుకునే ఎన్నికల సంఘం సమీకృత వేదిక (2a చూడండి).
  • ఈఆర్ఓ నిర్ణయాలు: ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ లోని సెక్షన్ ౨౨ (సవరణ, బదిలీ, తొలగింపు).
  • వ్యాసంలో పేర్కొన్న ఎస్ఐఆర్ నోటీసు వర్గాలు: "తార్కిక వ్యత్యాసాలు", "మ్యాపింగ్ లేదు". పేర్కొన్న ఇతర వర్గాలు: గైర్హాజరు, నివాసం మారినవారు, మరణించినవారు, నకిలీలు (అలాగే "అనుమానిత విదేశీయులు" — దీన్ని తర్వాత ఉపసంహరించారని ఈఆర్ఓ చెప్పారు).
  • తార్కిక వ్యత్యాసాలు, మ్యాపింగ్ లేకపోవడంపై నోటీసులు అందుకున్న ఓటర్ల కోసం ఎన్నికల సంఘం ౧౨ పత్రాల జాబితాను నిర్దేశించింది.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • ఈఆర్ఓనెట్‌లో మూడు కొత్త ఎంపికలు: (౧) నోటీసు జారీ అయి, బీఎల్ఓ పత్రాలను అప్‌లోడ్ చేసి ఉన్న సందర్భంలో, విచారణ ఉత్తర్వును అప్‌లోడ్ చేయకుండానే తుది జాబితా కోసం ఓటరును "సరిగా ఉన్నట్లు గుర్తించడం"; (౨) బీఎల్ఓ ఎలాంటి పత్రాలు సేకరించని సందర్భంలో, "బీఎల్ఓ పత్రాలు లేకుండా ఈ ఓటరును అర్హుడిగా గుర్తిస్తూ కొనసాగండి" అనే ఎంపిక ద్వారా విచారణ ఉత్తర్వును అప్‌లోడ్ చేసి ఓటరును అర్హుడిగా గుర్తించడం; (౩) ముసాయిదా జాబితాలోని "మ్యాపింగ్ లేదు", "తార్కిక వ్యత్యాసాలు" ఓటర్ల విషయంలో నోటీసు జారీ దశలో "విచారణ లేకుండా", "విచారణతో" అనే ఎంపికల మధ్య ఎంచుకోవడం.
  • ఇంతకు ముందు, ఓటరును "అనర్హుడిగా గుర్తించడానికి" మాత్రమే (కారణాలతో కూడిన) విచారణ ఉత్తర్వు అవసరమయ్యేది.
  • పరిధి: ఎస్ఐఆర్ మూడో దశ ౧౦ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో జరుగుతోంది. ఎస్ఐఆర్ జరుగుతున్న ౧౬ రాష్ట్రాలు, ౩ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో తొమ్మిదింట తుది జాబితాలు ఇప్పటికే ప్రచురితమయ్యాయి. మొదటి రెండు దశల్లో ఎస్ఐఆర్ పూర్తయిన ౧౩ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లోనూ ప్రచురితమయ్యాయి.
  • పశ్చిమ బెంగాల్: నోటీసులు అందుకున్న ౬౦ లక్షల ఓటర్లలో ౨౭ లక్షల మందిని తుది జాబితా నుంచి వదిలేశారు. రెండు, మూడు దశల్లో ఇప్పటివరకు తొమ్మిది కోట్లకు పైగా నోటీసులు జారీ అయ్యాయి.
  • ఎనిమిది నిమిషాల వీడియోను అక్టోబర్ ౧న రికార్డు చేశారు; శనివారం జరిగిన సమావేశంలో ఢిల్లీ ఈఆర్ఓలకు చూపారు. ఢిల్లీ ఈఆర్ఓలు సెప్టెంబర్ ౩౦ నుంచే ఈ ఎంపికలను వినియోగించగలిగారు.
  • సెప్టెంబర్ ౨౬న ఎన్నికల సంఘం విడుదల ప్రకారం: నోటీసులు అందుకున్నవారు కేంద్రాలకు రావాల్సిన అవసరం లేదు, బీఎల్ఓలు ఇంటింటికీ వెళ్లి పత్రాలు సేకరిస్తారు, విచారణలు అసాధారణ సందర్భాల్లో మాత్రమే ఆన్‌లైన్‌లో ఉంటాయి.
  • ఢిల్లీ: మొత్తం ౩౩.౧ లక్షల నోటీసులన్నింటిలో ఇప్పటికే విచారణ స్థలం, సమయం ఉన్నాయి. నోటీసుల దశ నవంబర్ ౩౦ వరకు కొనసాగుతుంది, తుది జాబితా డిసెంబర్ ౪కి వాయిదా పడింది.
  • ఇతర తుది జాబితా తేదీలు: హరియాణా, మహారాష్ట్ర, తెలంగాణ నవంబర్‌లో, త్రిపుర ౨౦౨౭ ఫిబ్రవరిలో. నోటీసుల దశ కేవలం తొమ్మిది రాష్ట్రాల్లోనే జరుగుతోంది; ఐదు తుది జాబితాలు ఈ నెలలోనే రావాల్సి ఉంది.
  • ఢిల్లీలో ౩౫౦కి పైగా ఓటర్లను "అనర్హులుగా గుర్తించారు". సరైన ధృవీకరణ లేకుండా ఈ ఎంపికను ఎంచుకోవద్దని ఢిల్లీ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి ఈఆర్ఓలను హెచ్చరించారు (సెప్టెంబర్ ౨౭న నివేదిక).
  • ఓటరును ఒకసారి అనర్హుడిగా గుర్తించాక ఆ కేసును ఈఆర్ఓలు ఇప్పటికీ వెనక్కి మార్చలేరు.
  • లిఖితపూర్వక ఆదేశాలు ఏవీ పంపిణీ కాలేదు; ఇప్పటివరకు వీడియో మాత్రమే సమాచార సాధనం.
  • పేరు చెప్పని ఒక ఈఆర్ఓ ప్రకారం, ఎస్ఐఆర్ ఆదేశాలు లిఖితపూర్వక, మౌఖిక ఆదేశాల మిశ్రమంగా ఉన్నాయి; వాటిలో చాలా వాటిని తర్వాత ఉపసంహరించారు. "అనుమానిత విదేశీయులు" అనే ఉదాహరణను ఆయన ఇచ్చారు: ముందు వారిని గుర్తించమని ఈఆర్ఓలకు చెప్పి, ఢిల్లీలో గణన మధ్యలో గుర్తించవద్దని చెప్పారు. నిర్ణయించే అధికారం ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం తనకు ఇస్తున్నప్పటికీ ఎస్ఐఆర్ మార్గదర్శకాలు మారుతూ వచ్చాయని, తాను లిఖితపూర్వక సమాచారం కోసం వేచి చూస్తానని ఆయన చెప్పారు.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ ప్రకారం ఈఆర్ఓ ఒక చట్టబద్ధ అధికార వ్యవస్థ. ఓటర్ల జాబితాలో పేర్ల చేర్పు, తొలగింపులపై నిర్ణయం ఆయనదే. భారత ఎన్నికల సంఘం ఆర్టికల్ ౩౨౪ కింద పర్యవేక్షణ చేస్తుంది, ఆదేశాలు జారీ చేయగలదు. కేంద్రీకృత సాఫ్ట్‌వేర్, మౌఖిక లేదా వీడియో ఆదేశాలు చట్టబద్ధ అధికారి విచక్షణను ఎంతవరకు నిర్దేశించగలవు అనే ప్రశ్నను ఈ వార్త లేవనెత్తుతోంది. ఇలా ఇచ్చే ఆదేశాలు పారదర్శకంగా, జవాబుదారీగా ఉంటాయా అనేది కూడా ప్రశ్న.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౨ – రాజ్యవ్యవస్థ: రాజ్యాంగ సంస్థలు (భారత ఎన్నికల సంఘం), ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦, ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, ౧౯౬౦; జీఎస్౨ – పాలన: ఈ-పాలన, చట్టబద్ధ అధికారుల జవాబుదారీతనం, విచక్షణాధికారం

నేపథ్యం

ఎన్నికల నమోదు అధికారి (ఈఆర్ఓ), సహాయ ఈఆర్ఓ (ఏఈఆర్ఓ), బూత్ స్థాయి అధికారి (బీఎల్ఓ)

ఈఆర్ఓనెట్ మరియు ఈసీఐనెట్

అదనపు నేపథ్యం

  • ఎస్ఐఆర్ సమయంలో ఓటర్ల డేటా వ్యత్యాసాల పరిష్కారంలో ఈఆర్ఓల చట్టబద్ధ విచక్షణను కాపాడేందుకు ఈసీఐనెట్‌లో మార్పులు కోరుతూ మహారాష్ట్ర ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి విజ్ఞప్తి చేశారని ఒక యూపీఎస్సీ వివరణాత్మక మూలం పేర్కొంది. కేంద్రీకృత సాఫ్ట్‌వేర్ నియంత్రణలపై ఆందోళనల మధ్య ఇది జరిగింది.
  • తప్పుగా గుర్తించిన ఓటర్లను తిరిగి చేర్చేందుకు స్థానిక ఈఆర్ఓలకు కేంద్రీకృత సాఫ్ట్‌వేర్‌లో సమర్థ వెనుకకు మళ్లింపు (రోల్‌బ్యాక్) యంత్రాంగాలు తరచూ ఉండవని అదే మూలం చెబుతోంది. ఒకసారి అనర్హులుగా గుర్తించిన కేసును ఈఆర్ఓలు వెనక్కి మార్చలేరన్న వ్యాసంలోని అంశానికి ఇది సంబంధించింది.
  • ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, ౧౯౬౦ లోని నియమం ౨౧ఏ ప్రకారం, నివాసం లేకపోవడం వంటి కారణాలతో ఒక వ్యక్తిని తొలగించే ముందు, కారణం చూపేందుకు సహేతుక అవకాశం ఇవ్వడానికి ఈఆర్ఓ ప్రతి ప్రయత్నమూ చేయాలి.
  • నియమాలు ౨౦, ౨౧, ౨౧ఏ కింద ఈఆర్ఓ నిర్ణయాలపై అప్పీళ్లు ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం సెక్షన్ ౨౪ ప్రకారం ఉంటాయి. మొదటి అప్పీలు జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ (లేదా సమాన స్థాయి అధికారి)కి, రెండో అప్పీలు ప్రధాన ఎన్నికల అధికారికి వెళ్తుంది. ప్రతి అప్పీలును పదిహేను రోజుల్లోగా సమర్పించాలి.
  • ఎస్ఐఆర్ ఉత్తర్వును సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ౨౭ మే ౨౦౨౬ నాటి ఉత్తర్వుతో సమర్థించింది.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • చట్టబద్ధ విచక్షణ వర్సెస్ కేంద్ర నియంత్రణ: చట్టం నిర్ణయాధికారాన్ని ఈఆర్ఓకే ఇస్తుంది. ఈసీఐనెట్ క్షేత్రస్థాయి అధికారుల అధికారాలను తగ్గిస్తోందనే ఆరోపణలు, ఈ ఎంపికల కోసం ఈఆర్ఓలే చేసిన డిమాండ్ కేంద్రీకృత ఐటీ వ్యవస్థలకు, చట్టబద్ధ స్వయంప్రతిపత్తికి మధ్య ఉన్న ఘర్షణను చూపుతాయి.
  • వీడియో ద్వారా నియమాలు: లిఖితపూర్వక ఆదేశం లేకపోతే జవాబుదారీతనం బలహీనపడుతుంది, నిర్ణయాలను తనిఖీ చేయడం కష్టమవుతుంది, అధికారులకూ ఓటర్లకూ చట్టపరమైన అనిశ్చితి ఏర్పడుతుంది.
  • పూర్వవర్తనం మరియు న్యాయసమ్మతత: మొదటి రెండు దశల్లో ఎస్ఐఆర్ పూర్తయిన ౧౩ రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో, ప్రస్తుత దశలో తొమ్మిది రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో తుది జాబితాలు ప్రచురితమైన తర్వాత ఈ ఎంపికలు వచ్చాయి. ఆ రాష్ట్రాల్లో విచారణలు లేదా పత్రాలు లేకుండా కేసులను అధికారులు పరిష్కరించలేకపోయారు. పశ్చిమ బెంగాల్ గణాంకం (నోటీసులు అందుకున్న ౬౦ లక్షల్లో ౨౭ లక్షల మందిని వదిలేయడం) దీని మూల్యాన్ని చూపుతుంది.
  • అసమతుల్యత: ఇప్పుడు ఈఆర్ఓలు పత్రాలు లేకుండా ఓటర్లను అర్హులుగా గుర్తించగలరు, కానీ "అనర్హుడు" అనే గుర్తింపును రద్దు చేయలేరు. దీనివల్ల వెనుకకు మళ్లింపు, అప్పీలు యంత్రాంగం అవసరమనే వాదన బలపడుతుంది.
  • మారుతున్న మార్గదర్శకాలు: "అనుమానిత విదేశీయులు" విషయంలో జరిగిన తిరుగుబాటు, ప్రక్రియ జరుగుతున్నప్పుడే నియమాల్లో అస్థిరత ఉందని చూపుతుంది.
  • ముందుకు మార్గం: లిఖితపూర్వక, ప్రచురిత ఆదేశాలు; ఆడిట్ జాడలు; తప్పులను సరిచేసే సామర్థ్యాన్ని ఈఆర్ఓలకు పునరుద్ధరించడం; పారదర్శక అప్పీలు మార్గం.

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౨, ౧౦ మార్కులు:** "ఓటర్ల జాబితా సవరణ సమయంలో కేంద్రీకృత డిజిటల్ వేదికలు, అనధికారిక ఆదేశాలు ఎన్నికల నమోదు అధికారుల చట్టబద్ధ విచక్షణపై ఎలా ప్రభావం చూపగలవో పరిశీలించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ లోని సెక్షన్ ౨౨, సెక్షన్ ౨౪; ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, ౧౯౬౦ లోని నియమాలు ౨౦, ౨౧, ౨౧ఏ
  • ఈసీఐనెట్, ఎన్నికల పరిపాలనలో ఈ-పాలన
  • ప్రత్యాయోజిత శాసనం, పరిపాలనా ఆదేశాలు, చట్టపరమైన జవాబుదారీతనం

అంశాలు: GS2రాజనీతి

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

5 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో