BrainParrot

आंतरमंत्रालयीन गटाकडून मंत्रिमंडळ-प्रत्यायोजित पर्यायी यंत्रणेच्या मंजुरीसाठी ₹१,१०० कोटींहून अधिक मूल्याच्या मालमत्ता कमाईकरण प्रस्तावांची शिफारस

GS3फॅक्ट कार्डप्रकाशित: · अद्ययावत:

स्रोत: PIB (पत्र सूचना कार्यालय) · मूळ वाचा ↗

सारांश

सार्वजनिक उपक्रम विभागाचे (डीपीई) सचिव अध्यक्ष आणि दूरसंचार विभागाचे (डीओटी) सचिव सह-अध्यक्ष असलेल्या आंतरमंत्रालयीन गटाने (आयएमजी) ₹१,१०० कोटींहून अधिक मूल्याच्या मालमत्तांचा समावेश असलेले मालमत्ता कमाईकरण प्रस्ताव पर्यायी यंत्रणेच्या (एएम) विचारार्थ आणि मंजुरीसाठी शिफारस केले आहेत.

UPSC साठी महत्त्व: प्रासंगिकता: ✅ जीएस३ – अर्थव्यवस्था: संसाधन उभारणी, सार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योग, मालमत्ता मुद्रीकरण

प्रिलिम्ससाठी महत्त्वाची तथ्ये

  • एका आंतरमंत्रालयीन गटाने (आयएमजी) पर्यायी यंत्रणेच्या (एएम) मंजुरीसाठी मालमत्ता मुद्रीकरण प्रस्तावांची शिफारस केली आहे. यात समाविष्ट मालमत्तांचे मूल्य ₹१,१०० कोटींहून अधिक आहे.
  • आंतरमंत्रालयीन गटाची रचना:
  • याचे अध्यक्षपद सार्वजनिक उद्योग विभागाचे (डीपीई) सचिव भूषवतात.
  • याचे सह-अध्यक्षपद दूरसंचार विभागाचे (डीओटी) सचिव भूषवतात.
  • हे प्रस्ताव प्रामुख्याने केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योगांच्या (सीपीएसई) अतिरिक्त जमीन व इमारत मालमत्तांशी संबंधित आहेत.
  • प्रसिद्धीपत्रकात हा टप्पा अतिरिक्त व कमी वापरल्या जाणाऱ्या सार्वजनिक मालमत्तांमधून मूल्य खुले करण्यातील महत्त्वाचा मैलाचा दगड असल्याचे म्हटले आहे.
  • हे प्रस्ताव विचारार्थ व मंजुरीसाठी मंत्रिमंडळाने प्रदान केलेल्या अधिकारांतर्गत कार्यरत पर्यायी यंत्रणेसमोर ठेवले जातील. आवश्यक मंजुऱ्या मिळाल्यानंतर पुढील मुद्रीकरण विहित प्रक्रियेनुसार केले जाईल.
  • मुद्रीकरण कार्यक्रमाचा उद्देश सीपीएसई व इतर सरकारी संस्थांना अतिरिक्त मालमत्तांची आर्थिक क्षमता प्रत्यक्षात आणता यावी हा आहे. यासाठी पद्धतशीर मूल्यांकन, व्यावसायिक व्यवहार तयारी आणि स्पर्धात्मक किंमत शोध या मार्गाचा अवलंब केला जातो.
  • राष्ट्रीय जमीन मुद्रीकरण महामंडळ (एनएलएमसी) ही भारत सरकारची संपूर्ण मालकीची कंपनी असून ती वित्त मंत्रालयाच्या अंतर्गत सार्वजनिक उद्योग विभागाच्या प्रशासकीय नियंत्रणाखाली आहे.
  • एनएलएमसीची स्थापना केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२१–२२ मधील घोषणेनुसार करण्यात आली.
  • एनएलएमसीचे वर्णन अतिरिक्त जमीन व इतर बिगर-मुख्य मालमत्तांचे मुद्रीकरण करणारी सरकारची विशेष संस्था असे केले जाते. तिच्या भूमिकेत मालमत्ता मूल्यमापन, योग्य परिश्रम, मूल्यांकन, व्यवहार रचना आणि बाजाराभिमुख मुद्रीकरण यांचा समावेश आहे. ही संस्था मंत्रालये, विभाग व मालमत्ता-धारक संस्थांसोबत काम करते.
  • कार्यक्षम सार्वजनिक मालमत्ता व्यवस्थापन, पारदर्शक व मूल्य-अधिकतमीकरण करणारे मुद्रीकरण, तसेच गुंतवणूक व आर्थिक विकासाला पाठबळ देण्यासाठी अतिरिक्त मालमत्तांचा उत्पादक वापर ही तिची घोषित उद्दिष्टे आहेत.

संबंधित विषय

  • राष्ट्रीय मुद्रीकरण वाहिनी (नॅशनल मॉनेटायझेशन पाइपलाइन) आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योगांचे निर्गुंतवणूक/मालमत्ता व्यवस्थापन

विषय: GS3

या नोट्स कशा लिहिल्या आणि तपासल्या जातात →

5 नोव्हेंबर, 2026 च्या सर्व चालू घडामोडी → · UPSC चालू घडामोडी मराठीत