BrainParrot

मध्य प्रदेश आणि राजस्थानच्या सीमावर्ती जिल्ह्यांतील मुलींची महाराष्ट्रातील शहरांमध्ये विक्री आणि तस्करी झाल्याच्या वृत्ताची भारताच्या राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाकडून स्वतःहून दखल

GS2फॅक्ट कार्डप्रकाशित: · अद्ययावत:

स्रोत: PIB (पत्र सूचना कार्यालय) · मूळ वाचा ↗

सारांश

मध्य प्रदेश आणि राजस्थानच्या सीमेलगतच्या अनेक जिल्ह्यांमध्ये मोठ्या संख्येने अल्पवयीन मुलींना त्यांचे पालक दलालांना ३ लाख ते ५ लाख रुपयांना विकत असल्याच्या प्रसारमाध्यमांतील वृत्ताची राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाने स्वतःहून दखल घेतली आहे.

UPSC साठी महत्त्व: प्रासंगिकता: ✅ जीएस२ – राज्यव्यवस्था/सामाजिक न्याय: वैधानिक संस्था (राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोग), दुर्बल घटक, मानवी तस्करी

प्रिलिम्ससाठी महत्त्वाची तथ्ये

  • राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाने (एनएचआरसी) ३० ऑक्टोबर २०२६ च्या प्रसारमाध्यमांतील एका वृत्ताची स्वतःहून दखल (सुओ मोटो) घेतली. एनएचआरसी ही भारतातील वैधानिक मानवी हक्क संस्था आहे, आणि सुओ मोटो म्हणजे औपचारिक तक्रारीशिवाय आयोगाने स्वतःहून कार्यवाही केली.
  • वृत्तानुसार मध्य प्रदेश आणि राजस्थान येथील अनेक सीमावर्ती जिल्ह्यांत पालक अल्पवयीन मुलींना दलालांना विकतात. प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तात या विक्रीमागे गरिबी आणि इतर कारणे नमूद केली आहेत.
  • वृत्तातील मजकूर "खरा असल्यास" पीडित मुलींच्या मानवी हक्कांचे गंभीर उल्लंघन होते, असे एनएचआरसीने नमूद केले.
  • पूरक माहिती:
  • पालकांकडून मुलींची कथितरीत्या ₹३–५ लाखांना विक्री केली जाते.
  • दलाल त्यांना दत्तक घेतलेली मुले दाखवणारी खोटी कागदपत्रे वापरून त्यांची तस्करी करतात.
  • प्रौढ झाल्यावर त्यांना महाराष्ट्रातील शहरांत देहव्यापारासाठी कथितरीत्या ₹३५–४० लाखांना विकले जाते.
  • त्यांची ओळख लपवण्यासाठी त्यांचे वैयक्तिक तपशील बदलले जातात.
  • प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तात तस्करी झालेल्या मुलींची चार विशिष्ट प्रकरणे नमूद आहेत.
  • एनएचआरसीने मध्य प्रदेश, राजस्थान आणि महाराष्ट्र यांच्या मुख्य सचिवांना आणि पोलीस महासंचालकांना नोटिसा बजावल्या. आयोगाने दोन आठवड्यांत सविस्तर अहवाल मागवला आहे.

संबंधित विषय

  • मानवी तस्करी: संविधानातील अनुच्छेद २३, अनैतिक व्यापार (प्रतिबंध) अधिनियम, १९५६, आणि मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, १९९३ अंतर्गत एनएचआरसीचे अधिकार

विषय: GS2

या नोट्स कशा लिहिल्या आणि तपासल्या जातात →

3 नोव्हेंबर, 2026 च्या सर्व चालू घडामोडी → · UPSC चालू घडामोडी मराठीत