ప్రచురణ: · నవీకరణ:
మూలం: PIB (పత్రికా సమాచార కార్యాలయం) · మూలాన్ని చదవండి ↗
సారాంశం
ఫిలిప్పీన్స్ అధ్యక్షుడు ఫెర్డినాండ్ ఆర్. మార్కోస్ జూనియర్ ఆహ్వానం మేరకు ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ౧౬–౧౭ నవంబర్ ౨౦౨౬ తేదీల్లో మనీలాలో పర్యటిస్తారు. ౧౭ నవంబర్న ఆయన ౨౩వ ఆసియాన్–భారత్ శిఖరాగ్ర సదస్సు, ౨౧వ తూర్పు ఆసియా శిఖరాగ్ర సదస్సులలో పాల్గొంటారు.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- ౨౩వ ఆసియాన్–భారత్ శిఖరాగ్ర సదస్సు, ౨౧వ తూర్పు ఆసియా శిఖరాగ్ర సదస్సు మనీలాలో జరుగుతున్నాయి. ౨౦౨౬కు ఆసియాన్ అధ్యక్ష దేశం ఫిలిప్పీన్స్.
- ౨౦౨౬ ఆసియాన్–భారత్ సముద్ర సహకార సంవత్సరం.
- ఆసియాన్–భారత్ కార్యాచరణ ప్రణాళిక కాలం ౨౦౨౬–౨౦౩౦.
- భారత్–ఆసియాన్ సంబంధాలు యాక్ట్ ఈస్ట్ విధానానికి, భారత హిందూ–పసిఫిక్ దృక్పథానికి కేంద్ర స్తంభంగా వర్ణించబడ్డాయి.
- తూర్పు ఆసియా శిఖరాగ్ర సదస్సు ఆసియాన్ నేతృత్వంలో జరిగే వేదిక. ఈ పర్యటన సమయంలో ఫిలిప్పీన్స్ ఆతిథ్య దేశంగా, ఆసియాన్ అధ్యక్ష దేశంగా ఉంది.
- ఆసియాన్ ౧౯౬౭లో (బ్యాంకాక్ ప్రకటన) స్థాపించబడింది, ప్రస్తుతం ౧౧ సభ్య దేశాలున్నాయి. యాక్ట్ ఈస్ట్ ౨౦౧౪లో ప్రకటించబడింది (౨అ చూడండి).
గణాంకాలు, వివరాలు
- పర్యటన తేదీలు: ౧౬–౧౭ నవంబర్ ౨౦౨౬. రెండు శిఖరాగ్ర సదస్సులు ౧౭ నవంబర్ ౨౦౨౬న జరుగుతాయి.
- సదస్సు సంఖ్యలు: ౨౩వ ఆసియాన్–భారత్ శిఖరాగ్ర సదస్సు; ౨౧వ తూర్పు ఆసియా శిఖరాగ్ర సదస్సు.
- ౨౦౨౭లో రానున్న మైలురాళ్లు: సంభాషణ సంబంధాలకు ౩౫ ఏళ్లు, సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యానికి ఐదేళ్లు.
- సమీక్షలో ఉన్న ఆసియాన్–భారత్ కార్యాచరణ ప్రణాళిక కాలం ౨౦౨౬–౨౦౩౦.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- ఆసియాన్తో భారత్ అనుబంధం యాక్ట్ ఈస్ట్ విధానం (ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక, సాంస్కృతిక) నుంచి వస్తుంది. ఈ విధానం ౧౯౯౦ల తొలినాటి లుక్ ఈస్ట్ విధానం నుంచి ఎదిగింది.
- దీని ప్రధాన సూత్రం ఆసియాన్ కేంద్రీయత. తూర్పు ఆసియా శిఖరాగ్ర సదస్సు, ఏఆర్ఎఫ్, ఏడీఎంఎం ప్లస్ వంటి ఆసియాన్ నేతృత్వంలోని వేదికలను ప్రాంతీయ నిర్మాణానికి పునాదిగా భారత్ సమర్థిస్తుంది.
- శిఖరాగ్ర స్థాయి క్యాలెండర్ ప్రతి ఏటా క్రమం తప్పకుండా జరిగే అంశం. యూపీఎస్సీకి ఇది ముఖ్యం, ఎందుకంటే భాగస్వామ్య స్థాయి పెంపులు, కార్యాచరణ ప్రణాళికలు, ఇతివృత్త సంవత్సరాల వంటి ఫలితాలపై "ఏ సంవత్సరం / ఏ భాగస్వామ్యం" అనే ప్రశ్నలు తరచుగా వస్తాయి.
- ౨౦౨౬ ఇతివృత్తమైన సముద్ర సహకారం భారత్–ఆసియాన్ సంబంధాలను సాగర్/మహాసాగర్ తరహా సముద్ర విస్తరణ కార్యక్రమాలకు, హిందూ మహాసముద్రం–పసిఫిక్ అనుసంధానానికి, హిందూ–పసిఫిక్ దృక్పథానికి కలుపుతుంది.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: భారత్, దాని పొరుగు దేశాలు; ద్వైపాక్షిక, ప్రాంతీయ, ప్రపంచ సమూహాలు, ఒప్పందాలు; హిందూ–పసిఫిక్; యాక్ట్ ఈస్ట్ విధానం.
నేపథ్యం
ఆసియాన్ (ఆగ్నేయ ఆసియా దేశాల సంఘం)
తూర్పు ఆసియా శిఖరాగ్ర సదస్సు
భారత్ యాక్ట్ ఈస్ట్ విధానం, భారత్–ఆసియాన్ భాగస్వామ్యం
అదనపు నేపథ్యం
- ౨౨వ ఆసియాన్–భారత్ శిఖరాగ్ర సదస్సులో ప్రధాని మోదీ ౨౦౨౬ను "ఆసియాన్–భారత్ సముద్ర సహకార సంవత్సరం"గా ప్రకటించారు. హెచ్ఏడీఆర్, సముద్ర భద్రత, నీలి ఆర్థిక వ్యవస్థలో పెరుగుతున్న సహకారాన్ని ఆయన ఉదహరించారు.
- ఆ సదస్సులోనే గుజరాత్లోని లోథాల్లో తూర్పు ఆసియా శిఖరాగ్ర సదస్సు సముద్ర వారసత్వ ఉత్సవాన్ని, సముద్ర భద్రత సహకారంపై సదస్సును కూడా ఆయన ప్రకటించారు.
- ౨౦౨౬–౨౦౩౦ కొత్త కార్యాచరణ ప్రణాళికను ౧౦ జూలై ౨౦౨౫న కౌలాలంపూర్లో జరిగిన ఆసియాన్–భారత్ విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో ఆమోదించారు.
- ౨౮వ ఆసియాన్–భారత్ సీనియర్ అధికారుల సమావేశానికి మనీలాలో కార్యదర్శి (తూర్పు) పి. కుమరన్, ఫిలిప్పీన్స్ విధాన అండర్ సెక్రటరీ సహాధ్యక్షత వహించారు. సముద్ర సహకార సంవత్సరంలో సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడంపై చర్చించారు.
- అధ్యక్షుడు మార్కోస్ భారత రాజ్య పర్యటన సందర్భంగా ఆగస్టు ౨౦౨౫లో భారత్, ఫిలిప్పీన్స్ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని ఏర్పరచుకున్నాయి.
మెయిన్స్ కోణాలు
- వ్యూహాత్మక ఆధారం: ఆసియాన్ కేంద్రీయత వల్ల భారత్ కూటముల ద్వారా కాకుండా సంస్థల ద్వారా హిందూ–పసిఫిక్తో అనుసంధానమవుతుంది. ఇది మహాశక్తుల పోటీని సమతుల్యం చేస్తుంది, నియమాల ఆధారిత క్రమానికి తోడ్పడుతుంది.
- ౨౦౨౬లో సముద్ర కేంద్రీకరణ: ఈ ఇతివృత్తం హెచ్ఏడీఆర్, సముద్ర భద్రత, నీలి ఆర్థిక వ్యవస్థను కలుపుతుంది. భారత వాణిజ్యానికి, ఇంధన భద్రతకు సముద్ర మార్గాలు, సంకుచిత జలమార్గాల ప్రాముఖ్యతను ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది.
- సంస్థాగత బలోపేతం: ౨౦౨౬–౨౦౩౦ కార్యాచరణ ప్రణాళిక సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని (౨౦౨౨లో పెంచిన స్థాయి) ఐదేళ్ల స్పష్టమైన మార్గసూచిగా మారుస్తుంది. అమలు ఎంత వరకు సాగిందో ఈ సదస్సు పరీక్షిస్తుంది.
- భద్రతా వేదికగా తూర్పు ఆసియా శిఖరాగ్ర సదస్సు: అమెరికా, చైనా, రష్యా, జపాన్, భారత్ తదితర ప్రధాన శక్తులను వ్యూహాత్మక అంశాలపై ఒకే వేదికపైకి తెచ్చే ప్రధానమైన, ఆసియాన్ నేతృత్వంలోని నేతల స్థాయి వేదిక ఇది. అందువల్ల హిందూ–పసిఫిక్పై భారత్ తన వైఖరిని చెప్పడానికి ఇది అనువైన వేదిక.
- ద్వైపాక్షిక పొర: ఈ సదస్సులు భారత్–ఫిలిప్పీన్స్ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యంతో పాటు జరుగుతాయి. దీనివల్ల రక్షణ, వాణిజ్యం, సాంకేతికతలో ద్వైపాక్షిక కోణం కూడా ఈ పర్యటనకు ఉంటుంది.
- పరిష్కారం కావలసిన సవాళ్లు (విశ్లేషణాత్మకం): అనుసంధాన లోపాలు (ఉదా. భారత్–మయన్మార్–థాయ్లాండ్ కారిడార్), వాణిజ్య అసమతుల్యతలు, భారత్–ఆసియాన్ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం (ఏఐటీఐజీఏ) సమీక్ష పెండింగ్లో ఉండటం. ప్రకటనలో వీటి గురించి ప్రస్తావన లేదు, కాబట్టి వీటిని సాధారణ విశ్లేషణగా పరిగణించండి.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౨, ౧౫ మార్కులు:** "భారత యాక్ట్ ఈస్ట్ విధానానికి ఆసియాన్ కేంద్ర స్తంభం. ఆసియాన్–భారత్ సముద్ర సహకార సంవత్సరం నేపథ్యంలో, భారత్–ఆసియాన్ సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం భారత హిందూ–పసిఫిక్ దృక్పథాన్ని ఎలా ముందుకు తీసుకెళ్లగలదో పరిశీలించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- యాక్ట్ ఈస్ట్ విధానం – లుక్ ఈస్ట్ విధానం మధ్య తేడా; సాగర్/మహాసాగర్, హిందూ–పసిఫిక్ మహాసముద్రాల చొరవ
- ఆసియాన్ నేతృత్వంలోని వేదికలు: ఏఆర్ఎఫ్, ఏడీఎంఎం ప్లస్, ఈఏఎంఎఫ్; హిందూ–పసిఫిక్పై ఆసియాన్ దృక్పథం
- ఏఐటీఐజీఏ (ఆసియాన్–భారత్ వస్తు వాణిజ్య ఒప్పందం), ఆర్సీఈపీపై భారత వైఖరి
- భారత్–మయన్మార్–థాయ్లాండ్ త్రైపాక్షిక రహదారి, కలదాన్ ప్రాజెక్టు; ఆగ్నేయ ఆసియాకు ముఖద్వారంగా ఈశాన్య భారతం
- దక్షిణ చైనా సముద్రం, యూఎన్సీఎల్ఓఎస్; బిమ్స్టెక్, మెకాంగ్–గంగా సహకారం
అంశాలు: GS2
12 నవంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో