చరిత్రGS1
బౌద్ధ మతం, జైన మతం: గురువులు, సిద్ధాంతాలు, సంఘాలు, గ్రంథాలు, వ్యాప్తి, కళ
క్రీ.పూ. ఆరవ, ఐదవ శతాబ్దాలలోని అనేక శ్రమణ శాఖలలో (మునుపటి అంశం) రెండు శాశ్వత మతాలుగా ఎదిగాయి. బౌద్ధ మతం ప్రపంచ మతంగా మారింది, అయినా తన జన్మభూమి నుంచి దాదాపు కనుమరుగైంది; జైన మతం విదేశాలలో ప్రచారక మతంగా మారలేదు, కానీ భారతదేశంలో అంతరాయం లేకుండా నిలిచి ఉంది. ఈ అంశం వాటి గురువులను, సిద్ధాంతాలను, సంఘాలను, గ్రంథాలను, పోషకులను, వ్యాప్తిని, కళను వివరిస్తుంది; శిల్ప శైలులు, గుహ చిత్రకళ, ఆలయ శైలులు మౌర్యానంతర యుగం, గుప్తుల సంస్కృతి, కళ–సంస్కృతి అంశాలలో చర్చించబడతాయి.
ఆధారం: NCERT, ప్రామాణిక పాఠ్యపుస్తకాలు; BrainParrot బృందం సమీక్షించింది. మా నోట్స్ ఎలా తయారవుతాయి
1. నేపథ్యం సంక్షిప్తంగా
ఇద్దరు గురువులూ పట్టణాలు, నాణేలు, కొత్త రాజ్యాల యుగంలో మధ్య గంగా మైదానం నుంచి వచ్చారు (మహాజనపదాల అంశం). ఇద్దరూ గణసంఘాలకు చెందిన క్షత్రియులు (బుద్ధుడు శాక్యుడు, మహావీరుడు వజ్జి సమాఖ్యకు చెందిన జ్ఞాతృకుడు); ఇద్దరూ వేదాల ప్రామాణికతను ప్రశ్నించారు, యజ్ఞాలనూ ప్రశ్నించారు; ప్రాకృతంలో బోధించారు; వర్తకుల (సెట్ఠుల), గహపతుల, రాజుల మద్దతు పొందారు. ఈ సంచలనానికి కారణాలు మునుపటి అంశంలో ఉన్నాయి.
2. బుద్ధుని జీవితం
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
3. బుద్ధుని బోధనలు
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
4. సంఘం
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
5. బౌద్ధ సంగీతులు
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
6. బౌద్ధ మత శాఖలు: హీనయానం, మహాయానం, వజ్రయానం
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
7. బౌద్ధ సాహిత్యం, ఆలోచనాపరులు
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
8. పోషణ, వ్యాప్తి
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
9. విహార విశ్వవిద్యాలయాలు
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
10. బౌద్ధ కళ సంక్షిప్తంగా
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
11. భారతదేశంలో బౌద్ధ మతం క్షీణత
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
12. జైన మతం: తీర్థంకరులు, మహావీరుడు
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
13. జైన సిద్ధాంతం
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
14. శాఖలు, సంగీతులు, సాహిత్యం
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
15. వ్యాప్తి, పోషకులు, జైన కళ
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
16. బౌద్ధ మతం, జైన మతం: పోలిక
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
17. వార్తల్లో బౌద్ధ మతం, జైన మతం
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
మెయిన్స్ కోసం: విశ్లేషణ
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
శీఘ్ర పునశ్చరణ
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.
పరీక్షలో సాధారణ తప్పులు
ఈ విభాగం సైన్ ఇన్ చేసిన విద్యార్థులకు మాత్రమే — పూర్తి నోట్, ముఖ్యమైన అంశాలు, ఉదాహరణలు చదవడానికి ఉచితంగా సైన్ అప్ చేయండి.