భారతదేశం, ప్రపంచం: సాంస్కృతిక సంబంధాలు (సుమారు క్రీ.శ. 1200 వరకు)
కొన్ని తరువాతి ధర్మశాస్త్ర గ్రంథాలు "ఉప్పు సముద్రాలను" దాటడాన్ని, లేదా నల్ల జింక సంచరించే భూమిని విడిచి వెళ్లడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ హెచ్చరించాయి; ఈ నిషేధం బహుశా ప్రధానంగా బ్రాహ్మణుల కోసం ఉద్దేశించినది కావచ్చు. ఆచరణ మాత్రం దీనికి వ్యతిరేక దిశలో సాగింది. హరప్పా కాలం నుంచే వ్యాపారులు భారతీయ వస్తువులను మెసొపొటేమియాకు తీసుకెళ్లారు. ఆ తరువాత భిక్షువులు సిల్క్ రూట్ గుండా నడిచి చైనాకు వెళ్లారు; పురోహితులు, వ్యాపారులు రుతుపవనాలతో ఓడల్లో జావాకు, మెకాంగ్కు ప్రయాణించారు; రాజులు పర్షియా, చైనాలతో రాయబార బృందాలను పరస్పరం పంపుకున్నారు. ఈ మార్పిడి రెండు వైపులా సాగింది. ఆసియా సమాజాలు భారతీయ మతం, లిపి, భాష, కళ, రాజరిక భావనలను స్వీకరించి, వాటిని తమకు అనుగుణంగా మలచుకున్నాయి; భారతదేశం నాణేలు, అశ్వదళం, పట్టు పెంపకం, ఖగోళ శాస్త్రం, కొత్త హస్తకళలను పొందింది. పొరుగు ప్రజలు తాము స్వీకరించినదాన్ని అనుకరించలేదు: అంగ్కోర్, బోరోబుదూర్లకు సరిగ్గా సరిపోయే భారతీయ నమూనా లేదు. ఈ అంశం సూత్రాలన్నింటినీ ప్రాంతాల వారీగా ఒకచోట చేరుస్తుంది; వివరాలు బ్రాకెట్లలో పేర్కొన్న కాలాల అంశాలలో ఉన్నాయి.
ఆధారం: NCERT, ప్రామాణిక పాఠ్యపుస్తకాలు; BrainParrot బృందం సమీక్షించింది. మా నోట్స్ ఎలా తయారవుతాయి
- 1. 1. సంపర్క మార్గాలు
- 2. 2. పశ్చిమ ఆసియా, మధ్యధరా ప్రాంతం
- 3. 3. మధ్య ఆసియా, ఆఫ్ఘనిస్థాన్
- 4. 4. చైనా, కొరియా, జపాన్
- 5. 5. టిబెట్, హిమాలయ ప్రాంతాలు
- 6. 6. శ్రీలంక
- 7. 7. ఆగ్నేయాసియా
- 8. 8. 'భారతీకరణ' చర్చ
- 9. 9. భారతదేశం పొందినవి
- 10. 10. వార్తలలో సాంస్కృతిక సంబంధాలు (2026 నవంబర్ నాటికి)
- 11. మెయిన్స్ కోసం: విశ్లేషణ
- 12. త్వరిత పునశ్చరణ
- 13. సాధారణ పరీక్షా ఉచ్చులు
1. సంపర్క మార్గాలు
| మార్గం | దీన్ని మోసుకెళ్లినవారు | ప్రయాణించినవి | ఉత్తమ ఉదాహరణలు |
|---|---|---|---|
| వాణిజ్యం | గుజరాత్, తమిళ ప్రాంతం, కళింగ, బెంగాల్కు చెందిన వ్యాపారులు, శ్రేణులు (మణిగ్రామం, ఐన్నూర్రువర్) | వస్తువులు, నాణేలు, అలాగే ఆరాధనలు, కథలు | మెసొపొటేమియాలో మెలుహ్హా; రోమన్ వాణిజ్యం; సువర్ణభూమి, సువర్ణద్వీపం ప్రయాణాలు |
| బౌద్ధ ప్రచార బృందాలు | రాజులు పంపిన లేదా స్వయంగా ప్రయాణించిన భిక్షువులు | గ్రంథాలు, అవశేషాలు, ప్రతిమలు, సంఘ నియమాలు, చిత్రలేఖనం | అశోకుని ప్రచార బృందాలు; కనిష్కుని ప్రచారకులు; చైనాలో కుమారజీవుడు, బోధిధర్ముడు; టిబెట్లో అతిశ |
| బ్రాహ్మణ పురోహితులు, పండితులు | స్థానిక పాలకులు ఆహ్వానించిన పురోహితులు | సంస్కృతం, వైదిక, పౌరాణిక క్రతువులు, ధర్మ గ్రంథాలు, ఆలయ ఆచారం, రాజ్యాభిషేకం | కంబోడియా, చంపా, ఇండోనేషియాల సంస్కృత శాసనాలు |
| పాలకులు, రాజ్యాలు | రాయబార బృందాలు, యుద్ధాలు, దానాలు | మైత్రులు, విదేశాల్లోని ఆలయాలకు ఆదరణ | హర్షుడు, తాంగ్ ఆస్థానం; బాలపుత్రదేవుని కోసం దేవపాలుని దానం |
| స్థిరపడినవారు, జయించినవారు | భారతదేశంలో గ్రీకులు, శకులు, పార్థియన్లు, కుషాణులు; విదేశాల్లో భారతీయ స్థిరనివాసులు | పాలకులు భారతీయ సమాజంలో విలీనమయ్యారు; విదేశీ ఓడరేవుల్లో భారతీయ కుటుంబాలు | కాంటన్లో, ఆగ్నేయాసియా ఓడరేవుల్లో భారతీయులు |
జయం ద్వారా కాదు. 1025లో శ్రీవిజయపై చోళుల దాడిని మినహాయిస్తే, భారతీయ సంస్కృతిని విదేశాలకు తీసుకెళ్లింది ఏ భారతీయ జయమూ కాదు. మధ్య ఆసియా, చైనా, శ్రీలంక, బర్మాలను ప్రధానంగా బౌద్ధమతం, వాణిజ్యం ద్వారా చేరుకున్నారు; ఆగ్నేయాసియాలో చాలా భాగాన్ని బ్రాహ్మణ ఆరాధనల ద్వారా చేరుకున్నారు, వీటిని వ్యాపారులు, పురోహితులు తీసుకెళ్లగా స్థానిక పాలకులు స్వీకరించారు. చైనా, కొరియా, టిబెట్ నుంచి యాత్రికులు కూడా నలంద, విక్రమశిలలో చదువుకోవడానికి వచ్చారు.
ఉచితంగా సైన్ అప్ చేసి ఈ నోట్లోని ప్రతి విభాగం చదవండి, అంశానికి సంబంధించిన MCQలతో సాధన చేయండి, ఫ్లాష్కార్డులతో పునశ్చరణ చేయండి.
ఉచితంగా మొదలుపెట్టండి