BrainParrot

स्वच्छ सर्वेक्षण २०२५-२६ चे निकाल जाहीर

GS2फॅक्ट कार्डप्रकाशित: · अद्ययावत:

स्रोत: PIB (पत्र सूचना कार्यालय) · मूळ वाचा ↗

सारांश

स्वच्छ सर्वेक्षणाच्या १०व्या आवृत्तीचा भाग म्हणून ४,७५१ नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे (यूएलबी) १० विभागांमधील १७६ उप-निर्देशकांवर मूल्यमापन करण्यात आले.

UPSC साठी महत्त्व: प्रासंगिकता: ✅ जीएस२ – शासन: नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था, योजना (स्वच्छ भारत अभियान-नागरी २.०)

प्रिलिम्ससाठी महत्त्वाची तथ्ये

  • आवृत्ती: स्वच्छ सर्वेक्षणाची १०वी आवृत्ती, गृहनिर्माण आणि शहरी कार्य मंत्रालयाद्वारे (एमओएचयूए) आयोजित.
  • व्याप्ती: १० विभागांमधील १७६ उप-निर्देशकांच्या आधारे ४,७५१ नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे (यूएलबी) मूल्यांकन करण्यात आले. ३,००० पेक्षा अधिक प्रशिक्षित क्षेत्रीय मूल्यांकनकर्त्यांनी प्रत्यक्ष स्थळी सर्वेक्षणे केली, तसेच जीपीएस-सक्षम थेट (रिअल-टाइम) देखरेख ठेवण्यात आली.
  • प्रक्रिया: पुरावे सादर करण्यापासून पडताळणीपर्यंत डिजिटल, पारदर्शक आणि गुणवत्ता-तपासलेली.
  • पुरस्कार: ७ श्रेणींमध्ये ६० राष्ट्रीय पुरस्कार. पहिल्या ३ स्वच्छ शहरांच्या श्रेणीतून स्वच्छ शहर जोडीमध्ये विजेत्या ठरलेल्या शहरांना वगळण्यात आले आहे.
  • स्वच्छ शहर जोडी (एसएसजे):
  • स्वच्छ भारत अभियान-नागरी (एसबीएम-यू) २.० अंतर्गत एक प्रमुख परस्पर-शिक्षण (पीअर-लर्निंग) कार्यक्रम.
  • केंद्रीय मंत्री मनोहर लाल यांनी २७ सप्टेंबर २०२५ रोजी सुरू केला.
  • नागरी कचरा व्यवस्थापनातील पहिलावहिला मार्गदर्शन (मेंटॉरशिप) उपक्रम म्हणून वर्णन केले जाते.
  • स्वच्छ सर्वेक्षण २०२४-२५ च्या क्रमवारीवर आधारित निवडलेल्या ३३ राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांतील ७० उच्च कामगिरी करणारी मार्गदर्शक शहरे आणि सुमारे १९१ मार्गदर्शित शहरे यात सहभागी आहेत.
  • सप्टेंबर २०२५ मध्ये सोनीपत येथे झालेल्या राष्ट्रीय कार्यक्रमात मार्गदर्शक आणि मार्गदर्शित शहरे यांच्यात सामंजस्य करार (एमओयू) झाला.
  • ११ नोव्हेंबर २०२६ रोजी एमओएचयूएने पहिल्या तीन जोड्या जाहीर केल्या.
  • १९१ जोड्यांपैकी प्रत्येक मार्गदर्शक शहराची केवळ सर्वोत्तम कामगिरी करणारी जोडी विचारात घेतली गेली.
  • पहिल्या ३ जोड्यांचे क्रमांकन मार्गदर्शक + मार्गदर्शित यांच्या एकत्रित गुणांवर करण्यात आले. मार्गदर्शित शहर मंत्रालयाच्या यादीत नसल्यास ती जोडी विचारात घेतली गेली नाही.
  • मार्गदर्शक तत्त्व: गुरू–शिष्य परंपरेत रुजलेले "प्रत्येकाने एकाला शिकवावे".

संबंधित विषय

  • स्वच्छ भारत अभियान-नागरी २.०, नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि ७४वी घटनादुरुस्ती, घनकचरा व्यवस्थापन.

विषय: GS2

या नोट्स कशा लिहिल्या आणि तपासल्या जातात →

13 नोव्हेंबर, 2026 च्या सर्व चालू घडामोडी → · UPSC चालू घडामोडी मराठीत