BrainParrot

౪జీ సంతృప్తీకరణ ప్రాజెక్టు ద్వారా గ్రామీణ ౪జీ కనెక్టివిటీని బలోపేతం చేస్తున్న ప్రభుత్వం

GS3పూర్తి నోట్ప్రచురణ: · నవీకరణ:

మూలం: PIB (పత్రికా సమాచార కార్యాలయం) · మూలాన్ని చదవండి ↗

సారాంశం

టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖ (డీఓటీ) తెలిపిన ప్రకారం ౪జీ లేని గ్రామాలు దాదాపు ౭౫% తగ్గాయి. ఇవి ౨౦౨౨లో ౪౫,౧౮౦ ఉండగా ౨౦౨౬ నాటికి ౧౧,౩౭౨కు చేరాయి. ౪జీ సంతృప్తీకరణ ప్రాజెక్టు ఇప్పటివరకు అనుసంధానం లేని గ్రామాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంది.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ — మౌలిక సదుపాయాలు/సమాచార సాంకేతికత (టెలికాం); జీఎస్౨ — పాలన మరియు సమ్మిళితత్వం (డిజిటల్ అంతరం)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • నోడల్ శాఖ కమ్యూనికేషన్ల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖ (డీఓటీ).
  • ౪జీ సంతృప్తీకరణ ప్రాజెక్టును బీఎస్ఎన్ఎల్ స్వదేశీ ౪జీ వ్యవస్థతో అమలు చేస్తుంది. దీనికి యూఎస్ఓఎఫ్ నిధులు సమకూరుస్తుంది. ఇది ఇప్పుడు టెలికమ్యూనికేషన్ల చట్టం, ౨౦౨౩ కింద డిజిటల్ భారత్ నిధి.
  • డీబీఎన్ నిల్వలు ఆర్థిక సంవత్సరం చివరన రద్దు కావు.
  • ఈ ప్రాజెక్టు కవరేజీ లేని ౨౪,౬౮౦ గ్రామాలను కవర్ చేస్తుంది, ౬,౨౭౯ ౨జీ/౩జీ గ్రామాలను అప్‌గ్రేడ్ చేస్తుంది. ఆమోదిత వ్యయం ₹౨౬,౩౧౬ కోట్లు (మంత్రివర్గం, ౨౭ జూలై ౨౦౨౨).
  • యూఎస్ఓఎఫ్/డీబీఎన్ అనుబంధ పథకాల్లో భారత్‌నెట్ మరియు వామపక్ష తీవ్రవాద, సరిహద్దు, దీవి, ఈశాన్య ప్రాంతాల్లో మొబైల్ కవరేజీ ఉన్నాయి.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • ౪జీ లేని గ్రామాలు: ౪౫,౧౮౦ (౨౦౨౨) → ౧౧,౩౭౨ (౨౦౨౬), అంటే సుమారు ౭౫% తగ్గుదల. అంటే ౩౩,౮౦౮ గ్రామాలు తగ్గాయి (సొంత గణన).
  • ఈ ప్రాజెక్టు గతంలో అనుసంధానం లేని ౨౪,౬౮౦ గ్రామాలకు ౪జీ తీసుకురావడానికి రూపొందింది. ప్రైవేట్ టెలికాం సంస్థలు కూడా గ్రామీణ ౪జీ కవరేజీని విస్తరించాయి.
  • బీఎస్ఎన్ఎల్ ౨౪,౬౮౦ సైట్ల విస్తరణ ప్రణాళిక కింద ౧౮,౨౯౧ సైట్లను ప్రారంభించింది. ఇది ప్రణాళికలో సుమారు ౭౪% (సొంత గణన).
  • అక్టోబర్ ౨౦౨౬లో ఈ బీఎస్ఎన్ఎల్ సైట్లలో వినియోగం:
  • ఒక రోజులో గరిష్ఠంగా ౧౦,౨౧,౦౪౮ క్రియాశీల వినియోగదారులు
  • ౧.౮౬ కోట్ల జీబీ (౧౮,౬౫౯,౧౭౦ జీబీ) కంటే ఎక్కువ డేటా
  • నెలలో ఒక్కో వినియోగదారునికి సగటున ౧౮.౩ జీబీ
  • ఒక్కో సైట్‌కు సగటున సుమారు ౫౬ క్రియాశీల వినియోగదారులు
  • తదుపరి దశ కోసం అదనంగా ౨౬,౦౦౦ మొబైల్ నెట్‌వర్క్ సైట్లు మంజూరయ్యాయి.
  • విడుదలలో పేర్కొన్న సవాళ్లు: కష్టసాధ్య భూభాగం, అధిక మౌలిక సదుపాయాల వ్యయం, చెల్లాచెదురుగా ఉన్న ఆవాసాలు మరియు మారుమూల గిరిజన ఆవాసాలు.
  • పేర్కొన్న వ్యూహాలు:
  • మరిన్ని మొబైల్ నెట్‌వర్క్ సైట్లు
  • విస్తరించిన నెట్‌వర్క్ భాగస్వామ్య ఏర్పాట్లు
  • ఇప్పటికే ఉన్న టెలికాం మౌలిక సదుపాయాల మెరుగైన వినియోగం
  • టెలికాం సేవా సంస్థలతో (మరియు బీఎస్ఎన్ఎల్‌తో) ఎక్కువ సమన్వయం
  • భౌగోళికంగా సవాళ్లున్న ప్రాంతాల్లో లక్షిత చర్యలు
  • మిగిలిన లోపాల్లో ప్రాధాన్య వర్గాలు: మారుమూల, గిరిజన మరియు ఆకాంక్షిత ప్రాంతాలు.
  • పేర్కొన్న లక్ష్యం: గ్రామీణ సమాజాలు డిజిటల్ పాలన, విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ, ఆర్థిక సేవలు మరియు ఇతర డిజిటల్ వేదికల నుంచి ప్రయోజనం పొందడం.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

విరళంగా ఉండే, మారుమూల లేదా గిరిజన ఆవాసాలకు సేవలు అందించడానికి వాణిజ్య టెలికాం సంస్థలకు ప్రోత్సాహకం తక్కువ. అందుకే ప్రభుత్వం సార్వత్రిక సేవా నిధి ద్వారా రంగంలోకి దిగుతుంది. ఇది సుంకం ద్వారా సమకూరే నిధి. మార్కెట్ చేరుకోలేని చోట నెట్‌వర్క్‌లను విస్తరించడానికి దీన్ని వినియోగిస్తారు. ఈ-పాలన, టెలి-వైద్యం, టెలి-విద్య, బ్యాంకింగ్, ప్రత్యక్ష లబ్ధి బదిలీ (డీబీటీ)లకు మొబైల్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ ప్రాప్యత పొరగా ఉంటుంది. కాబట్టి కనెక్టివిటీ లోపాలు సేవల అందజేతలో లోపాలుగా మారతాయి. ఇది స్వదేశీ ౪జీ వ్యవస్థతో కూడా ముడిపడి ఉంది: ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ (బీఎస్ఎన్ఎల్) దేశీయ సాంకేతికతతో విస్తరణను అమలు చేస్తుంది.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – మౌలిక సదుపాయాలు/శాస్త్ర సాంకేతికత: సమాచార సాంకేతికత మరియు టెలికమ్యూనికేషన్లు, స్వదేశీకరణ (ఆత్మనిర్భర్ భారత్). జీఎస్౨ – పాలన: డిజిటల్ అంతరం, ఈ-పాలన సేవల అందజేత, గిరిజన మరియు మారుమూల ప్రాంతాల సమ్మిళితత్వం.

నేపథ్యం

డిజిటల్ భారత్ నిధి (డీబీఎన్), గతంలో సార్వత్రిక సేవా బాధ్యత నిధి (యూఎస్ఓఎఫ్)

౪జీ సంతృప్తీకరణ ప్రాజెక్టు

అదనపు నేపథ్యం

  • ౨౦౨౧ నాటి ఒక ప్రాజెక్టు కింద ౫ రాష్ట్రాల్లోని ౪౪ ఆకాంక్షిత జిల్లాల్లో కవరేజీ లేని ౭,౨౮౭ గ్రామాలకు ౪జీని ఇప్పటికే ఆమోదించారు.
  • ౩౦ జూన్ ౨౦౨౫ నాటికి బీఎస్ఎన్ఎల్ ౯౫,౫౩౭ ౪జీ సైట్లను ఏర్పాటు చేసింది. వాటిలో ౯౦,౦౩౫ సేవలో ఉన్నాయి. ఈ పరికరాలను ౫జీకి అప్‌గ్రేడ్ చేయవచ్చు.
  • సవరించిన భారత్‌నెట్ కార్యక్రమం (మంత్రివర్గం, ౪ ఆగస్టు ౨౦౨౩) వ్యయం ₹౧.౩౯ లక్ష కోట్లు. ఇది అన్ని గ్రామ పంచాయతీలకు, కోరిన గ్రామాలకు ఫైబర్‌ను విస్తరిస్తుంది. మొబైల్ సంతృప్తీకరణకు ఇది ఫైబర్ వెన్నెముక రూపంలో తోడ్పడుతుంది.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • పురోగతి స్థాయి vs మిగిలిన లోపం: కవరేజీ లేని గ్రామాల్లో ౭౫% తగ్గుదల గణనీయం. అయితే ౧౧,౩౭౨ గ్రామాలు మిగిలి ఉన్నాయి. చివరి దశ అత్యంత కష్టమైనదని, ఖరీదైనదని ఇది సూచిస్తుంది. కొత్త ౨౬,౦౦౦ సైట్లు దీన్ని పూడ్చడానికి ఉద్దేశించినవి.
  • గ్రామీణ నెట్‌వర్క్‌ల ఆర్థికశాస్త్రం: భూభాగం, మౌలిక సదుపాయాల వ్యయం, చెల్లాచెదురైన ఆవాసాలు ఒక్కో సైట్ వ్యయాన్ని పెంచుతాయి. ఒక్కో సైట్‌కు సుమారు ౫౬ క్రియాశీల వినియోగదారులు అంటే గ్రామీణ సైట్లలో సాంద్రత తక్కువ. అందుకే సార్వత్రిక సేవా నిధులు అవసరం. నెట్‌వర్క్ భాగస్వామ్యం, ఉన్న మౌలిక సదుపాయాల మెరుగైన వినియోగం దీనికి తోడ్పడతాయి.
  • డిమాండ్‌కు రుజువుగా వినియోగం: ఒక్కో వినియోగదారునికి నెలకు సగటున ౧౮.౩ జీబీ, రోజుకు ౧౦ లక్షలకు పైగా క్రియాశీల వినియోగదారులు ఉండటం చూస్తే, కవరేజీ వచ్చాక గ్రామీణ వినియోగదారులు డేటాను ఎక్కువగా వాడుతున్నారని తెలుస్తోంది.
  • బీఎస్ఎన్ఎల్ పాత్ర మరియు ఆత్మనిర్భర్ భారత్: దేశీయ ౪జీ వ్యవస్థను ఉపయోగించే ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ టెలికాం స్వావలంబనకు తోడ్పడుతుంది. అమలు వేగం, నెట్‌వర్క్ నాణ్యత, బీఎస్ఎన్ఎల్ కార్యకలాపాల స్థిరత్వం దీనికి పరీక్ష.
  • సమ్మిళితత్వం: గిరిజన మరియు ఆకాంక్షిత ప్రాంతాలకు స్పష్టంగా ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. ఈ-పాలన, టెలి-ఆరోగ్యం, టెలి-విద్య, డిజిటల్ ఫైనాన్స్‌కు కనెక్టివిటీయే ఆధారం. చివరి మైలు పరికరాలు, డిజిటల్ అక్షరాస్యత, అందుబాటు ధర లేకపోతే కవరేజీ ఒక్కటే వినియోగానికి సమానం కాదు.
  • సమాఖ్య మరియు నియంత్రణ అంశాలు: మార్గహక్కు, విద్యుత్ సరఫరా, స్థానిక అనుమతులు విస్తరణ వేగాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు (ఇది విశ్లేషణాత్మక అంశం, విడుదలలో పేర్కొనలేదు). బీఎస్ఎన్ఎల్ మరియు ఇతర టెలికాం సేవా సంస్థలతో సమన్వయంతో కూడిన చర్యను విడుదల నొక్కిచెబుతోంది.
  • ముందుకు మార్గం:
  • గ్రామ స్థాయి కవరేజీ డేటాను ప్రచురించడం
  • సిగ్నల్ ఉనికికి మించి సేవా నాణ్యత పర్యవేక్షణ
  • బ్యాక్-హాల్ (భారత్‌నెట్ ఫైబర్) అనుసంధానం
  • అందుబాటు ధర మరియు డిజిటల్ అక్షరాస్యత కార్యక్రమాలు
  • భాగస్వామ్య మౌలిక సదుపాయాలు

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "వేగవంతమైన మొబైల్ విస్తరణ ఉన్నప్పటికీ, మారుమూల, గిరిజన మరియు కొండ ప్రాంతాలు డిజిటల్‌గా తక్కువ సేవలు పొందుతున్నాయి. భారతదేశ డిజిటల్ అంతరాన్ని తగ్గించడంలో సార్వత్రిక సేవా నిధి మరియు ౪జీ సంతృప్తీకరణ ప్రాజెక్టు పాత్రను పరిశీలించండి, ఇంకా మిగిలి ఉన్న సవాళ్లను చర్చించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • భారత్‌నెట్ (గ్రామ పంచాయతీలకు ఫైబర్) మరియు డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమం
  • టెలికమ్యూనికేషన్ల చట్టం, ౨౦౨౩ మరియు డిజిటల్ భారత్ నిధి
  • ఆకాంక్షిత జిల్లాల కార్యక్రమం మరియు గిరిజన ప్రాంతాల అభివృద్ధి
  • బీఎస్ఎన్ఎల్ పునరుద్ధరణ మరియు టెలికాంలో ఆత్మనిర్భర్ భారత్ (స్వదేశీ ౪జీ/౫జీ వ్యవస్థ)
  • డిజిటల్ అంతరం: లింగ, గ్రామీణ–పట్టణ మరియు ఆదాయ కోణాలు

అంశాలు: GS3

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

11 నవంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో