ప్రధాన చమురు కంపెనీలు విక్రయించే పెట్రోల్ నమూనాల్లో ౩౧ శాతం వరకు ఇథనాల్ గుర్తింపు
ప్రచురణ:
మూలం: ది హిందూ, 7 నవంబర్, 2026
సారాంశం
- కర్ణాటక ఆహార, పౌర సరఫరాలు, వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ మంత్రి రిజ్వాన్ అర్షద్ ఒక వాదన చేశారు. కర్ణాటకలోని ప్రధాన చమురు మార్కెటింగ్ కంపెనీల (ఓఎంసీల) పెట్రోల్ నమూనాల్లో నిర్దేశిత ౨౦ శాతానికి బదులు ౨౫.౫ నుంచి ౩౧.౨ శాతం వరకు ఇథనాల్ ఉందని ఆయన అన్నారు.
- ఓఎంసీల సొంత ప్రయోగశాలలు ఇథనాల్ పరిమాణాన్ని వెల్లడించలేదని, ఎన్ఏబీఎల్ గుర్తింపు పొందిన ప్రయోగశాలలు అధిక మిశ్రమాన్ని గుర్తించాయని ఆయన శాఖ చెబుతోంది. "అతి మిశ్రమం" చేసినందుకు జరిమానా విధించాలని, పెట్రోల్ బంకుల్లో మిశ్రమ శాతాన్ని ప్రదర్శించేలా చూడాలని రాష్ట్రం కేంద్రాన్ని కోరింది.
- ఈ పరీక్షలు నిర్దేశిత చట్టబద్ధ, సాంకేతిక విధానాలను అనుసరించలేదని ప్రభుత్వ రంగంలోని మూడు ఓఎంసీలు పేర్కొన్నాయి. నమూనాల సేకరణ పత్రాలు, బంకుల వారీ నివేదికలు, పరీక్షా పద్ధతి, మళ్లీ పరీక్షించేందుకు నమూనాలు ఇవ్వాలని అవి అడిగాయి. ఈ ఫలితాలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ వాదనలు మాత్రమే, వీటిపై వివాదం ఉంది.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- ఈబీపీ కార్యక్రమాన్ని పెట్రోలియం, సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ ఓఎంసీల ద్వారా నిర్వహిస్తుంది. దీనికి విధాన ఆధారం జాతీయ జీవ ఇంధన విధానం, ౨౦౧౮ (౨౦ శాతం లక్ష్యాన్ని ౨౦౩౦ నుంచి ఇథనాల్ సరఫరా సంవత్సరం ౨౦౨౫-౨౬కు ముందుకు జరిపారు).
- ఇ౧౦, ఇ౨౦: వరుసగా ౧౦ శాతం, ౨౦ శాతం ఇథనాల్ ఉన్న పెట్రోల్. జాతీయంగా తప్పనిసరి చేసిన మిశ్రమం ఇ౨౦ (౨౦౨౬ ఏప్రిల్ నుంచి, కనీసం ౯౫ ఆర్ఓఎన్తో).
- "భారతదేశంలో ఇథనాల్ మిశ్రమ రోడ్మ్యాప్ ౨౦౨౦-౨౫" (౨౦౨౧ జూన్) అంతర్ మంత్రిత్వ/నిపుణుల కమిటీ రూపొందించింది (నీతి ఆయోగ్ వెబ్సైట్లో ప్రచురించారు).
- ౨౦౨౩ ఏప్రిల్ తర్వాత విక్రయించిన వాహనాలకు ఇ౨౦ వరకే ధ్రువీకరణ ఉంది (కర్ణాటక మంత్రి ప్రకారం). బీఎస్-౬ వాహనాలు ఇ౨౦ ఉద్గార ప్రమాణాలను పాటించాలి.
- రాష్ట్రాల తూనికలు–కొలతల శాఖలు కొలతల ప్రమాణాలను అమలు చేస్తాయి (తూనికలు–కొలతల చట్టం, ౨౦౦౯).
- ఎన్ఏబీఎల్ (జాతీయ పరీక్ష, అమరిక ప్రయోగశాలల గుర్తింపు మండలి) ప్రయోగశాలలకు గుర్తింపు ఇస్తుంది. వార్తలోని ఓఎంసీలు ఐఓసీఎల్, హెచ్పీసీఎల్, బీపీసీఎల్ (ప్రభుత్వ రంగం), అలాగే ప్రైవేట్ సంస్థలైన నయారా, షెల్.
- ఇథనాల్ సరఫరా సంవత్సరం నవంబరు నుంచి అక్టోబరు వరకు ఉంటుంది.
గణాంకాలు, వివరాలు
- నమూనాల్లో ఇథనాల్ (కర్ణాటక వాదన ప్రకారం): ఐఓసీఎల్ ౩౧.౨ శాతం, హెచ్పీసీఎల్ ౩౦.౫ శాతం, బీపీసీఎల్ ౨౬.౫ శాతం, నయారా ౨౬.౧ శాతం, షెల్ ౨౫.౫ శాతం. నిర్దేశిత స్థాయి ౨౦ శాతం.
- నమూనాలు సేకరించిన జిల్లాలు: బెంగళూరు అర్బన్, బెంగళూరు రూరల్, కోలార్, చిక్కబళ్లాపుర, తుమకూరు, దక్షిణ కన్నడ. తూనికలు–కొలతల శాఖ ఇటీవల ఈ నమూనాలు సేకరించింది.
- నమూనాలను మొదట ఐఓసీఎల్, బీపీసీఎల్ సొంత ప్రయోగశాలలకు ఇచ్చారు. ఇథనాల్ పరిమాణం నిర్దేశిత పరీక్షా అంశమైనా, వాటి నివేదికలు దాన్ని వెల్లడించలేదు. తర్వాత రాష్ట్రం వాటిని ఎన్ఏబీఎల్, ఐఎస్ఓ గుర్తింపు పొందిన ప్రయోగశాలల్లో పరీక్షింపజేసింది. ఆ నివేదికల్లో అధిక మిశ్రమం కనిపించింది.
- వాహనాలు: భారతదేశంలోని ౩౫ కోట్లకు పైగా వాహనాల్లో ౯౯ శాతం ౨౦ శాతం కంటే అధిక మిశ్రమాల కోసం తయారుకాలేదని, ఈ ప్రమాదం పాత వాహనాలకే పరిమితం కాదని మంత్రి అంటున్నారు. ౨౦౨౩ ఏప్రిల్ తర్వాత విక్రయించిన వాహనాలకు ఇ౨౦ వరకే ధ్రువీకరణ ఉంది.
- ఎంపిక: తక్కువ ఇథనాల్ ఉన్న పెట్రోల్ను దాదాపు లక్ష పెట్రోల్ బంకుల నుంచి ఉపసంహరించారు. దీంతో వినియోగదారులకు ప్రత్యామ్నాయం లేకుండా పోయింది.
- వ్యయ వాదన: లీటరుకు ౧౦౦ రూపాయలు, ఏటా ౬,౨౦౦ కోట్ల లీటర్ల ఇంధన వినియోగం, ౧౦ శాతం మైలేజీ నష్టం అనుకుంటే వినియోగదారులకు "దాగి ఉన్న నష్టం" సుమారు ౬౨,౦౦౦ కోట్ల రూపాయలు.
- నష్టం, మరమ్మతు ఖర్చులను కూడా కలిపితే నష్టం సుమారు ౧ లక్ష కోట్ల రూపాయలని మంత్రి పేర్కొన్నారు. ఈ మొత్తం ఎలా వచ్చిందో ఆయన వివరించలేదు.
- డిమాండ్లు: "అతి మిశ్రమం" చేసిన ఓఎంసీలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం జరిమానా విధించాలి. వినియోగదారులు ఎంపిక చేసుకునేలా ప్రతి పెట్రోల్ బంకులో ఇథనాల్ మిశ్రమ శాతాన్ని ప్రదర్శించాలి. కర్ణాటక పరీక్షలు కొనసాగించి ఫలితాలను విడుదల చేస్తుంది.
- ఓఎంసీల స్పందన: ఈ పరీక్షలు నిర్దేశిత చట్టబద్ధ, సాంకేతిక విధానాలను అనుసరించలేదని ప్రభుత్వ రంగంలోని మూడు ఓఎంసీలు అంటున్నాయి. తమ సొంత నాణ్యతా పర్యవేక్షణతో వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయని పేర్కొంటూ, పూర్తి నమూనా సేకరణ పత్రాలు, బంకుల వారీ ప్రయోగశాల నివేదికలు, పరీక్షా పద్ధతి, మళ్లీ పరీక్షించేందుకు నమూనాలు ఇవ్వాలని కోరాయి.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- ఇథనాల్ మిశ్రిత పెట్రోల్ (ఈబీపీ) కార్యక్రమం: దీని కింద ఓఎంసీలు ఇథనాల్ కలిపిన పెట్రోల్ను విక్రయిస్తాయి. ముడి చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని, విదేశీ మారకద్రవ్య వ్యయాన్ని తగ్గించడం, ఉద్గారాలను తగ్గించడం, రైతులకు అండగా నిలవడం దీని లక్ష్యాలు. మిశ్రమ స్థాయి అనేది విధానం, ప్రమాణాలకు సంబంధించిన అంశం (ఇ౧౦, ఇ౨౦). అధిక మిశ్రమాలు ఇంధనంలోని శక్తి పరిమాణం, పదార్థాల అనుకూలత వంటి లక్షణాలను మారుస్తాయి. అందుకే వాహనాల ధ్రువీకరణ ముఖ్యం.
- వినియోగదారుల పరిరక్షణ కోణం: ఇంధన నాణ్యత, పరిమాణం వినియోగదారుల పరిరక్షణ, తూనికలు–కొలతల చట్టం పరిధిలోకి వస్తాయి. రాష్ట్రాల తూనికలు–కొలతల శాఖలు కొలతల నియమాలను అమలు చేస్తాయి. కర్ణాటక నమూనాలు సేకరించింది ఇలాగే. పరీక్షా పద్ధతిపై (సొంత ప్రయోగశాలలు వర్సెస్ ఎన్ఏబీఎల్ ప్రయోగశాలలు) వివాదం అంటే నియంత్రణ ప్రక్రియపై వివాదమే.
- సమాఖ్య కోణం: జీవ ఇంధన విధానాన్ని, ప్రమాణాలను కేంద్రం నిర్ణయిస్తుంది. వినియోగదారులు, తూనికలు–కొలతల నియమాలను క్షేత్రస్థాయిలో రాష్ట్రాలు అమలు చేస్తాయి. కర్ణాటక చేసినట్లు ఫలితాలను ప్రజలకు వెల్లడించవచ్చు. కానీ పరిష్కారాలు కేంద్ర అధికార సంస్థలు, ఓఎంసీల చేతుల్లో ఉంటాయి.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ: మౌలిక సదుపాయాలు/ఇంధనం, జీవ ఇంధనాలు, వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమలు; జీఎస్౩ – పర్యావరణం: స్వచ్ఛ ఇంధనాలు, ఉద్గారాల తగ్గింపు; జీఎస్౨ – పాలన: వినియోగదారుల పరిరక్షణ, కేంద్ర–రాష్ట్ర సంబంధాలు, నియంత్రణ పారదర్శకత.
నేపథ్యం
ఇథనాల్ మిశ్రిత పెట్రోల్ (ఈబీపీ) కార్యక్రమం
తూనికలు–కొలతలు, ఇంధన నాణ్యత పరీక్ష (స్థిర అంశం)
అదనపు నేపథ్యం
- మిశ్రమ ప్రస్తుత స్థితి: ౨౦౨౬ ఏప్రిల్ నుంచి బీఎస్-౬ వాహనాలన్నీ ఇ౨౦ ఉద్గార ప్రమాణాలను పూర్తిగా పాటించాలి. దేశవ్యాప్తంగా విక్రయించే పెట్రోల్ అంతా ౨౦ శాతం ఇథనాల్తో, కనీసం ౯౫ ఆర్ఓఎన్తో ఉండాలని ఆదేశించారు. మిశ్రమం ౨౦౧౩-౧౪లో ౧.౫ శాతం కంటే తక్కువ నుంచి ౨౦౨౫-౨౬లో ౨౦ శాతానికి పెరిగింది. అంటే అసలు షెడ్యూల్ కంటే ఐదేళ్లు ముందే.
- సంవత్సరాల వారీగా సగటు మిశ్రమం (పీఐబీ): ౨౦౨౦-౨౧లో సుమారు ౮.౧ శాతం, ౨౦౨౧-౨౨లో ౧౦.౦ శాతం, ౨౦౨౨-౨౩లో ౧౨.౧ శాతం, ౨౦౨౩-౨౪లో ౧౪.౬ శాతం, ౨౦౨౪-౨౫లో ౧౯.౨ శాతం.
- ౨౦ శాతం దాటే నిర్ణయం ఇంకా లేదు: ౨౩ జూలై ౨౦౨౬ నాటి పీఐబీ ప్రకటనలో ౨౦ శాతానికి మించి వెళ్లే నిర్ణయం ఏదీ తీసుకోలేదని ప్రభుత్వం పేర్కొంది. అలాంటి నిర్ణయం వివరణాత్మక అధ్యయనాలు, వాహన తయారీదారులు, ఓఎంసీలు, పరిశోధన సంస్థలతో సంప్రదింపుల తర్వాతే ఉంటుంది. అంతకు ముందు ౨౦౨౫ ఆగస్టులో పెట్రోలియం మంత్రి, బీఐఎస్ ప్రమాణాలు, ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలతో దేశం దశలవారీగా ఇ౨౫, ఇ౨౭, ఇ౩౦ వైపు క్రమంగా వెళ్తుందని చెప్పారు.
- మైలేజీ/భద్రతపై ప్రభుత్వ వైఖరి: ఇ౧౦ కోసం రూపొందించిన కొన్ని వాహనాల్లో ఇంధన సామర్థ్య తగ్గుదల సాధారణంగా సుమారు ౩-౫ శాతానికే పరిమితమని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. ౨౦ కోట్లకు పైగా ద్విచక్ర వాహనాలు, ౩ కోట్లకు పైగా పెట్రోల్ కార్లు ఈ మిశ్రమాలతో నడిచాయని, విస్తృతంగా ఇంజిన్ వైఫల్యాలు జరిగినట్లు ధ్రువీకరించిన ఆధారాలు లేవని కూడా అంటోంది. ౧౦ శాతం మైలేజీ నష్టం అనే కర్ణాటక వాదన రాష్ట్ర ఊహ మాత్రమే. ఇది ఈ వైఖరికి విరుద్ధం.
- కేంద్రం చెబుతున్న కార్యక్రమ ప్రయోజనాలు: ౧.౯౭ లక్షల కోట్ల రూపాయలకు పైగా విదేశీ మారకద్రవ్యం ఆదా, సుమారు ౩౧౬ లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల ముడి చమురు ప్రత్యామ్నాయం, సుమారు ౯౫౨ లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల కార్బన్ డైఆక్సైడ్ తగ్గుదల, రైతులకు ౧.౬౬ లక్షల కోట్ల రూపాయలకు పైగా చెల్లింపులు.
మెయిన్స్ కోణాలు
- పారదర్శకత, వినియోగదారుల హక్కులు: ఓఎంసీ ప్రయోగశాల నివేదికలు తప్పనిసరి పరామితిని వదిలేశాయన్నది ప్రధాన ఆరోపణ. బంకులు మిశ్రమ శాతాన్ని ప్రదర్శించాలన్న డిమాండ్ దీనికి సంబంధించినదే. ఇది వినియోగదారుని సమాచార హక్కు, ఎంపిక హక్కుతో ముడిపడి ఉంది. ఇ౨౦ తప్పనిసరి ప్రమాణమైతే, రాష్ట్రం కోరుతున్న "మిశ్రమాల మధ్య ఎంపిక" అసలు ఉందా అన్నది ఆచరణాత్మక ప్రశ్న.
- వివాదాస్పద పద్ధతి: రాష్ట్రం ఎన్ఏబీఎల్/ఐఎస్ఓ గుర్తింపు ప్రయోగశాలలపై ఆధారపడింది. ఓఎంసీలు ఈ ప్రక్రియ చట్టబద్ధ విధానాలకు విరుద్ధమంటూ పత్రాలు, పునఃపరీక్ష కోరుతున్నాయి. విశ్వసనీయ పరిష్కారానికి నిర్దేశిత నమూనా సేకరణ ప్రోటోకాల్ కింద ఉమ్మడి లేదా స్వతంత్ర పునఃపరీక్ష అవసరం. నియంత్రణ ప్రక్రియ, సాక్ష్యాల విషయంలో ఇది ఒక పాఠం.
- కేంద్ర–రాష్ట్ర విభేదాలు: ఒక రాష్ట్ర అమలు శాఖ జాతీయ విధానంపై కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను బహిరంగంగా సవాలు చేస్తోంది. ఓఎంసీలకు జరిమానా వంటి పరిష్కారాలు కేంద్రం చేతిలో ఉన్నాయి. ఇంధనం, వినియోగదారుల అంశాల్లో సహకార సమాఖ్య విధానంలోని ఘర్షణను ఇది చూపిస్తుంది.
- ఇ౨౦ ఆర్థిక వ్యయ–ప్రయోజన విశ్లేషణ: రాష్ట్రం చెబుతున్న ౬౨,౦౦౦ కోట్ల రూపాయల అంచనా ౧౦ శాతం మైలేజీ నష్టం, లీటరుకు ౧౦౦ రూపాయల ధర అనే ఊహలపై ఆధారపడింది. ౧ లక్ష కోట్ల రూపాయల అంకెకు వివరణ లేదు. కేంద్రం ప్రతివాదన విదేశీ మారకద్రవ్య ఆదా, ముడి చమురు ప్రత్యామ్నాయం, రైతులకు చెల్లింపులు (పీఐబీ ప్రకారం: ౧.౯౭ లక్షల కోట్ల రూపాయల విదేశీ మారకద్రవ్య ఆదా, రైతులకు ౧.౬౬ లక్షల కోట్ల రూపాయలు). సమతుల్య సమాధానంలో మైలేజీ, వాహనాల అనుకూలతను ఇంధన భద్రత, వ్యవసాయ ఆదాయాలతో పోల్చి తూచాలి.
- వాహన శ్రేణి సన్నద్ధత: చాలా వాహనాలు ౨౦ శాతం కంటే అధిక మిశ్రమాల కోసం తయారుకాలేదని, ౨౦౨౩ ఏప్రిల్ తర్వాతి వాహనాలకు ఇ౨౦ వరకే ధ్రువీకరణ ఉందని మంత్రి అంటున్నారు. ఇ౨౫ లేదా ఇ౩౦కి వెళ్లే ఏ చర్యకైనా, అలాగే సౌకర్యవంతమైన ఇంధన వాహనాలు, స్పష్టంగా లేబుల్ వేసిన ఇంధన గ్రేడ్ల కోసం వచ్చే డిమాండ్కు ఇది ముఖ్యం.
- పర్యావరణం, ఆహార–ఇంధన రాజీలు: ఇ౨౦ జీవిత చక్ర ఉద్గారాలను తగ్గిస్తుంది (కేంద్రం వాదిస్తున్నట్లు). అయితే ఇది ఎక్కువగా చెరకు, ధాన్యాలపై ఆధారపడుతుంది. ఇవి నీటి వనరులపై, ఆహార వ్యవస్థలపై ఒత్తిడి పెంచుతాయి.
- ముందుకు మార్గం: స్వతంత్ర పరీక్షలు, బంకుల్లో మిశ్రమ స్థాయిల తప్పనిసరి వెల్లడి, పారదర్శక ప్రయోగశాల నివేదికలు, ఏదైనా అధిక మిశ్రమానికి ముందు ప్రచురించిన అనుకూలత రోడ్మ్యాప్.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౩ (ఆర్థిక వ్యవస్థ/పర్యావరణం), ౧౫ మార్కులు:** "భారతదేశం పెట్రోల్లో ౨౦ శాతం ఇథనాల్ మిశ్రమాన్ని షెడ్యూల్ కంటే ముందే సాధించింది. వినియోగదారుల పారదర్శకత, వాహనాల అనుకూలత, ఆహార–ఇంధన రాజీలను ప్రస్తావిస్తూ ఇథనాల్ మిశ్రిత పెట్రోల్ కార్యక్రమం ప్రయోజనాలు, సవాళ్లను చర్చించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- జాతీయ జీవ ఇంధన విధానం, ౨౦౧౮ (దాని ౨౦౨౨ సవరణ); పీఎం జీ-వన్ యోజన; రెండో తరం ఇథనాల్
- ప్రపంచ జీవ ఇంధన కూటమి
- సౌకర్యవంతమైన ఇంధన వాహనాలు; బీఎస్-౬ నిబంధనలు; భారత ప్రమాణాల సంస్థ (బీఐఎస్)
- తూనికలు–కొలతల చట్టం, ౨౦౦౯; వినియోగదారుల పరిరక్షణ చట్టం, ౨౦౧౯; ఎన్ఏబీఎల్, భారత నాణ్యతా మండలి
- ఇంధన భద్రత, ముడి చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడటం, విదేశీ మారకద్రవ్య ఆదా
- వినియోగదారుల పరిరక్షణ, ఇంధన రంగాల్లో కేంద్ర–రాష్ట్ర సంబంధాలు
అంశాలు: GS3ఆర్థిక వ్యవస్థ
7 నవంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో