ఏపీలోని అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో చైనాతో ముఖాముఖి ఘర్షణలు కొనసాగుతున్నాయని ఐటీబీపీ డైరెక్టర్ జనరల్ వెల్లడి
ప్రచురణ: · నవీకరణ:
మూలం: ది హిందూ, 23 అక్టోబర్, 2026
సారాంశం
- అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో పలు ప్రాంతాల్లో చైనా సైనికులతో ఘర్షణలు కొనసాగుతున్నాయని ఇండో-టిబెటన్ సరిహద్దు పోలీసు దళం (ఐటీబీపీ) డైరెక్టర్ జనరల్ శత్రుజిత్ కపూర్ తెలిపారు. జూలై నుంచి ఈశాన్య సరిహద్దులో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల స్థాయిపై వెలువడిన తొలి అధికారిక ధ్రువీకరణ ఇది.
- జూలై చివరి నుంచి ఎగువ సుబన్సిరి జిల్లాలోని తక్సింగ్ సమీపంలో ఉన్న అసఫిలా వద్ద భారత్, చైనా ఘర్షణాత్మక ప్రతిష్టంభనలో ఉన్నాయని ప్రభుత్వ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. భారత్ భావించే వాస్తవాధీన రేఖకు సమీపంలోని ఎత్తైన ప్రదేశంలో చైనా పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (పీఎల్ఏ) సైనికులు గుడారాలు వేశారు. భారత్లో జరిగిన బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి షీ జిన్పింగ్ హాజరైనా, జూలై నుంచి మూడు ఉన్నత స్థాయి సరిహద్దు చర్చలు జరిగినా ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్నాయి.
- ఐటీబీపీ అత్యంత ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతాల్లో పోరాడే ప్రత్యేక దళం అయిన శౌర్య కమాండోలను ఏర్పాటు చేస్తోందని, డ్రోన్, డ్రోన్ నిరోధక సాంకేతికతతో సహా దళం ఆయుధాలను ఆధునికీకరించాల్సి ఉందని కపూర్ చెప్పారు.
ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు
- ఐటీబీపీ: ౧౯౬౨ అక్టోబర్ ౨౪న ఏర్పాటు; కేంద్ర హోంశాఖ పరిధి; కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళాల్లో ఒకటి; కారకోరం కనుమ నుంచి జాచెప్ లా వరకు భారత్–చైనా సరిహద్దులోని ౩,౪౮౮ కి.మీ. పొడవునా పహారా.
- కేంద్ర హోంశాఖ పరిధిలోని ఏడు కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళాలు: అస్సాం రైఫిల్స్, సరిహద్దు భద్రతా దళం, కేంద్ర పారిశ్రామిక భద్రతా దళం, కేంద్ర రిజర్వ్ పోలీసు దళం, ఇండో-టిబెటన్ సరిహద్దు పోలీసు దళం, జాతీయ భద్రతా దళం, సశస్త్ర సీమా బల్.
- వాస్తవాధీన రేఖ సెక్టార్లు: పశ్చిమ (లద్దాఖ్), మధ్య (హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్), తూర్పు (సిక్కిం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్).
- మెక్మహోన్ రేఖ (౧౯౧౪): తూర్పున భారత్ అంగీకరించిన సరిహద్దు; చైనా తిరస్కరించింది.
- వ్యాసంలో పేర్కొన్న భారత్–చైనా యంత్రాంగాలు: డబ్ల్యూఎంసీసీ (భారత్–చైనా సరిహద్దు వ్యవహారాలపై సంప్రదింపులు, సమన్వయం కోసం కార్యాచరణ యంత్రాంగం); సరిహద్దు ప్రశ్నపై ప్రత్యేక ప్రతినిధుల చర్చలు (భారత్ తరఫున ప్రత్యేక ప్రతినిధి జాతీయ భద్రతా సలహాదారు); సరిహద్దు సిబ్బంది సమావేశ కేంద్రాలు (అరుణాచల్లో వచా-దమాయ్; తూర్పు లద్దాఖ్లో చుషుల్-మోల్డో).
- వార్తల్లోని ప్రదేశాలు: అసఫిలా, తక్సింగ్ (తక్సింగ్ సర్కిల్), మాజా కంపెనీ ఆపరేటింగ్ బేస్ (అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని ఎగువ సుబన్సిరి జిల్లా); ఐటీబీపీ హిమవీర్ సమ్మాన్ సమారోహ్ వేదిక అల్వార్ (రాజస్థాన్).
- గల్వాన్ లోయ ఘర్షణలు: ౨౦౨౦ జూన్, తూర్పు లద్దాఖ్.
గణాంకాలు, వివరాలు
- ఐటీబీపీ సిబ్బందిని ఏటా సత్కరించే హిమవీర్ సమ్మాన్ సమారోహ్లో రాజస్థాన్లోని అల్వార్లో గురువారం డైరెక్టర్ జనరల్ శత్రుజిత్ కపూర్ మాట్లాడారు: గత కొన్ని రోజుల్లో అరుణాచల్లో పలు చోట్ల ముఖాముఖి ఘర్షణలు జరిగాయని, అవి "ఇంకా" కొనసాగుతున్నాయని చెప్పారు.
- కొత్తగా ఏర్పాటైన శౌర్య కమాండోలు చురుగ్గా పనిచేస్తున్నారని ఆయన తెలిపారు. సైన్యం నుంచి వేరుగా అత్యంత ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతాల్లో పోరాడే దళాన్ని ఏర్పాటు చేస్తున్నారు; శౌర్య కమాండోల ఒక పూర్తి బెటాలియన్ త్వరలో అందుబాటులోకి రానుంది.
- ౨౦౦౪లో ఐటీబీపీకి చైనా సరిహద్దు పహారా బాధ్యత అప్పగించారని, పర్వత గెరిల్లా దళంగా తన మౌలిక విధిని అది "వదులుకోనవసరం లేదు" అని ఆయన అన్నారు.
- ప్రభుత్వ వర్గాల ప్రకారం: జూలై చివరి నుంచి తక్సింగ్ సమీపంలోని అసఫిలా వద్ద ప్రతిష్టంభన ఉంది. తక్సింగ్ సర్కిల్లోని మాజా కంపెనీ ఆపరేటింగ్ బేస్ సమీపంలో, భారత్ భావించే వాస్తవాధీన రేఖకు ౬–౭ కి.మీ. లోపల ఉన్న ఎత్తైన ప్రదేశంలో పీఎల్ఏ గుడారాలు వేసింది.
- జూలైలో జరిగిన క్రమం: మామూలు గస్తీ సమయంలో మాజా సమీపంలో భారత, చైనా సైనికులు ముఖాముఖి తలపడ్డారు; స్వల్ప ఘర్షణ తర్వాత రెండు పక్షాలు వెనక్కి వెళ్లాయి. కొన్ని రోజుల తర్వాత పీఎల్ఏ ఎక్కువ సంఖ్యలో తిరిగివచ్చి గుడారాలు వేసింది. భారత్ మోహరింపును పెంచింది.
- భారత్ ఆతిథ్యమిచ్చిన ౧౮వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి (సెప్టెంబర్ ౧౧ నుంచి ౧౩ వరకు) షీ జిన్పింగ్ హాజరైనా, జూలై నుంచి రెండు దేశాల మధ్య మూడు ఉన్నత స్థాయి సరిహద్దు చర్చలు జరిగినా పరిస్థితి కొనసాగుతోంది.
- చర్చల కాలక్రమం: ఆగస్టు ౬న ౩౬వ డబ్ల్యూఎంసీసీ సమావేశం; ఆగస్టు ౨౬న బీజింగ్లో ౨౫వ ప్రత్యేక ప్రతినిధుల చర్చల రౌండ్ (భారత్ తరఫున జాతీయ భద్రతా సలహాదారు అజిత్ దోవల్); సెప్టెంబర్ ౬న అరుణాచల్లోని వచా-దమాయ్ సరిహద్దు సిబ్బంది సమావేశ కేంద్రం వద్ద తూర్పు సెక్టార్లో తొలిసారిగా కోర్ కమాండర్ స్థాయి సమావేశం.
- కోర్ కమాండర్ సమావేశాలు ఇప్పటివరకు ప్రధానంగా, ముఖ్యంగా ౨౦౨౦ జూన్ గల్వాన్ ఘర్షణల తర్వాత, తూర్పు లద్దాఖ్లోని చుషుల్-మోల్డో వద్ద జరిగాయి.
- ఐటీబీపీ ఆయుధాలు ౫౦ ఏళ్ల నాటివి, వాటిని ఆధునికీకరించాలి. డ్రోన్, డ్రోన్ నిరోధక సాంకేతికతపై పెట్టుబడి పెట్టాలని కపూర్ నొక్కిచెప్పారు. చైనా ఆయుధాలు, మౌలిక సదుపాయాల ఆధునికీకరణలో భారీగా పెట్టుబడి పెట్టినందున సంప్రదాయ పద్ధతులతో దానిని ఎదుర్కోవడం సాధ్యం కాకపోవచ్చని ఆయన అన్నారు.
- జూలై నుంచి ఉద్రిక్తతల స్థాయిపై వెలువడిన తొలి అధికారిక ధ్రువీకరణ ఇది.
స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం
- భారత్–చైనా సరిహద్దు పూర్తిగా ఖరారు కాలేదు. వాస్తవాధీన రేఖ భారత, చైనా నియంత్రిత భూభాగాలను వేరుచేసే వాస్తవిక సరిహద్దు. దాని అమరిక ఇరుపక్షాల అంగీకారంతో పూర్తిగా నిర్ణయం కాలేదు. వాస్తవాధీన రేఖపై భిన్న అవగాహనల వల్ల గస్తీ సమయాల్లో "ముఖాముఖి ఘర్షణలు" తలెత్తుతాయి.
- సరిహద్దు నిర్వహణ బాధ్యతలు విభజితమై ఉన్నాయి. సైనిక నిరోధక చర్యలను సైన్యం చూసుకుంటుంది. కేంద్ర హోంశాఖ పరిధిలోని కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళమైన ఐటీబీపీ సరిహద్దును కాపాడుతూ సరిహద్దు పోస్టులను నిర్వహిస్తుంది. దళ నిర్మాణం, సామర్థ్య లోపాలపై ఐటీబీపీ చీఫ్ చేసిన వ్యాఖ్యలు రెండింటి మధ్య సిద్ధాంతపరమైన అతివ్యాప్తిని చూపుతున్నాయి.
- ఈ వార్త నియంత్రిత ప్రత్యర్థిత్వ నమూనాకు ఉదాహరణ: స్థానిక ప్రతిష్టంభనలు కొనసాగుతుండగానే చర్చల యంత్రాంగాలు (డబ్ల్యూఎంసీసీ, ప్రత్యేక ప్రతినిధులు, కోర్ కమాండర్ చర్చలు) నడుస్తున్నాయి.
సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౧/ప్రిలిమ్స్ – భూగోళశాస్త్రం: వార్తల్లోని ప్రదేశాలు (అరుణాచల్ ప్రదేశ్, ఎగువ సుబన్సిరి, వాస్తవాధీన రేఖ). జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: భారత్–చైనా సంబంధాలు, సరిహద్దు యంత్రాంగాలు. జీఎస్౩ – అంతర్గత భద్రత: సరిహద్దు నిర్వహణ, కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళాలు, రక్షణ ఆధునికీకరణ.
నేపథ్యం
ఇండో-టిబెటన్ సరిహద్దు పోలీసు దళం (ఐటీబీపీ)
వాస్తవాధీన రేఖ తూర్పు సెక్టార్
అదనపు నేపథ్యం
- తూర్పు సెక్టార్లో సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు, ఉద్రిక్తత తగ్గింపుపై చర్చించేందుకు భారత్, చైనా తొలి కోర్ కమాండర్ స్థాయి సమావేశాన్ని ౨౦౨౬ సెప్టెంబర్ ౬న అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని వచా-దమాయ్ సరిహద్దు సిబ్బంది సమావేశ కేంద్రం వద్ద నిర్వహించాయి. ఎగువ సుబన్సిరి జిల్లాలోని తక్సింగ్ ప్రాంతంలో సైనిక బలగాల పెంపు, స్థానిక ఉద్రిక్తతలపై వచ్చిన నివేదికల తర్వాత ఇది జరిగింది. వెంటనే సంయుక్త పత్రికా ప్రకటన ఏదీ వెలువడలేదు; స్థానిక ఘర్షణలను తగ్గించేందుకు సమాచార మార్పిడిని మెరుగుపరచడంపై చర్చ కేంద్రీకృతమైంది.
- అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో కొన్ని ప్రాంతాలను చైనా అధీనంలోకి తీసుకున్నట్లు స్పియర్ కోర్ (౩ కోర్) కమాండర్ చెప్పినట్లు తప్పుగా ఆపాదించిన, కృత్రిమ మేధతో మార్చిన వీడియోను భారత సైన్యం ఖండించింది. అసలు దృశ్యాలు జమ్మూ కశ్మీర్లోని కుప్వారాలో ౨౦౨౩ అక్టోబర్ ౨౭న జరిగిన పత్రికా సమావేశానివని సైన్యం తెలిపింది. ప్రతిష్టంభన చుట్టూ సాగుతున్న సమాచార యుద్ధానికి ఇది సంబంధించినది.
- తవాంగ్ ప్రాంతంలో అన్ని కాలాల్లో రాకపోకలకు సేలా సొరంగం (సుమారు ౧౩,౦౦౦ అడుగులు), అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని బలిపర–చర్దువార్–తవాంగ్ రహదారిపై ౫౦౦ మీటర్ల నెచిఫు సొరంగం ఆధారం. రెండింటినీ సరిహద్దు రహదారుల సంస్థ నిర్మించింది; ఇవి పౌర, సైనిక రాకపోకలకు ఉపయోగపడతాయి.
మెయిన్స్ కోణాలు
- చర్చలు, ప్రతిష్టంభన ఏకకాలంలో: డబ్ల్యూఎంసీసీ (ఆగస్టు ౬), ప్రత్యేక ప్రతినిధుల చర్చలు (ఆగస్టు ౨౬), తొలి తూర్పు కోర్ కమాండర్ సమావేశం (సెప్టెంబర్ ౬), షీ బ్రిక్స్ పర్యటన (సెప్టెంబర్ ౧౧–౧౩) ముఖాముఖి ఘర్షణలను ఆపలేదు. ఉన్నత స్థాయి సంప్రదింపులు వాస్తవాధీన రేఖను స్థిరపరుస్తాయన్న భావనను ఇది బలహీనపరుస్తుంది.
- తూర్పు సెక్టార్కు మారిన ఘర్షణ కేంద్రం: చాలా యంత్రాంగాలు పశ్చిమాన ౨౦౨౦ గల్వాన్ ఘర్షణల తర్వాత ఏర్పడ్డాయి (కోర్ కమాండర్ చర్చలు ప్రధానంగా చుషుల్-మోల్డో వద్ద జరిగాయని వ్యాసం పేర్కొంది). తొలి తూర్పు సమావేశం ఈ సెక్టార్ ప్రాధాన్యం పెరుగుతోందని అంగీకరించడమే.
- పాత్ర స్పష్టత — ఐటీబీపీ, సైన్యం: "సైన్యం నుంచి వేరుగా" అత్యంత ఎత్తైన ప్రాంతాల దళం ఉండాలన్న ఐటీబీపీ చీఫ్ ప్రతిపాదన ఆజ్ఞా-నియంత్రణ, సైన్యంతో సమన్వయం, ఐటీబీపీ ఇతర విధుల (అంతర్గత భద్రత, వామపక్ష తీవ్రవాదం) గురించి ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతుంది.
- సామర్థ్య లోపాలు: ౫౦ ఏళ్ల నాటి ఆయుధాలు, డ్రోన్లు, డ్రోన్ నిరోధక వ్యవస్థల అవసరం చైనా పెట్టుబడితో పోలిస్తే ఆధునికీకరణ లోటును చూపుతున్నాయి. సంప్రదాయ పద్ధతులు సరిపోకపోవచ్చన్న వ్యాసంలోని వ్యాఖ్య సాంకేతికత ఆధారిత నిరోధక వ్యూహం వైపు సూచిస్తోంది.
- పారదర్శకత: వారాల తరబడి వర్గాల నివేదికల తర్వాత వెలువడిన తొలి అధికారిక ధ్రువీకరణపై ఈ వార్త ఆధారపడింది. ప్రభుత్వ సమాచార వ్యవహారం, కృత్రిమ మేధతో మార్చిన ప్రచారాన్ని సైన్యం ఖండించడం (౨బి) సమాచార నిర్వహణ పాత్రను చూపుతున్నాయి.
- వ్యూహాత్మక సమతుల్యత: బ్రిక్స్కు ఆతిథ్యమివ్వడం, చైనాతో చర్చలు జరపడం, అదే సమయంలో ప్రతిష్టంభనను ఎదుర్కోవడం భారత్ సమతుల్య విధానాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి: చర్చలతో పాటు మౌలిక సదుపాయాలు, మోహరింపు.
- ముందుకు మార్గం: సెక్టార్ల వారీగా స్పష్టమైన గస్తీ నియమావళి, బఫర్ లేదా ఉద్రిక్తత తగ్గింపు ఏర్పాట్లు, సరిహద్దు మౌలిక సదుపాయాలు, స్వదేశీ డ్రోన్/డ్రోన్ నిరోధక సామర్థ్యం, నిరంతర రాజకీయ స్థాయి చర్చలు.
సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న
**జీఎస్౩ (అంతర్గత భద్రత) / జీఎస్౨ (అంతర్జాతీయ సంబంధాలు), ౧౫ మార్కులు:** "అనేక దఫాల చర్చలు జరిగినా భారత్–చైనా సరిహద్దు వెంబడి ముఖాముఖి ఘర్షణలు కొనసాగుతున్నాయి. తూర్పు సెక్టార్లో వాస్తవాధీన రేఖ నిర్వహణలోని సవాళ్లను, ఐటీబీపీ వంటి కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళాల పాత్రను పరిశీలించండి."
సంబంధిత అంశాలు
- చారిత్రక నేపథ్యం: మెక్మహోన్ రేఖ (౧౯౧౪), ౧౯౬౨ యుద్ధం, సుమ్డోరోంగ్ చు (౧౯౮౭), డోక్లాం (౨౦౧౭), గల్వాన్ (౨౦౨౦)
- భారత్–చైనా సరిహద్దు ఒప్పందాలు (౧౯౯౩, ౧౯౯౬, ౨౦౦౫, ౨౦౧౨/౨౦౧౩), డబ్ల్యూఎంసీసీ/ప్రత్యేక ప్రతినిధుల యంత్రాంగాలు
- కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళాలు: పాత్రలు, మంత్రిత్వ శాఖలు, చట్టాలు (ఐటీబీపీ దళ చట్టం, ౧౯౯౨); సరిహద్దు ప్రాంత అభివృద్ధి కార్యక్రమం, వైబ్రంట్ విలేజెస్ కార్యక్రమం
- సరిహద్దు మౌలిక సదుపాయాలు: సేలా సొరంగం, నెచిఫు సొరంగం, బలిపర–చర్దువార్–తవాంగ్ రహదారి; బ్రిక్స్ (భారత్ ఆతిథ్యమిచ్చిన శిఖరాగ్ర సమావేశం)
అంశాలు: GS2భూగోళశాస్త్రం
23 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో