మూలం: ది హిందూ, 25 అక్టోబర్, 2026
సారాంశం
- వినియోగదారుల డేటా డార్క్ వెబ్లో బహిర్గతమైందన్న అనుమానంపై ఎస్బీఐకి తన ముప్పు-నిఘా సేవల సంస్థ, రక్షణ సైబర్ సంస్థ, సెర్ట్-ఇన్ నుంచి హెచ్చరికలు అందాయి. ఐదు రోజుల తర్వాత, అక్టోబర్ ౨౧న స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలకు తెలియజేసింది.
- డార్క్ వెబ్లోని సుమారు ౩,౭౫,౦౦౦ రికార్డులపై ప్రాథమిక విశ్లేషణలో ౩,౮౯౭ వినియోగదారుల రికార్డుల్లో వ్యక్తిగత గుర్తింపు సమాచారం ఉన్నట్లు తేలింది. ప్రభావితమైనవారిగా గుర్తించిన వినియోగదారులందరికీ సమాచారం ఇచ్చామని ఎస్బీఐ చెబుతోంది.
- ఈ ఘటనతో ఉల్లంఘన నోటిఫికేషన్ను ఆర్బీఐ, మెయిటీ తప్పనిసరి చేయాలన్న డిమాండ్లు మళ్లీ ముందుకొచ్చాయి. డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టంలోని ఉల్లంఘన నిబంధనలు ఇంకా అమల్లోకి రాలేదు.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- ఎస్బీఐ భారతదేశంలోని అతిపెద్ద వాణిజ్య బ్యాంకు. సెబీ వెల్లడి నియమాల ప్రకారం ఉల్లంఘనను స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలకు తెలియజేసింది.
- సెర్ట్-ఇన్: సమాచార సాంకేతిక చట్టం, ౨౦౦౦లోని సెక్షన్ ౭౦బి; మెయిటీ పరిధిలోని జాతీయ ఘటనల స్పందన సంస్థ; ౨౦౨౨ ఆదేశాల ప్రకారం ఆరు గంటల్లో ఘటన నివేదన తప్పనిసరి.
- డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం, ౨౦౨౩: భారత డేటా రక్షణ బోర్డు (చైర్పర్సన్ + నలుగురు సభ్యులు); అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్ టీడీశాట్; నియమాలు ౨౦౨౫ నవంబర్ ౧౪న నోటిఫై; పద్దెనిమిది నెలల దశలవారీ పాటింపు.
- డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టంలోని సెక్షన్ ౮(౬): డేటా ఫిడ్యూషియరీ ఉల్లంఘనను బోర్డుకు, ప్రభావితులైన ప్రతి డేటా ప్రిన్సిపల్కు తెలియజేయాలి. ఎలా తెలియజేయాలో డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ నియమాలు, ౨౦౨౫లోని నియమం ౭ నిర్దేశిస్తుంది.
- జాతీయ సైబర్ నేరాల నివేదన పోర్టల్: సైబర్క్రైమ్ డాట్ జీఓవీ డాట్ ఇన్; హెల్ప్లైన్ ౧౯౩౦. ఫిర్యాదు తదుపరి దశ: ఆర్బీఐ సమగ్ర అంబుడ్స్మన్.
- ఆర్బీఐ వినియోగదారుల రక్షణ నియమాలు: అనధికార మూడో పక్ష మోసాన్ని మూడు పని దినాల్లో నివేదిస్తే వినియోగదారుని బాధ్యత పరిమితమవుతుంది.
గణాంకాలు, వివరాలు
- సుమారు ౩,౭౫,౦౦౦ రికార్డులను విశ్లేషించగా, ౩,౮౯౭ వినియోగదారుల రికార్డుల్లో వ్యక్తిగత గుర్తింపు సమాచారం ఉన్నట్లు గుర్తించారు.
- ముప్పు-నిఘా సేవల సంస్థ, రక్షణ సైబర్ సంస్థ, సెర్ట్-ఇన్ నుంచి హెచ్చరికలు వచ్చాయి. ఐదు రోజుల తర్వాత అక్టోబర్ ౨౧న ఎస్బీఐ ఎక్స్ఛేంజీలకు తెలియజేసింది.
- పేర్లు, రుణ దరఖాస్తులు, కేవైసీ పత్రాలు, ఖాతా తెరిచే దరఖాస్తు ఫారాలు, చిరునామాలు డేటాలో ఉన్నాయని ఆరోపణ.
- ఈ వాదన వెనుక ఉన్న వ్యక్తి సిరియుసిమ్ అనే పేరు వాడుతున్నాడు. అతని గుర్తింపుపై వ్యాఖ్యానించడానికి కాస్పర్స్కీకి ఆధారం లేదు.
- వ్యాసంలో ఉటంకించిన నిపుణుడు కాస్పర్స్కీ గ్లోబల్ రీసెర్చ్ అండ్ అనాలిసిస్ టీమ్ (గ్రేట్)కు చెందిన సౌరభ్ శర్మ. ఉద్దేశం దాదాపు ఎల్లప్పుడూ డబ్బేనని ఆయన చెబుతున్నారు.
- దొంగిలించిన డేటా "డంప్లు" పెద్దమొత్తంలో కేవలం ౫౦ అమెరికన్ డాలర్లకే అమ్ముడవుతాయి (కాస్పర్స్కీ డిజిటల్ ఫుట్ప్రింట్ ఇంటెలిజెన్స్). డేటా విలువైనదిగా ఉండటానికి అది కొత్తదై ఉండనవసరం లేదు. కాస్పర్స్కీ ౨౦౨౬ ఏప్రిల్ పరిశోధన డార్క్ వెబ్ను ఆర్థిక సైబర్ నేరాల కేంద్రంగా పేర్కొంటోంది. అక్కడ దొంగిలించిన డేటాను సమీకరించి, తిరిగి ప్యాక్ చేసి అమ్ముతారు.
- కాస్పర్స్కీ సెక్యూరిటీ బులెటిన్ ౨౦౨౫: వ్యవస్థీకృత నేర ముఠాలు సామాజిక ఇంజనీరింగ్, అంతర్గత వ్యక్తుల ప్రలోభం, సాంకేతిక దోపిడీని కలిపి దొంగిలించిన డేటాను వాడుకుంటాయి.
- ఊహించదగిన ప్రభావం: ప్రభావితులైన వినియోగదారులకు ఎస్బీఐ అధికారులమని చెప్పుకుంటూ, వారి ఖాతా వివరాలను వల్లెవేయగల మోసగాళ్ల నుంచి ఫోన్ కాల్స్ వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ.
- కేవైసీని దాటవేయడానికి డీప్ఫేక్ సేవలకు పెరుగుతున్న డిమాండ్ను, ఏఐ ఆధారిత మాల్వేర్, సరఫరా గొలుసు ఉల్లంఘన, ఎన్ఎఫ్సీ మోసం వంటి ముప్పులను కాస్పర్స్కీ సెక్యూరిటీ బులెటిన్ ౨౦౨౫ గుర్తించింది.
- గత ఘటనలు: ఎస్బీఐ ఎస్ఎంఎస్ బ్యాంకింగ్ సేవ వెనుక ఉన్న రక్షణ లేని సర్వర్ ౨౦౧౯లో బహిర్గతమైంది (తన సొంత సర్వర్లు ఉల్లంఘనకు గురికాలేదని ఎస్బీఐ చెప్పింది); బ్యాంక్ ఆఫ్ బరోడా ౨౦౨౬ జూలైలో లీక్ను అంగీకరించింది.
- డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం అమల్లోకి వచ్చేవరకు, నియంత్రిత సంస్థలు నిర్ణీత వ్యవధిలో వినియోగదారులకు తెలియజేయాలని ఆర్బీఐ ఆదేశించాలని ఇంటర్నెట్ ఫ్రీడమ్ ఫౌండేషన్ కోరుతోంది. సెక్షన్ ౮(౬), నియమం ౭లను వెంటనే అమల్లోకి తేవాలని మెయిటీని కోరుతోంది. అవి ౨౦౨౭ మే ౧౩ నుంచి మాత్రమే అమల్లోకి వస్తాయి.
- వినియోగదారులకు సూచించిన చర్యలు: ఓటీపీ, పిన్, సీవీవీ ఎవరితోనూ పంచుకోవద్దు; బ్యాంకు నుంచి వచ్చినట్లు చెప్పుకునే సందేశాల్లోని లింకులను నొక్కవద్దు; నెట్ బ్యాంకింగ్, యోనో పాస్వర్డ్లను మార్చండి; రెండంచెల ధ్రువీకరణ, లావాదేవీ హెచ్చరికలను ఆన్ చేయండి; అనుమానాస్పద కార్డులను బ్లాక్ చేయండి; గుర్తు తెలియని సెషన్లను లేదా పరికరాలను ముగించండి; రుణం, కేవైసీ లేదా ఖాతా బ్లాక్ గురించి వచ్చిన ఏ కాల్నైనా ఎస్బీఐ యాప్ లేదా శాఖ ద్వారా ధ్రువీకరించుకోండి. ఫిర్యాదుల కోసం స్క్రీన్షాట్లు, సందేశాలు, లావాదేవీ వివరాలను భద్రపరచండి.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
సైబర్ భద్రత పాలన అనేక అంచెలుగా ఉంటుంది. సైబర్ ఘటనలపై స్పందన, హెచ్చరికలను సెర్ట్-ఇన్ చూస్తుంది. సెబీ లిస్టింగ్ నియమాల ప్రకారం లిస్టెడ్ సంస్థలు సమాచారాన్ని వెంటనే వెల్లడించాలి. బ్యాంకులకు వినియోగదారుల రక్షణ, బాధ్యత నియమాలను ఆర్బీఐ నిర్దేశిస్తుంది. వ్యక్తిగత డేటా ఉల్లంఘన గురించి తెలుసుకునే చట్టబద్ధ హక్కును ఏర్పరచడం డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం, ౨౦౨౩ లక్ష్యం. ఈ అంచెల మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని ఎస్బీఐ ఉదంతం చూపుతోంది. హెచ్చరికలు వచ్చిన ఐదు రోజులకు వెల్లడి జరిగింది. అలాగే ఈ చట్టంలోని ఉల్లంఘన నోటీసు నిబంధనల ప్రారంభ తేదీ వాయిదా పడింది. దొంగిలించిన గుర్తింపు, కేవైసీ డేటాను పాస్వర్డ్లా "రీసెట్" చేయలేం కాబట్టి దాని హాని దీర్ఘకాలం ఉంటుంది.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ/అంతర్గత భద్రత: సైబర్ భద్రత, సెర్ట్-ఇన్, డేటా రక్షణ; జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ: బ్యాంకింగ్ రంగ నియంత్రణ (ఆర్బీఐ వినియోగదారుల రక్షణ); జీఎస్౨ – పాలన: గోప్యత హక్కు.
నేపథ్యం
సెర్ట్-ఇన్ (భారత కంప్యూటర్ అత్యవసర స్పందన బృందం)
డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం, ౨౦౨౩, నియమాలు, ౨౦౨౫
అదనపు నేపథ్యం
- డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్రం సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్ ౮(౧)(జె)ను కూడా సవరించింది. ఇది వ్యక్తిగత సమాచారానికి ఇచ్చే మినహాయింపుకు సంబంధించినది.
మెయిన్స్ కోణాలు
- నియంత్రణ అంతరం: డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టంలోని ఉల్లంఘన నోటిఫికేషన్ బాధ్యత ఇంకా అమల్లో లేదు (౨౦౨౭ మే ౧౩). అప్పటివరకు ఉల్లంఘన నోటీసు ఆర్బీఐ, సెబీ నియమాలపై ఆధారపడుతుంది. హెచ్చరికలు వచ్చిన ఐదు రోజుల తర్వాత ఎక్స్ఛేంజీలకు వెల్లడి జరిగింది. వినియోగదారులకు తెలియజేయడానికి ఆర్బీఐ నిర్ణీత గడువు విధించాలని ఇంటర్నెట్ ఫ్రీడమ్ ఫౌండేషన్ కోరుతోంది.
- హాని స్వభావం: గుర్తింపు, కేవైసీ డేటాను పాస్వర్డ్లా రీసెట్ చేయలేం. ఇది "డిజిటల్ దస్త్రాల" తయారీకి, బ్యాంకు అధికారుల ఆసరాగా మోసానికి, డీప్ఫేక్ ఆధారిత కేవైసీ దాటవేతకు వీలు కల్పిస్తుంది. పాత డేటా కూడా విలువైనదిగానే ఉంటుంది.
- ఆర్థిక రంగానికి వ్యవస్థాగత ముప్పు: ఎస్బీఐ అతిపెద్ద బ్యాంకు కాబట్టి అక్కడి ఉల్లంఘన బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థపై విశ్వాసానికి ముప్పు కలిగిస్తుంది. గత ఘటనలు (ఎస్బీఐ ఎస్ఎంఎస్ బ్యాంకింగ్ సేవ వెనుక రక్షణ లేని సర్వర్ ౨౦౧౯లో బహిర్గతం కాగా, తన సొంత సర్వర్లకు ఉల్లంఘన జరగలేదని ఎస్బీఐ చెప్పింది; ౨౦౨౬ జూలైలో బ్యాంక్ ఆఫ్ బరోడా అంగీకరించిన లీక్) ఈ సమస్య రంగమంతటా పునరావృతమవుతుందని చూపుతున్నాయి.
- సంస్థాగత స్పందన: గుర్తింపులో రక్షణ సైబర్ సంస్థ, సెర్ట్-ఇన్ పాల్గొనడం సంస్థల మధ్య సమన్వయాన్ని సూచిస్తుంది. చుట్టుపక్కల రక్షణ నుంచి నిరంతర పర్యవేక్షణ, విక్రేతల ముప్పు సమీక్షలు, సిబ్బంది శిక్షణ వైపు మారడం పరిశ్రమ దిశగా ఉంది.
- వినియోగదారుల రక్షణ: మూడు పని దినాల బాధ్యత నియమం, సమగ్ర అంబుడ్స్మన్, ౧౯౩౦ హెల్ప్లైన్, సైబర్ నేరాల పోర్టల్ కలిసి పరిష్కార గొలుసుగా ఉన్నాయి. అవగాహన, వేగం కీలకం.
- ముందుకు మార్గం: డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టంలోని ఉల్లంఘన నిబంధనలను ముందుగానే అమల్లోకి తేవడం, ఆర్బీఐ స్పష్టమైన గడువులు, కేవైసీ డేటా నిల్వను కనిష్ఠం చేయడం, విక్రేతల ఆడిట్లు, ప్రజల్లో డిజిటల్ పరిశుభ్రత ప్రచారాలు.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "ప్రధాన బ్యాంకుల్లో జరిగే డేటా ఉల్లంఘనలు భారతదేశ సైబర్ భద్రత, డేటా రక్షణ వ్యవస్థలోని లోపాలను బయటపెడుతున్నాయి. సంస్థాగత, చట్టపరమైన చట్రాన్ని పరిశీలించి, సంస్కరణలను సూచించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- సమాచార సాంకేతిక చట్టం, ౨౦౦౦ (సెక్షన్లు ౪౩ఏ, ౭౦బి); ౨౦౨౨ నాటి సెర్ట్-ఇన్ ఆదేశాలు
- గోప్యత హక్కు (పుట్టస్వామి కేసు, ౨౦౧౭); డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ చట్టం, ౨౦౨౩, డేటా రక్షణ బోర్డు
- ఆర్బీఐ వినియోగదారుల రక్షణ నియమాలు, సమగ్ర అంబుడ్స్మన్; సెబీ లిస్టింగ్ బాధ్యతలు, వెల్లడి అవసరాల నియమాలు
- జాతీయ సైబర్ భద్రత వ్యవస్థ: భారతీయ సైబర్ నేర సమన్వయ కేంద్రం, జాతీయ కీలక సమాచార మౌలిక సదుపాయాల రక్షణ కేంద్రం, రక్షణ సైబర్ సంస్థ
అంశాలు: GS3శాస్త్ర సాంకేతికత
25 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో