BrainParrot

బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరం ఢిల్లీలో సమావేశం కానుంది: ఓం బిర్లా

GS2పూర్తి నోట్ప్రచురణ: · నవీకరణ:

మూలం: ది హిందూ, 23 అక్టోబర్, 2026

సారాంశం

  • లోక్‌సభ స్పీకర్ ఓం బిర్లా ౧౨వ బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరం ఈ నెల ౨౬–౨౭ తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలో జరుగుతుందని ప్రకటించారు. ఇతివృత్తం "ప్రజా కేంద్రిత అభివృద్ధి కోసం పార్లమెంట్లను బలోపేతం చేయడం". ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ హాజరవుతారు.
  • సౌదీ అరేబియా, ఇథియోపియా తాము పాల్గొనలేమని తెలిపాయి. రెండు సభల ప్రతిపక్ష నాయకులకు వేరుగా ఆహ్వానాలు పంపలేదని వార్తాకథనం పేర్కొంది.
  • వర్షాకాల సమావేశాల ప్రొరోగేషన్ ఆలస్యంపై, డిలిమిటేషన్ శాసనంపై ప్రత్యేక సమావేశం జరుగుతుందనే ఊహాగానాలపై స్పీకర్ ప్రశ్నలను దాటవేశారు. సమావేశాలను పిలవడంలో గానీ, ప్రొరోగ్ చేయడంలో గానీ అధికరణ ౮౫ స్పీకర్‌కు ఎలాంటి పాత్ర ఇవ్వలేదని ఆయన అన్నారు.
  • అసలు టీఎంసీ నుంచి విడిపోయిన ౨౦ మంది ఎంపీల అనర్హత విషయంలో, ఎంపీలు తమ సమాధానాలు సమర్పించిన వెంటనే ప్రక్రియను వేగవంతం చేస్తానని ఆయన చెప్పారు. ఈ అంశాన్ని సుప్రీంకోర్టు విచారిస్తోందని, "నా కోర్టు" కూడా విచారిస్తోందని పేర్కొన్నారు.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాసంగికత: ✅ జీఎస్౨ — పాలిటీ: పార్లమెంటు (అధికరణ ౮౫, స్పీకర్ పాత్ర), ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం (పదో షెడ్యూల్); జీఎస్౨ — అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: బ్రిక్స్, పార్లమెంటరీ దౌత్యం

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • అధికరణ ౮౫(౧): రాష్ట్రపతి ప్రతి సభను సమావేశపరుస్తారు; సమావేశాల మధ్య ఆరు నెలలకు మించి విరామం ఉండకూడదు. అధికరణ ౮౫(౨): రాష్ట్రపతి సభలను లేదా ఏదైనా ఒక సభను ప్రొరోగ్ చేస్తారు, లోక్‌సభను రద్దు చేస్తారు.
  • వాయిదా (సైన్ డై సహా) స్పీకర్/ఛైర్మన్ చేస్తారు. ప్రొరోగేషన్, రద్దు రాష్ట్రపతి చేస్తారు.
  • పదో షెడ్యూల్: ౫౨వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, ౧౯౮౫. ఫిరాయింపు అనర్హతను స్పీకర్ లేదా ఛైర్మన్ నిర్ణయిస్తారు (ఆరో పేరా). విలీన మినహాయింపునకు శాసనసభా పక్షంలో మూడింట రెండు వంతులు అవసరం.
  • కిహోటో హోల్లోహన్ వర్సెస్ జచిల్హు (౧౯౯౩): పదో షెడ్యూల్‌ను సమర్థించి, స్పీకర్ నిర్ణయం న్యాయసమీక్షకు లోబడి ఉంటుందని పేర్కొంది.
  • అధికరణ ౮౨: ప్రతి జనగణన తరువాత లోక్‌సభ స్థానాల పునఃసర్దుబాటు.
  • బ్రిక్స్: ౧౧ సభ్య దేశాలు, పైగా ౧౦ భాగస్వామ్య దేశాలు. ౨౦౨౬లో భారత అధ్యక్షత నాలుగోది; ఇతివృత్తం "స్థితిస్థాపకత, నవకల్పన, సహకారం, సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం".
  • ౧౨వ బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరం ౨౦౨౬ అక్టోబర్ ౨౬–౨౭ తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలో జరుగుతుంది. ౧౧వ ఫోరం బ్రెసీలియాలో జరిగింది.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • తేదీలు, ఇతివృత్తం: ఈ నెల ౨౬–౨౭; "ప్రజా కేంద్రిత అభివృద్ధి కోసం పార్లమెంట్లను బలోపేతం చేయడం".
  • భాగస్వామ్యం: ప్రధాని మోదీ హాజరవుతారు. బ్రిక్స్, భాగస్వామ్య దేశాల ప్రిసైడింగ్ అధికారులు, ఎంపీలు హాజరవుతారని ఆశిస్తున్నారు. సౌదీ అరేబియా, ఇథియోపియా పాల్గొనలేమని తెలిపాయి; మిగతా చాలా దేశాలు ధృవీకరించాయి.
  • రెండు సభల ప్రతిపక్ష నాయకులకు వేరుగా ఆహ్వానాలు లేవు.
  • అంశాలు: సంస్థాగత స్థితిస్థాపకత, నైతిక కృత్రిమ మేధ, డిజిటల్ పరివర్తన, ప్రపంచ పాలన సంస్కరణ, సుస్థిర అభివృద్ధి.
  • అధికరణ ౮౫పై స్పీకర్ ప్రకటన: సమావేశాన్ని పిలవడంలో గానీ ప్రొరోగ్ చేయడంలో గానీ స్పీకర్‌కు పాత్ర లేదు. తనకు పాత్ర ఉంటే "తీర్పు" ఇచ్చి ఉండేవాడినని ఆయన అన్నారు. వర్షాకాల సమావేశాల ప్రొరోగేషన్ ఆలస్యంపై, డిలిమిటేషన్ శాసనం కోసం ప్రత్యేక సమావేశం జరిగే అవకాశంపై ఆయన సమాధానం ఇవ్వలేదు.
  • టీఎంసీ కేసు: పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని అసలు టీఎంసీ నుంచి విడిపోయిన ౨౦ మంది ఎంపీలు అనర్హతను ఎదుర్కొంటున్నారు. వారి సమాధానాలు సమర్పించిన తరువాత స్పీకర్ ప్రక్రియను వేగవంతం చేస్తారు. ఈ కేసును సుప్రీంకోర్టు కూడా విచారిస్తోందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

  • పార్లమెంటు క్యాలెండర్‌ను ఎవరు నియంత్రిస్తారు. అధికరణ ౮౫ ప్రకారం సభలను రాష్ట్రపతి సమావేశపరుస్తారు, ప్రొరోగ్ చేస్తారు. ఆచరణలో ఇది మంత్రిమండలి నిర్ణయాన్ని అనుసరిస్తుంది. స్పీకర్ సభా కార్యకలాపాలకు అధ్యక్షత వహిస్తారు, సభను వాయిదా వేయగలరు, కానీ సమన్లు లేదా ప్రొరోగేషన్ ఉత్తర్వులు జారీ చేయరు. స్పీకర్ వ్యాఖ్య సారాంశం ఇదే.
  • ట్రిబ్యునల్‌గా స్పీకర్. పదో షెడ్యూల్ ప్రకారం ఫిరాయింపు కారణంగా వచ్చే అనర్హత పిటిషన్లపై స్పీకర్ నిర్ణయిస్తారు. ఆ నిర్ణయం అంతిమమైనది, కానీ న్యాయసమీక్షకు లోబడి ఉంటుంది. చట్టబద్ధమైన గడువు లేదు; "సహేతుక కాలం" లోపల నిర్ణయించాలని సుప్రీంకోర్టు ఒత్తిడి చేసింది. వార్తాకథనంలోని రెండో ఇతివృత్తం ఇదే.
  • పార్లమెంటరీ దౌత్యం. కార్యనిర్వాహక స్థాయి శిఖరాగ్ర సదస్సు మార్గంతో పాటు, బ్రిక్స్ సహకారానికి ఈ ఫోరం శాసన విభాగ శాఖ వంటిది.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౨ – పాలిటీ: పార్లమెంటు (సమావేశాలు, సమన్లు, ప్రొరోగేషన్ – అధికరణ ౮౫), స్పీకర్ పాత్ర, ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం (పదో షెడ్యూల్), అధికరణ ౮౨ (డిలిమిటేషన్); జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: బ్రిక్స్, పార్లమెంటరీ దౌత్యం

నేపథ్యం

బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరం

బ్రిక్స్ (మాతృ కూటమి)

అధికరణ ౮౫ – సమావేశాలు, ప్రొరోగేషన్, రద్దు

పదో షెడ్యూల్ (ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం)

అదనపు నేపథ్యం

  • టీఎంసీ తిరుగుబాటు ఎంపీల కేసు. తిరుగుబాటు చేసిన ౨౦ మంది తృణమూల్ కాంగ్రెస్ ఎంపీలు ౨౦౨౬ జూన్‌లో నేషనలిస్ట్ సిటిజెన్స్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియాలోకి ఫిరాయించారు. అభిషేక్ బెనర్జీ అనర్హత పిటిషన్లు దాఖలు చేసిన తరువాత స్పీకర్ ఓం బిర్లా ఆలస్యం చేయడంతో సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలైంది; ఆ కోర్టు ౨౦౨౬ ఆగస్టులో తిరుగుబాటు ఎంపీలకు నోటీసులు జారీ చేసింది.
  • ఫోరం వివరాలు.
    • ప్రధాన వేదికలు పార్లమెంటు ప్రాంగణంలోని సెంట్రల్ హాల్, లైబ్రరీ హాల్.
    • తేదీలు ౨౦౨౬ అక్టోబర్ ౨౬–౨౭.
    • అజెండాలో సంస్థాగత స్థితిస్థాపకత, నైతిక కృత్రిమ మేధ, డిజిటల్ పరివర్తన, ప్రపంచ పాలన సంస్కరణ, సుస్థిరత ఉన్నాయి.
  • ౨౦౨౬లో భారత అధ్యక్షత.
    • భారత్ ౨౦౨౬ సెప్టెంబర్ ౧౨–౧౩ తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో ౧౮వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సదస్సును నిర్వహించింది.
    • భారత అధ్యక్షత కాలంలో ౨౫కు పైగా నగరాల్లో ౩౫౦కు పైగా సమావేశాలు, కార్యక్రమాలు జరిగాయి.
  • డిలిమిటేషన్ అనుబంధం. అధికరణ ౮౨ ప్రతి జనగణన తరువాత (స్థానాల) పునఃసర్దుబాటును నిర్దేశిస్తుంది. ఊహాగానాల్లో ఉన్న డిలిమిటేషన్ శాసనం వివరాలను వార్తాకథనం ఇవ్వలేదు.
  • ఫోరం ఫలితం. ౧౨వ బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరం ౨౦౨౬ అక్టోబర్ ౨౭న న్యూఢిల్లీలో ఉమ్మడి ప్రకటనతో ముగిసింది. భద్రతా మండలి సహా ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్కరణకు ఇది మద్దతు తెలిపింది; ౨౦౨౫ ఏప్రిల్ ౨౨ నాటి పహల్గాం దాడి సహా ఉగ్రవాదాన్ని ఖండించింది. చైనా బ్రిక్స్ అధ్యక్షతలో ౨౦౨౭లో మళ్లీ సమావేశమవుతామని సభ్య పార్లమెంట్లు తెలిపాయి.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • పార్లమెంటరీ దౌత్యం – దేశీయ పార్లమెంటరీ ఆచరణ.
  • ప్రజా కేంద్రిత అభివృద్ధికి పార్లమెంట్లు వారధులని భారత్ చాటుతోంది.
  • స్వదేశంలో ప్రతిపక్ష నాయకులకు వేరుగా ఆహ్వానాలు లేకపోవడం, వర్షాకాల సమావేశాలు ప్రొరోగ్ కాకపోవడం, ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాకపోవడం సంప్రదింపులపై, పారదర్శకతపై సందేహాలను పెంచుతున్నాయి.
  • పార్లమెంటు క్యాలెండర్‌ను నిజంగా ఎవరు నియంత్రిస్తారు.
  • అధికరణ ౮౫ అధికారాన్ని రాష్ట్రపతికి ఇస్తుంది, కానీ దీనిని ప్రభుత్వ సలహా మేరకు వినియోగిస్తారు; కాబట్టి క్యాలెండర్‌పై కార్యనిర్వాహక వర్గానిదే నియంత్రణ.
  • స్పీకర్ చేసిన నిరాకరణ చట్టపరంగా కచ్చితమైనదే, కానీ శాసనసభ షెడ్యూల్‌పై జవాబుదారీతనం ప్రశ్నగానే మిగిలిపోతుంది.
  • స్పీకర్ ద్వంద్వ పాత్ర.
  • పదో షెడ్యూల్‌లో స్పీకర్ పార్టీ నేపథ్యం ఉన్నప్పటికీ ట్రిబ్యునల్‌గా వ్యవహరిస్తారు.
  • పిటిషన్ల నిర్ణయంలో జాప్యం సంఖ్యాబలం ఉన్నవారికి లాభిస్తుంది, చట్టాన్ని నిష్ఫలం చేయగలదు.
  • సుప్రీంకోర్టు (౨౦౨౦, ౨౦౨౫) సహేతుక కాలంలో నిర్ణయించాలని కోరింది (అసాధారణ కారణాలు లేనప్పుడు గరిష్ఠ పరిమితి మూడు నెలలు), కానీ మొదటి దశలో తానే నిర్ణయించలేదు. గతంలో బయటి శాశ్వత ట్రిబ్యునల్‌ను కూడా సూచించింది; దానికి రాజ్యాంగ సవరణ అవసరం.
  • డిలిమిటేషన్. డిలిమిటేషన్ శాసనం కోసం ప్రత్యేక సమావేశం జరుగుతుందనే ఊహాగానం సమాఖ్య సున్నితత్వాలను (స్థానాల వాటా) తాకుతుంది, కానీ వార్తాకథనం వివరాలు ఇవ్వలేదు, కాబట్టి దీనిని ధృవీకరించని అంశంగా పరిగణించాలి.
  • భారత్‌కు బ్రిక్స్ అజెండా. నైతిక కృత్రిమ మేధ, డిజిటల్ పరివర్తన, ప్రపంచ పాలన సంస్కరణ; సౌదీ అరేబియా, ఇథియోపియా పాల్గొనలేకపోవడం విస్తరించిన బ్రిక్స్‌లో అసమాన భాగస్వామ్యాన్ని సూచిస్తున్నాయి (వార్తాకథనం కారణాలను ఇవ్వలేదు).

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౨, ౧౫ మార్కులు:** "పదో షెడ్యూల్ కింద స్పీకర్ పాత్ర పక్షపాతం, జాప్యం కారణంగా విమర్శలకు గురైంది. ఇటీవలి న్యాయ తీర్పుల వెలుగులో, అనర్హత పిటిషన్లను నిర్ణయించడానికి స్వతంత్ర యంత్రాంగం అవసరమనే వాదనను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం: కిహోటో హోల్లోహన్ (౧౯౯౩), రాజేంద్ర సింగ్ రాణా (౨౦౦౭), నబమ్ రెబియా (౨౦౧౬), కీషమ్ మేఘచంద్ర సింగ్ (౨౦౨౦), దినేష్ గోస్వామి నివేదిక, రెండో పరిపాలనా సంస్కరణల కమిషన్ నివేదిక సిఫార్సులు
  • అధికరణలు ౯౩–౯౬ (స్పీకర్), ౧౦౨, ౧౯౧ (అనర్హత), ౧౦౦ (సభల్లో ఓటింగ్)
  • పార్లమెంటు సమావేశాలు: వాయిదా, ప్రొరోగేషన్, రద్దు; అధికరణ ౧౨౩ (పార్లమెంటు సమావేశంలో లేనప్పుడు ఆర్డినెన్స్ జారీ అధికారం)
  • డిలిమిటేషన్: అధికరణలు ౮౧–౮౨, ౧౭౦; డిలిమిటేషన్ కమిషన్
  • బ్రిక్స్: న్యూ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్, విస్తరణ, భాగస్వామ్య దేశాల విధానం; ౨౦౨౬లో భారత అధ్యక్షత

అంశాలు: GS2రాజనీతి

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

23 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో