BrainParrot

पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते सुमारे २१,८०० कोटी रुपयांच्या पुणे मेट्रो प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि पायाभरणी

GS3फॅक्ट कार्डप्रकाशित: · अद्ययावत:

स्रोत: PIB (पत्र सूचना कार्यालय) · मूळ वाचा ↗

सारांश

पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांनी आज दृक्श्राव्य माध्यमाद्वारे सुमारे २१,८०० कोटी रुपयांच्या पुणे मेट्रो प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि पायाभरणी केली.

UPSC साठी महत्त्व: प्रासंगिकता: ✅ जीएस३ – अर्थव्यवस्था: पायाभूत सुविधा (शहरी वाहतूक, सार्वजनिक-खासगी भागीदारी); जीएस२ – शासन: शहरी विकास आणि कल्याणकारी योजनांची अंमलबजावणी

प्रिलिम्ससाठी महत्त्वाची तथ्ये

  • पंतप्रधानांनी दूरदृश्य प्रणालीद्वारे (व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंग) सुमारे ₹२१,८०० कोटींच्या पुणे मेट्रो प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि पायाभरणी केली.
  • हिंजवडी–शिवाजीनगर मार्गिकेचे उद्घाटन झाले. ही मार्गिका एका प्रमुख आयटी केंद्राला जोडते. पुणे मेट्रोच्या पहिल्या टप्प्याची पायाभरणी आपण दहा वर्षांपूर्वी केली होती, असे पंतप्रधान म्हणाले.
  • कार्यक्रमात सुरू करण्यात आलेली नवी मार्गिका पुण्याचा जुना आणि नवा भाग जोडणार आहे.
  • नव्याने उद्घाटन झालेली मार्गिका सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (पीपीपी) प्रारूपाअंतर्गत सरकार आणि खासगी क्षेत्र यांच्या संयुक्त प्रयत्नांतून उभारली गेली.
  • अर्बन चॅलेंज फंडाला फेब्रुवारी २०२६ मध्ये मंजुरी मिळाली. यात केंद्र सरकारचे ₹१ लाख कोटींचे साहाय्य असून, त्याद्वारे शहरी क्षेत्रात लाखो कोटींची गुंतवणूक उभी करण्याचा उद्देश आहे. शेकडो लहान शहरांचे विकासकेंद्रांत रूपांतर करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि खासगी भागीदारांनी "मिशन मोडमध्ये" सहभागी व्हावे, असे आवाहन पंतप्रधानांनी केले.
  • पंतप्रधानांनी नमूद केलेल्या कल्याणकारी सुविधा: गरिबांसाठी घरे, शौचालये, हर घर जल योजनेतील नळजोडण्या आणि स्वयंपाकाच्या गॅसजोडण्या.
  • पंतप्रधानांनी मेट्रो जाळ्याचा संबंध सुलभ जीवनमान, शहरी स्पर्धात्मकता आणि उत्पादकता यांच्याशी जोडला. प्रवासाचा वेळ वाचल्याने शहरी उत्पादकता वाढते आणि त्यातून राष्ट्रीय अर्थव्यवस्थेला चालना मिळते, असा युक्तिवाद त्यांनी केला.
  • पूरक आकडेवारी, भारत:
  • गेल्या १२ वर्षांत मेट्रो जाळे २६ शहरांमध्ये सुमारे १,२०० किलोमीटरपर्यंत वाढले आहे.
  • या जाळ्यातून दररोज एक कोटीहून अधिक प्रवासी प्रवास करतात.
  • हे जाळे जगातील पहिल्या तीन मेट्रो जाळ्यांपैकी एक असल्याचे पंतप्रधान म्हणाले.
  • पूरक आकडेवारी, महाराष्ट्र:
  • २०१४ मध्ये केवळ १०–११ किलोमीटर मेट्रो मार्ग कार्यरत होते.
  • आता सुमारे १७५ किलोमीटर मार्ग सेवेत आहेत.
  • ६८० किलोमीटरहून अधिक मार्गांचे काम सुरू असून, त्यातील गुंतवणूक ₹२.५ लाख कोटींपेक्षा जास्त आहे.
  • भारत ही जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था असल्याचा दावा पंतप्रधानांनी केला. जागतिक बँकेच्या ताज्या अहवालाचा दाखला देत १०–१२ वर्षांत ५० कोटी लोक अत्यंत गरिबीतून बाहेर आल्याचेही त्यांनी सांगितले.
  • पंतप्रधानांनी या दोन दाव्यांची सांगड घातली. वाढती अर्थव्यवस्था आणि मोठा अर्थसंकल्प यामुळे सार्वजनिक गुंतवणूक वाढवता येते. पूर्वी घोटाळे आणि गळतीमुळे वाया जाणारा पैसा आता थेट लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचतो.
  • ऑक्टोबर २०२६ मध्ये आपण सरकारप्रमुख म्हणून २५ वर्षे पूर्ण केल्याचे पंतप्रधान म्हणाले. गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना त्यांनी गरीब कल्याण मेळावे सुरू केले; त्यात योजनांचे लाभार्थी गरिबीविरोधात शपथ घेत असत. आपल्या शासन तत्त्वज्ञानाला त्यांनी "पॉवर टू एम्पॉवर" असे संबोधले.
  • दुष्काळ आणि प्रतिकूल हवामानामुळे महाराष्ट्रातील शेतकरी अडचणीत आहेत. राज्य सरकारने आगाऊ मदत दिली असून पीएम किसान निधी हस्तांतरित झाल्याचे पंतप्रधानांनी नमूद केले. देवेंद्र फडणवीस हे राज्याचे मुख्यमंत्री आहेत.
  • पंतप्रधानांनी सबका प्रयास (सामूहिक प्रयत्न) हा विकसित भारताचा प्राण असल्याचे सांगितले.

संबंधित विषय

  • पायाभूत सुविधांमधील शहरी वाहतूक आणि पीपीपी प्रारूपे (मेट्रो रेल्वे धोरण, शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्था)

विषय: GS3

या नोट्स कशा लिहिल्या आणि तपासल्या जातात →

3 नोव्हेंबर, 2026 च्या सर्व चालू घडामोडी → · UPSC चालू घडामोडी मराठीत