BrainParrot

ఈ౨౦ పెట్రోల్‌లో 'అధిక ఇథనాల్': కర్ణాటక నమూనా పరీక్షలపై రాహుల్ గాంధీ vs కేంద్రం

GS3పూర్తి నోట్ప్రచురణ:

మూలం: ది హిందూ, 8 నవంబర్, 2026

సారాంశం

  • శనివారం లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ కర్ణాటక ప్రభుత్వ పరీక్ష నివేదికను ఉటంకించారు. ౧౪ పెట్రోల్ నమూనాల్లో ౧౧ నమూనాల్లో అనుమతించిన ౨౦% కంటే ఎక్కువ ఇథనాల్ ఉందని ఆ నివేదిక పేర్కొంది. ఆయన ఆ కంపెనీలపై చర్య తీసుకోవాలని డిమాండ్ చేశారు.
  • కేంద్ర పెట్రోలియం మంత్రిత్వ శాఖ ఐఓసీఎల్, బీపీసీఎల్, హెచ్‌పీసీఎల్‌లతో సంప్రదించిన తర్వాత ఈ ఆరోపణను తిరస్కరించింది. ప్రభుత్వరంగ చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు సరఫరా చేసే ఈ౨౦ బీఐఎస్ ప్రమాణానికి అనుగుణంగా ఉందని, కర్ణాటక నమూనా సేకరణ నిర్దేశిత చట్టబద్ధ విధానాన్ని అనుసరించలేదని తెలిపింది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ — ఆర్థిక వ్యవస్థ/ఇంధనం: ఇథనాల్ మిశ్రిత పెట్రోల్ కార్యక్రమం; జీఎస్౨ — కేంద్ర–రాష్ట్ర నియంత్రణ పాత్రలు, వినియోగదారుల రక్షణ

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • ఈ౨౦ అంటే ౨౦% ఇథనాల్, ౮౦% పెట్రోల్. ఈ౨౦కు బీఐఎస్ ప్రమాణం ఐఎస్ ౧౭౦౨౧.
  • జాతీయ జీవ ఇంధన విధానం ౨౦౧౮లో ఆమోదం పొందింది, ౨౦౨౨లో సవరించారు. ౨౦% లక్ష్యాన్ని ౨౦౩౦ నుంచి ఇథనాల్ సరఫరా సంవత్సరం ౨౦౨౫-౨౬కు ముందుకు జరిపారు.
  • ఇంధన నాణ్యత నమూనా సేకరణను నిత్యావసర వస్తువుల చట్టం, ౧౯౫౫ కింద మోటార్ స్పిరిట్, హై స్పీడ్ డీజిల్ (సరఫరా, పంపిణీ నియంత్రణ, అక్రమ పద్ధతుల నివారణ) ఉత్తర్వు, ౨౦౦౫, మార్కెటింగ్ క్రమశిక్షణ మార్గదర్శకాలు, ౨౦౨౪తో కలిపి నియంత్రిస్తాయి.
  • నిర్దేశిత నమూనా సేకరణ: ఒక్కొక్కటి ఒక లీటరు చొప్పున ఆరు నమూనాలు. రెండు రసీదు తీసుకుని డీలర్‌కు ఇస్తారు, రెండు చమురు కంపెనీ లేదా శాఖ వద్ద ఉంటాయి, రెండు నియంత్రణ ఉత్తర్వు షెడ్యూల్ ౩లో పేర్కొన్న లేదా అధికారిక గెజిట్‌లో నోటిఫై చేసిన ప్రయోగశాలకు వెళ్తాయి.
  • మూడు ప్రభుత్వరంగ చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు ఐఓసీఎల్, బీపీసీఎల్, హెచ్‌పీసీఎల్.
  • లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • కర్ణాటక ఆహారం, పౌర సరఫరాలు, వినియోగదారుల వ్యవహారాలు, తూనికలు–కొలతల శాఖ: ౧౪ నమూనాల్లో ౧౧ నమూనాల్లో ౨౦% కంటే ఎక్కువ ఇథనాల్ ఉంది. గాంధీ చెప్పిన ప్రకారం నమూనాలను ఏడు జిల్లాల నుంచి సేకరించి, గుర్తింపు పొందిన ప్రయోగశాలలో పరీక్షించారు.
  • గాంధీ ఉటంకించిన గణాంకాలు: ఒక ఐఓసీఎల్ కేంద్రంలో ౩౧.౨%, ఒక హెచ్‌పీసీఎల్ కేంద్రంలో ౩౦.౫%. ప్రభుత్వరంగమైనా, ప్రైవేటు రంగమైనా బీపీసీఎల్, నయారా, షెల్ కూడా పరిమితిని మించాయని ఆయన అన్నారు.
  • కంపెనీల సొంత ప్రయోగశాలలు ఇథనాల్ పరిమాణాన్ని వెల్లడించలేదని కూడా ఆయన అన్నారు.
  • ఆయన వాదనలు:
  • ట్యాంకులో ఏముందో వినియోగదారులకు చెప్పే సూచిక బోర్డులు పెట్రోల్ బంకుల్లో లేవు.
  • వినియోగదారులకు "అసలు ఎంపికే లేదు".
  • అంత ఇథనాల్‌కు కార్లు రూపొందలేదు, అందువల్ల మైలేజీ తగ్గుతోంది, మెకానిక్ వద్దకు వెళ్లడం పెరుగుతోంది.
  • ఆయన నినాదం: "ఈ౨౦ కాస్తా ౪౨౦ అయింది". ౨౦% కంటే ఎక్కువ కలుపుతున్న కంపెనీలపై ఎప్పుడు చర్య తీసుకుంటారని ఆయన ప్రశ్నించారు, మోదీకి తాను విసిరిన చర్చ సవాలు ఇంకా నిలిచే ఉందని అన్నారు.
  • కేంద్ర ప్రతిస్పందన:
  • నిర్దేశిత చట్టబద్ధ, సాంకేతిక విధానాల ప్రకారం చేసిన పరీక్షల ఆధారంగా ఆ వాదనలు లేవని చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీలు అంటున్నాయి.
  • కర్ణాటకతో సహా దేశవ్యాప్తంగా ఆ మూడు కంపెనీలు సరఫరా చేసే ఈ౨౦ ఐఎస్ ౧౭౦౨౧కు అనుగుణంగా ఉంది.
  • ౨౦౨౬ అక్టోబర్‌లో జరిగిన ఈ ప్రక్రియలోని నమూనా సేకరణ, పరీక్ష పద్ధతిపై అవి ఆందోళనలు లేవనెత్తాయి.
  • పైన పేర్కొన్న ఆరు నమూనాల విధానాన్ని ఉటంకిస్తూ కర్ణాటక నమూనా సేకరణ పద్ధతిని మంత్రిత్వ శాఖ ప్రశ్నించింది.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

ఈ వార్త ఇథనాల్ మిశ్రిత పెట్రోల్ (ఈబీపీ) కార్యక్రమానికి ఒక ఉదాహరణ. ఈ కార్యక్రమం కింద కేంద్రం మిశ్రణ లక్ష్యాన్ని నిర్ణయిస్తుంది, బీఐఎస్ ఇంధన నిర్దేశాన్ని ఖరారు చేస్తుంది. నిత్యావసర వస్తువుల చట్టం, ౧౯౫౫ కింద జారీ చేసిన చట్టబద్ధ నియంత్రణ ఉత్తర్వు ద్వారా నాణ్యతను అమలు చేస్తారు. అందులో నమూనా సేకరణ, పరీక్షలకు నిర్దిష్ట విధానం ఉంటుంది. కాబట్టి ఈ వివాదం సంఖ్యలకే కాక, విధాన చట్టబద్ధతకు కూడా సంబంధించినది: ఏ నమూనా సేకరణ, ఏ ప్రయోగశాల చెల్లుబాటయ్యే సాక్ష్యంగా పరిగణించాలి అన్నదే ప్రశ్న. ఒక రాష్ట్ర శాఖ (తూనికలు–కొలతలు/వినియోగదారుల వ్యవహారాలు) పరీక్ష ఫలితాలు ఇచ్చింది. అవి చట్టబద్ధ విధానం పరిధిలోకి రావని కేంద్రం అంటోంది. దీంతో సమాఖ్య నియంత్రణ ప్రశ్న, వినియోగదారుల సమాచార ప్రశ్న తలెత్తుతున్నాయి.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ: ఇంధన భద్రత, జీవ ఇంధనాలు, ఇంధన రంగ నియంత్రణ; జీఎస్౨ – పాలన: కేంద్ర–రాష్ట్ర పాత్రలు, వినియోగదారుల రక్షణ, నియంత్రణ విశ్వసనీయత.

నేపథ్యం

ఇథనాల్ మిశ్రిత పెట్రోల్ (ఈబీపీ) కార్యక్రమం / జాతీయ జీవ ఇంధన విధానం

ఈ౨౦, దాని ప్రమాణం (ఐఎస్ ౧౭౦౨౧)

నాణ్యత తనిఖీలకు నియంత్రణ చట్రం (వ్యాసం నుంచి)

అదనపు నేపథ్యం

  • ౨౩ జూలై ౨౦౨౬ నాటి పీఐబీ ప్రకటన ప్రకారం, మిశ్రణాన్ని ౨౦% కంటే ఎక్కువకు పెంచడంపై ఏ నిర్ణయమూ తీసుకోలేదని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
  • ఈ౦/ఈ౧౦ పెట్రోల్‌కు తిరిగి వెళ్లే ప్రతిపాదన ఏదీ లేదని అదే ప్రకటన తెలిపింది.
  • ఒక లక్షకు పైగా రిటైల్ కేంద్రాల్లో ఈ౦, ఈ౧౦, ఈ౨౦ కోసం సమాంతర దేశవ్యాప్త సరఫరా గొలుసులను నడపడం సంక్లిష్టమని, ఖర్చుతో కూడుకున్నదని అది పేర్కొంది. వ్యాసంలో లేవనెత్తిన "ఎంపిక లేదు" అనే ఫిర్యాదుకు ఇది సంబంధించినది.
  • మైలేజీ విషయంలో, ఈ౧౦ కోసం రూపొందిన కొన్ని వాహనాల్లో తగ్గుదల సాధారణంగా సుమారు ౩–౫%కే పరిమితమని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.
  • ౨౦౨౫ ఆగస్టు నాటి పీఐబీ ప్రకటన ప్రకారం, రోడ్‌మ్యాప్ ఈ౨౦ను ౩౧.౧౦.౨౦౨౬ వరకు కొనసాగించడానికి కట్టుబడి ఉంది. ఆ తేదీ తర్వాత ఏ నిర్ణయమైనా అంతర్ మంత్రిత్వ శాఖల కమిటీ నివేదిక, భాగస్వాముల సంప్రదింపుల తర్వాతే ఉంటుంది. ఆ నిర్ణయం ఫలితం లభ్యమైన మూలాల నుంచి నిర్ధారణ కాలేదు.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • ఇంధన భద్రత, రైతు ఆదాయం vs వినియోగదారు ప్రయోజనం: ఈబీపీ ముడి చమురు దిగుమతులను తగ్గిస్తుంది, రైతులకు మద్దతు ఇస్తుంది. కానీ వినియోగదారులకు మిశ్రమాన్ని ఎంచుకునే అవకాశం లేదు. ఈ౦, ఈ౧౦, ఈ౨౦ కోసం సమాంతర సరఫరా గొలుసులు చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్నవని ప్రభుత్వం అంటోంది. గాంధీ లేవనెత్తిన "ఎంపిక లేదు" ఫిర్యాదు వినియోగదారుల లేబులింగ్, బంకుల్లో పారదర్శకత అనే ప్రశ్నలను ముందుకు తెస్తోంది.
  • సాక్ష్యం, విధాన చట్టబద్ధత: ఈ విభేదం ఫలితాలపై మాత్రమే కాక, విధానంపైనా ఆధారపడి ఉంది. నమూనా సేకరణ ఆరు నమూనాల ప్రోటోకాల్‌ను అనుసరించాలని కేంద్రం అంటోంది: రెండు డీలర్‌కు, రెండు భద్రపరచినవి, రెండు షెడ్యూల్ ౩ ప్రయోగశాలకు. ఆ ప్రాతిపదికపైనే రాష్ట్ర నివేదికను విమర్శిస్తోంది. నాణ్యత అనుసరణ విషయంలో ఏ నిర్ధారణకైనా నమూనాల అప్పగింత క్రమం, గెజిట్‌లో నోటిఫై చేసిన పరీక్ష యంత్రాంగం ఎందుకు ముఖ్యమో ఈ వివాదం చూపుతోంది.
  • సమాఖ్య కోణం: ఒక రాష్ట్ర ప్రభుత్వ శాఖ ఇంధనాన్ని పరీక్షించి, రాజకీయంగా ఉద్రిక్తమైన నేపథ్యంలో కేంద్ర కార్యక్రమాన్ని బహిరంగంగా సవాలు చేసింది. సహకార సమాఖ్యవాదానికి ఎవరు పరీక్షించవచ్చు, ధ్రువీకరించవచ్చు, చర్య తీసుకోవచ్చు అనే విషయంలో స్పష్టమైన పాత్రలు అవసరం. అలాగే రాష్ట్ర నిర్ధారణలకు, కేంద్ర ప్రమాణాలకు మధ్య వివాదాలను పరిష్కరించే యంత్రాంగం కూడా అవసరం.
  • నియంత్రణ విశ్వసనీయత: కంపెనీల సొంత ప్రయోగశాలలు ఇథనాల్ పరిమాణాన్ని వెల్లడించలేదనే ఆరోపణ పారదర్శకతలో లోపాన్ని సూచిస్తోంది. స్వతంత్ర పరీక్షలు, మిశ్రమ పరిమాణాన్ని బహిరంగంగా వెల్లడించడం ద్వారా దీన్ని పరిష్కరించవచ్చు.
  • వాహన అనుకూలత, ప్రజా విశ్వాసం: నిపుణుల కమిటీ, పరిశ్రమ అధ్యయనాలను ప్రభుత్వం ఉదహరిస్తూ, కొన్ని వాహనాల్లో మైలేజీ నష్టం సుమారు ౩–౫%కే పరిమితమని చెబుతోంది. విశ్వాసం కేవలం ఖండనలపై కాక, బహిరంగ గణాంకాలు, స్వతంత్ర అధ్యయనాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
  • ముందుకు మార్గం: ఉమ్మడి కేంద్ర–రాష్ట్ర నమూనా సేకరణ ప్రోటోకాల్‌లు, స్వతంత్ర మూడో పక్ష తనిఖీలు, బంకుల్లో మిశ్రమ సమాచార ప్రదర్శన, అందుబాటులో ఉండే ఫిర్యాదు పరిష్కార వ్యవస్థ, ౨౦౨౬ తర్వాతి ఇథనాల్ రోడ్‌మ్యాప్ ప్రచురణ.

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "పెట్రోల్‌లో ఇథనాల్ మిశ్రణ ఇంధన భద్రతకు, రైతు సంక్షేమానికి ఉపయోగపడుతున్నప్పటికీ, వినియోగదారుల ఎంపిక, ఇంధన నాణ్యత, అమలుపై ఆందోళనలను లేవనెత్తింది. ఈ నేపథ్యంలో ఇథనాల్ మిశ్రిత పెట్రోల్ కార్యక్రమాన్ని విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • జాతీయ జీవ ఇంధన విధానం, ౨౦౧౮ (౨౦౨౨ సవరణతో సహా); సాటాట్; పీఎం జీ-వన్ యోజన
  • నిత్యావసర వస్తువుల చట్టం, ౧౯౫౫; వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం, ౨౦౧౯; బీఐఎస్ చట్టం
  • కేంద్ర–రాష్ట్ర సంబంధాలు (ఏడవ షెడ్యూల్); నీతి ఆయోగ్ ఇథనాల్ రోడ్‌మ్యాప్
  • ఇంధన భద్రత, భారత ముడి చమురు దిగుమతి ఆధారపడటం; ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాలు

అంశాలు: GS3ఆర్థిక వ్యవస్థ

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

8 నవంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో