ప్రచురణ: · నవీకరణ:
మూలం: ది హిందూ, 25 సెప్టెంబర్, 2026
సారాంశం
- మేక్ ఇన్ ఇండియా ప్రచారం ౨౫ సెప్టెంబర్ ౨౦౧౪న ప్రారంభమై పన్నెండేళ్లు గడిచాయి. వృద్ధి, పెట్టుబడులు, ఉపాధి, ఎగుమతులకు సంబంధించిన ౧౨ సూచికలను సమీక్షిస్తే, జీడీపీ వృద్ధిలో, ఉపాధిలో, ప్రపంచ ఎగుమతులలో తయారీ రంగం వాటా గణనీయంగా పెరగలేదని తేలింది.
- ఇటీవలి ప్రోత్సాహక పథకాలు పనిచేశాయి, కానీ కొన్ని రంగాలలో మాత్రమే.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- మేక్ ఇన్ ఇండియా: ౨౫ సెప్టెంబర్ ౨౦౧౪న ప్రారంభమైంది. మేక్ ఇన్ ఇండియా ౨.౦ ౨౭ రంగాలను (౧౫ తయారీ, ౧౨ సేవా) కవర్ చేస్తుంది.
- నాలుగు స్తంభాలు: కొత్త ప్రక్రియలు, కొత్త మౌలిక సదుపాయాలు, కొత్త రంగాలు, కొత్త ఆలోచనా ధోరణి.
- పీఎల్ఐ పథకం: ౧౪ రంగాలు. పెట్టుబడుల ఆధారంగా మొదటి ఐదు రంగాలను వ్యాసం పేర్కొంది: సౌర మాడ్యూళ్లు, ఔషధాలు, ఆటోమొబైల్స్, వాటి విడిభాగాలు, ప్రత్యేక ఉక్కు, భారీ స్థాయి ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ.
- సూచికల నిర్వచనాలు:
- స్థూల స్థిర మూలధన కల్పన (జీఎఫ్సీఎఫ్): వాస్తవ ఆస్తుల సృష్టిపై వ్యయం.
- పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి సూచీ (ఐఐపీ): నెలవారీగా విడుదల అవుతుంది.
- స్థూల విలువ జోడింపు (జీవీఏ): ఉత్పత్తికి ఒక రంగం అందించే వాటా.
- సామర్థ్య వినియోగం: భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ కొలుస్తుంది; ౮౦% దాటితే సంస్థలు సాధారణంగా కొత్త సామర్థ్యంలో పెట్టుబడి పెడతాయి.
- భారతదేశ ప్రపంచ సరుకుల ఎగుమతుల వాటాకు ఐక్యరాజ్యసమితి వాణిజ్య అభివృద్ధి సదస్సు (యుఎన్సీటీఏడీ) మూలం.
- భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (ఆర్బీఐ) అందించే గణాంకాలు: సామర్థ్య వినియోగం, పరిశ్రమలకు బ్యాంకు రుణాలు.
గణాంకాలు, వివరాలు
- పాత శ్రేణి ప్రకారం, ౧౨ ఏళ్లలో సగం సంవత్సరాలలో మాత్రమే తయారీ రంగం మొత్తం జీడీపీ కంటే వేగంగా పెరిగింది. కొత్త శ్రేణి ప్రకారం (౨౦౨౩-౨౪ నుంచి ౨౦౨౫-౨౬) మూడు సంవత్సరాలలోనూ మొత్తం వృద్ధిని అధిగమించింది, కానీ ఈ అంతరం వేగంగా తగ్గుతోంది.
- ఐఐపీ: పాత శ్రేణిలో ౧౨ ఏళ్లలో కేవలం ౩ ఏళ్లలో మాత్రమే తయారీ రంగం మొత్తం సూచీని మించింది. కొత్త శ్రేణిలో ౨౦౨౩-౨౪లో సూచీతో సమానంగా ఉండగా, తర్వాత రెండు సంవత్సరాలలో నెమ్మదిగా ఉంది.
- జీవీఏ వాటా:
- పాత శ్రేణి ప్రకారం, ౨౦౨౫-౨౬లో తయారీ రంగం వాటా ౨౦౧౪ కంటే తక్కువగా ఉంది.
- కొత్త శ్రేణి ప్రకారం ౨౦౨౨-౨౩లో ౧౪.౬% నుంచి ౨౦౨౫-౨౬లో ౧౫.౬%కు స్వల్పంగా పెరిగింది.
- పెట్రోలియేతర వస్తువుల ఎగుమతులు: ౨౦౧౪-౧౫లో ౨౫౩.౫ బిలియన్ డాలర్ల నుంచి ౨౦౨౫-౨౬లో ౩౮౮.౩ బిలియన్ డాలర్లకు, అంటే ౫౩% పెరిగాయి. అంతకు ముందు ౧౨ ఏళ్లలో చాలా చిన్న పునాది నుంచి ౪౦౦%కు పైగా పెరిగాయి.
- యుఎన్సీటీఏడీ: ప్రపంచ సరుకుల ఎగుమతులలో భారతదేశ వాటా ౨౦౦౨లో సుమారు ౦.౮%, ౨౦౧౩లో ౧.౭% కాగా, ౨౦౨౫-౨౬లో కూడా ౧.౭% వద్దే ఉంది. వృద్ధి మందగమనానికి పునాది ప్రభావం కొంతవరకే కారణం.
- ప్రైవేట్ రంగ జీఎఫ్సీఎఫ్: ౨౦౨౩-౨౪లో (పాత శ్రేణిలో తాజా సంవత్సరం) జీడీపీలో దీని వాటా ౨౦౧౪-౧౫ కంటే తక్కువగా ఉంది. కొత్త శ్రేణి కూడా ౨౦౨౨-౨౩ నుంచి వాటా తగ్గుతున్నట్లు చూపిస్తోంది.
- తయారీ రంగంలోకి ఎఫ్డీఐ ౧౨ ఏళ్లలో ౭ సంవత్సరాలు మొత్తం ఎఫ్డీఐ కంటే నెమ్మదిగా పెరిగింది. మొత్తం ఎఫ్డీఐలో దీని వాటా ౨౦౧౪-౧౫లో దాదాపు ౪౮% నుంచి ౨౦౨౫-౨౬లో ౫౫%కు పెరిగింది.
- సామర్థ్య వినియోగం నెమ్మదిగా పెరుగుతోంది, కానీ ఇంకా ౮౦% కంటే తక్కువగానే ఉంది.
- పరిశ్రమలకు బ్యాంకు రుణాలు బలంగా పెరుగుతున్నాయి, ఇందులో ఎంఎస్ఎంఈ రుణాలు ముందున్నాయి. నిరంతరంగా వేగవంతమైన ఉత్పత్తి వృద్ధి లేకపోతే, ఈ రుణాలు కొత్త పెట్టుబడికి కాక నిర్వహణ మూలధనానికి వెళ్తున్నాయని సూచిస్తుందని నిపుణులు అంటున్నారు.
- పీఎల్ఐ: ౨౦౨౦, ౨౦౨౧లలో ప్రారంభమైన ౧౪ పథకాల ద్వారా ౨౦౨౬ మార్చి నాటికి మొత్తం పెట్టుబడి ₹౨.౪ లక్షల కోట్లు వచ్చింది. మొదటి ఐదు రంగాల వాటా మొత్తం పీఎల్ఐ పెట్టుబడిలో దాదాపు ౮౩%.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- స్థిర భావన: ఉపాధికి, ఎగుమతి ఆధారిత వృద్ధికి తయారీ రంగం సంప్రదాయ మార్గం. ఇది మిగులు శ్రమశక్తిని ఇముడ్చుకుని ఉత్పాదకతను పెంచుతుంది. విధానానికి రెండు సాధనాలు ఉన్నాయి. ఒకటి సరఫరా వైపు: వ్యాపార సౌలభ్యం, మౌలిక సదుపాయాలు, నైపుణ్యాలు. రెండవది ఉత్పత్తి అనుసంధాన ప్రోత్సాహకాల (పీఎల్ఐ) వంటి ద్రవ్య, రంగాల వారీ మద్దతు.
- వ్యాసం ఉపయోగించిన సూచికలు:
- జీవీఏ వాటా (స్థూల విలువ జోడింపులో ఒక రంగం వాటా);
- ఐఐపీ (నెలవారీ పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి సూచీ);
- జీఎఫ్సీఎఫ్ (స్థూల స్థిర మూలధన కల్పన, అంటే వాస్తవ ఆస్తులలో పెట్టుబడి);
- సామర్థ్య వినియోగం (సంస్థలు కొత్త సామర్థ్యంలో ఎప్పుడు పెట్టుబడి పెడతాయో తెలిపే సూచిక);
- ఎఫ్డీఐ, బ్యాంకు రుణ గణాంకాలు.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ: పారిశ్రామిక విధానం, తయారీ రంగం, పెట్టుబడి నమూనాలు, మౌలిక సదుపాయాలు, ఎగుమతులు; జీఎస్౩ – సమ్మిళిత వృద్ధి, ఉపాధి
నేపథ్యం
మేక్ ఇన్ ఇండియా
ఉత్పత్తి అనుసంధాన ప్రోత్సాహక (పీఎల్ఐ) పథకాలు
అదనపు నేపథ్యం
- మేక్ ఇన్ ఇండియాతో ముడిపడిన ఇతర కార్యక్రమాలలో జాతీయ సింగిల్ విండో వ్యవస్థ (అనుమతుల కోసం ఏకగవాక్ష పోర్టల్), జీఐఎస్ ఆధారిత భారత పారిశ్రామిక భూమి బ్యాంక్, ఎఫ్డీఐ విధాన సంస్కరణలు, ప్రధానమంత్రి గతిశక్తి ఉన్నాయి.
- ప్రధానమంత్రి గతిశక్తి ౭ చోదకాలపై ఆధారపడినదిగా వర్ణిస్తారు: రైల్వేలు, రహదారులు, ఓడరేవులు, జలమార్గాలు, విమానాశ్రయాలు, సామూహిక రవాణా, లాజిస్టిక్స్ మౌలిక సదుపాయాలు.
మెయిన్స్ కోణాలు
- నిర్మాణాత్మక స్తబ్దత: జీవీఏలో తయారీ రంగం వాటా దాదాపు స్థిరంగా లేదా స్వల్ప పెరుగుదలతో ఉంది (కొత్త శ్రేణిలో ౧౪.౬% నుంచి ౧౫.౬%). పాత శ్రేణి ౨౦౧౪ కంటే తక్కువ వాటాను చూపిస్తోంది. తయారీ రంగాన్ని వృద్ధి చోదకంగా, ఉపాధి సృష్టికర్తగా మార్చాలన్న అసలు లక్ష్యాన్ని ఇది దెబ్బతీస్తోంది.
- ఎగుమతుల పనితీరు: గత ౧౨ ఏళ్లలో ౪౦౦%కు పైగా పెరగగా, ఈ ౧౨ ఏళ్లలో పెట్రోలియేతర ఎగుమతులు ౫౩% మాత్రమే పెరిగాయి. భారతదేశ ప్రపంచ ఎగుమతుల వాటా ౨౦౧౩ నుంచి ౧.౭% వద్దే ఉంది. పునాది ప్రభావం దీనిలో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే వివరిస్తుంది.
- బలహీన ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు: ప్రైవేట్ జీఎఫ్సీఎఫ్ వాటా తగ్గుతోంది, సామర్థ్య వినియోగం ౮౦% కంటే తక్కువగా ఉంది. ఉన్న సామర్థ్యం దాదాపు పూర్తిగా వినియోగించే వరకు సంస్థలు కొత్త సామర్థ్యంలో పెట్టుబడి పెట్టవు. ఎంఎస్ఎంఈ రుణాల బలమైన వృద్ధి బహుశా కొత్త కర్మాగారాలకు కాక నిర్వహణ మూలధనానికి నిధులు సమకూరుస్తోంది.
- కేంద్రీకృతమైన పీఎల్ఐ ఫలితాలు: ₹౨.౪ లక్షల కోట్ల పెట్టుబడి నిజమైన లాభమే, కానీ దాదాపు ౮౩% ఐదు రంగాలలోనే ఉంది. లాభాలు కొన్ని రంగాలకే పరిమితం కావడంతో, తయారీ రంగం మొత్తంపై, ఉపాధిపై ప్రభావం పరిమితంగానే ఉంది.
- ఎఫ్డీఐ తీరు: తయారీ రంగం ఎఫ్డీఐ వాటా పెరుగుతోంది (౪౮% నుంచి ౫౫%), అయినా ౧౨ ఏళ్లలో ౭ ఏళ్లు దాని వృద్ధి మొత్తం ఎఫ్డీఐ కంటే వెనుకబడింది.
- గణాంకాల హెచ్చరిక: పాత, కొత్త జాతీయ ఖాతాల శ్రేణులు భిన్నమైన చిత్రాలను ఇస్తున్నాయి, కాబట్టి పోలికలను జాగ్రత్తగా చూడాలి.
- ముందున్న మార్గం:
- శ్రమ ఆధారిత రంగాలకు (వస్త్రాలు, తోలు, పాదరక్షలు) ప్రోత్సాహకాలను విస్తరించడం;
- లాజిస్టిక్స్, నిబంధనల పాటింపు వ్యయాలను తగ్గించడం (గతిశక్తి, జాతీయ లాజిస్టిక్స్ విధానం);
- నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడం;
- భారతదేశ ఎగుమతుల వాటాను పెంచడానికి వాణిజ్య అనుసంధానానికి మద్దతివ్వడం;
- ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల కోసం డిమాండ్, సామర్థ్య వృద్ధిని నిర్ధారించడం.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "మేక్ ఇన్ ఇండియా ప్రారంభమై పన్నెండేళ్లు గడిచినా, జీడీపీ, ఉపాధి, ఎగుమతులలో తయారీ రంగం వాటా గణనీయంగా పెరగలేదు. కారణాలను విశ్లేషించి, తయారీ ఆధారిత వృద్ధిని పునరుద్ధరించడానికి చర్యలను సూచించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- పీఎల్ఐ పథకం: రంగాలు, వ్యయ కేటాయింపులు; ప్రధానమంత్రి గతిశక్తి; జాతీయ లాజిస్టిక్స్ విధానం
- జాతీయ తయారీ విధానం (జీడీపీలో ౨౫% వాటా లక్ష్యం), ఆత్మనిర్భర్ భారత్
- వస్తు సేవల పన్ను (జీఎస్టీ), వ్యాపార సౌలభ్యం
- ఐఐపీ, జీవీఏ, జీఎఫ్సీఎఫ్: నిర్వచనాలు, ఆధార సంవత్సర సవరణ
- ఎఫ్డీఐ విధానం (ఆటోమేటిక్ మార్గం, ప్రభుత్వ అనుమతి మార్గం); ఎంఎస్ఎంఈ రంగ రుణాలు
- కార్మిక స్మృతులు (ఉపాధి కోణం); భారతదేశ ఎగుమతుల పనితీరు
అంశాలు: GS3ఆర్థిక వ్యవస్థ
25 సెప్టెంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో