జీఎస్౨ – పాలన/ఆరోగ్యం, న్యాయవ్యవస్థఆహార హెచ్చరిక లేబుల్ ఆలస్యంపై ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐని ప్రశ్నించిన సుప్రీంకోర్టుప్యాకెట్ ముందు భాగంలో హెచ్చరిక లేబుల్ (ఎఫ్ఓపీఎల్) నిబంధనలను వచ్చే ఏడాది జూలై ౧లోగా నోటిఫై చేస్తామని, దానితో పాటు ౩౬౫ రోజుల పరివర్తన కాలం ఇస్తామని ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ ప్రతిపాదించింది. జస్టిస్ జె.బి. పార్దీవాలా, జస్టిస్ కె. వినోద్ చంద్రన్లతో కూడిన ధర్మాసనం తీర్పును రిజర్వ్ చేసింది. తమ ఆదేశాలు కట్టుబడి ఉంటాయని కూడా పేర్కొంది. ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ ౨౦౨౨లో చేపట్టిన కసరత్తు హెచ్చరిక లేబుళ్లకు కాక, భారత పోషకాహార రేటింగ్ (స్టార్ రేటింగ్) విధానానికి సంబంధించినది.
జీఎస్౨ – విద్య/సమాఖ్యవాదం౬వ తరగతికి మూడో భాష మూల్యాంకన నిబంధనలను సడలించాలన్న సుప్రీంకోర్టు౭, ౮, ౯ తరగతులకు ఇప్పటికే ఇచ్చిన సడలింపును ౬వ తరగతికి కూడా వర్తింపజేయాలని సీబీఎస్ఈని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. దీని ప్రకారం మూడో భాషను ౧౦వ తరగతిలో అంతర్గతంగా మాత్రమే మూల్యాంకనం చేస్తారు, బోర్డు స్థాయిలో ఉత్తీర్ణత/అనుత్తీర్ణత ఉండదు. ౨౮,౮౧౯ పాఠశాలల్లో ౧.౨% మినహా అన్నీ త్రిభాషా విధానానికి అనుగుణంగా మారాయని సొలిసిటర్ జనరల్ తెలిపారు.
జీఎస్౨ – న్యాయవ్యవస్థ౨౦౨౬లో సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి కోసం రెండో మహిళా న్యాయమూర్తిని ప్రతిపాదించిన కొలీజియంసెప్టెంబర్ ౨౮న ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని కొలీజియం గుజరాత్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి సునీతా అగర్వాల్ను సిఫార్సు చేసింది. ఢిల్లీ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి దేవేంద్ర కుమార్ ఉపాధ్యాయ, తెలంగాణ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి అపరేష్ కుమార్ సింగ్లను కూడా సిఫార్సు చేసింది. సుప్రీంకోర్టు మంజూరైన సభ్యుల సంఖ్య ప్రధాన న్యాయమూర్తితో కలిపి ౩౮ కాగా, నాలుగు ఖాళీలు ఉన్నాయి. జస్టిస్ బి.వి. నాగరత్న ౨౦౨౭లో తొలి మహిళా ప్రధాన న్యాయమూర్తి అయ్యే వరుసలో ఉన్నారు.
జీఎస్౨ – న్యాయవ్యవస్థ/పోలీసు జవాబుదారీతనంసోహ్రాబుద్దీన్ కేసులో ౨౨ మంది నిందితుల నిర్దోషిత్వంపై విచారణకు సుప్రీంకోర్టు౨౨ మంది నిందితులందరి నిర్దోషిత్వాన్ని సమర్థిస్తూ బాంబే హైకోర్టు మే ౭న ఇచ్చిన తీర్పుపై సోహ్రాబుద్దీన్ సోదరుడు దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై సుప్రీంకోర్టు నోటీసు జారీ చేసింది. ౯౨ మంది సాక్షులు ప్రతికూలంగా మారారని (హోస్టైల్) కూడా గమనించింది.
జీఎస్౨ – పార్లమెంటు/ప్రాతినిధ్యంలోక్సభ చర్చల్లో బీజేపీకి చెందిన ఎస్సీ, ఎస్టీ ఎంపీలు పార్టీ సహచరుల కంటే తక్కువగా పాల్గొన్నారుపీఆర్ఎస్ లెజిస్లేటివ్ రీసెర్చ్ ఎంపీ ట్రాక్ సమాచారం (౨౦౨౪ జూన్–౨౦౨౬ ఆగస్టు)పై ది హిందూ చేసిన విశ్లేషణ ప్రకారం, ఎస్సీ/ఎస్టీ నియోజకవర్గాలకు చెందిన ౪౬ మంది బీజేపీ ఎంపీలు సగటున ౧౩.౮౯ చర్చల్లో పాల్గొన్నారు. ప్రస్తుతం ఉన్న ౪౮౩ మంది ఎంపీల సగటు ౨౧.౫౩. ఎస్సీ/ఎస్టీ ఎంపీలకు సభలో ఎక్కువ సమయం ఇవ్వాలని కేంద్ర మంత్రి జితన్ రామ్ మాంఝీ సెప్టెంబర్ ౧౬న స్పీకర్కు రాసిన లేఖ తర్వాత ఈ విశ్లేషణ వెలువడింది.
జీఎస్౨ – సమాఖ్యవాదం; జీఎస్౩ – గనులుగనుల చట్టం అమలుకు అనుమతించవద్దన్న నవీన్గనులు, ఖనిజాలు (అభివృద్ధి, నియంత్రణ) సవరణ చట్టం, ౨౦౨౬ను ఒడిశాలో అమలు కానివ్వవద్దని బీజేడీ అధ్యక్షుడు నవీన్ పట్నాయక్ పార్టీలను కోరారు. ఇది ఖనిజాలపై రాష్ట్ర హక్కులకు సంబంధించిన అంశమని, దీనివల్ల రాష్ట్రానికి ఏటా వేల కోట్ల రూపాయల నష్టం వాటిల్లుతుందని ఆయన వాదించారు.
జీఎస్౩ – విపత్తు నిర్వహణ/కేంద్ర–రాష్ట్ర సంబంధాలుకరువు పరిస్థితిపై కొద్ది రోజుల్లో తుది నివేదిక సమర్పించనున్న కర్ణాటకకర్ణాటక తన తుది కరువు మెమోరాండమ్ను అక్టోబర్ మొదటి వారంలో కేంద్రానికి పంపనుంది. మూడు అంతర్ మంత్రిత్వ కేంద్ర బృందాలు అక్టోబర్ ౩న వస్తాయి. సర్వపక్ష సమావేశంలో కె. కస్తూరిరంగన్ కమిటీ నివేదికను కూడా చర్చిస్తారు.
జీఎస్౨ – న్యాయ సంస్కరణలుకేరళం కోర్టుల నుంచి కనుమరుగవుతున్న పాత ఆచార డప్పుల మోతఆస్తి జప్తును ప్రకటించడానికి వలస కాలం నాటి "టామ్-టామ్" (డప్పు చాటింపు) నిబంధనను కేరళ హైకోర్టు రూల్స్ కమిటీ తొలగిస్తోంది. ఈ ఆచారం సివిల్ ప్రొసీజర్ కోడ్, ౧౯౦౮లోని ఆర్డర్ ౨౧, రూల్ ౫౪(౨) నుంచి వచ్చింది.
జీఎస్౩ – వ్యవసాయం; సంపాదకీయంరైతు ప్రశ్నను మళ్లీ పరిశీలించడంవ్యవసాయం జీడీపీలో సుమారు ౧౫–౧౮% వాటా కలిగి ఉన్నా, సుమారు ౪౬% శ్రామికశక్తికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది; సుమారు ౮౬% రైతులకు రెండు హెక్టార్ల కంటే తక్కువ భూమి ఉంది. జాతీయ రైతుల కమిషన్ (అధ్యక్షుడు: ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్) రైతుల ఇబ్బందులను ఆదాయ, జీవనోపాధి సమస్యగా చూసిందని, దాని సిఫార్సులను సమగ్ర చట్రంగా కాక ముక్కముక్కలుగా అమలు చేశారని ఈ వ్యాసం వాదిస్తుంది.
జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ/పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి సూచీఆగస్టులో పారిశ్రామిక వృద్ధి ౮%కి పెరిగింది౨౦౨౬ ఆగస్టులో పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి సూచీ వృద్ధి ౮% కాగా, జూలైలో ఇది ౭.౩౫%. తయారీ రంగం ౮.౯౫%, విద్యుత్ ౧౨.౩% (౨౭ నెలల గరిష్ఠం), మూలధన వస్తువులు ౧౬.౯% వృద్ధి చెందగా, గనులు, క్వారీ రంగం ౫.౬% తగ్గింది. ఐదు నెలల కాలానికి వృద్ధి ౬.౭%.
జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ/బాహ్య రంగంరెండు వారాల్లో రెండోసారి ౯౬ మార్కును దాటిన రూపాయి; సూచీలు ఆరు నెలల కనిష్ఠానికిఇరాన్ ప్రతిపాదనను అమెరికా తిరస్కరించడంతో రూపాయి డాలరుకు ౯౫.౯౭ వద్ద స్థిరపడింది, బ్రెంట్ ముడి చమురు ధర ౧౦౮ డాలర్లను దాటింది. సెన్సెక్స్ ౧.౫౨% తగ్గి ౭౨,౭౭౧.౭౨కు, నిఫ్టీ౫౦ ౧.౬% తగ్గి ౨౨,౭౮౦.౨౫కు పడిపోయాయి. సెప్టెంబర్ ౧౭న జరిగిన అంతకుముందు ౯౬ మార్కు దాటడం అమెరికా ఫెడరల్ రిజర్వ్ ౨౫ బేసిస్ పాయింట్ల వడ్డీ రేటు పెంపు తర్వాత చోటుచేసుకుంది.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/వాణిజ్యం౩౦ బిలియన్ డాలర్ల సుంకాల తగ్గింపు కింద 'సున్నితం కాని' ఉత్పత్తుల జాబితాను ప్రకటించిన అమెరికా, చైనాఇరుపక్షాలు సుమారు ౩౦ బిలియన్ డాలర్ల వస్తువుల జాబితాను విడుదల చేశాయి. ఇందులో చైనాలోకి ప్రవేశించే ౧,౬౧౯ అమెరికా వస్తువులు, చైనా వస్తువుల ౭౭ వర్గాలు ఉన్నాయి. ౯౦% కంటే ఎక్కువ ఉత్పత్తులకు "అత్యంత ప్రాధాన్య దేశం" సుంకం స్థాయిలు వర్తిస్తాయి; చిప్స్, విద్యుత్ వాహనాలు, బ్యాటరీలను మినహాయించారు.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/ఆర్థిక వ్యవస్థభారత్లో మరో ౨౫ బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడికి యూఏఈ సంకేతం: గోయల్పెట్టుబడులపై ౧౪వ భారత–యూఏఈ ఉన్నత స్థాయి సంయుక్త కార్యదళానికి పీయూష్ గోయల్, షేక్ హమీద్ బిన్ జాయెద్ అల్ నహ్యాన్ సహ అధ్యక్షత వహించారు. యూఏఈ ఇప్పటివరకు సుమారు ౨౫ బిలియన్ డాలర్లు పెట్టుబడి పెట్టింది, దీనిని ౧౦౦ బిలియన్ డాలర్లకు చేర్చాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది; స్థానిక కరెన్సీలో వాణిజ్యం కూడా చర్చల్లో ఉంది.
జీఎస్౩ – పరిశ్రమలు/మౌలిక సదుపాయాలునగర్నార్లో ౨ ఎంటీపీఏ పెల్లెట్ ప్లాంట్ను ప్రారంభించిన ఎన్ఎండీసీఈ ప్లాంట్ ఛత్తీస్గఢ్లోని ₹౫,౪౨౭ కోట్ల ప్రాజెక్టులో భాగం. ఇందులో బచేలి నుంచి నగర్నార్ వరకు ౧౫ ఎంటీపీఏ సామర్థ్యం గల, ౧౩౫ కి.మీ. స్లర్రీ పైప్లైన్ కూడా ఉంది. ఈ పైప్లైన్ బస్తర్, దంతెవాడల్లోని ౬౧ గ్రామాల గుండా వెళ్తుంది; రోడ్డు, రైలు రవాణాపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది.
జీఎస్౩ – ఇంధన భద్రతభారత్కు ౮౦ రోజులకు పైగా ఇంధన నిల్వ ఉంది: మంత్రి పూరివ్యూహాత్మక పెట్రోలియం నిల్వ (ఎస్పీఆర్)తో సహా భారత్ మొత్తం ఇంధన నిల్వ సామర్థ్యం ౮౦ రోజులకు పైగా అవసరాలను తీరుస్తుందని పెట్రోలియం మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరి చెప్పారు.
జీఎస్౩ – మూలధన మార్కెట్లు/నియంత్రణషేర్హోల్డింగ్ కేసులో వినోద్ అదానీని ఆరోపణల నుంచి విముక్తం చేసిన సెబీరెండు ఎఫ్పీఐలను (ఎక్సెల్ ఇన్వెస్ట్మెంట్, జీఎంఏఎంఎల్) వినోద్ అదానీ నియంత్రించారన్న ఆరోపణ రుజువు కాలేదని సెబీ పేర్కొంది. ఆయన పాత్ర సలహాపరమైనదని పేర్కొంటూ, కనీస ప్రజా వాటాదారీ (ఎంపీఎస్), పీఎఫ్యూటీపీ ఆరోపణలను సమర్థించలేదు. ఇదే సమయంలో గౌతమ్ అదానీతో సహా ౧౮ మంది నోటీసు గ్రహీతలకు సంబంధించిన ఎంపీఎస్ ఉల్లంఘనలను సెటిల్మెంట్ ద్వారా పరిష్కరించారు.
జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ/ఆర్థిక నియంత్రణలిస్టింగ్ను నివారించేందుకు టాటా సన్స్ పునర్వ్యవస్థీకరణను ప్రతిపాదించిన టాటా ట్రస్ట్స్౬౬% వాటా ఉన్న టాటా ట్రస్ట్స్, టీఈఎస్ఎస్, టీసీఈలను టాటా సన్స్లో విలీనం చేయాలని ప్రతిపాదిస్తోంది. దీనివల్ల టాటా సన్స్ ఇక ఎన్బీఎఫ్సీగా లేదా కోర్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ కంపెనీ (సీఐసీ)గా అర్హత పొందదు. ఆర్బీఐ టాటా సన్స్ను ఉన్నత స్థాయి ఎన్బీఎఫ్సీగా వర్గీకరించింది. విలీన సంస్థ ₹౨ లక్షల కోట్ల నికర ఆస్తులలో గ్రూప్ పెట్టుబడులు ₹౧.౭౭ లక్షల కోట్లు ఉంటాయి; ఇది ౯౦% సీఐసీ పరిమితి కంటే తక్కువ.
జీఎస్౩ – వ్యవసాయం/పర్యావరణం; సంపాదకీయంఆహార నష్టం, వృథాను ఎదుర్కోవడం — భారత్కు ఉన్న అవకాశంమూడు జాతీయ పంటకోత అనంతర నష్టాల సర్వేలు (౨౦౦౫-౦౭, ౨౦౧౨-౧౪, ౨౦౨౦-౨౨) నిర్వహించిన ఏకైక దేశం భారత్; వీటిని ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించింది. టోకు మార్కెట్లు ఏటా సుమారు ౩.౫ మిలియన్ టన్నుల సేంద్రియ వ్యర్థాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయని అంచనా. సెప్టెంబర్ ౨౯ అంతర్జాతీయ ఆహార నష్టం, వృథా అవగాహన దినోత్సవం.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/భారత్–జపాన్; జీఎస్౩ – మౌలిక సదుపాయాలుభారత బుల్లెట్ రైలు ప్రాజెక్టు తొలి అంచనాలను అందుకోలేదు: జపాన్ అధికారిముంబై–అహ్మదాబాద్ హై-స్పీడ్ రైలు కారిడార్ పురోగతి అంచనాల కంటే తక్కువగా ఉందని జపాన్ విదేశాంగ శాఖ అధికారి చెప్పారు. శంకుస్థాపన ౨౦౧౭ సెప్టెంబర్ ౧౪న జరిగింది. భారత్–జపాన్ "టూ ప్లస్ టూ" చర్చలు ఈ ఏడాది చివరికల్లా జరగనున్నాయి.
జీఎస్౩ – రక్షణనేటి నుంచి మూడు రోజుల నౌకాదళ కమాండర్ల సమావేశంరెండో ద్వైవార్షిక కమాండర్ల సమావేశం సెప్టెంబర్ ౨౯ నుంచి అక్టోబర్ ౧ వరకు నౌసేనా భవన్లో జరుగుతుంది. పశ్చిమాసియా సంఘర్షణల నేపథ్యంలో ఆపరేషన్ ఊర్జా సురక్షతో సహా సన్నద్ధతను సమీక్షిస్తుంది.
జీఎస్౩ – అంతర్గత భద్రతభట్టి ముఠాతో సంబంధం ఉన్న ౪౦ మాడ్యూళ్ల ఛేదన: షాషహజాద్ భట్టి నెట్వర్క్ను చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపాల (నివారణ) చట్టం (యూఏపీఏ) కింద ఉగ్రవాద సంస్థగా ప్రకటించినట్లు కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా చెప్పారు. ౧౫ రాష్ట్రాల్లో ౪౦కు పైగా మాడ్యూళ్లను ఛేదించి, ౩౫౦ మందిని అరెస్టు చేశారు.
జీఎస్౩ – విపత్తు/సముద్ర భద్రతఒడిశా తీరంలో భారీ చమురు చిందటాన్ని నివారించిన కోస్ట్ గార్డ్పారాదీప్కు సుమారు ౩౭ నాటికల్ మైళ్ల దూరంలో ౯,౦౦౦ టన్నుల పామాయిల్తో ప్రయాణిస్తున్న బెలిజ్ జెండా గల ఎంటీ సీగల్ ౯ను భారత తీరరక్షక దళం కాపాడింది. ఐసీజీఎస్ విశ్వస్త్ను మోహరించగా, డోర్నియర్ విమానం గగనతల నిఘా నిర్వహించింది.
జీఎస్౩ – అంతరిక్షం/అంతర్జాతీయ సంబంధాలుపాకిస్థానీ వ్యోమగాములను కక్ష్యకు దగ్గర చేస్తున్న చైనాపాకిస్థానీ పైలట్లు జీషాన్ అలీ, ఖుర్రమ్ దావూద్ చైనాలో శిక్షణ పొందుతున్నారు; వారిలో ఒకరు తియాంగాంగ్కు వెళ్లే తొలి విదేశీ వ్యోమగామిగా, "పేలోడ్ స్పెషలిస్ట్"గా ప్రయాణిస్తారు. సుపార్కో ఎంపిక అక్టోబర్ మధ్య నుంచి చివరి వారాల్లో ఉండవచ్చని అంచనా; పాకిస్థాన్ నిర్మించిన రోవర్ సుమారు ౨౦౨౮లో చాంగ్'ఇ ౮ మిషన్లో వెళ్లనుంది.
జీఎస్౩ – విపత్తు నిర్వహణ/వాతావరణం; సంపాదకీయంవర్షపు అలలుఒడిశాలో జూన్ నుంచి సెప్టెంబర్ ౨౫ వరకు ౧,౪౫౩ మి.మీ. వర్షపాతం నమోదైంది, ఇది ౨౯% అధికం; దీనికి బంగాళాఖాతంలోని ౧౧ వ్యవస్థలు కారణం. కాలువల రూపకల్పన, నిర్వహణలో లోపాలపై కాగ్ ౨౦౨౪లో ఎత్తి చూపిన అంశాన్ని సంపాదకీయం ప్రస్తావిస్తుంది.
జీఎస్౩ – విపత్తు నిర్వహణఆంధ్రప్రదేశ్లో వర్షాలతో రోడ్లు, పంటలకు నష్టం; ౭౧,౭౦౦ మంది రైతులు ప్రభావితంధవళేశ్వరం వద్ద సర్ ఆర్థర్ కాటన్ బ్యారేజీకి ౯.౭ లక్షల క్యూసెక్కులకు పైగా నీరు చేరింది. ప్రాథమిక అంచనాల ప్రకారం ౭౧,౭౯౬ మంది రైతులు ప్రభావితమయ్యారు, ౨,౪౦౫ కి.మీ. రోడ్లు దెబ్బతిన్నాయి; పునరుద్ధరణకు ₹౧,౪౯౮.౩౦ కోట్లు ఖర్చవుతుంది.
జీఎస్౩ – విపత్తు నిర్వహణ; జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/పొరుగు దేశాలునేపాల్ ఆకస్మిక వరదలు: విపత్తు తర్వాత సముదాయాలు ఎలా పునర్నిర్మించుకోగలవు?ఆగస్టు ౨౬న నేపాల్లోని రసువా, నువాకోట్, ధాడింగ్ జిల్లాల్లో వరదలు వచ్చాయి. పరిశోధకుడు నిమేశ్ ధుంగానా విపత్తును "సంఘటన"గా కాక "ప్రక్రియ"గా పేర్కొంటూ, స్థానిక ప్రభుత్వం నేతృత్వంలోని పునరుద్ధరణను సమర్థిస్తారు. జోనాథన్ ఫాక్స్ "స్వరం", "కోరలు" భావనను ఆయన ఉపయోగిస్తారు; నేపాల్ జలవిద్యుత్ మౌలిక సదుపాయాల్లో దాదాపు ౧౦% కొట్టుకుపోయాయన్న అంచనాలను ప్రస్తావిస్తారు.
జీఎస్౨ – ఆరోగ్యం/విద్యనీట్-ఎస్ఎస్ సీట్లపై కేంద్రం నిర్ణయం అంటే ఏమిటి?౨౦౨౫ నీట్-ఎస్ఎస్ అర్హత పర్సెంటైల్ను ౫౦% నుంచి ౩౦%కి తగ్గించాలన్న సుప్రీంకోర్టు సూచనను కేంద్రం అంగీకరించింది; ఖాళీగా ఉన్న ౧,౮౫౭ సీట్ల కోసం ఎంసీసీ సెప్టెంబర్ ౨౫ నుంచి స్ట్రే రౌండ్ ప్రారంభించింది. నీట్-ఎస్ఎస్ను ఎన్బీఈఎంఎస్ నిర్వహిస్తుంది. తమిళనాడు జీ.ఓ. ఎంఎస్ నం. ౪౬౨ కింద సేవలో ఉన్న వైద్యులకు ౫౦% సీట్లను రిజర్వ్ చేస్తోంది; ౪౦ సీట్లు రాష్ట్రానికి తిరిగి ఇచ్చారు.
జీఎస్౨ – ఆరోగ్యం; జీఎస్౩ – విజ్ఞాన సాంకేతికత/పరిశ్రమలు; సంపాదకీయంఅరుదైన వ్యాధుల ఔషధాలు భారత్ తదుపరి ఫార్మా రంగంగా మారవచ్చుభారత్లో ౧,౦౦౪ అరుదైన జన్యు రుగ్మతలు నమోదయ్యాయి; ప్రభుత్వ సహాయం ఒక్కో రోగికి ₹౫౦ లక్షల వరకే పరిమితం. కొత్త ఔషధాలు, క్లినికల్ ట్రయల్స్ నిబంధనలు, ౨౦౧౯లోని నిబంధన ౧౦౧ ప్రకారం, ఆరు నిర్దిష్ట దేశాల్లో ఆమోదం పొందిన ఔషధాలకు సీడీఎస్సీఓ స్థానిక ట్రయల్స్ను మినహాయిస్తుంది. అమెరికా ఆర్ఫన్ డ్రగ్ చట్టం, ౧౯౮౩ను నమూనాగా ప్రస్తావించారు.
జీఎస్౧/జీఎస్౨ – సమాజం/ఆరోగ్యం; సంపాదకీయంగర్భనిరోధక సాధనాల వినియోగం, స్టెరిలైజేషన్లో లింగ అసమానతలుఎన్ఎఫ్హెచ్ఎస్-౬ (౨౦౨౩-౨౪) ప్రకారం ప్రస్తుతం వివాహితులైన మహిళల్లో గర్భనిరోధక వినియోగం ౬౬.౭% నుంచి ౬౯.౧%కి పెరిగింది, కానీ ఆధునిక పద్ధతుల వినియోగం ౫౬.౪% నుంచి ౫౨.౭%కి తగ్గింది. మహిళల స్టెరిలైజేషన్ ౩౬.౫% కాగా, పురుషుల స్టెరిలైజేషన్ ౦.౫%. పురుష గర్భనిరోధక సాధనాల ప్రమాణాలతో సహా కొత్త గర్భనిరోధక మార్గదర్శకాలను ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ విడుదల చేసింది.
జీఎస్౨ – సామాజిక రంగం/సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యం ౬పాఠశాలల్లో పారిశుద్ధ్య సేవలు లేని భారతీయ పిల్లలుప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ–యునిసెఫ్ సంయుక్త పర్యవేక్షణ కార్యక్రమం (జేఎంపీ) ప్రకారం, ౨౦౨౫లో పాఠశాలల్లో పారిశుద్ధ్య సేవలు లేని ప్రపంచవ్యాప్త ౨౪౪ మిలియన్ల పిల్లల్లో ౫౦ మిలియన్లు భారత్లో ఉన్నారు; ఇది ఏ దేశంలోనైనా అత్యధికం.
జీఎస్౨ – సామాజిక న్యాయం/కృత్రిమ మేధ పాలన; సంపాదకీయం౮౦ల నాటి ఆరాటంలో కులపరమైన పక్షపాతంఎస్సీ/ఎస్టీ (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం ౧౯౮౯లోనే అమలులోకి వచ్చింది. ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (మెయిటీ) కృత్రిమ మేధ పాలన మార్గదర్శకాలు స్వచ్ఛంద నియమావళిపై ఆధారపడ్డాయని, ఇండియాఏఐ మిషన్ విలువ ₹౧౦,౩౭౧ కోట్లని ఈ వ్యాసం పేర్కొంటుంది. కులానికి సంబంధించిన ప్రాంప్ట్లు ఏవీ లేకుండానే కులం బయటపడిన ౧,౫౩౬ జెమినీ చిత్రాలపై జరిగిన అధ్యయనాన్ని ఇది ఉటంకిస్తుంది.
జీఎస్౨ – విద్య/సామాజిక న్యాయంఐఐటీ-బాంబే విద్యార్థి ఆత్మహత్య కేసు: నిరాహార దీక్షకు దిగిన తల్లిదండ్రులుసెప్టెంబర్ ౧౮న మరణించిన సాహిల్ వాకోడే తల్లిదండ్రులు కులపరమైన వివక్ష ఉందని ఆరోపిస్తూ, ఎఫ్ఐఆర్లో పేరున్న ప్రొఫెసర్ సూర్యనారాయణ దూళ్లను అరెస్టు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు. ఐఐటీ బాంబే ౧౦ మంది సభ్యుల విచారణ కమిటీకి ఒక వారం గడువు పొడిగించారు.
జీఎస్౨ – రాష్ట్ర సంక్షేమ పథకాలునవజాత శిశువులకు బంగారు ఉంగరం కానుక పథకాన్ని ప్రారంభించిన తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రితమిళనాడు తాయ్మామన్ తంగ మోతిరం తిట్టం ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో జన్మించే ప్రతి శిశువుకు ఒక గ్రాము బంగారు ఉంగరాన్ని బహుమతిగా ఇస్తుంది. ఇది ౨౦౨౬ జూన్ ౨౨ నుంచి వర్తిస్తుంది.
జీఎస్౨ – పాలన/సామాజిక అంశాలుమాదకద్రవ్య వ్యతిరేక ఉద్యమం రెండో దశను ప్రారంభించిన కేరళంరాష్ట్రం ఆపరేషన్ తూఫాన్ రెండో దశను ప్రారంభించింది; స్థానిక సంస్థల ద్వారా ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడానికి తూఫాన్ జనజాగ్రత సమితిని ఏర్పాటు చేసింది.
జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు/ప్రపంచ ఆరోగ్యంకాంగోలో ఎబోలా నియంత్రణకు కష్టాలు; కేసులు ౮,౦౦౦ దాటాయిబుండిబుగ్యో రకం వల్ల వచ్చిన డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో (డీఆర్సీ) ౧౭వ ఎబోలా వ్యాప్తిలో ౮,౦౬౭ కేసులు, ౩,౯౦౧ మరణాలు నమోదయ్యాయి; మరణాల రేటు ౪౮.౪%. ఈ రకానికి ఆమోదిత టీకా లేదా చికిత్స లేదు; జైర్ రకంపై ప్రభావవంతమైన ఎర్వెబో టీకాను క్లినికల్ ట్రయల్లో ఇస్తున్నారు.