BrainParrot

డ్రగ్-రెసిస్టెంట్ క్షయ చికిత్సకు పేటెంట్ కోరుతూ చేసిన దరఖాస్తును తిరస్కరించిన భారత్

GS3పూర్తి నోట్ప్రచురణ: · నవీకరణ:

మూలం: ది హిందూ, 29 అక్టోబర్, 2026

సారాంశం

  • డ్రగ్-రెసిస్టెంట్ క్షయ కోసం బెడాక్విలిన్, ప్రెటోమానిడ్, లినెజోలిడ్‌లతో కూడిన ఆరు నెలల, పూర్తిగా నోటి ద్వారా తీసుకునే చికిత్సా విధానం బీపీఏఎల్. దీనిపై అమెరికాకు చెందిన గ్లోబల్ అలయన్స్ ఫర్ టీబీ డ్రగ్ డెవలప్‌మెంట్ (టీబీ అలయన్స్) చేసిన పేటెంట్ దరఖాస్తును భారత పేటెంట్ కార్యాలయం తిరస్కరించింది.
  • ఈ నిర్ణయం క్షయ రోగుల సమూహాలు, పౌర సమాజ సంస్థలు ౨౦౨౦లో దాఖలు చేసిన రెండు పేటెంట్ మంజూరుకు ముందస్తు అభ్యంతరాల (ప్రీ-గ్రాంట్ ఆపొజిషన్) ఆధారంగా వచ్చింది. ఈ మిశ్రమం, దాన్ని తక్కువ కాలపు చికిత్సలో వాడటం ౨౦౧౫ నాటి శాస్త్రీయ పరిశోధనలోనే వెల్లడయ్యాయని, కాబట్టి ఆవిష్కరణాత్మక అడుగు లేదని అవి వాదించాయి.
  • ఇతర దేశాల్లో బీపీఏఎల్‌పై యాజమాన్య హక్కుల కోసం ప్రయత్నాలను టీబీ అలయన్స్ ఆపాలని పౌర సమాజ సంస్థలు ఇప్పుడు కోరుతున్నాయి.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౩ — సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ: మేధో సంపత్తి హక్కులు; జీఎస్౨ — పాలన: ఆరోగ్యం, ఔషధాల అందుబాటు

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • పేటెంట్ల చట్టం ౧౯౭౦లోని సెక్షన్ ౨౫(౧) = ముందస్తు అభ్యంతరం. సెక్షన్ ౨(౧)(జె) = ఆవిష్కరణ. సెక్షన్ ౨(౧)(జెఎ) = ఆవిష్కరణాత్మక అడుగు. సెక్షన్ ౩(డి) = సామర్థ్యం పెరగకుండా తెలిసిన పదార్థాల కొత్త రూపాలకు పేటెంట్ ఇవ్వడాన్ని నిషేధిస్తుంది (ఎవర్‌గ్రీనింగ్ వ్యతిరేకం).
  • భారతదేశంలో పేటెంట్ కాలవ్యవధి = దరఖాస్తు తేదీ నుంచి ౨౦ ఏళ్లు.
  • దాఖలుకు ముందే వెల్లడైన పూర్వ సమాచారం కొత్తదనాన్ని, ఆవిష్కరణాత్మక అడుగును రెండింటినీ దెబ్బతీయగలదు.
  • బీపీఏఎల్ = బెడాక్విలిన్ + ప్రెటోమానిడ్ + లినెజోలిడ్ (౬ నెలలు, పూర్తిగా నోటి ద్వారా). బీపీఏఎల్‌ఎంలో మోక్సిఫ్లోక్సాసిన్ అదనంగా ఉంటుంది.
  • టీబీ అలయన్స్ అమెరికాకు చెందిన గ్లోబల్ అలయన్స్ ఫర్ టీబీ డ్రగ్ డెవలప్‌మెంట్.
  • కేసులో పక్షాలు: సంకల్ప్ రిహాబిలిటేషన్ ట్రస్ట్ (ఎల్డ్రెడ్ టెల్లిస్), గణేష్ ఆచార్య, లాయర్స్ కలెక్టివ్, ఎంఎస్ఎఫ్ యాక్సెస్ క్యాంపెయిన్, ఢిల్లీ నెట్‌వర్క్ ఆఫ్ పాజిటివ్ పీపుల్ (డీఎన్‌పీ+), టీడబ్ల్యూఎన్.
  • ప్రపంచంలోనే అత్యధిక క్షయ భారం భారతదేశానిదే. క్షయ, హెచ్‌ఐవీ-సంబంధిత క్షయ, ఎండీఆర్/ఆర్ఆర్-క్షయ విషయంలో డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ భారతదేశాన్ని అధిక భార దేశాల్లో వర్గీకరించింది.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • భారం: ౨౦౨౪లో భారతదేశంలో సుమారు ౨.౭౧ మిలియన్ల మందికి క్షయ సోకింది (డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ అంచనా). ఇది ప్రపంచ కేసుల్లో దాదాపు నాలుగో వంతు. ప్రతి ౧,౦౦,౦౦౦ మందికి ౧౮౭ కేసుల చొప్పున నమోదైంది.
  • అభ్యంతరాలు: ౨౦౨౦లో రెండు ముందస్తు అభ్యంతరాలు దాఖలయ్యాయి. ఒకటి ఎల్డ్రెడ్ టెల్లిస్ (సంకల్ప్ రిహాబిలిటేషన్ ట్రస్ట్), గణేష్ ఆచార్యలది; దీనికి లాయర్స్ కలెక్టివ్, ఎంఎస్ఎఫ్ యాక్సెస్ క్యాంపెయిన్ మద్దతు ఇచ్చాయి. రెండోది డీఎన్‌పీ+ది; దీనికి టీడబ్ల్యూఎన్ మద్దతు ఇచ్చింది.
  • కారణాలు: ఈ మిశ్రమం, దాన్ని తక్కువ కాలపు చికిత్సలో వాడటం ౨౦౧౫ నాటి శాస్త్రీయ పరిశోధనలోనే వెల్లడయ్యాయి. తెలిసిన మందులను కలపడం వల్ల కొత్త గుత్తాధిపత్యానికి అర్హమైన ఆవిష్కరణాత్మక అడుగు ఏర్పడదు.
  • చికిత్సా విధానం: అర్హులైన వారికి బీపీఏఎల్‌ను డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ సిఫారసు చేస్తోంది. ఇది ఆరు నెలల, పూర్తిగా నోటి ద్వారా తీసుకునే కోర్సు. డీఎన్‌పీ+కు చెందిన లూన్ గంగ్టే ప్రకారం, ఏడాదికి మించి సాగుతూ బాధాకరమైన ఇంజెక్షన్లతో కూడిన పాత విధానాలతో వ్యాసం దీన్ని పోలుస్తోంది.
  • తదుపరి అడుగు: ఇతర దేశాల్లో బీపీఏఎల్‌పై యాజమాన్య హక్కుల కోసం ప్రయత్నాలను టీబీ అలయన్స్ ఆపాలని పౌర సమాజం కోరుతోంది.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

  • భారత పేటెంట్ల చట్టం, ౧౯౭౦ ప్రకారం పేటెంట్‌కు కొత్తదనం, ఆవిష్కరణాత్మక అడుగు, పారిశ్రామిక వినియోగ యోగ్యత ఉండాలి. ఇప్పటికే తెలిసిన మందులను కలపడం వల్లే అది అర్హత పొందదు. స్పష్టంగా తోచని సాంకేతిక పురోగతి ఉంటేనే అర్హత వస్తుంది.
  • సెక్షన్ ౩(డి), ఆవిష్కరణాత్మక అడుగు ప్రమాణం కలిసి "ఎవర్‌గ్రీనింగ్"ను అడ్డుకుంటాయి. అంటే తెలిసిన మందులకు చిన్న మార్పులు చేసి గుత్తాధిపత్యాన్ని పొడిగించుకునే పద్ధతిని ఇవి నిరోధిస్తాయి. దీనివల్ల ఆవిష్కరణలకు ప్రోత్సాహం, అందుబాటు ధరలో మందులు అనే రెండింటి మధ్య సమతుల్యత వస్తుంది.
  • పేటెంట్ మంజూరుకు ముందే ఎవరైనా పూర్వ సమాచార ఆధారాలను కంట్రోలర్ ముందు ఉంచేందుకు ముందస్తు అభ్యంతరం వీలు కల్పిస్తుంది. జనరిక్ ఉత్పత్తికి మందులు అందుబాటులో ఉండేలా చూడటానికి పౌర సమాజం వాడే సాధనం ఇది.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ — సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ: మేధో సంపత్తి హక్కుల అంశాలు; జీఎస్౨ — పాలన/ఆరోగ్యం: ఔషధాల అందుబాటు, ఆరోగ్య రంగం; జీఎస్౨ — అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: ట్రిప్స్ సౌలభ్యాలు (నేపథ్యం).

నేపథ్యం

పేటెంట్ల చట్టం, ౧౯౭౦ – ఆవిష్కరణాత్మక అడుగు, ముందస్తు అభ్యంతరం

బీపీఏఎల్ / బీపీఏఎల్‌ఎం చికిత్సా విధానం

అదనపు నేపథ్యం

  • పేటెంట్ కార్యాలయ తిరస్కరణ తేదీని జీకేటుడే ౨౦౨౬ అక్టోబరు ౨౭గా పేర్కొంది. పౌర సమాజ ముందస్తు అభ్యంతరాలు ౨౦౨౦ జూలైలో దాఖలయ్యాయని చెప్పింది. కొత్తదనం లేకపోవడం, ఆవిష్కరణాత్మక అడుగు లేకపోవడం, పేటెంట్‌కు అనర్హత, తగినంత వివరణ లేకపోవడం అనే కారణాలను పేటెంట్ కార్యాలయం చూపిందని తెలిపింది. ఈ నిర్ణయం ఈ ప్రత్యేక దరఖాస్తును మాత్రమే తిరస్కరిస్తుందని, ఆ మందులకు సంబంధించిన ఇతర పేటెంట్ హక్కులను, నియంత్రణ అవసరాలను అదే ముగించదని కూడా పేర్కొంది.
  • ఆర్మేనియా, అజర్‌బైజాన్, దక్షిణాఫ్రికా సహా వివిధ దేశాల్లో బీపీఏఎల్‌కు సంబంధించిన ౧౧ క్రియాశీల పేటెంట్లు టీబీ అలయన్స్ వద్ద ఉన్నాయి. అవి ౨౦౩౬లో ముగుస్తాయి. భారత తిరస్కరణ వల్ల ఈ దరఖాస్తుపై భారతదేశంలో పేటెంట్ మంజూరు కాలేదు.
  • డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ ప్రపంచ క్షయ నివేదిక ౨౦౨౫ ప్రకారం, ౨౦౨౪లో ఎండీఆర్/ఆర్ఆర్-క్షయ బారిన పడిన ప్రపంచ మొత్తం మందిలో ౩౨% భారతదేశంలోనే ఉన్నారు. ప్రపంచ లక్ష్యమైన ౨౦౩౦ కంటే ఐదేళ్ల ముందే, అంటే ౨౦౨౫ నాటికి, క్షయ నిర్మూలన సాధించడం భారత జాతీయ లక్ష్యం.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • ప్రజారోగ్యం – మేధో సంపత్తి గుత్తాధిపత్యం: ఇప్పటికే తెలిసిన క్షయ మందుల మిశ్రమంపై పేటెంట్ మంజూరై ఉంటే, ప్రపంచంలో అత్యధిక క్షయ భారం ఉన్న దేశంలో డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ సిఫారసు చేసిన చికిత్స సరఫరాను ఒకే సంస్థ నియంత్రించే వీలుండేది. ఈ దరఖాస్తు తిరస్కరణ అంటే దానిపై భారతదేశంలో పేటెంట్ మంజూరు కాదని అర్థం. దీనివల్ల ఈ చికిత్సా విధానం జనరిక్ ఉత్పత్తికి ఒక అడ్డంకి తొలగింది. అయితే భాగ మందులపై ఉన్న ఇతర పేటెంట్ లేదా నియంత్రణ ప్రశ్నలన్నింటినీ ఇది ఒక్కటే పరిష్కరించదు.
  • చట్టపరమైన తర్కం: అభ్యంతరం ఏదైనా ప్రజారోగ్య మినహాయింపుపై ఆధారపడలేదు. ౨౦౧౫ పరిశోధనలో ముందే వెల్లడి కావడం, ఆవిష్కరణాత్మక అడుగు లేకపోవడంపై ఆధారపడింది. ఇది చట్టబద్ధమైన పేటెంట్ అర్హత ప్రమాణాల బలాన్ని చూపుతుంది. భారత చట్టంలో సంబంధిత ఎవర్‌గ్రీనింగ్ వ్యతిరేక రక్షణ సెక్షన్ ౩(డి).
  • పౌర సమాజ పాత్ర: రోగుల నెట్‌వర్క్‌లు (డీఎన్‌పీ+), న్యాయవాద సంఘాలు, ఎంఎస్ఎఫ్ ముందస్తు అభ్యంతర మార్గాన్ని వినియోగించాయి. ఈ ప్రక్రియ ౨౦౨౦ నుంచి ౨౦౨౬ వరకు సాగింది. కాబట్టి కాలపరిమితి, పరిపాలనా సామర్థ్యం కూడా సంబంధితాంశాలే.
  • రోగి కేంద్రిత ఫలితాలు: కోట్ చేసిన రోగి హక్కుల ప్రతినిధి ప్రకారం, తక్కువ కాలపు, నోటి ద్వారా తీసుకునే, ఇంజెక్షన్ లేని చికిత్స రోగులపై, కుటుంబాలపై భారాన్ని తగ్గిస్తుంది. పనికి తిరిగి వెళ్లడానికి, కుటుంబాలను చూసుకోవడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.
  • ప్రపంచ ప్రభావాలు: టీబీ అలయన్స్ హక్కుల కోసం ప్రయత్నిస్తున్న ఇతర దేశాలకూ ఈ చర్చ విస్తరిస్తుందని వ్యాసం పేర్కొంది. భారత నిర్ణయం ఇతర చోట్ల అభ్యంతరాలకు సూచనగా నిలుస్తుంది, కానీ విదేశాల్లో అది కట్టుబడే నిర్ణయం కాదు.
  • క్షయ నిర్మూలన: ప్రపంచ క్షయ కేసుల్లో నాలుగో వంతు భారతదేశంలోనే ఉన్నందున, చికిత్స ఖర్చు, అందుబాటు నిర్మూలన లక్ష్యాలపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతాయి.

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౩/జీఎస్౨, ౧౫ మార్కులు:** "ఆవిష్కరణాత్మక అడుగు, ముందస్తు అభ్యంతరం, సెక్షన్ ౩(డి)లకు సంబంధించిన భారత పేటెంట్ చట్ట నిబంధనలు ఆవిష్కరణలకు ప్రోత్సాహాన్ని, అందుబాటు ధరలో మందుల లభ్యతను ఎలా సమతుల్యం చేస్తాయి? డ్రగ్-రెసిస్టెంట్ క్షయ చికిత్సను ఉదాహరణగా తీసుకుని వివరించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • నోవార్టిస్ వర్సెస్ భారత యూనియన్ (౨౦౧౩), సెక్షన్ ౩(డి); నిర్బంధ లైసెన్సింగ్ (సెక్షన్ ౮౪), ట్రిప్స్ సౌలభ్యాలు, దోహా ప్రకటన
  • జాతీయ క్షయ నిర్మూలన కార్యక్రమం, టీబీ ముక్త్ భారత్ అభియాన్, నిక్షయ్ పోషణ్ యోజన
  • డ్రగ్-రెసిస్టెంట్ క్షయ వర్గాలు: ఎండీఆర్, ఎక్స్‌డీఆర్, ఆర్ఆర్-క్షయ
  • స్వచ్ఛంద లైసెన్సింగ్, పేటెంట్ పూల్స్, జనరిక్ పోటీ

అంశాలు: GS3శాస్త్ర సాంకేతికత

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

29 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో