BrainParrot

భారతదేశ పెట్టుబడి విధాన చట్రాన్ని సరిదిద్దడం (సంపాదకీయం)

GS3పూర్తి నోట్ప్రచురణ: · నవీకరణ:

మూలం: ది హిందూ, 9 అక్టోబర్, 2026

సారాంశం

భారతదేశంలోకి ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రవాహం రికార్డు స్థాయిలో ఉందని, స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాల కోసం చేస్తున్న ప్రయత్నాలు దానికి తోడ్పడుతున్నాయని సంపాదకీయం వాదిస్తుంది. అయితే ఈ హామీలను క్షేత్రస్థాయి ప్రాజెక్టులుగా మార్చాలంటే అంతర్గత అడ్డంకులను సరిదిద్దాలి. ప్రధానంగా కేంద్ర–రాష్ట్ర సమన్వయం, కార్మిక స్మృతుల అసమాన అమలు, నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వుల అనుసరణ భారం, నెమ్మదిగా సాగే అనుమతులు, న్యాయస్థానాల్లో జాప్యం, వాణిజ్య ఒప్పందాల్లో బలహీనమైన పెట్టుబడిదారుల రక్షణ ఇందులో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ తయారీ, ధోలేరా సెమీకండక్టర్ కేంద్రం వంటి విజయగాథలు సమన్వయంతో కూడిన సంస్కరణలు ఏం సాధించగలవో చూపిస్తున్నాయి.

UPSC ప్రాసంగికత: ప్రాధాన్యత: ✅ జీఎస్౩ — ఆర్థిక వ్యవస్థ: పెట్టుబడి నమూనాలు, ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు, పారిశ్రామిక విధానం, కార్మిక సంస్కరణలు; జీఎస్౨ — సమాఖ్య వ్యవస్థ మరియు పాలన; జీఎస్౨ — అంతర్జాతీయ సంబంధాలు (స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలు)

ప్రిలిమ్స్ కోసం ముఖ్యాంశాలు

  • కార్మికం ఉమ్మడి జాబితాలో (నమోదులు ౨౨–౨౪) ఉంది, కాబట్టి పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభలు రెండూ చట్టాలు చేయవచ్చు.
  • ౨౯ కేంద్ర కార్మిక చట్టాలను ౪ కార్మిక స్మృతులుగా ఏకీకరించారు. కేంద్ర నిబంధనలు ౨౦౨౬ మేలో నోటిఫై అయ్యాయి.
  • భారత్–ఈఎఫ్‌టీఏ టెపా: ఈఎఫ్‌టీఏ = స్విట్జర్లాండ్, నార్వే, ఐస్‌లాండ్, లీచ్టెన్‌స్టెయిన్. అధికరణ ౭.౧ ౧౫ ఏళ్లలో ౧౦౦ బిలియన్ డాలర్ల లక్ష్యాన్ని నిర్దేశిస్తుంది. ఇందులో విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడులు చేరవు. ౧ మిలియన్ ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు లక్ష్యం.
  • నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వులను బీఐఎస్ చట్టం (౨౦౧౬ చట్టం) కింద జారీ చేస్తారు, బీఐఎస్ ధ్రువీకరణ ద్వారా అమలు చేస్తారు.
  • వాణిజ్య న్యాయస్థానాల చట్టం, ౨౦౧౫ మరియు మీడియేషన్ చట్టం, ౨౦౨౩: వాణిజ్య వివాద పరిష్కారానికి సంబంధించిన సంస్కరణలు.
  • పన్ను చట్టాల (సవరణ) చట్టం, ౨౦౨౧: వోడాఫోన్, కెయిర్న్ ఎనర్జీలపై ఉన్నవి సహా పూర్వవర్తి పన్ను డిమాండ్లను ఉపసంహరించింది.
  • వివాద్ సే విశ్వాస్: ప్రత్యక్ష పన్ను వ్యాజ్యాలను తగ్గించే పథకం, తిరిగి ప్రారంభమైంది.
  • డీపీఐఐటీ: అనుమతుల సమన్వయానికి నోడల్ సంస్థ. నిర్ణయాధికారి కాదు.
  • సింగపూర్ సమగ్ర ఆర్థిక సహకార ఒప్పందం: భారత్–సింగపూర్ సమగ్ర ఆర్థిక సహకార ఒప్పందం.
  • ఐక్యరాజ్యసమితి వాణిజ్య అభివృద్ధి సదస్సు (అంక్టాడ్) ప్రపంచ పెట్టుబడి నివేదిక ౨౦౨౬ ప్రకారం ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడుల అగ్ర గమ్యస్థానాల్లో భారతదేశం ౧౧వ స్థానంలో ఉంది.

గణాంకాలు, వివరాలు

  • నేపథ్యం: ౧౮వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సదస్సు సెప్టెంబర్‌లో న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. ప్రధాని మోదీ డిసెంబర్‌లో కెనడా, బ్రస్సెల్స్ పర్యటనలు చేయనున్నారు; అక్కడ అధికారిక స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలపై సంతకాలు జరగవచ్చని భావిస్తున్నారు.
  • ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు: రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా గణాంకాల ప్రకారం ఆర్థిక సంవత్సరం ౨౬లో స్థూల ఇన్వర్డ్ ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు రికార్డు స్థాయిలో ౯౪.౮ బిలియన్ డాలర్లు. పెట్టుబడుల ప్రవాహం ౪౪% పెరిగిన తర్వాత ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడుల అగ్ర గమ్యస్థానాల్లో భారతదేశం ౧౧వ స్థానంలో ఉందని అంక్టాడ్ పేర్కొంది.
  • ప్రపంచ ధోరణి: అంతర్జాతీయ ప్రాజెక్ట్ ఫైనాన్స్ ఇప్పటికీ ౨౦౨౧ నాటి గరిష్ఠ స్థాయి కంటే సుమారు నాలుగో వంతు తక్కువగా ఉంది; భారతదేశం కూడా ఈ ధోరణినే ప్రతిబింబిస్తోంది.
  • గ్రీన్‌ఫీల్డ్ డేటా సెంటర్లు: ౨౦౨౫ మొదటి మూడు త్రైమాసికాల్లో భారతదేశం సుమారు ౭ బిలియన్ డాలర్లు ఆకర్షించింది (అగ్ర ౧౦లో). థాయ్‌లాండ్, స్పెయిన్ కంటే వెనుకబడింది; దక్షిణ కొరియా (౨౧ బిలియన్ డాలర్లు), అమెరికా (౨౯ బిలియన్ డాలర్లు), ఫ్రాన్స్ (౬౯ బిలియన్ డాలర్లు) కంటే చాలా వెనుకబడింది.
  • న్యాయస్థానాలు: ఏప్రిల్ నాటికి దాదాపు ౪౮ మిలియన్ కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి, వీటిలో హైకోర్టుల్లో సుమారు ౬ మిలియన్లు. సంస్థాగత మధ్యవర్తిత్వం కార్పొరేట్ రంగంలో సాధారణ పద్ధతిగా మారుతోంది, అయినా చిన్న సంస్థలు ఇంకా న్యాయస్థానాలపైనే ఆధారపడుతున్నాయి.
  • కార్మిక స్మృతులు: కేంద్ర నిబంధనలు ౨౦౨౬ మేలో నోటిఫై అయ్యాయి. గుజరాత్ నాలుగు స్మృతుల కింద నిబంధనలను నోటిఫై చేసింది; ఇతర పారిశ్రామిక రాష్ట్రాలు తమ నిబంధనలను ఖరారు చేస్తున్నాయి.
  • పన్ను స్పష్టత: వోడాఫోన్, కెయిర్న్ ఎనర్జీలపై పూర్వవర్తి డిమాండ్లను ౨౦౨౧లో ఉపసంహరించారు. వివాద్ సే విశ్వాస్ పథకం తిరిగి ప్రారంభమైంది.
  • నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వులు: నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వులు ౭౦ కంటే తక్కువ నుంచి దాదాపు ౭౯౦కు పెరిగి, ముడి పదార్థాలు, మధ్యంతర వస్తువులను కూడా కవర్ చేశాయని గౌబా కమిటీ గుర్తించింది. దిగుమతి చేసుకున్న భాగాలకు అనుసరణ వ్యయం ౨౦ లక్షల రూపాయలకు పెరిగింది, ధ్రువీకరణకు ౬ నుంచి ౮ నెలలు పట్టింది. పీవీసీ, అల్యూమినియం, జింక్ సహా కీలకమైన మధ్యంతర వస్తువులపై నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వులను ఉపసంహరించారు.
  • ఈఎఫ్‌టీఏ: టెపా చారిత్రక ౧౦౦ బిలియన్ డాలర్ల లక్ష్యాన్ని నిర్దేశిస్తుంది, కానీ పెట్టుబడిదారుల రక్షణ యంత్రాంగాలు ఇంకా రూపుదిద్దుకుంటున్నాయి. ఇందులో స్వతంత్ర ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి వివాద పరిష్కార యంత్రాంగం లేదు, అందుకే స్విట్జర్లాండ్ విడిగా ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందం కోసం చర్చలు జరుపుతోంది. ఇది యూరోపియన్ యూనియన్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌తో చర్చలకు మార్గదర్శకం కావచ్చు.
  • అనుమతులు: ౨౦౨౬ మేలో జారీ చేసిన సవరించిన ప్రామాణిక నిర్వహణ విధానం ౧౨ వారాల గడువును నిర్దేశిస్తుంది, కానీ అనుసరణ అసమానంగా ఉంది. గుజరాత్‌లోని ధోలేరాలో టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్ సెమీకండక్టర్ కేంద్రం సమన్వయం మూలధన వినియోగాన్ని వేగవంతం చేయగలదని చూపిస్తోంది.
  • విజయ ప్రమాణాలు: సింగపూర్ సమగ్ర ఆర్థిక సహకార ఒప్పందం ౨౦౦౦ నుంచి మొత్తం ౧౯౫ బిలియన్ డాలర్లకు పైగా ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులకు దోహదం చేసింది, గత ఏడాది ౧౯.౮ బిలియన్ డాలర్లు సహా. ఆర్థిక సంవత్సరం ౧౫ నుంచి మొబైల్ ఫోన్ ఉత్పత్తి ౩౩ రెట్లు పెరిగింది, ౧౮౦ బిలియన్ రూపాయల నుంచి ౬.౨౭ ట్రిలియన్ రూపాయలకు. ఎగుమతులు ౨.౫౯ ట్రిలియన్ రూపాయలకు చేరాయి. పరిమాణం ప్రకారం భారతదేశం ప్రపంచంలో రెండో అతిపెద్ద మొబైల్ ఫోన్ తయారీదారు, దేశీయ డిమాండ్‌లో ౯౯.౨% స్థానికంగానే తీరుస్తోంది.

స్థిర–సమకాలీన అనుసంధానం

కేంద్రంలో రూపొందించిన విధానాన్ని రాష్ట్రాల నిబంధనలు, పరిపాలన ద్వారా అమలు చేయాలన్నది ఇక్కడి స్థిర భావన. కార్మికం ఉమ్మడి జాబితాలో ఉంది, కాబట్టి జాతీయ స్మృతులకు రాష్ట్రాల నిబంధనలు అవసరం. ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రవాహం స్థిరమైన, ఊహించదగిన వ్యవస్థపై ఆధారపడి ఉంటుంది (పన్ను స్పష్టత, ఒప్పందాల అమలు, ప్రమాణాలు, అనుమతులు, పెట్టుబడిదారుల రక్షణ ఒప్పందాలు). మిగిలిన సంస్కరణలు "అంతర్గత చర్చలు" అన్నది సంపాదకీయం ప్రధాన వాదన.

సిలబస్ అనుసంధానం: జీఎస్౩ – ఆర్థిక వ్యవస్థ: ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు, పెట్టుబడి నమూనాలు, పారిశ్రామిక విధానం, వ్యాపార సౌలభ్యం; జీఎస్౨ – రాజనీతి శాస్త్రం: సహకార సమాఖ్య వ్యవస్థ (ఉమ్మడి జాబితా), పాక్షిక-న్యాయ మరియు వివాద పరిష్కార సంస్థలు; జీఎస్౨ – అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: ద్వైపాక్షిక, ప్రాంతీయ ఒప్పందాలు (స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలు, ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందాలు).

నేపథ్యం

భారత్–ఈఎఫ్‌టీఏ వాణిజ్య మరియు ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (టెపా)

నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వులు (క్యూసీవోలు)

నాలుగు కార్మిక స్మృతులు

డీపీఐఐటీ

అదనపు నేపథ్యం

  • గౌబా కమిటీ ౨౦౮ నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వులపై చర్య తీసుకోవాలని సిఫార్సు చేసినట్లు తెలిసింది: ౨౭ రద్దు, ౧౧౨ సస్పెండ్, ౬౯ వాయిదా, నిరభ్యంతర పత్రం విధానం రద్దు. ముడి పదార్థాలపై ౧౪ నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వులను ప్రభుత్వం ౨౦౨౫ నవంబర్ ౧౨ నుంచి ఉపసంహరించింది. అలాగే పరివర్తన సులభతర (నాణ్యత నియంత్రణ) ఉత్తర్వు, ౨౦౨౬ను ప్రవేశపెట్టింది. దీనివల్ల బొమ్మలు, పాదరక్షలు, ఎయిర్ కండిషనర్లు, ఫర్నిచర్, వాషింగ్ మెషీన్లు వంటి రంగాల్లో బీఐఎస్ ధ్రువీకరణకు బదులు ప్రమాద ఆధారిత అనుసరణకు అవకాశం లభిస్తుంది.
  • మరో విశ్లేషణ ప్రకారం, నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వుల పరిధిలోని ఉత్పత్తుల దిగుమతులు సుమారు ౨౪% తగ్గాయి, కానీ ఎగుమతులు మెరుగుపడలేదు.
  • నాలుగు స్మృతుల కింద నిబంధనలను నోటిఫై చేసిన ఏకైక ప్రధాన రాష్ట్రంగా గుజరాత్‌ను పేర్కొంటున్నారు; రాష్ట్రస్థాయి అమలు ఇంకా అసమానంగానే ఉంది, చాలా రాష్ట్రాలు ఇంకా ముసాయిదా దశలోనే ఉన్నాయి.
  • మహారాష్ట్ర తన వేతనాల స్మృతి, పారిశ్రామిక సంబంధాల స్మృతి నిబంధనలను ౨౦౨౬ ఏప్రిల్ ౨౮ నాటి గెజిట్‌లో నోటిఫై చేసింది.

మెయిన్స్ కోణాలు

  • నిబద్ధత–వినియోగ అంతరం: రికార్డు ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు (౯౪.౮ బిలియన్ డాలర్లు), ౧౧వ ర్యాంకు ఉన్నప్పటికీ, దక్షిణ కొరియా, అమెరికా, ఫ్రాన్స్‌తో పోలిస్తే గ్రీన్‌ఫీల్డ్ డేటా సెంటర్ పెట్టుబడులు వెనుకబడి ఉన్నాయి. అడ్డంకులు అమలు స్థాయిలోనివే, ప్రధాన విధానంలో కాదు.
  • సహకార సమాఖ్య వ్యవస్థ: కార్మిక స్మృతులు ఉమ్మడి జాబితా సమస్యను చూపిస్తున్నాయి. కేంద్ర నిబంధనలు అమల్లో ఉన్నాయి, కానీ రాష్ట్రాలు వేర్వేరు వేగంతో నోటిఫై చేస్తున్నాయి (గుజరాత్ వేగంగా, ఇతరులు పెండింగ్‌లో). దీనివల్ల జాతీయ స్థాయి మానవ వనరుల వ్యవస్థలను నిర్మించుకునే సంస్థలకు "గందరగోళ పరివర్తన దశ" ఏర్పడుతోంది.
  • నియంత్రణ అతివ్యాప్తి మరియు వెనక్కి తీసుకోవడం: నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వులు ౭౦ కంటే తక్కువ నుంచి దాదాపు ౭౯౦కు విస్తరించాయి. దీనివల్ల ఎంఎస్ఎంఈ సరఫరా గొలుసులకు వ్యయాలు (౨౦ లక్షల రూపాయలు, ౬ నుంచి ౮ నెలలు) పెరిగాయి. పీవీసీ, అల్యూమినియం, జింక్‌పై ఉపసంహరణ నియంత్రణ తనను తాను సరిదిద్దుకోవడాన్ని చూపుతోంది. వినియోగదారుల రక్షణ, సరఫరా గొలుసు పోటీతత్వం మధ్య సమతుల్యత ఇంకా సవాలుగానే ఉంది.
  • వివాద పరిష్కారం: సుమారు ౪౮ మిలియన్ కేసులు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి, వీటిలో హైకోర్టుల్లో ౬ మిలియన్లు. వాణిజ్య న్యాయస్థానాల చట్టం, మీడియేషన్ చట్టం సహాయపడుతున్నాయి, కానీ చిన్న సంస్థలు న్యాయస్థానాలపైనే ఆధారపడతాయి. వాణిజ్య ధర్మాసనాలకు, మీడియేషన్ కేంద్రాలకు సిబ్బందిని సమకూర్చడం కీలకం.
  • స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాల్లో పెట్టుబడిదారుల రక్షణ: భారతదేశ ఆధునిక ఒప్పందాలు (ఈఎఫ్‌టీఏ) పెట్టుబడి లక్ష్యాలను కలిగి ఉన్నాయి, కానీ టెపాలో స్వతంత్ర పెట్టుబడి వివాద పరిష్కార యంత్రాంగం లేదు. స్విట్జర్లాండ్‌తో ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందం కోసం విడిగా చర్చలు జరుగుతున్నాయి. ఇది యూరోపియన్ యూనియన్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లకు నమూనాగా నిలవవచ్చు. వివక్షారాహిత్యం, రక్షణ విషయంలో సింగపూర్ సమగ్ర ఆర్థిక సహకార ఒప్పందం ఒక ప్రమాణం.
  • పరిపాలనా సమన్వయం: డీపీఐఐటీ నోడల్ సంస్థ కానీ నిర్ణయాధికారి కాదు. ౧౨ వారాల ప్రామాణిక నిర్వహణ విధాన గడువు అన్ని చోట్లా పాటించడం లేదు. ధోలేరా (టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్), మొబైల్ ఫోన్లు సమన్వయం పనిచేస్తుందని చూపిస్తున్నాయి.
  • ముందున్న మార్గం: కార్మిక నిబంధనలను రాష్ట్రాలు నిర్ణీత కాలంలో నోటిఫై చేయడం, అమలు చేయదగిన గడువులతో ఏక గవాక్ష అనుమతులు, నాణ్యత నియంత్రణ ఉత్తర్వుల హేతుబద్ధీకరణ, మరిన్ని వాణిజ్య న్యాయస్థానాలు, మీడియేషన్ సామర్థ్యం, రాబోయే స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాల్లో పెట్టుబడిదారుల రక్షణ నిబంధనలు.

సంభావ్య మెయిన్స్ ప్రశ్న

**జీఎస్౩, ౧౫ మార్కులు:** "రికార్డు స్థాయిలో ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు వస్తున్నప్పటికీ, పెట్టుబడి హామీలను క్షేత్రస్థాయి ప్రాజెక్టులుగా మార్చడంలో భారతదేశం ఇబ్బంది పడుతోంది. అంతర్గత పరిపాలనా, నియంత్రణ అడ్డంకులను పరిశీలించి, సంస్కరణలను సూచించండి."

సంబంధిత అంశాలు

  • ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడుల విధానం: ఆటోమేటిక్ మార్గం vs ప్రభుత్వ మార్గం; ప్రత్యక్ష విదేశీ పెట్టుబడులు vs విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడులు
  • సహకార సమాఖ్య వ్యవస్థ మరియు ఏడో షెడ్యూల్
  • ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందాలు (నమూనా ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందం ౨౦౧౬) మరియు పెట్టుబడిదారు–ప్రభుత్వ వివాద పరిష్కారం
  • భారతదేశ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలు (యూఏఈ సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం, యూకే సమగ్ర ఆర్థిక మరియు వాణిజ్య ఒప్పందం, యూరోపియన్ యూనియన్) మరియు మూల నిబంధనలు
  • ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక పథకాలు మరియు భారత సెమీకండక్టర్ మిషన్
  • ఎంఎస్ఎంఈ నియంత్రణ మరియు వ్యాపార సౌలభ్యం

అంశాలు: GS3ఆర్థిక వ్యవస్థ

ఈ నోట్స్‌ను ఎలా రాసి, తనిఖీ చేస్తాం →

9 అక్టోబర్, 2026 నాటి అన్ని కరెంట్ అఫైర్స్ → · UPSC కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో