ఎస్ఐఆర్, ఫారం ౬: మళ్లీ నమోదవుతున్న ఓటర్లకు ఎన్నికల సంఘం రక్షణ; ఢిల్లీలో "పౌరసత్వ రుజువు" పరిశీలన, కర్ణాటకలో నకిలీ ఎపిక్ కార్డులు, పిలిభిత్ ఈఆర్ఓ కేసు
ప్రచురణ:
మూలం: ది హిందూ, 4 నవంబర్, 2026
సారాంశం
- ఎన్నికల సంఘం అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ముఖ్య ఎన్నికల అధికారులకు లేఖ రాసింది. గతంలో జాబితాలో ఉండి, ఎస్ఐఆర్ ముసాయిదా జాబితాలో లేని ఓటర్లు ఫారం ౬ ద్వారా మళ్లీ దరఖాస్తు చేసుకోవాలి. అలాంటి వ్యక్తులు మరో లోక్సభ/శాసనసభ నియోజకవర్గంలో ఇప్పటికే నమోదై ఉంటే తప్ప, కేవలం ఈ కారణంతో ఈఆర్ఓలు ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ లోని సెక్షన్ ౩౧ కింద చర్యలు ప్రారంభించకూడదు.
- ౨౦౨౬ అక్టోబర్ ౧౪న ఢిల్లీ హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు, అలాగే ఎస్ఐఆర్లో తొలగించిన ఓటర్లను ఫారం ౬ (ఇందులో తొలిసారి ఓటరు అనే ప్రకటన ఉంటుంది) దాఖలు చేయమనడం "నిర్మాణాత్మక అసంగతి" అని సుప్రీంకోర్టు చేసిన వ్యాఖ్య తర్వాత ఈ స్పష్టీకరణ వచ్చింది.
- ఇదే సమయంలో ఎస్ఐఆర్ ఇతర అంశాలపై కూడా విమర్శలు ఎదుర్కొంటోంది:
- ఆధార్ మాత్రమే ఉన్న ఓటర్ల నుంచి అదనంగా "పౌరసత్వ రుజువు" సేకరించమని తమపై ఒత్తిడి తెస్తున్నారని ఢిల్లీ బీఎల్ఓలు చెబుతున్నారు.
- ఎస్ఐఆర్ తర్వాత కర్ణాటకలోని మహాదేవపురలో నకిలీ, బహుళ ఎపిక్ కార్డులు కనిపిస్తున్నాయి.
- పిలిభిత్లో సస్పెండ్ అయిన ఇద్దరు ఈఆర్ఓలపై నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్కు ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు భారతీయ న్యాయ సంహిత సెక్షన్ ౧౯౮ను చేరుస్తున్నారు.
- ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ రాజీనామా చేయాలని, ఎస్ఐఆర్ను నిలిపివేయాలని కాంగ్రెస్ డిమాండ్ చేసింది.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- అధికరణ ౩౨౪ (ఎన్నికలపై ఎన్నికల సంఘం పర్యవేక్షణ), అధికరణ ౩౨౬ (వయోజన ఓటుహక్కు, ౧౮ ఏళ్లు పైబడిన పౌరులు).
- ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ జాబితా తయారీని నియంత్రిస్తుంది. సెక్షన్ ౧౬ పౌరులు కానివారి నమోదును నిషేధిస్తుంది. సెక్షన్ ౨౧(౩) ప్రత్యేక సవరణకు అనుమతిస్తుంది. సెక్షన్ ౩౧ తప్పుడు ప్రకటనలను శిక్షిస్తుంది; సెక్షన్ ౩౨ ఈఆర్ఓ విధి ఉల్లంఘనను శిక్షిస్తుంది.
- ఫారం ౬ = కొత్త ఓటరు నమోదు. ఫారం ౭ = జాబితాలో చేర్చడంపై అభ్యంతరం / పేరు తొలగింపు. ఫారం ౬ దరఖాస్తులను ఫారం ౯ నివేదిక సంకలనం చేస్తుందని వార్త అదనంగా పేర్కొంది.
- ఫారం ౬లోని తొలిసారి ఓటరు ప్రకటన ౨౦౨౨ ఆగస్టు ౧ నుంచి అమల్లో ఉంది (వార్త ప్రకారం).
- ఉటంకించిన కోర్టు కేసు: నీలోత్పల్ దత్తా & మరొకరు వర్సెస్ భారత ఎన్నికల సంఘం & ఇతరులు (ఢిల్లీ హైకోర్టు, ౨౦౨౬ అక్టోబర్ ౧౪). ఫారం ౬ తప్పుడు ప్రకటన అవుతుందనే పిటిషనర్ల భయం అనవసరమని కోర్టు పేర్కొంది. వారు ఫారం ౬ సమర్పించవచ్చని వ్యాఖ్యానిస్తూ విచారణను ముగించింది.
- అర్హత కోసం ఎన్నికల సంఘం నిర్దేశించిన పత్రాలు: ౧౧ (జనన ధ్రువపత్రం, విద్యార్హత పత్రం, పాస్పోర్ట్ సహా).
- సంతృప్తి చెందని ఈఆర్ఓ, కారణాలను నమోదు చేసే సకారణ ఉత్తర్వు ద్వారా మాత్రమే ఓటరును అనర్హుడిగా గుర్తించవచ్చు.
- భారతీయ న్యాయ సంహిత సెక్షన్ ౧౯౮: హాని కలిగించే ఉద్దేశంతో లేదా తెలిసీ, చట్టం ఇచ్చిన ఆదేశాన్ని ప్రభుత్వ ఉద్యోగి ఉద్దేశపూర్వకంగా ఉల్లంఘించడం (పిలిభిత్ ఎఫ్ఐఆర్కు చేరుస్తున్నారు).
- ఎస్ఎస్ఆర్ = ప్రత్యేక సంక్షిప్త సవరణ. ఎస్ఎస్ఆర్ ఆఫ్లైన్ ఫారాల పరిష్కారంపై జరిపిన విచారణలో పిలిభిత్ అక్రమాలు బయటపడ్డాయి.
- ఏఎస్డీ జాబితా = గైర్హాజరు/మారినవారు/మరణించినవారు/నకిలీలు.
గణాంకాలు, వివరాలు
- ఎస్ఐఆర్ సమయంలో లేదా తర్వాత ఫారం ౬ దాఖలు చేసే, గతంలో నమోదైన ఓటరుపై సెక్షన్ ౩౧ కింద ఎలాంటి చర్యలూ ప్రారంభించకూడదు; ఆ వ్యక్తి మరో లోక్సభ/శాసనసభ నియోజకవర్గంలో నమోదై ఉండకూడదు.
- గతంలో నమోదై ఉన్నా, ముసాయిదా జాబితాలో లేని ఓటర్లు ఎస్ఐఆర్ కింద లేదా ఆ తర్వాత మళ్లీ చేర్చమని కోరాలి.
- ఢిల్లీ ఎస్ఐఆర్ కేసులో పిటిషనర్లు (అంజలి భరద్వాజ్, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్కు లేఖ రాశారు) ఒక సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాన్ని తక్షణం అమలు చేయాలని కోరుతున్నారు. ఏఎస్డీ జాబితాలో తొలగించిన ఓటర్లు గణన ఫారం మరియు/లేదా ఫారం ౮ ద్వారా మళ్లీ జాబితాలో చేరడానికి ఈ ఆదేశం వీలు కల్పిస్తుంది.
- ముసాయిదా జాబితాలో నోటీసుల కోసం ౩౩.౧ లక్షల కేసులను గుర్తించారు. వాటిలో ౯౪% కంటే ఎక్కువ తుది జాబితా కోసం ఎంపికయ్యాయి (గత వారం పంచుకున్న ఢిల్లీ ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి సమాచారం).
- అయినప్పటికీ, ఆధార్ మాత్రమే ఉన్న ఓటర్లు "బంగ్లాదేశీ" లేదా "రోహింగ్యా" కాదని నిర్ధారించుకోవడానికి అదనపు "పౌరసత్వ రుజువు" కోసం వారిని మళ్లీ సందర్శించమని ఈఆర్ఓలు అడుగుతున్నారని బీఎల్ఓలు చెబుతున్నారు. బీఎల్ఓలు క్షేత్రస్థాయి నివేదికలు, హామీపత్రాలు దాఖలు చేసిన చోట కూడా ఇలా జరుగుతోంది.
- బీఎల్ఓ నివేదికతో సంతృప్తి చెందితే ఈఆర్ఓలు ఓటరును అర్హుడిగా గుర్తించి, కేసును తుది జాబితా కోసం ఉంచవచ్చు. అయినా ఈఆర్ఓ/సహాయ ఈఆర్ఓ వ్యవస్థలో ఇంకా గుర్తింపులు జరుగుతున్నాయి.
- ఒక పాస్పోర్ట్ ఉన్న వ్యక్తిని కూడా తిరిగి ధ్రువీకరణ కోసం అడిగారు. పత్రాలపై సూచనలు పదేపదే మారాయని బీఎల్ఓలు అంటున్నారు.
- అలాంటి సూచనలు లేవని అధికారులు ఖండిస్తున్నారు, "అక్రమ వలసదారుల" జాబితా ఏదీ నిర్వహించడం లేదని చెబుతున్నారు. విదేశీయులను గుర్తించమని ఇచ్చిన తొలి సూచనను కొద్దిసేపటికే మార్చారని ఒక ఈఆర్ఓ తెలిపారు.
- ప్రాథమిక నివేదికలో ౩౫౦ మంది ఓటర్లు "అనర్హులని తేలింది". "బలహీన కారణాలతో" తొలగింపులు చేయవద్దని ఢిల్లీ ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి కార్యాలయం హెచ్చరించి, క్షుణ్ణంగా ధ్రువీకరించాలని ఆదేశించింది.
- ఎస్ఐఆర్ తర్వాత ౮౦౩ ఓటరు గుర్తింపు కార్డులు కేవలం ౩౯౭ మందికి అనుసంధానమై ఉన్నాయి.
- రాహుల్ గాంధీ "ఓట్ చోరీ" ఆరోపణ మొదలైన నియోజకవర్గం ఇదే. ౨౦౨౪ బెంగళూరు సెంట్రల్ ఫలితాన్ని ఒక లక్షకు పైగా నకిలీ లేదా దొంగిలించిన ఓట్లు ప్రభావితం చేశాయని ఆయన ఆరోపించారు.
- కనీసం ౭ ఎపిక్ నంబర్లు నియోజకవర్గాల మధ్య రెండుసార్లు కనిపిస్తున్నాయి, అంటే మొత్తం ౧౪ నమోదులు:
- మహాదేవపుర, దాసరహళ్లి మధ్య ౩.
- మహాదేవపుర, సర్వజ్ఞనగర్ మధ్య ౩.
- మహాదేవపుర, హెబ్బాళ మధ్య ౧.
- ఉదాహరణ ౧: మధుమిత మహాదేవపుర (భాగం ౧౮౦), హెబ్బాళ (భాగం ౬౨) రెండింటిలో ఒకే ఎపిక్తో, తండ్రి పేరు, వయస్సు కూడా ఒకేలా ఉన్నాయి.
- ఉదాహరణ ౨: చైత్ర మహాదేవపుర (భాగం ౯౦), దాసరహళ్లి (భాగం ౨౫౧) రెండింటిలో ఒకే ఎపిక్తో ఉన్నారు.
- ఏడుగురు వ్యక్తుల వద్ద ఒక్కొక్కరికి మూడు కంటే ఎక్కువ ఓటరు గుర్తింపు కార్డులు ఉన్నాయి.
- ౬౩ ఏళ్ల సంతోష్ కుమార్కు ఐదు గుర్తింపు కార్డులు ఉన్నాయి: భాగం ౨౩౨లో మూడు, భాగాలు ౨౩౩, ౨౩౪లలో ఒక్కొక్కటి.
- ఆయన కుమార్తె, ౨౭ ఏళ్ల కృతికి భాగాలు ౨౩౨, ౨౩౪లలో గుర్తింపు కార్డులు ఉన్నాయి.
- ఒకే పోలింగ్ కేంద్రంలో ఒకే వ్యక్తికి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ గుర్తింపు కార్డులు ఉన్న కేసులు ౫౦౦ కంటే ఎక్కువ. నియోజకవర్గంలోని పోలింగ్ కేంద్రాల మధ్య బహుళ గుర్తింపు కార్డులు ఉన్న కేసులు మరో ౩౦౦.
- భాగం ౨లో, క్రమసంఖ్యలు ౪౯౭, ౪౯౮ రెండింటిలోనూ ౧౮ ఏళ్ల నితిన్, తండ్రి ప్రకాశ్ పేర్లు ఉన్నాయి. ఇంటి నంబరు మాత్రమే భిన్నంగా ఉంది (౦౦, ౦౨౫).
- ౫౧ ఏళ్ల గిరిజ పేరును ముసాయిదా జాబితా నుంచి తొలగించారు, కానీ ఇప్పుడు రెండుసార్లు (భాగాలు ౪౮౪, ౪౮౭) కనిపిస్తోంది. ఆమె ఆగస్టు ౧౪, సెప్టెంబర్ ౧౮ తేదీల్లో దరఖాస్తు చేసినట్టు ఫారం ౯ నివేదిక చూపిస్తోంది.
- నకిలీలపై అధికారిక ఫిర్యాదులేవీ అందలేదని ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి కార్యాలయం చెబుతోంది. సామాజిక మాధ్యమాలు, పార్టీల ఫిర్యాదులను పరిశీలిస్తూ వాటిని ధ్రువీకరిస్తామని తెలిపింది.
- ఇద్దరు ఈఆర్ఓలు, ఒక కంప్యూటర్ ఆపరేటర్పై నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్కు ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు భారతీయ న్యాయ సంహిత సెక్షన్ ౧౯౮ను చేరుస్తున్నారు. సోమవారం రాత్రి దర్యాప్తు అధికారికి సూచనలు వెళ్లాయని పిలిభిత్ ఎస్పీ సుకీర్తి మాధవ్ తెలిపారు.
- ఇద్దరు ఈఆర్ఓలైన ఎస్డీఎంలు మయాంక్ గోస్వామి, హేమంత్ చౌదరిని ఎన్నికల సంఘం ఆదివారం సస్పెండ్ చేసింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అంతకుముందే వారిని బదిలీ చేసి, వెయిటింగ్ జాబితాలో ఉంచింది.
- మే ౩౧ నుంచి ఆగస్టు ౨౮ మధ్య ౧౩,౭౭౯ ఆఫ్లైన్ ఫారాలు అందినట్టు విచారణ నివేదిక చెబుతోంది. వీటిలో ౧౦,౪౭౦ ఆమోదించారు, ౩,౩౦౯ తిరస్కరించారు.
- నమోదులకు సంబంధించిన దరఖాస్తు ఫారాలు గానీ, ఆధార పత్రాలు గానీ కార్యాలయంలో దొరకలేదు.
- ప్రత్యేక పార్లమెంటు సమావేశాలకు ముందే ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్తో రాజీనామా చేయించి, ఎస్ఐఆర్ను నిలిపివేయించాలని కాంగ్రెస్ (జైరాం రమేశ్) హోంమంత్రి అమిత్ షాకు సవాల్ విసిరింది.
- ఎస్ఐఆర్, ఈవీఎంలు, "చొరబాటు"పై చర్చకు రావాలని రాహుల్ గాంధీకి షా విసిరిన సవాలుకు ఇది ప్రతిస్పందన.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- ఓటర్ల జాబితా తయారీని, ఎన్నికల నిర్వహణను పర్యవేక్షించి నియంత్రించే అధికారాన్ని అధికరణ ౩౨౪ ఎన్నికల సంఘానికి ఇస్తుంది.
- చట్టం ద్వారా అనర్హులు కానిపక్షంలో, ౧౮ ఏళ్లు నిండిన పౌరులకు సార్వత్రిక వయోజన ఓటుహక్కును అధికరణ ౩౨౬ హామీ ఇస్తుంది.
- ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦; ఓటర్ల నమోదు నిబంధనలు, ౧౯౬౦ కార్యాచరణ నియమాలను అందిస్తాయి. నమోదు (ఫారం ౬), అభ్యంతరాలు (ఫారం ౭), ఈఆర్ఓలు, అప్పీళ్లు అన్నీ వీటి పరిధిలోనే ఉన్నాయి.
- వార్తలో కనిపించే ఘర్షణ:
- "శుద్ధీకరణ" కార్యక్రమం అనర్హులను, నకిలీ నమోదులను తొలగించాలి.
- అయితే లోపభూయిష్టంగా రూపొందించిన ఫారాల వల్ల లేదా అతి ఉత్సాహంతో చేసే పత్రాల పరిశీలన వల్ల నిజమైన ఓటర్లను నేరస్థులుగా చూడకూడదు, వారిని మినహాయించకూడదు.
- ఇది వాస్తవంలో పౌరసత్వ పరీక్షగా మారకూడదు.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౨ – రాజ్యాంగ వ్యవస్థ: రాజ్యాంగబద్ధ/చట్టబద్ధ సంస్థలు (ఎన్నికల సంఘం); ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦; ఎన్నికల సంస్కరణలు. ప్రిలిమ్స్ రాజ్యాంగ వ్యవస్థ: అధికరణలు ౩౨౪, ౩౨౬.
నేపథ్యం
భారత ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ)
ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్ఐఆర్)
ఫారం ౬, ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ లోని సెక్షన్ ౩౧
ఓటర్ల నమోదు అధికారి (ఈఆర్ఓ)
అదనపు నేపథ్యం
- ఏడీఆర్ వర్సెస్ భారత ఎన్నికల సంఘం (౨౦౨౬ మే) కేసులో ఎస్ఐఆర్ రాజ్యాంగబద్ధతను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. అధికరణ ౩౨౪ను ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, ౧౯౫౦ (సెక్షన్ ౨౧(౩)), దాని నిబంధనలతో కలిపి చదివితే ఎన్నికల సంఘం ఎస్ఐఆర్ను నిర్వహించవచ్చని పేర్కొంది.
- జాబితాలో చేర్చడంపై నిర్ణయించడమనే పరిమిత ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే ఎన్నికల సంఘం పౌరసత్వాన్ని పరిశీలించవచ్చు. పేరు తొలగించినంత మాత్రాన ఆ వ్యక్తి పౌరుడు కాదని ఎన్నికల సంఘం ప్రకటించినట్టు కాదు.
- తుది తీర్పు పౌరసత్వ చట్టం, ౧౯౫౫ కింద సమర్థ అధికారిదే.
- ఆధార్ విషయంలో, బిహార్ ఎస్ఐఆర్ విచారణల సమయంలో ఆధార్ను అంగీకరించడాన్ని ఎన్నికల సంఘం పరిశీలించాలని కోర్టు చెప్పింది. కోర్టు తర్కం ఆధార్ను గుర్తింపు పత్రంగా పరిగణించింది, పౌరసత్వానికి నిర్ణయాత్మక రుజువుగా కాదు. ఇది ఢిల్లీ బీఎల్ఓల ఫిర్యాదుతో ముడిపడి ఉంది.
- ఫారం ౬ విషయంలో, ఎస్ఐఆర్పై ఇచ్చిన మూడు ఉత్తర్వులు (౨౦౨౫ జూన్, ౨౦౨౫ అక్టోబర్, ౨౦౨౬ మే) చట్టబద్ధ ఫారం ౬ను మార్చలేదని ఎన్నికల సంఘం సుప్రీంకోర్టుకు అఫిడవిట్లో తెలిపింది (౨౦౨౬ అక్టోబర్ ౨౬న నివేదితం). ఎస్ఐఆర్ సమయంలో జతచేసే ప్రకటన ప్రత్యేక పత్రమని, అది ఫారం ౬లో భాగం కాదని కూడా పేర్కొంది.
- ఎస్ఐఆర్లో ఉపయోగించే ఫారం ౬లో ఎలాంటి మార్పులనూ తాము ఆమోదించలేదని ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం విడిగా చెప్పింది. అలాంటి మార్పులు జరిగాయని ఆరోపిస్తూ దాఖలైన ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యంపై నోటీసు జారీ చేసింది.
మెయిన్స్ కోణాలు
- ఫారం రూపకల్పన – చట్టం: ముసాయిదా జాబితాలో పేరు లేకపోవడం వల్ల మళ్లీ నమోదయ్యేటప్పుడు తొలిసారి ఓటరు ప్రకటన సరిపడదు. సుప్రీంకోర్టు దీన్ని "నిర్మాణాత్మక అసంగతి" అని పిలిచింది. ఎన్నికల సంఘం పరిష్కారం ఫారం లేదా ప్రకటన పునఃరూపకల్పన కాకుండా పరిపాలనాపరమైనది (సెక్షన్ ౩౧ను ప్రయోగించకపోవడం). కాబట్టి ఫారంపై చట్టపరమైన అనిశ్చితి కొనసాగుతుంది.
- చేర్చడం – మినహాయించడం:
- ఢిల్లీ: గుర్తించిన ౩౩.౧ లక్షల కేసుల్లో ౯౪% కంటే ఎక్కువ తుది జాబితా వైపు సాగుతున్నాయి, అయినా ఆధార్ మాత్రమే ఉన్న ఓటర్లను "పౌరసత్వ రుజువు" కోసం మళ్లీ ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఆధార్ గుర్తింపు పత్రమే కానీ పౌరసత్వానికి నిర్ణయాత్మక రుజువు కాదన్న సుప్రీంకోర్టు వైఖరితో ఇది పొసగదు (౨బి చూడండి).
- బీఎల్ఓ సూచనలు మారుతూ ఉండటం, అధికారుల ఖండనలు ప్రక్రియాపరమైన స్పష్టత బలహీనంగా ఉందని చూపుతున్నాయి.
- దీర్ఘకాలంగా నివసిస్తున్న, చదువులేని ఓటర్లకు "పౌరసత్వ రుజువు" అంటే అసలు ఏమిటని బీఎల్ఓలే ప్రశ్నిస్తున్నారు.
- జాబితా తయారీదారు చేసే పౌరసత్వ పరిశీలన: జాబితాలో చేర్చడానికి అర్హతను ఎన్నికల సంఘం పరిశీలించవచ్చు, కానీ పౌరసత్వాన్ని నిర్ణయించలేదు (౨బి). బీఎల్ఓలు అనధికారికంగా చేసే "బంగ్లాదేశీ/రోహింగ్యా" వడపోతలో ముద్ర వేసే ప్రమాదం ఉంది. పరిష్కారం: సకారణ ఉత్తర్వులు, జిల్లా కలెక్టర్/ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి అప్పీలు శ్రేణి, "బలహీన" తొలగింపులపై ఢిల్లీ ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి చేసిన హెచ్చరిక.
- సమగ్రత రెండువైపులా పదునైనది: నకిలీలను తొలగించడం ఎస్ఐఆర్ లక్ష్యం. కానీ మహాదేవపురలో ౩౯౭ మందికి ౮౦౩ గుర్తింపు కార్డులు, స్థానాల మధ్య పునరావృతమైన ఎపిక్లు, ఫారం ౬ తర్వాత రెండుసార్లు నమోదులు కనిపిస్తున్నాయి. అధికారిక ఫిర్యాదు రాలేదని ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి కార్యాలయం చెప్పడం, ఫిర్యాదు ఆధారిత ధ్రువీకరణకూ, ముందస్తు డేటా సరిపోల్చడానికీ మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని బయటపెడుతోంది.
- అధికారుల జవాబుదారీతనం: పిలిభిత్ ఈఆర్ఓ స్థాయి లోపాలను చూపుతోంది. నమోదులకు ఫారాలు, పత్రాలు దొరకలేదు, ౩,౩౦౯ ఫారాలు తిరస్కరించారు, క్రిమినల్ నిబంధనలు (భారతీయ న్యాయ సంహిత ౧౯౮, ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం సెక్షన్ ౩౨) వర్తింపజేస్తున్నారు. వ్యవస్థాగత రక్షణలు (ఆడిట్ ట్రయల్స్, డిజిటలీకరణ) కావాలా, లేక వ్యక్తిగత అధికారులను బలిపశువులను చేయడమా అన్నది ప్రశ్న.
- నమ్మక లోపం, సంస్థాగత చట్టబద్ధత: ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ రాజీనామా డిమాండ్, షా–గాంధీ చర్చ సవాలు చూస్తే, వివాదం జాబితా నుంచి ఎన్నికల సంఘం తటస్థతకు మారిందని తెలుస్తోంది. ఇది ప్రాథమిక స్వరూప అంశమైన స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పాక్షిక ఎన్నికలతో ముడిపడి ఉంది.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౨, ౧౫ మార్కులు:** "ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ, జాబితాల పరిశుద్ధతకూ సార్వత్రిక వయోజన ఓటుహక్కుకూ మధ్య సమతుల్యత సాధించడానికి ప్రయత్నించింది. ఫారం ౬ ప్రకటనలు, పత్రాల పరిశీలన, నకిలీ నమోదులపై ఇటీవలి వివాదాల నేపథ్యంలో, ప్రక్రియాపరమైన రక్షణల సమర్థతను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- అధికరణ ౩౨౪, ఎన్నికల సంఘం అధికారాలపై మొహిందర్ సింగ్ గిల్ కేసు; అధికరణలు ౩౨౬, ౩౨౯
- లాల్ బాబు హుస్సేన్ వర్సెస్ ఈఆర్ఓ (౧౯౯౫): జాబితాలో చేర్చడం వల్ల పౌరసత్వంపై ఒక ఊహ ఏర్పడుతుంది; సక్రమమైన చట్టపరమైన ప్రక్రియ ద్వారా మాత్రమే దాన్ని తోసిపుచ్చవచ్చు
- పౌరసత్వ చట్టం, ౧౯౫౫ లోని పౌరసత్వ పద్ధతులు; ఆధార్ చట్టం, ౨౦౧౬
- ఎన్నికల సంస్కరణలు: ఎపిక్–ఆధార్ అనుసంధానం (ఫారం ౬బి)
అంశాలు: GS2రాజనీతి
4 నవంబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో