బెంగాల్ ఎస్ఐఆర్: జాబితా నుంచి మిగిలిపోయిన ఓటర్లు, ఫారం ౬ ద్వారా తిరిగి నమోదు కార్యక్రమం, అపీలు ట్రిబ్యునళ్లలో నిలిచిపోయిన కేసులు
ప్రచురణ: · నవీకరణ:
మూలం: ది హిందూ, 8 అక్టోబర్, 2026
సారాంశం
- ౨ అక్టోబరు నాటి భారత ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ) ఆదేశాల తర్వాత, ఎస్ఐఆర్ అపీలు ట్రిబ్యునళ్లలో అపీళ్లు పెండింగ్లో ఉన్న ౩౮ లక్షలకు పైగా ఓటర్లు కొత్త తిరిగి నమోదు కార్యక్రమంలో చేరవచ్చా అని పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి (సీఈఓ) అడిగారు. ఈసీఐకి చెందిన ఒక సీనియర్ అధికారి స్పష్టమైన సమాధానం ఇవ్వలేదు.
- ఎస్ఐఆర్ పూర్తయిన లేదా జరుగుతున్న అన్ని రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల సీఈఓలకు ఈసీఐ ఒక సూచన చేసింది: ఎస్ఐఆర్కు ముందు జాబితాలను, ప్రస్తుత జాబితాలను పోల్చి చూడాలి. అర్హులైన, జాబితాలో మిగిలిపోయిన ఓటర్లను ఒక నెలలోపు ఫారం ౬ ద్వారా నమోదు చేయాలి.
- బెంగాల్లో ప్రత్యేక శిబిరాలు నిర్వహిస్తున్నారు. జాబితా నుంచి మిగిలిపోయిన ఏఎస్డీడీ ఓటర్లు, కొత్తగా ౧౮ ఏళ్లు నిండినవారు ఫారం ౬ దాఖలు చేయాలని సీఈఓ ప్రకటన ఆహ్వానిస్తోంది. అక్రమంగా తొలగించారని అంగీకరించినట్టేనని ప్రతిపక్ష నేతలు అన్నారు. ఆ వాదనలు తప్పుదోవ పట్టించేవని సీఈఓ కార్యాలయం పేర్కొంది.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- అధికరణ ౩౨౪: జాబితాలు, ఎన్నికలపై ఈసీఐ పర్యవేక్షణ. అధికరణ ౩౨౬: వయోజన ఓటుహక్కు (పౌరుడు, ౧౮ ఏళ్లు పైబడినవాడు, అనర్హత లేనివాడు).
- ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦, సెక్షన్ ౨౧(౩): ప్రత్యేక సవరణకు ఆదేశించే అధికారం. అదే చట్టంలోని సెక్షన్ ౧౬ పౌరులు కానివారి నమోదును నిషేధిస్తుంది.
- ఓటర్ల నమోదు నియమాలు, ౧౯౬౦ నమోదు, సవరణ విధానాన్ని నిర్దేశిస్తాయి.
- ఫారం ౬ = జాబితాలో చేర్పు. ఫారాలు ౭, ౮ = అభ్యంతరం/తొలగింపు, దిద్దుబాటు/మార్పు. ఈ రెండూ ప్రిలిమ్స్కు ప్రామాణిక జ్ఞానం, క్లెయిమ్లు–అభ్యంతరాల గడువులో ఫారం ౬తో పాటు ఉంటాయి.
- ఏఎస్డీడీ = గైర్హాజరు, మారినవారు, మరణించినవారు, నకిలీ.
- బీఎల్ఓ = బూత్ స్థాయి అధికారి; సీఈఓ = ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి (రాష్ట్ర స్థాయి).
- పశ్చిమ బెంగాల్ ఎస్ఐఆర్ రెండో దశలో భాగం.
గణాంకాలు, వివరాలు
- ఎస్ఐఆర్కు ముందు, ప్రస్తుత జాబితాలను పోల్చి, అర్హులై మిగిలిపోయినవారిని ఒక నెలలోపు ఫారం ౬ ద్వారా నమోదు చేయాలని ఈసీఐ ౨ అక్టోబరున సీఈఓలను ఆదేశించింది.
- మంగళవారం జరిగిన సమావేశంలో యుద్ధ ప్రాతిపదికన ముందుకు వెళ్లాలని, ముందు శిబిరాలు, తర్వాత బీఎల్ఓల ఇంటింటి సందర్శనలు చేపట్టాలని ఈసీఐ సీఈఓలకు చెప్పింది. చాలామంది సీఈఓలు కాలపరిమితి, విధివిధానాల గురించి అడిగారు.
- బెంగాల్ సీఈఓ ప్రశ్న: అపీలు ట్రిబ్యునళ్లలో కేసులు నిలిచిపోయిన ౩౮ లక్షలకు పైగా ఓటర్లు అర్హులా? వీడియో కాన్ఫరెన్స్లో ఈసీఐ అధికారికి స్పష్టమైన సమాధానం లేదు. ఈ కార్యక్రమం ట్రిబ్యునల్ కేసులకు వర్తించదని ఈసీఐ వర్గాలు గతంలో ది హిందూకు చెప్పాయి.
- ౩౮.౩౧ లక్షల అపీళ్లలో ట్రిబ్యునళ్లు ౧.౨౬ లక్షలను పరిష్కరించాయి, అంటే సుమారు ౩ శాతం.
- ఈసీఐ మార్చిలో ౧౯ ట్రిబ్యునళ్లను ఏర్పాటు చేసింది. కార్యాచరణ సమస్యలను పేర్కొంటూ ముగ్గురు విశ్రాంత న్యాయమూర్తులు రాజీనామా చేయడంతో కేవలం ౧౬ మాత్రమే పనిచేస్తున్నాయి. ఆ స్థానాలు ఖాళీగా ఉన్నాయి.
- కలకత్తా హైకోర్టు జాబితా నుంచి న్యాయాధికారులు సుప్రీంకోర్టు పర్యవేక్షణలో సుమారు ౬౦ లక్షల "సందేహాస్పద, పెండింగ్" కేసులను పరిష్కరించిన తర్వాతే ఈ ట్రిబ్యునళ్లు వచ్చాయి. ౧౦ మార్చిన ప్రత్యేక అపీలు సంస్థను కోర్టు ఆదేశించింది.
- ౨౦౨౫ డిసెంబరులో ప్రచురించిన ముసాయిదా జాబితా నుంచి ఏఎస్డీడీగా గుర్తించిన ౫౮ లక్షలకు పైగా పేర్లు మిగిలిపోయాయి.
- హుగ్లీ జిల్లాలోని చందితల, తారకేశ్వర్, చందన్నగర్లలో ప్రత్యేక శిబిరాలు మొదలయ్యాయి. ఏఎస్డీడీ జాబితా సీఈఓ పశ్చిమ బెంగాల్ వెబ్సైట్లో, జిల్లా ఎన్నికల అధికారుల వెబ్సైట్లలో అందుబాటులో ఉంది. ఫారం ౬ను ఆన్లైన్లో లేదా బీఎల్ఓల ద్వారా దాఖలు చేయవచ్చు.
- ఫారం ౬ దాఖలు చేసేవారిని ౨౦౦౨ జాబితాతో అనుసంధానించాలనే వాదన "పూర్తిగా తప్పుడు సమాచారం" అని అదనపు సీఈఓ అరిందమ్ నియోగి అన్నారు. "ఏ కొత్త ఓటరునూ అనుసంధానించాల్సిన అవసరం లేదు."
- ౨౦౨౬ శాసనసభ ఎన్నికల తర్వాతే తొలగించిన ఓటర్లను చేరుస్తున్నారని టీఎంసీ ఎంపీ సాగరిక ఘోష్ విమర్శించారు. అలాంటి వాదనలు తప్పుదోవ పట్టించేవని సీఈఓ పోస్టు పేర్కొంది. అక్రమ తొలగింపులకు ఈ ప్రకటన "తప్పును అంగీకరించడమే" అని రాష్ట్ర మాజీ సీఈఓ జవహర్ సర్కార్ అన్నారు.
- తీర్పు తర్వాత "అనర్హులు" అని తేలి తుది జాబితా నుంచి తొలగించిన ౨౭ లక్షల మంది ఫారం ౬ ఉపయోగించవచ్చో లేదో స్పష్టంగా లేదు.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- అధికరణ ౩౨౪ ఎన్నికల జాబితాలు, ఎన్నికల నిర్వహణపై పర్యవేక్షణ, నిర్దేశం, నియంత్రణ అధికారాలను ఈసీఐకి ఇస్తుంది. అధికరణ ౩౨౬ ప్రకారం ౧౮ ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ వయసున్న, మరే విధంగానూ అనర్హత లేని ప్రతి పౌరుడికి ఓటరుగా నమోదయ్యే హక్కు ఉంది.
- ఎస్ఐఆర్ను ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ లోని సెక్షన్ ౨౧(౩) కింద నిర్వహిస్తారు. సాధారణ సవరణలు చాలనప్పుడు జాబితాలను సమూలంగా పునర్వ్యవస్థీకరించే విచక్షణాధికారం ఈ సెక్షన్ సంఘానికి ఇస్తుంది.
- ఇక్కడి ఘర్షణ జాబితా "శుద్ధి" (మరణించినవారు, మారినవారు, నకిలీ నమోదుల తొలగింపు), సార్వజనీన వయోజన ఓటుహక్కు (అర్హుడైన ఏ పౌరుడూ మినహాయింపునకు గురికాకూడదు) మధ్య ఉంది. అపీలు ట్రిబ్యునళ్లు, ఫారం ౬ దిద్దుబాటుతో పాటు హక్కులను కాపాడే వ్యవస్థను ఏర్పరుస్తాయి.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౨ – పాలిటీ: ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, భారత ఎన్నికల సంఘం, పాక్షిక-న్యాయ సంస్థలు, ఎన్నికల సంస్కరణలు; ప్రిలిమ్స్ పాలిటీ – ఎన్నికలు.
నేపథ్యం
ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్)
ఫారం ౬
న్యాయ పర్యవేక్షణలోని అపీలు ట్రిబ్యునళ్లు (పశ్చిమ బెంగాల్)
అదనపు నేపథ్యం
- "తార్కిక అసంగతి" జాబితాలోని వ్యక్తుల క్లెయిమ్లను తీర్పు చెప్పడానికి సుప్రీంకోర్టు ముందుగా పనిచేస్తున్న, విశ్రాంత జిల్లా న్యాయమూర్తులను నియమించింది. ఈ న్యాయాధికారుల ఉత్తర్వులను కోర్టు ఉత్తర్వులుగానే పరిగణిస్తామని కూడా చెప్పింది.
- అపీలు పెండింగ్లో ఉండటం వల్లనే ఓటు హక్కు రాదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. గడువు తేదీలకు ముందే అపీళ్లు ఆమోదం పొందిన ఓటర్లను ఆయా దశలో ఓటు వేయడానికి అనుమతించాలని నిర్దేశించింది.
- సవరణ తర్వాత బెంగాల్ ఓటర్ల సంఖ్యను ఈసీఐ 7.04 కోట్లకు పైగా లెక్కించింది. గతంలో ఇది ౭.౬౬ కోట్లు, అంటే ౬౧ లక్షలకు పైగా తగ్గుదల.
- ఏడీఆర్ వర్సెస్ భారత ఎన్నికల సంఘం కేసులో, అధికరణ ౩౨౪ను ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦తో కలిపి చదివితే ఎస్ఐఆర్ నిర్వహించే అధికారం ఈసీఐకి ఉందని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు చెప్పింది. ఈసీఐ చేసే పౌరసత్వ నిర్ధారణ ఒక వ్యక్తి పౌరసత్వ దావాను రద్దు చేయదని, దానిని సమర్థ అధికారి నిర్ణయిస్తారని కూడా పేర్కొంది.
మెయిన్స్ కోణాలు
- ఓటుహక్కు వర్సెస్ జాబితా సమగ్రత: ఎస్ఐఆర్ లక్ష్యం జాబితాలను శుద్ధి చేయడం. కానీ ఎన్నికల చక్రం తర్వాత చేపట్టిన ఫారం ౬ కార్యక్రమం అర్హులు మిగిలిపోయారని అంగీకరించినట్టే. బెంగాల్ గణాంకాలు: ముసాయిదా జాబితాలో ౫౮ లక్షల ఏఎస్డీడీ పేర్లు, తీర్పు తర్వాత ౨౭ లక్షల "అనర్హులు".
- పరిష్కార వ్యవస్థ సామర్థ్యం: ౩౮.౩౧ లక్షల అపీళ్లు, కేవలం సుమారు ౩ శాతం పరిష్కారం, ౧౯లో ౩ ట్రిబ్యునళ్లు పనిచేయడం లేదు. పరిష్కారం లేని హక్కు డొల్లే; ఇది న్యాయ ప్రాప్యత, పరిపాలనా సామర్థ్య సమస్య.
- రెండు వర్గాల అస్పష్ట స్థితి: జాబితాలో మిగిలిపోయిన ఏఎస్డీడీ ఓటర్లు (ఫారం ౬కు స్పష్టంగా ఆహ్వానం) వర్సెస్ ట్రిబ్యునల్ కేసుల్లో ఉన్నవారు లేదా "అనర్హులు"గా ప్రకటితులైనవారు (అస్పష్టం). ఈ చట్టపరమైన అస్పష్టతను అసమాన వ్యవహారంగా చూడవచ్చు.
- విశ్వసనీయత, రాజకీయీకరణ: సమయంపై టీఎంసీ ఆరోపణలు (సాగరిక ఘోష్), జవహర్ సర్కార్ "తప్పును అంగీకరించడం" ఆరోపణ, సీఈఓ ఖండన ఈసీఐ విశ్వసనీయతపై ఒత్తిడిని చూపిస్తాయి.
- పాక్షిక-న్యాయ నిర్మాణం: న్యాయమూర్తులు ఎస్ఐఆర్ తీర్పరులుగా, ట్రిబ్యునళ్లుగా వ్యవహరించడం అసాధారణ ఏర్పాటు. ఇది న్యాయ పర్యవేక్షణతో పాటు అధికరణ ౩౨౪ కింద ఈసీఐ అధికారాన్ని పరీక్షిస్తుంది.
- ముందుకు మార్గం: ట్రిబ్యునల్ కేసుల్లోని ఓటర్లపై స్పష్టమైన లిఖిత విధానం, ఖాళీ ట్రిబ్యునల్ స్థానాల భర్తీ, కాలపరిమితితో పరిష్కారం, తొలగింపు కారణాల ప్రచురణ, వలసదారులు, పేదల కోసం చొరవతో కూడిన చేరువ కార్యక్రమాలు.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౨, ౧౫ మార్కులు:** "ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ అర్హుడైన ఓటరు ఎవరూ మిగిలిపోకుండా, అనర్హుడైన ఓటరు ఎవరూ చేరకుండా చూడాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. పశ్చిమ బెంగాల్లో ఇటీవలి అనుభవాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, ఈ రెండు లక్ష్యాల మధ్య సమతుల్యత సాధించడంలోని సవాళ్లను పరిశీలించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టాలు, ౧౯౫౦, ౧౯౫౧ (అర్హతలు, నమోదు, అనర్హత)
- అధికరణ ౩౨౪ కింద ఈసీఐ సర్వాధికారాలు, ఈసీఐ చర్యలపై న్యాయ సమీక్ష
- పౌరసత్వ చట్టం, పౌరసత్వాన్ని ఎవరు నిర్ణయిస్తారు (సమర్థ అధికారి వర్సెస్ ఈసీఐ)
- భారతదేశంలో ట్రిబ్యునళ్లు (అధికరణ ౩౨౩ఏ/బి), న్యాయ ప్రాప్యత
అంశాలు: GS2రాజనీతి
8 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో