కేరళంలో పశ్చిమ కనుమల ఈఎస్ఏ: ఏడో ముసాయిదా నోటిఫికేషన్, అడవులకే పరిమితం చేయాలన్న రాష్ట్ర వినతి, కర్ణాటక కోణం
ప్రచురణ: · నవీకరణ:
మూలం: ది హిందూ, 26 సెప్టెంబర్, 2026
సారాంశం
- కేంద్రం ౨౭ జూలై ౨౦౨౬న విడుదల చేసిన ఏడో ముసాయిదా నోటిఫికేషన్ ప్రకారం కేరళంలోని ౧౩౧ గ్రామాల్లో ౯,౯౯౩.౭ చ.కి.మీ. పశ్చిమ కనుమల ఈఎస్ఏ పరిధిలోకి వస్తుంది. అభ్యంతరాల గడువు ౨౫ సెప్టెంబర్తో ముగిసింది.
- కొండ ప్రాంత రైతులు, సిరో-మలబార్ చర్చి ఇడుక్కి డయాసిస్, రైతు సంఘాలు జీవనోపాధి, భూ వినియోగంపై ప్రభావం పడుతుందని ఆందోళన చెందుతున్నారు. ఈ భయాలు అతిశయోక్తి అని పరిరక్షకులు అంటున్నారు.
- ఈఎస్ఏను అడవులకే (౮,౫౯౦.౬౯ చ.కి.మీ., ౯౮ గ్రామాలు) పరిమితం చేయాలని కేరళం కేంద్రాన్ని అధికారికంగా కోరింది. ప్రత్యామ్నాయం లేకుండా కర్ణాటక ఈ చట్రాన్ని పూర్తిగా తిరస్కరించడాన్ని నిలబెట్టుకోవడం కష్టమని సంపాదకీయం వాదిస్తోంది.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- ఈఎస్ఏలను పర్యావరణ (పరిరక్షణ) చట్టం, ౧౯౮౬ కింద పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ నోటిఫై చేస్తుంది (సెక్షన్ ౩, నియమం ౫(౩) విధానంతో).
- రక్షిత ప్రాంతాల చుట్టూ ఉండే పర్యావరణ సున్నిత మండలాలను పశ్చిమ కనుమల ఈఎస్ఏ నుంచి వేరుగా నోటిఫై చేస్తారు. జాతీయ వన్యప్రాణి కార్యాచరణ ప్రణాళిక (౨౦౦౨–౨౦౧౬) మార్గదర్శకాల ప్రకారం జాతీయ పార్కులు, అభయారణ్యాల చుట్టూ ౧౦ కి.మీ. వరకు అనేది సాధారణ సూత్రం, విస్తీర్ణం కేసును బట్టి మారుతుంది.
- పశ్చిమ కనుమలు ఆరు రాష్ట్రాల్లో విస్తరించాయి: గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, గోవా, కర్ణాటక, కేరళ, తమిళనాడు. ఇది యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం (౨౦౧౨లో చేర్చారు).
- గాడ్గిల్ ప్యానెల్: పశ్చిమ కనుమల పర్యావరణ నిపుణుల ప్యానెల్ (౨౦౧౧). కస్తూరిరంగన్: ఉన్నత స్థాయి కార్యాచరణ బృందం (౨౦౧౩). ఊమెన్ వి. ఊమెన్: కేరళ కమిటీ.
- కస్తూరిరంగన్ నివేదిక: సుమారు ౩౭% ఈఎస్ఏ; రెవెన్యూ గ్రామమే ప్రమాణం; గనుల తవ్వకం, క్వారీయింగ్, ఇసుక తవ్వకంపై నిషేధం; కొత్త థర్మల్ విద్యుత్ వద్దు; ఎరుపు పరిశ్రమలపై నిషేధం.
- రాష్ట్రం సరిహద్దులను తిరిగి నిర్ణయించే ప్రతిపాదనలో ఉపయోగించే కాడాస్ట్రల్ మ్యాపులను కేరళ రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డు ఆమోదిస్తుంది (వ్యాసంలోని ఊమెన్ విధానం ప్రకారం).
- పరిరక్షకులు ప్రస్తావించే ప్రస్తుత చట్టాలు: అటవీ చట్టం, వన్యప్రాణి పరిరక్షణ చట్టం.
- ౨౦౨౬ ముసాయిదా నోటిఫికేషన్: ఏడోది; అభ్యంతరాల గడువు ౨౫ సెప్టెంబర్.
గణాంకాలు, వివరాలు
- ఏడో ముసాయిదా (౨౭ జూలై ౨౦౨౬): ౧౩౧ గ్రామాల్లో ౯,౯౯౩.౭ చ.కి.మీ.: ౯,౧౦౭ చ.కి.మీ. అటవీ, ౮౮౬.౭ చ.కి.మీ. అటవీయేతర. ఫీచర్ అటవీయేతర సంఖ్యను "౮,౮౬.౭"గా ముద్రించింది; రెండు భాగాల మొత్తం ౯,౯౯౩.౭ అవుతుంది.
- ఇడుక్కిలో తాజా ముసాయిదాలో ౫౧ గ్రామాలు ఉన్నాయి. వాటి గ్రామ సభలన్నీ మినహాయింపు కోరుతూ తీర్మానాలు చేశాయి.
- మొదటి ముసాయిదా (౧౦ మార్చి ౨౦౧౪): కేరళంలో ౧౨౩ రెవెన్యూ గ్రామాలు, ప్రధానంగా ఇడుక్కి, వయనాడ్లో.
- కస్తూరిరంగన్ కమిటీ (౨౦౧౩): ౧౨౩ గ్రామాలను కలుపుతూ ౧౩,౧౦౮ చ.కి.మీ. ఈఎస్ఏ. తర్వాత మంత్రిత్వ శాఖ ముసాయిదా దీన్ని ౯,౯౯౩.౭ చ.కి.మీ.కు తగ్గించింది.
- రాష్ట్ర వినతి: అడవులు, లీజుకిచ్చిన అటవీ తోటలకు పరిమితమై ౯౮ గ్రామాల్లో ౮,౫౯౦.౬౯ చ.కి.మీ. ప్రత్యేక కార్యదర్శి (పర్యావరణ, వాతావరణ మార్పులు) ఎం.జి. రాజమాణిక్కం దీన్ని గురువారం కేంద్రం ముందు ఉంచారు. మంత్రి సన్నీ జోసెఫ్ శుక్రవారం వివరించారు.
- కేరళం అటవీ విస్తీర్ణం దాని విస్తీర్ణంలో ౨౯.౧౫%. చిన్న పరిమాణం, దట్టమైన జనాభా, అటవీ, పర్యావరణ, వరి పొలాలు, చిత్తడి నేలలపై ఇప్పటికే ఉన్న కఠిన చట్టాల కారణంగా ఇది "ప్రత్యేక" కేసు అని మంత్రి అన్నారు.
- అవసరమైతే ముఖ్యమంత్రి వి.డి. సతీశన్ ఢిల్లీకి ప్రతినిధి బృందానికి నాయకత్వం వహిస్తారు. ౨౦౧౪ నుంచి జూలై ౨౦౨౬ వరకు ప్రతి నోటిఫికేషన్ ముసాయిదాగానే ఉన్నందున రాష్ట్రం తుది నోటిఫికేషన్ కోరుతోంది.
- తాష్కెంట్ పైకడ (వలస రైతు, మేలుకావు, కొట్టాయం): ౨౦౧౩ తర్వాత ప్రజలు చెట్లు నరికారు, వ్యవసాయ భూములు వదిలేశారు, భూముల ధరలు పడిపోయాయి.
- జోసెఫ్ థామస్ (౮౫, ఉదయగిరి): చివరికి నిర్వాసితులవుతామని భయపడుతున్నారు.
- బిన్సీ టోమీ (మేలుకావు పంచాయతీ అధ్యక్షురాలు): రుణాలు, భూ లావాదేవీలు, వివాహ అవకాశాలు దెబ్బతిన్నాయి.
- అనిల్ సెబాస్టియన్ (రబ్బరు ఉత్పత్తిదారుల సంఘం, ఎడమరుకు): మేలుకావుకు ఉత్తరాన సుమారు ౩౦ కి.మీ., దక్షిణాన ౫౦ కి.మీ. దూరంలో సమీప అడవులు ఉన్నాయి.
- సిరో-మలబార్ చర్చి ఇడుక్కి డయాసిస్, హై రేంజ్ సంరక్షణ సమితితో కలిసి ౨౦౧౩ నుంచి నిరసనలకు నాయకత్వం వహిస్తోంది. నివాస ప్రాంతాలను, వ్యవసాయ భూమిని పూర్తిగా మినహాయించాలని ఫాదర్ జిన్స్ కరక్కట్ అంటున్నారు.
- అలెక్స్ ఒళుకాయిల్ (కేరళ ఇండిపెండెంట్ ఫార్మర్స్ అసోసియేషన్): చేర్చడం వల్ల గ్రామాలు రాష్ట్ర రెవెన్యూ పరిధి నుంచి కేంద్ర వ్యవస్థలోకి వెళ్తాయి, దాదాపు ప్రతి కార్యకలాపానికి కేంద్ర అనుమతి అవసరమవుతుంది.
- ఎన్. బాదుషా (వయనాడ్ ప్రకృతి సంరక్షణ సమితి): ఇళ్లు, బావుల గురించిన భయాలు నిరాధార ప్రచారం. అటవీ చట్టాలు ఇప్పటికే ఉన్నాయి.
- వి.ఎస్. విజయన్ (గాడ్గిల్ ప్యానెల్ సభ్యుడు): ప్యానెల్ను తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నారు. అది సేంద్రియ వ్యవసాయం, కాలుష్యరహిత పరిశ్రమను మాత్రమే కోరింది, సమాజాలకు నిర్ణయాత్మక పాత్ర ఇచ్చింది.
- ఊమెన్: తాజా ముసాయిదా వ్యవసాయ భూములను, తోటలను మినహాయిస్తుంది.
- మాథ్యూ వర్గీస్ (అఖిల భారత కిసాన్ సభ) కనుమలను యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ హోదా నుంచి మినహాయించాలని కోరుతున్నారు. జీవనోపాధికి భంగం కలిగే చోట మినహాయింపు ఇవ్వాలని యునెస్కో మార్గదర్శకాలు చెబుతున్నాయని ఆయన అంటున్నారు. ఇది ఆయన వాదన.
- తిరువితాంకూర్ పరిపాలన చేపట్టిన "ఎక్కువ ఆహారం పండించండి" ప్రచారం (౧౯౪౦ల తొలినాళ్లు) ఎత్తైన ప్రాంతాలకు వలసదారులను ఆకర్షించింది.
- ౨౦౧౪ లోక్సభ: ఎల్డీఎఫ్ మద్దతున్న స్వతంత్ర అభ్యర్థి, సమితి న్యాయ సలహాదారు జాయిస్ జార్జ్ ఇడుక్కి స్థానాన్ని గెలుచుకున్నారు.
- ముసాయిదా నియమాలు: గనుల తవ్వకం, క్వారీయింగ్, ఇసుక తవ్వకంపై నిషేధం. ఇప్పటికే ఉన్న ఇళ్ల మరమ్మతు, విస్తరణ, పునరుద్ధరణపై కానీ, యాజమాన్య మార్పుపై కానీ ఎలాంటి ఆంక్షలు లేవు.
- కర్ణాటక శాసనసభ కస్తూరిరంగన్ నివేదికను ఏకగ్రీవంగా తిరస్కరించింది. అభ్యంతరాలు:
- సహజ, మానవ ఆధిపత్య ప్రకృతి దృశ్యాల విభజనకు ఉపయోగించిన ౨౦౧౨ ఉపగ్రహ డేటా కచ్చితత్వం.
- ఒక రెవెన్యూ గ్రామంలో కనీసం ౨౦% ప్రాంతం సున్నితమైతే ఆ గ్రామమంతా ఈఎస్ఏలోకి వెళ్లాలన్న నియమం.
- క్షేత్ర స్థాయి ధ్రువీకరణ ప్రారంభించాలన్న కేంద్ర ౨౦౧౩-౧౪ ఆదేశం తర్వాత, కర్ణాటకలో ఉభయ పక్షాల వ్యతిరేకత కనిపించింది. గనుల వంటి ప్రయోజనాలు నిర్వాసిత భయాలను రెచ్చగొట్టాయని సంపాదకీయం అంటోంది.
- శాసనసభ తీర్మానం ప్రత్యామ్నాయ మ్యాపును పూర్తి చేయాలని ప్రతిపాదిస్తోంది.
- ౨౦౨౬ మధ్య నాటికి రాష్ట్రాల వైఖరులు (సంపాదకీయం ప్రకారం):
- గుజరాత్ ఒప్పందానికి దగ్గరగా ఉన్నట్లు సమాచారం.
- తమిళనాడుకు ప్రధానమైన భిన్నాభిప్రాయం లేదు.
- కేరళ క్షేత్ర ధ్రువీకరణ చేసిన తన ౯,౯౯౩ చ.కి.మీ.ను ౮,౮౦౫ చ.కి.మీ.కు తగ్గించాలనుకుంది. స్టేట్స్_౦౧ నివేదిక ప్రకారం రాష్ట్రం తాజా సమర్పణ ౮,౫౯౦.౬౯ చ.కి.మీ.
- మహారాష్ట్ర, గోవా వరుసగా ౩౭౮, ౨౧ గ్రామాలను తొలగించాలని కోరుతున్నాయి.
- ఈఎస్ఏలను రాష్ట్రాల వారీగా నోటిఫై చేయడానికి అనుమతించే కేంద్రం ౨౦౨౪ నిర్ణయం కర్ణాటకపై ఒత్తిడి పెంచుతుంది, అయినా పొరుగు రాష్ట్రాల ఎంపికలకు చట్టబద్ధంగా కట్టుబడి ఉండేలా చేయదు.
- ప్రతిపాదిత ఈఎస్ఏల్లో విస్తీర్ణం పరంగా అత్యధిక వాటా కర్ణాటకదే.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- ఈఎస్ఏ అనేది ఒక నియంత్రణ సాధనం. పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం, ౧౯౮౬ కింద ఈఎస్ఏలను నోటిఫై చేస్తుంది. భూ యాజమాన్యాన్ని మార్చకుండా గనుల తవ్వకం, కాలుష్య పరిశ్రమల వంటి కార్యకలాపాలపై ఇది పరిమితులు విధిస్తుంది.
- ఈ వివాదం పరిరక్షణ – జీవనోపాధుల మధ్య సమతూకం సమస్య:
- గ్రామాలు భూ వినియోగం, రుణ సౌకర్యం కోల్పోతామని భయపడుతున్నాయి.
- హానికర కార్యకలాపాలను నియంత్రించే మార్గంగా పరిరక్షకులు దీన్ని చూస్తున్నారు.
- స్థానిక భారాన్ని రాష్ట్రాలు మోస్తాయి, జాతీయ ప్రయోజనం మొత్తం దేశానికి దక్కుతుంది (సంపాదకీయ వాదన). అందువల్ల విస్తీర్ణాన్ని తగ్గించుకునేందుకు రాష్ట్రాలు బేరసారాలాడే ప్రోత్సాహం కలిగి ఉంటాయి.
- ప్రక్రియ కూడా ముఖ్యమే: పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం కింద పదేపదే ముసాయిదా నోటిఫికేషన్లు ఇవ్వడం వల్ల ఈ హోదా అనిశ్చితిలో ఉండిపోతోంది.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – పర్యావరణం: పరిరక్షణ, పర్యావరణ నియంత్రణ (పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం, ౧౯౮౬), పర్యావరణ సున్నిత ప్రాంతాలు; జీఎస్౧ – భూగోళశాస్త్రం: పశ్చిమ కనుమలు; జీఎస్౨ – సమాఖ్య వ్యవస్థ: పర్యావరణ అంశంపై కేంద్ర–రాష్ట్ర ఘర్షణ.
నేపథ్యం
పశ్చిమ కనుమల ఈఎస్ఏ (గాడ్గిల్, కస్తూరిరంగన్ ప్రక్రియలు)
నోటిఫికేషన్ ప్రక్రియ
ఊమెన్ వి. ఊమెన్ కమిటీ (కేరళ)
అదనపు నేపథ్యం
- కర్ణాటక శాసనసభ కేంద్రం ఏడో ముసాయిదాను ప్రస్తుత రూపంలో ఏకగ్రీవంగా తిరస్కరించింది. ఈఎస్ఏను నోటిఫై చేసిన అడవులకు పరిమితం చేయాలని, తుది సరిహద్దుల నిర్ణయానికి ముందు కాడాస్ట్రల్ సర్వే చేయాలని కోరింది.
- ౨౦౧౪ నుంచి తుది నోటిఫికేషన్ లేకుండానే ఏడు ముసాయిదాలు విడుదలయ్యాయి.
- జీవనోపాధిపై ప్రభావం ఉంటుందని పేర్కొంటూ కర్ణాటక గతంలో కస్తూరిరంగన్ ప్యానెల్ నివేదికను వ్యతిరేకించింది.
మెయిన్స్ కోణాలు
- ఒకే కొండలపై రెండు దృక్పథాలు: ఈ వ్యాసం రక్షణ అవసరమైన సున్నిత పర్యావరణ వ్యవస్థను, పొలాలు, ఇళ్లతో కూడిన జీవన ప్రకృతి దృశ్యాన్ని చూపిస్తోంది. అక్కడ నివసించే వారిని ఈఎస్ఏ వ్యవస్థ ఇముడ్చుకోగలదా అని నివాసితులు ప్రశ్నిస్తున్నారు.
- అవగాహన – ముసాయిదా పాఠ్యం: ముసాయిదా వ్యవసాయ భూములను, తోటలను మినహాయిస్తుంది (ఊమెన్), ఇళ్ల మరమ్మతు, విస్తరణ, పునరుద్ధరణను, యాజమాన్య మార్పులను అనుమతిస్తుంది, గనుల తవ్వకం, క్వారీయింగ్, ఇసుక తవ్వకాన్ని మాత్రమే నిషేధిస్తుంది. అయినా ౨౦౧౩ తర్వాత భయమే చెట్లు నరికేలా చేసింది, పొలాలు వదిలేసేలా చేసింది, భూముల ధరలను తగ్గించింది.
- అనిశ్చితే మూల్యం: తుది నోటిఫికేషన్ లేకుండా ఏడు ముసాయిదాలు రావడం గ్రామస్థులకు, బ్యాంకులకు, వ్యాపారాలకు (రుణాలు, భూ లావాదేవీల లభ్యత) అనిశ్చితిని పొడిగిస్తోంది. కేరళం తుది నోటిఫికేషన్ కోరుతోంది.
- సమాఖ్య బేరసారాలు: రాష్ట్రాలు స్థానిక వ్యయాన్ని భరిస్తాయి, ప్రయోజనాన్ని దేశం పొందుతుంది, అందువల్ల ప్రతి రాష్ట్రం ఈఎస్ఏ చిన్నదిగా ఉండాలని కోరుతుందని సంపాదకీయం అంటోంది. గుజరాత్, తమిళనాడు, మహారాష్ట్ర, గోవా, కేరళ వైఖరులు ఒక శ్రేణిని చూపుతున్నాయి. ప్రత్యామ్నాయం లేకుండా కర్ణాటక తిరస్కరించడమే బలహీన బిందువు.
- విజ్ఞానం, మ్యాపింగ్: ౨౦౧౨ ఉపగ్రహ డేటాపై, ౨౦% రెవెన్యూ గ్రామ నియమంపై వివాదాలు క్షేత్ర స్థాయి ధ్రువీకరణ, కాడాస్ట్రల్ మ్యాపులే (ఊమెన్ విధానం) మార్గమని సూచిస్తున్నాయి.
- రాజకీయాలు: చర్చి మద్దతుతో జరిగే ఆందోళన, ఇడుక్కి ౨౦౧౪ ఫలితం, రైతు సంఘాలు, "స్వార్థ ప్రయోజనాలు" ఉన్నాయన్న పరిరక్షకుల ఆరోపణ ఈ అంశం స్థానిక రాజకీయాలను ఎలా తీర్చిదిద్దుతోందో చూపిస్తున్నాయి.
- వారసత్వ కోణం: రైతులు యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ హోదాను ప్రస్తావించడం అంతర్జాతీయ కట్టుబాట్ల కోణాన్ని జోడిస్తోంది.
- ముందుకు మార్గం: క్షేత్ర స్థాయిలో ధ్రువీకరించిన, కాడాస్ట్రల్ మ్యాపుల ఆధారిత సరిహద్దుల నిర్ణయం, అనుమతించే కార్యకలాపాల స్పష్టమైన జాబితాలు, సమాజ భాగస్వామ్యంతో (గాడ్గిల్ కింది నుంచి పైకి విధానం) త్వరగా తుది నోటిఫికేషన్.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "పశ్చిమ కనుమల పర్యావరణ సున్నిత ప్రాంత నోటిఫికేషన్ దశాబ్దానికి పైగా ముసాయిదా రూపంలోనే ఉంది. ఈ ప్రతిష్టంభనకు కారణాలను పరిశీలించి, పరిరక్షణను జీవనోపాధులతో సమన్వయం చేసే మార్గాన్ని సూచించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- పర్యావరణ (పరిరక్షణ) చట్టం, ౧౯౮౬ (సెక్షన్లు ౩, ౫), పర్యావరణ (పరిరక్షణ) నియమాలు, ౧౯౮౬
- రక్షిత ప్రాంతాల చుట్టూ పర్యావరణ సున్నిత మండలాలు; వన్యప్రాణి (రక్షణ) చట్టం, ౧౯౭౨
- పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు నోటిఫికేషన్, ౨౦౦౬, 'ఏ' కేటగిరీ ప్రాజెక్టులు
- జీవవైవిధ్య చట్టం, ౨౦౦౨, రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులు
- భారతదేశంలోని యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
- జాతీయ హరిత ట్రిబ్యునల్
- అటవీ హక్కుల చట్టం, ౨౦౦౬, గ్రామ సభ పాత్ర
- పర్యావరణ సమాఖ్య వ్యవస్థ (కేంద్ర – రాష్ట్ర అధికారాలు)
అంశాలు: GS3పర్యావరణం
26 సెప్టెంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో