BrainParrot

కీలక రవాణా పోర్టళ్లపై భద్రతా ఆడిట్‌కు కేంద్రం ఆదేశం: వాహన సమాచారం అమ్మకానికి ఉందన్న నివేదికల నేపథ్యంలో

GS2పూర్తి నోట్ప్రచురణ: · నవీకరణ:

మూలం: ది హిందూ, 25 అక్టోబర్, 2026

సారాంశం

  • వాహన యజమానుల డేటా ఉన్న నాలుగు పోర్టళ్లపై ఫోరెన్సిక్ భద్రతా ఆడిట్ నిర్వహించాలని రహదారి రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ సెర్ట్-ఇన్‌ను కోరింది. ఆ పోర్టళ్లు వాహన్, సారథి, ఇ-చలాన్, పీయూసీసీ.
  • యాప్‌లు, వెబ్‌సైట్లు, ఒక టెలిగ్రామ్ ఛానల్ ద్వారా వాహన సమాచారం కేవలం ₹౫ కంటే తక్కువ ధరకే అమ్ముతున్నారన్న నివేదికలే దీనికి కారణం.
  • ఇలాంటి యాప్‌లను తొలగించాలని గూగుల్‌తో సహా ప్రధాన యాప్-స్టోర్ నిర్వాహకులకు మంత్రిత్వ శాఖ లేఖ రాసింది. డేటా భాగస్వామ్య విధానాన్ని సమీక్షించాలని ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖను (మెయిటీవై) కూడా కోరింది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨/జీఎస్౩ — ఇ-పరిపాలన, డేటా రక్షణ, సైబర్ భద్రత

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • సెర్ట్-ఇన్ సమాచార సాంకేతిక చట్టం, ౨౦౦౦లోని సెక్షన్ ౭౦బి కింద సైబర్ ఘటన ప్రతిస్పందనకు జాతీయ సంస్థ. ఇది మెయిటీవై పరిధిలో పనిచేస్తుంది, ౨౦౦౪లో ఏర్పాటైంది.
  • ఎన్‌సీఐఐపీసీ (సెక్షన్ ౭౦ఎ) కీలక సమాచార మౌలిక సదుపాయాలను రక్షించే ప్రత్యేక సంస్థ. సెర్ట్-ఇన్ ఘటన ప్రతిస్పందనను చూస్తుంది.
  • వాహన్ వాహన నమోదుకు, సారథి డ్రైవింగ్ లైసెన్సులకు, ఇ-చలాన్ ట్రాఫిక్ ఉల్లంఘనలు, జరిమానాలకు, పీయూసీసీ కాలుష్య నియంత్రణ ధృవపత్రాలకు సంబంధించినవి.
  • ఇడీఏఆర్ అంటే ఎలక్ట్రానిక్ వివరణాత్మక ప్రమాద నివేదిక. ఫాస్టాగ్ ఎలక్ట్రానిక్ టోల్ వసూలు ట్యాగ్.
  • జాతీయ రవాణా భాండాగారం (ఎన్‌టీఆర్) అనేది వాహన్, సారథి, ఇ-చలాన్, ఇడీఏఆర్, ఫాస్టాగ్ డేటాను ఏకీకృతం చేసే రహదారి రవాణా మంత్రిత్వ శాఖ కేంద్ర డేటాబేస్.
  • డీపీడీపీ చట్టం, ౨౦౨౩లోని పాత్రలు: డేటా ప్రిన్సిపల్ (వ్యక్తి), డేటా ఫిడ్యూషియరీ (ప్రాసెసింగ్ ప్రయోజనం, మార్గాలను నిర్ణయిస్తుంది), డేటా ప్రాసెసర్, భారత డేటా రక్షణ బోర్డు (తీర్పు చెప్పే సంస్థ).
  • ప్రభుత్వ సంస్థలు డీపీడీపీ చట్టం, ౨౦౨౩కు అనుగుణంగా అన్ని డేటా అంశాలనూ పొందవచ్చు. ప్రైవేటు సంస్థలకు తమ రంగానికి సంబంధించిన అంశాలు, రోజువారీ శోధన పరిమితి మాత్రమే లభిస్తాయి.
  • నివేదికలో పేర్కొన్న భద్రతా సంస్థ: సైడెరెస్. ఆర్టీఐ దరఖాస్తు వేసిన డిజిటల్ హక్కుల సంస్థ: ఇంటర్నెట్ ఫ్రీడమ్ ఫౌండేషన్ (ఐఎఫ్ఎఫ్).

గణాంకాలు, వివరాలు

  • అమ్మకానికి పెట్టిన డేటా ధర: కేవలం ₹౫ కంటే తక్కువ.
  • వాహన నమోదు సంఖ్య ఇచ్చినప్పుడు టెలిగ్రామ్ ఆధారిత ఛానల్ ఈ క్రింది వివరాలను ఇచ్చింది (సైడెరెస్ దర్యాప్తు ప్రకారం):
  • వ్యక్తిగత వివరాలు: యజమాని పూర్తి పేరు, తండ్రి పేరు, ప్రస్తుత, శాశ్వత చిరునామాలు, పిన్‌కోడ్, మొబైల్ నంబర్.
  • పత్రాలు, రికార్డులు: డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ వివరాలు, చలాన్ చరిత్ర, ఫాస్టాగ్ సమాచారం, డౌన్‌లోడ్ చేసుకోగల రిజిస్ట్రేషన్ సర్టిఫికెట్, డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ పీడీఎఫ్.
  • గుర్తించిన ఇతర ప్రజాదరణ పొందిన యాప్‌లు:
  • వెహికల్ ఇన్ఫర్మేషన్ యాప్: ౧౦ మిలియన్ డౌన్‌లోడ్లు.
  • వెహికల్‌సేతు — ఆర్‌సీ మరియు చలాన్ సమాచారం: ౧ మిలియన్ డౌన్‌లోడ్లు.
  • ఐఎఫ్ఎఫ్ పొందిన ఆర్టీఐ సమాచారం:
  • వాహన్, సారథి, ఇ-చలాన్, పీయూసీసీ డేటాను పొందడానికి ప్రైవేటు సంస్థలకు ౨౫,౩౧౪ ఆధారాలు (క్రెడెన్షియల్స్) జారీ చేశారు.
  • ౩౩ నెలల్లో ౧.౭౦౮ కోట్ల శోధనలు జరిగాయి.
  • ఈ రెండు సంఖ్యల నుంచి లెక్కిస్తే: నెలకు సుమారు ౫.౨ లక్షల శోధనలు, లేదా ఒక్కో ఆధారానికి సగటున సుమారు ౬౭౫ శోధనలు. ఇవి నివేదించిన సంఖ్యలు కావు, సుమారు సగటులు మాత్రమే.
  • నివేదికలో స్పష్టంగా లేని అంశాలు:
  • డేటా యాప్‌లకు ఎలా చేరిందో చెప్పలేదు. ఆధారాలతో ఏపీఐ ప్రాప్యత, ఉప-లైసెన్సింగ్ లేదా ఆధారాల దుర్వినియోగం అయి ఉండవచ్చు.
  • పోర్టళ్లు స్వయంగా హ్యాక్ అయ్యాయో లేదో చెప్పలేదు. దీన్ని నిర్ధారించడమే ఆడిట్ లక్ష్యం.
  • డేటా భాగస్వామ్య విధానాన్ని సమీక్షించాలని మంత్రిత్వ శాఖ మెయిటీవై జోక్యం కోరింది. ఈ సమీక్ష ఫలితం, కాలపరిమితి గురించి వ్యాసంలో లేదు.
  • ఆడిట్‌కు కాలపరిమితిని, ఏ సంస్థపైనా జరిమానాను వ్యాసం పేర్కొనలేదు.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

ప్రభుత్వం వద్ద ఇప్పుడు సేవల అందజేత కోసం రూపొందించిన పెద్ద పౌర డేటాబేస్‌లు ఉన్నాయి. వాహన నమోదు, లైసెన్సులు, చలాన్లు, కాలుష్య ధృవపత్రాలు, ఫాస్టాగ్ రికార్డులు వీటిలో ఉంటాయి. ఇలాంటి డేటా పాలన మూడు భావనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది:

  • ప్రయోజన పరిమితి: డేటాను సేకరించిన ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే పంచుకోవాలి.
  • డేటా కనిష్ఠీకరణ: అవసరమైన అంశాలను మాత్రమే పంచుకోవాలి.
  • భద్రతా రక్షణలు: డేటాను కలిగి ఉన్నవారు ("డేటా ఫిడ్యూషియరీ") లీకేజీలను నిరోధించాలి.

డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ (డీపీడీపీ) చట్టం, ౨౦౨౩ ఈ భావనలను చట్టరూపంలోకి తెచ్చింది. వ్యాపారాలకు నియంత్రిత డేటా ప్రాప్యత ఇవ్వడం ("వ్యాపార సౌలభ్యం") వ్యక్తిగత డేటా అక్రమ మార్కెట్‌లోకి లీకవుతోందా అనేది ఈ ఉదంతం పరీక్షిస్తోంది. డేటా ఫిడ్యూషియరీగా ప్రభుత్వ బాధ్యతకు ఇది వాస్తవ పరీక్ష.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౨ – పరిపాలన: ఇ-పరిపాలన, పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం | జీఎస్౩ – అంతర్గత భద్రత: సైబర్ భద్రత | జీఎస్౩ – విజ్ఞాన సాంకేతికత: సమాచార సాంకేతికత అనువర్తనాలు | జీఎస్౨ – రాజనీతిశాస్త్రం: గోప్యత హక్కు, డేటా రక్షణ చట్టం

నేపథ్యం

సెర్ట్-ఇన్ (భారత కంప్యూటర్ అత్యవసర ప్రతిస్పందన బృందం)

వాహన్, సారథి, జాతీయ రవాణా భాండాగారం (ఎన్‌టీఆర్)

డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా రక్షణ (డీపీడీపీ) చట్టం, ౨౦౨౩

అదనపు నేపథ్యం

  • రహదారి రవాణా మంత్రిత్వ శాఖ సొంత డేటా భాగస్వామ్య విధానం (పరివాహన్ విధాన పత్రం నుంచి):
    • ప్రైవేటు సంస్థలకు డేటా సమ్మతి యంత్రాంగం ద్వారా డేటా ప్రిన్సిపల్ సమ్మతికి లోబడి లభిస్తుంది.
    • ప్రైవేటు సంస్థలు మంత్రిత్వ శాఖ అనుమతితో మాత్రమే ఎన్‌టీఆర్ డేటాసెట్లను పొందగలవు.
    • ప్రతి రకం డేటా గ్రహీతకు ప్రత్యేకంగా రోజువారీ డేటా ప్రాప్యత పరిమితిని మంత్రిత్వ శాఖ నిర్ణయిస్తుంది.
    • డేటా గ్రహీతను కూడా డేటా ఫిడ్యూషియరీగా పరిగణిస్తారు. ఉల్లంఘన లేదా అనధికార వెల్లడి జరిగితే చట్టపరమైన చర్యలకు బాధ్యత వహిస్తాడు.
    • డేటా ఉల్లంఘన లేదా భద్రతా ఘటన నివేదించబడితే ప్రాప్యతను నిలిపివేసే హక్కు మంత్రిత్వ శాఖకు ఉంది.
  • పౌరులకు, అజ్ఞాతీకరించిన డేటాకు విధాన సాధనాలు:
    • పౌరులు తమ డీఎల్ లేదా ఆర్‌సీ పూర్తి సమాచారాన్ని ఎంపరివాహన్, డిజిలాకర్ యాప్‌ల ద్వారా చూడవచ్చు.
    • ఎన్డీఎస్ఏపీ ౨౦౧౨కు అనుగుణంగా, అజ్ఞాతీకరించిన డేటాసెట్లను డేటా.గవ్.ఇన్‌లో ప్రచురించాలి.
  • గతంలో ప్రాప్యత విధానం (పాత పీఐబీ సమాధానం, స్పష్టంగా ఆర్థిక సంవత్సరం ౨౦౧౯-౨౦కి చెందినది, కాబట్టి నేటి సంఖ్యలతో నేరుగా పోల్చలేం):
    • ౩౨ ప్రభుత్వ సంస్థలకు, ౮౭ ప్రైవేటు సంస్థలకు ప్రాప్యత ఇచ్చారు.
    • అప్పటి వరకు వాహన్, సారథి ప్రాప్యత ద్వారా ఆదాయం ₹౬౫ కోట్లు.
    • వాహన నమోదు డేటాలోని కొన్ని అంశాల కోసం మంత్రిత్వ శాఖ "భారీ డేటా భాగస్వామ్య విధానం, ప్రక్రియ"ను అందిస్తోందని కూడా పీఐబీ సమాధానం పేర్కొంది.
  • ౨౦౨౨ నాటి సెర్ట్-ఇన్ ఆదేశాలు:
    • నిర్దేశిత సైబర్ ఘటనలను గుర్తించిన ఆరు గంటల్లోపు తప్పనిసరిగా నివేదించాలి.
    • ఐసీటీ వ్యవస్థ లాగ్‌లను కనీసం ౧౮౦ రోజులు నిర్వహించాలి.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • డేటా ఫిడ్యూషియరీగా ప్రభుత్వం: పౌరుల డేటాను చట్టబద్ధ ఆదేశం (మోటారు వాహనాల చట్టం) కింద సేకరించారు. డీపీడీపీ చట్టంలోని సెక్షన్ ౮ ప్రకారం ఫిడ్యూషియరీ భద్రతా రక్షణలు, ఉల్లంఘన నోటిఫికేషన్ బాధ్యత వహించాలి. మంత్రిత్వ శాఖ తన పోర్టళ్లనే ఆడిట్ చేయించుకోవడం జవాబుదారీతనంలో లోపాన్ని సూచిస్తోంది.
  • ప్రాప్యత నిర్మాణం, లీకేజీ: ప్రైవేటు ప్రాప్యత స్థాయి (౩౩ నెలల్లో ౨౫,౩౧౪ ఆధారాలు, ౧.౭౦౮ కోట్ల శోధనలు) "నియంత్రిత" మార్గం ఎంత విస్తృతమో చూపిస్తోంది. రోజువారీ పరిమితులు, అంశాల పరిమితులు ఉన్నా ఒక్కో రికార్డు ₹౫కే రిటైల్ అమ్మకాన్ని ఆపలేకపోయాయి. డేటా యాప్‌లకు ఎలా చేరిందో వ్యాసం నిర్ధారించలేదు. ఆధారాల ప్రాప్యతే మార్గమైతే, పరిమితుల కంటే ప్రాప్యత రూపకల్పన, ఆధారాల హోల్డర్ల ఆడిటింగ్, పర్యవేక్షణ ముఖ్యం.
  • గోప్యత, భద్రతకు హాని: పేరు, చిరునామా, మొబైల్ నంబర్, లైసెన్స్ వివరాలు వెంటాడటం, మోసం, సామాజిక మోసపుచ్చడం, వేధింపులకు అవకాశం ఇస్తాయి. చలాన్, ఫాస్టాగ్ డేటా కదలికల తీరును వెల్లడించగలదు. అనుసంధానమైన రికార్డులు గుర్తింపు ప్రొఫైల్‌ను కూడా సమృద్ధిగా అందిస్తాయి.
  • వ్యాపార సౌలభ్యం వర్సెస్ గోప్యత: డేటాను అమ్మడం లేదా పంచుకోవడం ఆదాయాన్ని తెస్తుంది, బీమా, బ్యాంకింగ్, ధృవీకరణ వంటి సేవలకు తోడ్పడుతుంది. సెక్షన్ ౭ "చట్టబద్ధ వినియోగాలు", సెక్షన్ ౧౭ మినహాయింపులకు కఠినమైన ప్రయోజన పరిమితి అవసరం. "అన్ని అంశాలకు" ప్రభుత్వ ప్రాప్యతకు కూడా గోప్యత తీర్పుల స్ఫూర్తితో అనుపాతత అవసరం.
  • సంస్థాగత సమన్వయం: రహదారి రవాణా మంత్రిత్వ శాఖ (డేటా యజమాని), ఎన్ఐసీ (హోస్టింగ్, అభివృద్ధి), సెర్ట్-ఇన్ (ఆడిటర్), మెయిటీవై (విధానం), యాప్ స్టోర్లు (తొలగింపు), డేటా రక్షణ బోర్డు (తీర్పు) అన్నింటికీ ఇందులో పాత్ర ఉంది. ఇది సమగ్రమైన సైబర్, డేటా పాలన నిర్మాణ అవసరాన్ని చూపే ఉదంతం.
  • ముందున్న మార్గం:
  • పోర్టళ్లను, ప్రతి ఆధారాల హోల్డర్ లాగ్‌లను ఆడిట్ చేయాలి.
  • ముడి డేటాకు బదులు మాస్కింగ్, ఏపీఐ ఆధారిత ధృవీకరణ ద్వారా అంశాల స్థాయి ప్రాప్యతను తగ్గించాలి.
  • వినియోగదారులకు ద్విస్థాయి ధృవీకరణ, ఆధార్ ధృవీకరిత ఓటీపీ ఏర్పాటు చేయాలి.
  • తర్వాతి దశల్లో పునఃవిక్రయానికి బాధ్యతను నిర్ణయించి అమలు చేయాలి.
  • స్వయంచాలక అసాధారణత గుర్తింపును చేర్చాలి.
  • యాప్-స్టోర్ తొలగింపు మార్గాన్ని ఉపయోగించాలి, వాహన యజమానుల కోసం డేటా ప్రిన్సిపల్ సమ్మతి డ్యాష్‌బోర్డ్ (సమ్మతి నిర్వాహకులు) తీసుకురావాలి.

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౩ / జీఎస్౨, ౧౫ మార్కులు:** "ఇ-పరిపాలన కోసం నిర్మించిన పెద్ద ప్రభుత్వ డేటాబేస్‌లు ఇప్పుడు వ్యక్తిగత డేటా లీకేజీకి మూలాలుగా మారుతున్నాయి. వాహన నమోదు, లైసెన్సింగ్ పోర్టళ్లపై ఇటీవలి ఆడిట్‌ను ఉదాహరణగా తీసుకుని, భారతదేశ డేటా భాగస్వామ్య, డేటా రక్షణ చట్రంలోని లోపాలను చర్చించి, సంస్కరణలను సూచించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • గోప్యత హక్కు (పుట్టస్వామి తీర్పు), డీపీడీపీ చట్టం, ౨౦౨౩ / డీపీడీపీ నియమాలు, ౨౦౨౫
  • సమాచార సాంకేతిక చట్టం, ౨౦౦౦: సెక్షన్లు ౪౩ఎ, ౭౦ఎ, ౭౦బి, సెర్ట్-ఇన్ ఆదేశాలు
  • జాతీయ సైబర్ భద్రతా విధానం, ఎన్‌సీఐఐపీసీ, ఎన్‌సీసీసీ, భారత సైబర్ నేరాల సమన్వయ కేంద్రం (ఐ౪సీ)
  • ఇ-పరిపాలన: మిషన్ మోడ్ ప్రాజెక్టులు, ఎన్ఐసీ, డిజిలాకర్, జాతీయ డేటా భాగస్వామ్య, ప్రాప్యత విధానం (ఎన్డీఎస్ఏపీ)
  • మోటారు వాహనాల (సవరణ) చట్టం, ౨౦౧౯, ఫాస్టాగ్/ఎన్ఈటీసీ

అంశాలు: GS2శాస్త్ర సాంకేతికత

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

25 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో