BrainParrot

భారీ డేటా సెంటర్లపై పెరుగుతున్న వ్యతిరేకత: కృత్రిమ మేధ దాచిన వ్యయం

GS3పూర్తి నోట్ప్రచురణ: · నవీకరణ:

మూలం: ది హిందూ, 28 సెప్టెంబర్, 2026

సారాంశం

  • ప్రతిపాదిత హైపర్‌స్కేల్ డేటా సెంటర్ల సమీపంలోని నివాసితులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిరసనలు తెలుపుతున్నారు. థానే (అమెజాన్), మెల్‌బోర్న్, ఐర్లాండ్, ఇటలీ నుంచి విశాఖపట్నం (గూగుల్) వరకు ఇవి విస్తరించాయి. వారి ఫిర్యాదులు: అధిక నీరు, విద్యుత్ వినియోగం, శబ్దం, వేడి, భూ వినియోగం, స్థానికులకు లభించే ప్రయోజనంపై సందేహాలు.
  • కృత్రిమ మేధ యుగ పెట్టుబడుల కోసం భారత్ పోటీ పడుతోంది, కానీ నోటిఫై చేసిన జాతీయ విధానం ఏదీ లేదు. ఇటువంటి ప్రాజెక్టులకు "ప్రత్యేకించి" పర్యావరణ అనుమతి అవసరం లేదని పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ చెబుతోంది.
  • కంపెనీలు క్లోజ్డ్-లూప్ లేదా గాలి ఆధారిత శీతలీకరణ, స్వచ్ఛ ఇంధనం, ఉద్యోగాలను వాగ్దానం చేస్తున్నాయి. విమర్శకులు నీటి వనరు విషయంలో అస్పష్టతను, ఉద్యోగాల సంఖ్యను పెంచి చెబుతున్నారని ఎత్తిచూపుతున్నారు.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ (పర్యావరణం; ఆర్థికవ్యవస్థ: మౌలిక సదుపాయాలు; విజ్ఞాన శాస్త్ర సాంకేతికత: సమాచార సాంకేతికత/కృత్రిమ మేధ) / జీఎస్౨ (పాలన)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • హైపర్‌స్కేలర్లు: అమెజాన్ వెబ్ సర్వీసెస్ (ఏడబ్ల్యూఎస్), మైక్రోసాఫ్ట్ అజూర్, గూగుల్ క్లౌడ్.
  • ఆగస్టులో పార్లమెంటరీ ప్రశ్నకు పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ ఇచ్చిన సమాధానం ప్రకారం, పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు నోటిఫికేషన్, ౨౦౦౬ కింద డేటా సెంటర్లకు "ప్రత్యేకించి" పర్యావరణ అనుమతి అవసరం లేదు. జనరేటర్ల వినియోగం వల్ల అనుమతి అవసరమని స్థానిక సంస్థలు చెబుతున్నాయి.
  • ముసాయిదా జాతీయ డేటా సెంటర్ విధానం (౨౦౨౦) ఏక అనుమతి గవాక్షాలు, ఆర్థిక మండలాలు, పునరుత్పాదక ఇంధన ప్రాధాన్యం, దేశీయ తయారీని ప్రతిపాదించింది. ఇది నోటిఫై కాలేదు.
  • కర్ణాటక సుస్థిర డేటా సెంటర్ విధానాన్ని ఆమోదించింది.
  • సీజీడబ్ల్యూబీ వర్గాలు: సురక్షిత, పాక్షిక-సంక్లిష్ట, సంక్లిష్ట, అతిగా వినియోగించిన. సీజీడబ్ల్యూబీ ౨౦౨౫ నివేదికలో విశాఖపట్నాన్ని "అతిగా వినియోగించిన" ప్రాంతంగా వర్ణించారు (వ్యాసంలో ఉటంకించినట్లు).
  • పోలవరం ప్రాజెక్టు (గోదావరి, ఆంధ్రప్రదేశ్): వైజాగ్ డేటా సెంటర్ కోసం నీటిని మళ్లించనున్నారు.
  • లొంబార్డీ (ఇటలీ) ప్రాంతీయ స్థల ఎంపిక చట్టాలను ఇంధన పరిమితులతో వాడుతుంది: ౫ మెగావాట్లు లేదా అంతకంటే తక్కువ ఉన్న సెంటర్లు పట్టణ ప్రాంతాల్లో అనుమతించదగిన "ఎడ్జ్" డేటా సెంటర్లు, కాగా ౧౦ మెగావాట్ల సెంటర్‌కు పరిహార చర్యలతో కూడిన ప్రాదేశిక ఒప్పందం అవసరం. ఐర్లాండ్ డేటా సెంటర్ కంపెనీలు తమ సొంత విద్యుత్‌ను, అందులో ౮౦% ప్రాంగణంలోనే పునరుత్పాదక వనరుల నుంచి ఉత్పత్తి చేయాలని నిర్దేశిస్తుంది.
  • భారత్ లక్ష్యం: ౨౦౩౦ నాటికి ౫౦౦ గిగావాట్ల హరిత ఇంధన సామర్థ్యం.
  • కౌన్సిల్ ఆన్ ఎనర్జీ, ఎన్విరాన్‌మెంట్ అండ్ వాటర్ (సీఈఈడబ్ల్యూ) ఒక విధాన మేధో సంస్థ. వ్యాసం దాని గణాంకాలను పదేపదే వాడుతుంది.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • నీరు:
  • ఒక సాధారణ ౧౦౦ మెగావాట్ల హైపర్‌స్కేలర్ డేటా సెంటర్ ప్రాంగణంలో శీతలీకరణ కోసం రోజుకు దాదాపు ౨ మిలియన్ లీటర్లు వాడుతుంది (సీఈఈడబ్ల్యూ). ఇది సుమారు ౧౫,౦౦౦ మంది పట్టణ నివాసులకు సరఫరా చేసే నీటికి సమానం (ప్రభుత్వ అంచనాలు).
  • ౧ టీఎంసీ ≈ ౨౮.౩ బిలియన్ లీటర్లు.
  • లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న ౬.౫ గిగావాట్ల వైజాగ్ పర్యావరణ వ్యవస్థకు సంవత్సరానికి ౩ టీఎంసీలు అవసరమని, దానిని పోలవరం ద్వారా గోదావరి నీటితో తీరుస్తామని నారా లోకేష్ అసెంబ్లీకి (౧౯ ఆగస్టు) చెప్పారు. ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ౧౨ ఆగస్టున ౩.౫ టీఎంసీలని పేర్కొన్నారు. ఈ వ్యత్యాసాన్ని మానవ హక్కుల వేదిక ఎత్తిచూపుతోంది.
  • వైజాగ్ జిల్లా అధికారులు స్పందించలేదు. అక్కడ ప్రాజెక్టు పత్రాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి, కానీ అందుబాటులో ఉన్న నీటి వనరు స్పష్టంగా లేదు.
  • థానే: మీనా నివసించే సొసైటీకి (కల్పతరు, బాల్కుమ్) గత వారం ఐదు రోజులు నీరు లేదు.
  • విద్యుత్:
  • సంప్రదాయ డేటా సెంటర్: ౫–౧౫ కిలోవాట్లు. జీపీయూలతో కూడిన కృత్రిమ మేధ డేటా సెంటర్: ౪౦–౬౦ కిలోవాట్-గంటలు, అత్యాధునిక శిక్షణకు ౧౦౦+ కిలోవాట్-గంటలు. రెండోది ఒక గంట పాటు ౧,౦౦౦ ఫ్రిజ్‌లకు సరిపోతుంది.
  • ౨౦౨౪లో డేటా సెంటర్లు ప్రపంచ విద్యుత్‌లో సుమారు ౧.౫% వాడాయి. డిమాండ్ ౨౦౩౦ నాటికి రెట్టింపై ౯౪౫ టెరావాట్-గంటలకు చేరుతుందని అంచనా (సీఈఈడబ్ల్యూ).
  • సగటు ర్యాక్ సాంద్రత ౨౦౨౩లో ౩౬ కిలోవాట్ల నుంచి ౨౦౨౭లో ౫౦ కిలోవాట్లకు పెరుగుతుందని అంచనా (సీటీఆర్ఎల్ఎస్).
  • సామర్థ్యం:
  • ౨౦౨౬ జనవరి నాటికి భారత్‌లో ఆరు మెట్రో నగరాల్లో ౨౩ మిలియన్ చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో సుమారు ౨౭౧ డేటా సెంటర్లు ఉన్నాయి.
  • ౨౦౨౫ మధ్య నాటికి స్థాపిత సామర్థ్యం ౧.౫ గిగావాట్లు. ౨౦౩౦ నాటికి ౪.౫–౬.౫ గిగావాట్లకు చేరుతుందని అంచనా. ఇది అమెరికా, చైనాల సుమారు ౫౦౦ గిగావాట్ల కంటే చాలా తక్కువ.
  • గూగుల్ తదుపరి భారత సదుపాయం విశాఖపట్నంలో ౧ గిగావాట్ల కృత్రిమ మేధ డేటా సెంటర్.
  • కర్ణాటక విధానం ౨౦౩౧ నాటికి ౧ గిగావాట్ లక్ష్యంగా, సవరించిన బడ్జెట్ రూ. ౧,౩౦౦.౪౫ కోట్లతో, భారత్ కృత్రిమ మేధకు సిద్ధంగా ఉన్న సామర్థ్యంలో ౧౦–౧౨% సృష్టించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
  • డబ్బు, ఉద్యోగాలు:
  • ౨౦౧౯ నుంచి ౨౦౨౫ మధ్య కట్టుబడిన పెట్టుబడి సుమారు ౯౫ బిలియన్ డాలర్లు (సీఈఈడబ్ల్యూ).
  • విదేశీ నిధులు ౨౦౨౬ మొదటి అర్ధభాగంలో నెలకు ౬౦౦–౯౦౦ మిలియన్ డాలర్ల నుంచి సుమారు ౧౦౦ మిలియన్ డాలర్లకు పడిపోయాయి (ట్రాక్స్న్). నిరసనల వల్ల జాప్యం జరుగుతుందనే భయమే దీనికి కారణమని క్రాంతి బత్తిని అంటున్నారు. సెప్టెంబర్‌లో ఈక్యూటీ సుమారు ౩౦ బిలియన్ డాలర్లను ప్రకటించింది.
  • పీయూష్ గోయల్: ౨౦౦ బిలియన్ డాలర్లకు పైగా పన్ను ఆదాయం ఆశిస్తున్నాం, ఇది ౨౦౪౭ నాటికి ౩౦ ట్రిలియన్ డాలర్ల లక్ష్యానికి దోహదం చేస్తుంది.
  • పెట్టుబడిదారుల ఉత్సాహాన్ని నిలబెట్టడానికి సరళ నియంత్రణ విధానం అవసరమని ఒక పరిశ్రమ వర్గం వాదిస్తోంది. స్థానిక సంస్థలు ఈ అసమ్మతిని "తప్పుదారి పట్టినది", "హానికరమైనది" అని అంటూ, భారత్ భారీ ప్రాజెక్టులను కోల్పోతుందని ఆందోళన చెందుతున్నాయి. డేటా సార్వభౌమత్వ ఆందోళనలు హైపర్‌స్కేలర్లను స్థానిక డేటా సెంటర్లు ఏర్పాటు చేయడానికి దీర్ఘకాలిక ఒప్పందాల వైపు నెట్టాయి.
  • జితేంద్ర సింగ్ దాదాపు ఒక లక్ష ఇంజనీరింగ్ ఉద్యోగాలను అంచనా వేశారు. గూగుల్ పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు నివేదిక కేవలం ౧,౨౦౦ ఉద్యోగాలను పేర్కొంది, కాగా ప్రచారంలో ఉన్న సంఖ్య ౧.౮ లక్షలు.
  • కంపెనీల స్పందనలు:
  • ఏడబ్ల్యూఎస్ థానే: క్లోజ్డ్-లూప్ రసాయన శీతలకారకం (నీరు కాదు), అధిక-వోల్టేజ్ గ్రిడ్‌పై ప్రత్యేక పారిశ్రామిక సబ్‌స్టేషన్.
  • గూగుల్ వైజాగ్: సముద్రగర్భ కేబుల్ ల్యాండింగ్‌లు, విద్యుత్ వినియోగ సంస్థ మౌలిక సదుపాయాలు, స్వచ్ఛ ఇంధనం, లాజిస్టిక్స్ కేంద్రంతో ౩–౫ సంవత్సరాల ప్రణాళిక. అలాగే స్వతంత్ర పర్యావరణ ఆడిట్‌లు, గాలి ఆధారిత వ్యవస్థలు, శబ్దాన్ని తగ్గించే ఫ్యాన్లు, "పరిశ్రమ సగటు కంటే ౮౩% తక్కువ ఓవర్‌హెడ్ ఇంధనం". గూగుల్‌కు చెందిన అలెగ్జాండర్ స్మిత్ మొదటి రోజు సిబ్బంది నియామకంతో పాటు దీర్ఘకాలిక స్థానిక ప్రతిభా మార్గాన్ని, సరఫరాదారుల పర్యావరణ వ్యవస్థను కూడా వాగ్దానం చేస్తున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, భారత్ అంతటా స్వచ్ఛ ఇంధన ఉత్పత్తిలో గూగుల్ పెట్టుబడి పెడుతోందని ఆయన చెబుతున్నారు.
  • ఏఆన్‌కు చెందిన సరీన్ నిజ-సమయ ఇంధన నిర్వహణ వ్యవస్థలు, డిజిటల్ ట్విన్‌లు, అంచనా ఆధారిత నిర్వహణను ప్రస్తావిస్తున్నారు. సవాలు సాంకేతిక సాధ్యత కంటే, పనితీరు, సుస్థిరత, స్థితిస్థాపకతను సమతుల్యం చేస్తూ వీటిని ఆర్థికంగా విస్తరించడమేనని ఆయన అంటున్నారు.
  • మూలాలు, ఉటంకింపులు:
  • చాలా సంస్థాగత డేటా సెంటర్లు కృత్రిమ మేధ భారాల కోసం నిర్మితం కాలేదని సీటీఆర్ఎల్ఎస్‌కు చెందిన రాహుల్ ధర్ బ్లాగ్ పోస్టు హెచ్చరిస్తోంది.
  • స్థలాలను ఎలా ఎంచుకుంటున్నారని అర్పితా కొడివేరి ప్రశ్నిస్తున్నారు. జాకీ గ్లోవర్ (మెల్‌బోర్న్): క్లౌడ్ అంటే "కాంక్రీటు, ఉక్కు, ఆగని శబ్దంతో నిర్మితమైనది".
  • ప్రజా వ్యయాలకు సమానంగా ప్రజా ప్రయోజనం లభించకపోతే "జాతీయ స్థాయిలో చెడ్డ బేరం" అవుతుందని సంచిత్ వీర్ గోగియా హెచ్చరిస్తున్నారు.
  • ఇతరాలు:
  • నీటి శుద్ధి రసాయనాలు, ఇంధన నిల్వ, ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాల్లోని సీసం, పాదరసం వల్ల పర్యావరణ కాలుష్య ప్రమాదాలు ఉంటాయి (ఏఆన్‌కు చెందిన సుశాంత్ సరీన్). భూమిని చదును చేయడం మరో ఆందోళన.
  • వేకప్ థానేకర్ అభివృద్ధి ప్రణాళిక, జోనింగ్ వర్గీకరణ, నియంత్రణ నిబంధనలు, అనుమతులను కోరుతూ అధికారులకు లేఖ రాసింది.
  • స్థానిక నిరసనలను ఒక ప్రమాదంగా ఈఎస్‌డీఎస్ తన ముసాయిదా రెడ్ హెరింగ్ ప్రాస్పెక్టస్‌లో పేర్కొంది.
  • ప్రత్యేకంగా లేనివి: నోటిఫై చేసిన జాతీయ డేటా సెంటర్ విధానం లేదు, వైజాగ్ నీటి వనరుపై స్పష్టత లేదు, వైజాగ్ జిల్లా అధికారుల నుంచి స్పందన లేదు.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

ఇందులోని మౌలిక స్థిర అంశం, మౌలిక సదుపాయాల ఆధారిత వృద్ధికి, సుస్థిరతకు మధ్య ఉన్న రాజీ, అలాగే బాహ్య వ్యయాలను ఎవరు భరిస్తారనేది.

  • నీరు రాష్ట్ర జాబితా అంశం కాగా, ఇంధనం, పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు విధానం ఉమ్మడి లేదా కేంద్ర పరిధిలో ఉన్నాయి. కాబట్టి డేటా సెంటర్ల స్థల ఎంపిక నిర్ణయాలు అనేక అధికార పరిధుల మధ్య ఉంటాయి.
  • పర్యావరణ నియంత్రణ సాంకేతికత రకం ఆధారంగా కాకుండా, ప్రాజెక్టు వర్గం ఆధారిత పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు వ్యవస్థ ద్వారా పనిచేస్తుంది. అందువల్ల డేటా సెంటర్ నిర్దిష్ట పరిమితిని చేరుకోకపోతే నియంత్రణ పరిధి నుంచి తప్పించుకుంటుంది.
  • కృత్రిమ మేధ మౌలిక సదుపాయాలను ఆతిథ్య సముదాయాలపై వ్యయాలు మోపకుండా భారత్ నిర్మించగలదా అన్నదే వ్యాసంలోని ప్రధాన ప్రశ్న.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – పర్యావరణం: పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు, పరిరక్షణ, కాలుష్యం; జీఎస్౩ – ఆర్థికవ్యవస్థ: మౌలిక సదుపాయాలు, పెట్టుబడి నమూనాలు, పారిశ్రామిక విధానం; జీఎస్౩ – విజ్ఞాన శాస్త్ర సాంకేతికత: సమాచార సాంకేతికత, కృత్రిమ మేధ; జీఎస్౨ – పాలన: పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు.

నేపథ్యం

డేటా సెంటర్ / హైపర్‌స్కేలర్

పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు నోటిఫికేషన్, ౨౦౦౬

కేంద్ర భూగర్భ జల బోర్డు (సీజీడబ్ల్యూబీ)

అదనపు నేపథ్యం

  • పర్యావరణ అనుమతిపై నియంత్రణ వైఖరి (పీఐబీ, ౬ ఆగస్టు ౨౦౨౬).
    • పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు నోటిఫికేషన్, ౨౦౦౬ ప్రకారం కృత్రిమ మేధ డేటా సెంటర్లకు "ప్రత్యేకించి" పర్యావరణ అనుమతి అవసరం లేదు.
    • అయితే ౨౦,౦౦౦ చదరపు మీటర్లకు మించిన నిర్మిత విస్తీర్ణం ఉన్న భవన, నిర్మాణ ప్రాజెక్టులో భాగంగా (అంశం ౮(ఎ)), లేదా ౫౦ హెక్టార్లు మరియు/లేదా ౧,౫౦,౦౦౦ చదరపు మీటర్ల నిర్మిత విస్తీర్ణం ఉన్న టౌన్‌షిప్, ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులో భాగంగా (అంశం ౮(బి)) ప్రతిపాదించినవాటికి ముందస్తు పర్యావరణ అనుమతి అవసరం.
    • అటువంటి భవన ప్రాజెక్టులకు పర్యావరణ అనుమతిని రాష్ట్ర పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు అథారిటీ మంజూరు చేస్తుంది.
    • నీరు, గాలి విడుదలలను జల చట్టం, ౧౯౭౪; వాయు చట్టం, ౧౯౮౧ కింద నియంత్రిస్తారు. అనుసరణను రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ బోర్డులు పర్యవేక్షిస్తాయి.
  • విధాన స్థితి. డేటా సెంటర్ విధానం ౨౦౨౦ పాఠం (రాష్ట్రాల కోసం నీతి ఆయోగ్‌లో ఉంచింది) అనుమతుల హేతుబద్ధీకరణను, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ద్వారా కాలపరిమితితో కూడిన ఏక గవాక్ష అనుమతిని ప్రతిపాదిస్తుంది.
  • తదుపరి పరిణామం (వ్యాసం తేదీ తర్వాత). నీతి ఆయోగ్, డెలాయిట్ ఇండియా ౧౪ అక్టోబర్ ౨౦౨౬న "సుస్థిర వృద్ధికి రాష్ట్రాలు ప్రణాళిక వేసుకోవడానికి తోడ్పడే డేటా సెంటర్ మూల్యాంకన చట్రం"ను విడుదల చేశాయి.
    • రాష్ట్రాలు అనుమతులను ధృవీకరించిన విద్యుత్, నీరు, మౌలిక సదుపాయాల లభ్యతతో ముడిపెట్టాలని ఇది ప్రతిపాదిస్తుంది.
    • ఇది ఐదు స్తంభాలను నిర్దేశిస్తుంది: విద్యుత్, ఇంధనం; నీరు, శీతలీకరణ; స్థల ఎంపిక, పర్యావరణ సుస్థిరత; ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక విలువ; విధానం, పాలన, అమలు.
    • ౨౦ నుంచి ౩౦ సంవత్సరాలను కవర్ చేసే కాలానుగుణ నీటి లభ్యత మదింపులను సిఫారసు చేస్తుంది.
    • ౨౦ మెగావాట్లకు మించి అవసరమయ్యే సెంటర్లకు, స్వయంచాలక డిమాండ్-ప్రతిస్పందన సంసిద్ధత, రాష్ట్ర లోడ్ డిస్పాచ్ సెంటర్ అనుసంధానాన్ని సిఫారసు చేస్తుంది.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • వనరులపై ఒత్తిడి. నీరు, విద్యుత్‌పై వ్యాసంలోని ఆధారాలు స్థానికమైనవి, కఠినమైనవి. థానేలో రోజుల తరబడి నీటి కోతలు, వైజాగ్‌లో అతిగా వినియోగించిన భూగర్భ జలాలు, ఒకే ప్రాజెక్టుకు ౩ టీఎంసీలు, ౩.౫ టీఎంసీల నీటి గణాంకాల మధ్య వ్యత్యాసం ఇందుకు ఉదాహరణలు. అధిక విలువ గల పరిశ్రమను నీటి ఒత్తిడి ఉన్న ప్రాంతంలో ఉంచడానికి ఇది సాధారణ ఉదాహరణ.
  • నియంత్రణ లోపం. "ప్రత్యేకించి" పర్యావరణ అనుమతి లేదు, ౨౦౨౦ ముసాయిదా విధానం నోటిఫై కాలేదు, సైబర్ భద్రత, మౌలిక సదుపాయాలు, భూమి విషయాల్లో చట్రాలు చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయి. లొంబార్డీ మెగావాట్ల ఆధారిత స్థల ఎంపిక పరిమితులు, ఐర్లాండ్ ౮౦% ప్రాంగణంలో పునరుత్పాదక నిబంధనతో పోల్చండి. పెట్టుబడి ఆధారిత విస్తరణకు, పనితీరు ఆధారిత సుస్థిరత నియంత్రణకు మధ్య అంతరం పెరుగుతోందని సీఈఈడబ్ల్యూ వర్ణిస్తోంది.
  • సమాఖ్య విధానం. నీరు, భూమి రాష్ట్ర అంశాలు. రాష్ట్ర విధానాలు (కర్ణాటక) ఈ లోపాన్ని భర్తీ చేస్తున్నాయి, ౫౦౦ గిగావాట్ల హరిత ఇంధన లక్ష్యం రాష్ట్ర విధానాలపై "ఊతకర్ర"గా ఆధారపడుతోంది.
  • పారదర్శకత, భాగస్వామ్యం. నివాసితులు జోనింగ్, అనుమతుల వివరాలను అడుగుతున్నారు, వైజాగ్‌లో పత్రాలు ఉన్నాయి కానీ నీటి వనరు లేదు. ఇది ప్రజల సమాచార హక్కు, పర్యావరణ ప్రజాస్వామ్య ప్రశ్న.
  • ఆర్థిక వాదనలు, ఆధారాలు. ఆదాయం (౨౦౦ బిలియన్ డాలర్లు), పెట్టుబడి (౯౫ బిలియన్ డాలర్లు), ఉద్యోగాలు (ఒక లక్ష, పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు నివేదికలో ౧,౨౦౦) పరస్పరం విరుద్ధంగా ఉన్నాయి. హైపర్‌స్కేలర్లకు ఇచ్చే రాయితీలు దేశీయ ప్రయోజనాన్ని ఇస్తాయా, డేటా సార్వభౌమత్వ ఆధారిత ఒప్పందాలు నిరసనల వల్ల ప్రమాదంలో పడతాయా (నిధుల తగ్గుదల) అన్నవి ప్రశ్నలు.
  • ముందుకు మార్గం. పనితీరు ఆధారిత నిబంధనలతో (నీటి వినియోగ పరిమితులు, పునరుత్పాదక వాటా, వెల్లడి) జాతీయ విధానాన్ని నోటిఫై చేయాలి. స్థల ఎంపికకు ముందు నీటి లభ్యత మదింపులు చేసి, క్లోజ్డ్-లూప్ లేదా గాలి ఆధారిత శీతలీకరణను వాడాలి. స్థానిక ప్రయోజన, పరిహార షరతులను జోడించి, ఉద్యోగాలు, పన్నుల వాదనలను ధృవీకరించాలి.

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "కృత్రిమ మేధ, డేటా సెంటర్ కేంద్రంగా మారాలన్న భారత్ ప్రయత్నం నీరు, విద్యుత్, భూమి విషయంలో స్థానిక వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొంటోంది. పర్యావరణ, పాలనా సవాళ్లను పరిశీలించి, పెట్టుబడిని, సుస్థిరతను సమతుల్యం చేసే నియంత్రణ చట్రాన్ని సూచించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు నోటిఫికేషన్ ౨౦౦౬, రాష్ట్ర పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు అథారిటీ, జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్
  • జల (కాలుష్య నివారణ, నియంత్రణ) చట్టం, ౧౯౭౪; వాయు చట్టం, ౧౯౮౧
  • భూగర్భ జల పాలన: కేంద్ర భూగర్భ జల బోర్డు, కేంద్ర భూగర్భ జల అథారిటీ, రాష్ట్ర జాబితాలో నీటి అంశం
  • ఇండియాఏఐ మిషన్, డేటా స్థానికీకరణ, డేటా సార్వభౌమత్వం, డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం
  • భారత్ పునరుత్పాదక ఇంధన లక్ష్యం (౨౦౩౦ నాటికి ౫౦౦ గిగావాట్లు), గ్రిడ్, విద్యుత్ డిమాండ్
  • పోలవరం ప్రాజెక్టు, గోదావరి నీటి కేటాయింపు
  • ౨౧వ అధికరణం, ఆరోగ్యకర పర్యావరణ హక్కు, సుస్థిర అభివృద్ధి

అంశాలు: GS3పర్యావరణం

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

28 సెప్టెంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో